Quan niệm ngày nay về luyện hình, lâm bô

Luyện hình ở Lâm Bô: Cảm Hứng Thế kỷ 17 -- Và nhiều mập mờ về Đời Sau

(Bài của Elizabeth Lev email: lizlev@zenit.org Elizabeth Lev là giáo sư giảng dậy môn kiến trúc và nghệ thuật Kitôgiáo tại khuôn viên Viện Đại Học Duquesne ở Ý Đại Lợi)

ROMA, ngày 21/6/2007 (Zenit.org).- Đã hai tháng qua, khi đang đứng trong Nhà Nguyện Sixtine thì tôi nghe thấy ở trên có một cuộc trao đổi kỳ quặc trước bức “Chung Thẩm” của hoạ sĩ Michelangelo. Một bà hỏi chồng chỗ nào vẽ luyện hình trong bức tranh. Người chồng trả lời câu hỏi: “Điều đó không hệ gỉ, vì Giáo Hội đã hủy bỏ luyện hình.” (Vâng, bạn thực sự có nghe thấy ai cũng đều nói thế tại đấy)

Bây giờ, đối với luyện hình trong tấm ảnh “Chung Thẩm” không còn phải là một dầu hiệu có tính nhạy cảm thần học lớn lao, Như thế tôi không nghĩ gì về điều ấy, nhưng ngày tháng trôi qua, ngày càng có nhiều người hành hương đến Rôma - thường những người sốt sắng hướng về đức tin của mình - đã hỏi xem có thật rằng Giáo Hội đã rũ sạch hết nợ về luyện hình chưa.

Dĩ nhiên có thể giải đáp bằng cách lật nhanh xem Giáo lý Giáo Hội Công giáo, cho những câu giải đáp có thẩm quyến cho loại sự vấn đề nhu thế.

Theo đó, chúng ta được giảng dậy rõ ràng: “Tất cả những ai chết trong ơn nghĩa và tình thân với Chúa, nhưng không được thanh tẩy hoàn toàn, và được thực sự bảo đảm về ơn cứu độ đời đời; như sau khi chết, đã chịu thanh tẩy, như thế là để trở nên lành thánh, cần thiết để vào hưởng phúc Thiên Đàng" (Số 30). Giáo Lý cũng giải thích rằng cái tên “luyện hình” nhằm mục đích thanh tẩy người đã tuyển chọn” (Số 1031). Như thế luyện hình là ở trên và linh động hơn bao giờ.

Câu hỏi còn lại là từ đâu mà người ta ập mờ như thế?

Tháng 10 vùa qua, Ủy Ban Thần Học Quốc Tế nhóm họp để thảo luận về lâm bô, và thấy rằng "lý thuyết về một chỗ ở giữa thiên đàng và hỏa ngục - nơi mà các linh hồn có thể hưởng hạnh phúc tự nhiên” – không còn hữu dụng cho tín hữu nữa.

Nhiều nhật báo, thường lúng túng khi b ênh vực Vatican, và thấy một cơ hội cho tiêu đề lôi cuốn: “Đức Giáo Hoàng bỏ Lâm Bô. Mập mờ bắt đầu từ đây".

Tờ nhật báo Times ở Luân Đôn không tường thuật đúng những lời lẽ của Ủy Ban, nhưng đã viết chữ hoa: “Một nguồn tin tờ Times nói rằng các nhà thần học cơ bản thấy rằng “tất cả các trẻ em chết được lên Thiên Đàng” - nhiều nguồn tin khác tường thật phát biểu sai lệch này.

Không giống như luyện hình, việc hiện hữu lâm bô đã không bao giờ là có trong giáo lý chính thức của Giáo Hội. Như Đức Bênêđíctô XVI nói đó là một lập luận xây dựng của thần học.

Ý tưởng về lâm bô đúng là một phương thế cho người tín hữu hiểu số phận của những linh hồn không được rửa tội. Lập luận tiếp theo là không những không được rửa sạch điều sai quấy của tội nguyên tổ, mà các linh hồn ấy không được vào Thiên Đàng, nhưng không mắc tội lỗi bản thân và đáng vào hỏa ngục. Trong tác phẩm “Divine Comedy - Hài Kịch” của Thiên Chúa”, Dante tạo nên một ấn tượng không thể quên về lâm bô. Khi ông bước vào, thi nhân ngạc nhiên kêu lên: “Chúng tôi không nghe thấy tiêng than khóc - ngoại trừ tiếng thở dài làm rung động bàu không khí vô thời gian.

Và Virgil - người thầy cao cả của Dante là người cũng bị loại ra khỏi thiên đàng - trả lời: “Họ đã không phạm tội. Nếu họ có công, thì công cũng không thể đủ” (Inferno IV, 20-25). Những lời đẹp đẽ này, đượm vẻ buồn sầu và hối tiếc, nhắc nhở người tin hữu về vẻ đẹp và tầm quan trọng của lễ rửa tội cũng như trách nhiệm của chúng ta là được in dấu ấn vào trong số những người được tuyển chọn. Hỏi về hiện hữu của lâm bô không hủy bỏ lời giáo huấn rằng các bí tích mang ơn cứu độ đến với chúng ta.

Nhưng trong thời hiện đại chúng ta, cứ nhích một chút thì những cái khác sẽ đi theo nó. Một gia đình khách hành hương tỏ vẻ ngạc nhiên nói với tôi rằng bản tin giáo xử của họ tại Atlanta đã tuyên bố rằng luyện ngục không còn nữa. Cái theo sau là cả hoả ngục chẳng bao lâu sẽ được giữ vào trong thùng rác của triết học.

Tuy nhiên, hàng chuỗi những điều hiểu sai lệch này nhấn mạnh thêm tầm quan trọng của việc hành hương. Ở đây chúng ta vẫn được cho việc đền tội để cầu nguyện cho các linh hồn nơi luyện hình. Người ta có thể thăm viếng Viện Bảo Tàng Luyện Hình và ơn toàn xá cho người sống hay chết, có thể được ở bất cứ vương cung thánh đường lớn nào.

Đi tới Rôma, ngôi nhà của Giáo Hội, đi bộ trong các bậc thềm hằng trăm vị thánh lớn đã đi qua các dãy phố này, người ta làm sống lại đức tin của mình và tìm ra những trà lời cho các câu hỏi và các nghi ngờ của mình.