Hôn thú dân sự và việc cử hành hôn phối
Kính gửi Cha Bùi Ðức Tiến,
Thưa Cha, trước tiên con xin giới thiệu sơ qua để Cha biết: Con tên là Trang, con sang Mỹ từ cuối tháng 6 năm 2005. Con qua đây theo diện đoàn tụ vợ chồng (người chồng hiện tại của con là người Mỹ). Con có một đứa con gái 6 tuổi là con của người chồng trước, người Việt Nam, hiện đang còn ở Việt Nam và đã lập gia đình khác. Câu chuyện của con như sau:
Năm 1993, con cử hành hôn phối tại nhà thờ PT với anh Trung, một người tân tòng. Chúng con sống chung với nhau có một đứa con như con trình bày ở trên. Năm 1998, chúng con chia tay. Năm 1999, anh Trung nộp đơn tại tòa án dân sự địa phương xin ly hôn. Tòa án có gửi thư cho con hai lần. Cả hai lần họ đều nói rằng vì tụi con cưới nhau mà không có giấy chứng nhận kết hôn của chính quyền, nên bây giờ tòa án xử hủy hôn. Pháp luật không công nhận mối quan hệ của con và anh Trung là vợ chồng.
Con không muốn li dị với anh Trung, một phần vì tụi con đã làm phép cưới trong nhà thờ (mặc dù tụi con không có giấy hôn thú dân sự. Con có nhắc anh vài lần về việc đi làm giấy kết hôn ở phường, nhưng anh ta cứ làm ngơ). Thêm nữa vì cha mẹ con đã qua đời, không còn ai để yêu thương, nương tựa. Phần khác, vì con gái của con vừa mới sinh chưa đầy một tuổi. Nhưng anh Trung thì cứ nói là sống với nhau không hợp, không thể sống chung được nữa, và cứ khăng khăng đòi li dị với con.
Ðến ngày chính thức ra tòa, con không ra. Sau đó, họ có gửi giấy thông báo đến nhà cho con, là giữa hai người hiện nay không còn mối quan hệ gì nữa. Hiện nay thì anh Trung đã có vợ khác và một con trai khoảng bốn tuổi.
Năm 2003, con gặp một người Mỹ tên là David... Cha ơi, con hiểu là luật của Giáo hội Công giáo không cho phép như vậy. Và con cũng cố gắng để sống một mình nuôi con. Nhưng anh David rất tốt, anh ấy thương yêu và lo lắng rất nhiều cho hai mẹ con của con. Con gái con luôn nghĩ rằng anh ấy là cha ruột của nó.
Tụi con làm giấy kết hôn vào tháng 9 năm 2003. Con cũng đã thưa chuyện này với một linh mục tại Việt Nam. Vị linh mục này lại cũng đã thưa chuyện với Ðức Cha nữa. Sau khi nói chuyện với Ðức Cha, vị linh mục này khuyên con khi qua đến Mỹ thì tìm gặp một linh mục Việt Nam càng sớm càng tốt để thưa chuyện xem thử có giải giúp được không!
Hiện nay hàng tuần thì ông xã con vẫn chở hai mẹ con con đi tham dự Thánh lễ ỏ nhà thờ Công giáo (ông xã con không phải là người Công giáo). Con đã thưa chuyện của con với linh mục Việt Nam ở nhà thờ này một vài tháng nay rồi. Cha hẹn với con là khi nào có thời gian thì Cha sẽ giúp con đệ trình lên trên, nhưng con đợi lâu quá (hay tại vì con quá nôn nóng?). Hàng tuần đi lễ, nhìn mọi người lên rước Mình Thánh Chúa, con ao ước lắm. Lúc nào con cũng sống trong mặc cảm tội lỗi. Con cảm thấy mình đi lễ mà vô nghĩa quá Cha ơi!
Cha ơi! Cha chỉ giúp con bây giờ con phải làm gì để lo cho phần hồn của con? Rồi cho việc hôn nhân của con nữa, chưa được công nhận trước mặt Chúa? Con có đầy đủ giấy tờ liên quan đến hôn nhân trước của con: Giấy quyết định hủy hôn của chính quyền; giấy xác nhận cử hành hôn phối của Cha chủ sự chứng hôn; giấy chứng nhận rửa tội, rước lễ vỡ lòng, thêm sức...
Cha đọc thư xong rồi cha cho con lời khuyên Cha nhá. Nếu có điều gì Cha cần biết thêm, cha cho con biết.
Con cầu nguyện hàng ngày xin Chúa ban ơn và giúp các cha trong việc rắc rối của con.
Con rất mong nhận được tin của Cha.
Trang.
Thăm cô Trang,
Ðây là phần “giải đáp” của Cha Tiến:
Trong các quốc gia theo luật dân sự (civil law), thì một công dân của quốc gia đó chỉ được coi là có vợ hoặc có chồng nếu đã được chính quyền của quốc gia ấy công nhận qua giấy hôn thú do chính quyền ký (Việt Nam và Hoa kỳ theo luật dân sự). Trong các quốc gia này, đại diện của Giáo hội chỉ được phép chứng hôn sau khi hai người đã có giấy hôn thú do chính quyền ký.
Việc chứng hôn cho hai người không có hôn thú do chính quyền cấp là một việc làm bất hợp lệ (illicit). Việc bất hợp lệ này, tùy theo sự nghiêm trọng của nó (vì lý do nào mà không có giấy hôn thú do chính quyền ký?), có thể làm cho Bí tích hôn nhân cử hành bất thành sự (invalid) (Giáo luật điều 1071, 2). Thông thường, những trường hợp hôn nhân này đã được cử hành thành sự nhưng bất hợp luật (valid nhưng illicit).
Trong những quốc gia như kể trên, đại diện của Giáo hội chỉ được chứng hôn sau khi hai người đã có giấy hôn thú dân sự (không được phép chứng hôn trước, dù là với phỏng đoán rằng rồi sau đó hai người sẽ ký giấy hôn thú dân sự)
Riêng trong các quốc gia theo luật “thông thường” (common law) (Canada, Anh quốc, Úc...), nhà nước trao quyền ký giấy hôn thú dân sự cho các linh mục hay đại diện của Giáo hội, vì thế, trong Thánh lễ hôn phối, vị chủ sự ký cùng một lúc, một giấy hôn thú theo luật dân sự và một hôn thú theo luật Giáo hội.
Trong trường hợp của Trang, Trang viết:... Cả hai lần họ đều nói rằng vì tụi con cưới nhau mà không có giấy chứng nhận kết hôn của chính quyền, nên bây giờ tòa án xử hủy hôn. Vấn đề sử dụng từ ngữ ở đây rất quan trọng, nếu không có giấy hôn thú thì làm sao mà hủy hôn thú được? Rồi Trang lại viết tiếp:... Sau đó, họ có gửi giấy thông báo đến nhà cho con, là giữa hai người hiện nay không còn mối quan hệ gì nữa. Hai người vì thế, trước mặt chính quyền, hai người không phải là vợ chồng, chẳng có quan hệ hôn thơ giá thú gì cả, chỉ là “ráp” lại sống với nhau một thời gian, có một đứa con, bây giờ không muốn sống chung nữa thì “tách” ra.
Trong cách phân tích này, liên hệ đến Bí tích hôn phối của Trang đã cử hành, nếu giấy của chính quyền xác định là “hủy hôn”, thì hôn phối của Trang đã cử hành có thể thành sự; còn nếu họ xác nhận rằng hai người không hề có quan hệ vợ chồng thì hôn phối của Trang đã cử hành có thể đã không thành sự.
Dù sao chăng nữa thì Cha Tiến cũng ở xa quá, không trực tiếp để “làm việc” với Trang được. Trang hãy liên lạc trực tiếp với Tòa án hôn phối địa phương để trình bày sự việc, thay vì qua các linh mục địa phương (các ngài rất bận rộn). Nhờ David điện thoại đến Tòa Giám mục, xin được nói chuyện với Tòa án hôn phối (Marriage Tribunal) (thường thì Tòa án Hôn phối cùng một trụ sở với Tòa Giám mục) rồi hẹn ngày giờ đến gặp, trình bày với Tòa án tất cả các giấy tờ và hoàn cảnh, các thẩm phán sẽ thẩm định và phán quyết cho trường hợp của Trang.
Theo Cha Tiến thẩm định thì vấn đề của Trang sẽ được “giải quyết” tương đối khá dễ dàng qua Tòa án hôn phối địa phương.
Xin Chúa chúc lành.
Lm. Bùi Ðức Tiến (buiductien@yahoo.com.au)
Kính gửi Cha Bùi Ðức Tiến,
Thưa Cha, trước tiên con xin giới thiệu sơ qua để Cha biết: Con tên là Trang, con sang Mỹ từ cuối tháng 6 năm 2005. Con qua đây theo diện đoàn tụ vợ chồng (người chồng hiện tại của con là người Mỹ). Con có một đứa con gái 6 tuổi là con của người chồng trước, người Việt Nam, hiện đang còn ở Việt Nam và đã lập gia đình khác. Câu chuyện của con như sau:
Năm 1993, con cử hành hôn phối tại nhà thờ PT với anh Trung, một người tân tòng. Chúng con sống chung với nhau có một đứa con như con trình bày ở trên. Năm 1998, chúng con chia tay. Năm 1999, anh Trung nộp đơn tại tòa án dân sự địa phương xin ly hôn. Tòa án có gửi thư cho con hai lần. Cả hai lần họ đều nói rằng vì tụi con cưới nhau mà không có giấy chứng nhận kết hôn của chính quyền, nên bây giờ tòa án xử hủy hôn. Pháp luật không công nhận mối quan hệ của con và anh Trung là vợ chồng.
Con không muốn li dị với anh Trung, một phần vì tụi con đã làm phép cưới trong nhà thờ (mặc dù tụi con không có giấy hôn thú dân sự. Con có nhắc anh vài lần về việc đi làm giấy kết hôn ở phường, nhưng anh ta cứ làm ngơ). Thêm nữa vì cha mẹ con đã qua đời, không còn ai để yêu thương, nương tựa. Phần khác, vì con gái của con vừa mới sinh chưa đầy một tuổi. Nhưng anh Trung thì cứ nói là sống với nhau không hợp, không thể sống chung được nữa, và cứ khăng khăng đòi li dị với con.
Ðến ngày chính thức ra tòa, con không ra. Sau đó, họ có gửi giấy thông báo đến nhà cho con, là giữa hai người hiện nay không còn mối quan hệ gì nữa. Hiện nay thì anh Trung đã có vợ khác và một con trai khoảng bốn tuổi.
Năm 2003, con gặp một người Mỹ tên là David... Cha ơi, con hiểu là luật của Giáo hội Công giáo không cho phép như vậy. Và con cũng cố gắng để sống một mình nuôi con. Nhưng anh David rất tốt, anh ấy thương yêu và lo lắng rất nhiều cho hai mẹ con của con. Con gái con luôn nghĩ rằng anh ấy là cha ruột của nó.
Tụi con làm giấy kết hôn vào tháng 9 năm 2003. Con cũng đã thưa chuyện này với một linh mục tại Việt Nam. Vị linh mục này lại cũng đã thưa chuyện với Ðức Cha nữa. Sau khi nói chuyện với Ðức Cha, vị linh mục này khuyên con khi qua đến Mỹ thì tìm gặp một linh mục Việt Nam càng sớm càng tốt để thưa chuyện xem thử có giải giúp được không!
Hiện nay hàng tuần thì ông xã con vẫn chở hai mẹ con con đi tham dự Thánh lễ ỏ nhà thờ Công giáo (ông xã con không phải là người Công giáo). Con đã thưa chuyện của con với linh mục Việt Nam ở nhà thờ này một vài tháng nay rồi. Cha hẹn với con là khi nào có thời gian thì Cha sẽ giúp con đệ trình lên trên, nhưng con đợi lâu quá (hay tại vì con quá nôn nóng?). Hàng tuần đi lễ, nhìn mọi người lên rước Mình Thánh Chúa, con ao ước lắm. Lúc nào con cũng sống trong mặc cảm tội lỗi. Con cảm thấy mình đi lễ mà vô nghĩa quá Cha ơi!
Cha ơi! Cha chỉ giúp con bây giờ con phải làm gì để lo cho phần hồn của con? Rồi cho việc hôn nhân của con nữa, chưa được công nhận trước mặt Chúa? Con có đầy đủ giấy tờ liên quan đến hôn nhân trước của con: Giấy quyết định hủy hôn của chính quyền; giấy xác nhận cử hành hôn phối của Cha chủ sự chứng hôn; giấy chứng nhận rửa tội, rước lễ vỡ lòng, thêm sức...
Cha đọc thư xong rồi cha cho con lời khuyên Cha nhá. Nếu có điều gì Cha cần biết thêm, cha cho con biết.
Con cầu nguyện hàng ngày xin Chúa ban ơn và giúp các cha trong việc rắc rối của con.
Con rất mong nhận được tin của Cha.
Trang.
Thăm cô Trang,
Ðây là phần “giải đáp” của Cha Tiến:
Trong các quốc gia theo luật dân sự (civil law), thì một công dân của quốc gia đó chỉ được coi là có vợ hoặc có chồng nếu đã được chính quyền của quốc gia ấy công nhận qua giấy hôn thú do chính quyền ký (Việt Nam và Hoa kỳ theo luật dân sự). Trong các quốc gia này, đại diện của Giáo hội chỉ được phép chứng hôn sau khi hai người đã có giấy hôn thú do chính quyền ký.
Việc chứng hôn cho hai người không có hôn thú do chính quyền cấp là một việc làm bất hợp lệ (illicit). Việc bất hợp lệ này, tùy theo sự nghiêm trọng của nó (vì lý do nào mà không có giấy hôn thú do chính quyền ký?), có thể làm cho Bí tích hôn nhân cử hành bất thành sự (invalid) (Giáo luật điều 1071, 2). Thông thường, những trường hợp hôn nhân này đã được cử hành thành sự nhưng bất hợp luật (valid nhưng illicit).
Trong những quốc gia như kể trên, đại diện của Giáo hội chỉ được chứng hôn sau khi hai người đã có giấy hôn thú dân sự (không được phép chứng hôn trước, dù là với phỏng đoán rằng rồi sau đó hai người sẽ ký giấy hôn thú dân sự)
Riêng trong các quốc gia theo luật “thông thường” (common law) (Canada, Anh quốc, Úc...), nhà nước trao quyền ký giấy hôn thú dân sự cho các linh mục hay đại diện của Giáo hội, vì thế, trong Thánh lễ hôn phối, vị chủ sự ký cùng một lúc, một giấy hôn thú theo luật dân sự và một hôn thú theo luật Giáo hội.
Trong trường hợp của Trang, Trang viết:... Cả hai lần họ đều nói rằng vì tụi con cưới nhau mà không có giấy chứng nhận kết hôn của chính quyền, nên bây giờ tòa án xử hủy hôn. Vấn đề sử dụng từ ngữ ở đây rất quan trọng, nếu không có giấy hôn thú thì làm sao mà hủy hôn thú được? Rồi Trang lại viết tiếp:... Sau đó, họ có gửi giấy thông báo đến nhà cho con, là giữa hai người hiện nay không còn mối quan hệ gì nữa. Hai người vì thế, trước mặt chính quyền, hai người không phải là vợ chồng, chẳng có quan hệ hôn thơ giá thú gì cả, chỉ là “ráp” lại sống với nhau một thời gian, có một đứa con, bây giờ không muốn sống chung nữa thì “tách” ra.
Trong cách phân tích này, liên hệ đến Bí tích hôn phối của Trang đã cử hành, nếu giấy của chính quyền xác định là “hủy hôn”, thì hôn phối của Trang đã cử hành có thể thành sự; còn nếu họ xác nhận rằng hai người không hề có quan hệ vợ chồng thì hôn phối của Trang đã cử hành có thể đã không thành sự.
Dù sao chăng nữa thì Cha Tiến cũng ở xa quá, không trực tiếp để “làm việc” với Trang được. Trang hãy liên lạc trực tiếp với Tòa án hôn phối địa phương để trình bày sự việc, thay vì qua các linh mục địa phương (các ngài rất bận rộn). Nhờ David điện thoại đến Tòa Giám mục, xin được nói chuyện với Tòa án hôn phối (Marriage Tribunal) (thường thì Tòa án Hôn phối cùng một trụ sở với Tòa Giám mục) rồi hẹn ngày giờ đến gặp, trình bày với Tòa án tất cả các giấy tờ và hoàn cảnh, các thẩm phán sẽ thẩm định và phán quyết cho trường hợp của Trang.
Theo Cha Tiến thẩm định thì vấn đề của Trang sẽ được “giải quyết” tương đối khá dễ dàng qua Tòa án hôn phối địa phương.
Xin Chúa chúc lành.
Lm. Bùi Ðức Tiến (buiductien@yahoo.com.au)