CẢM NGHIỆM VỀ TUỔI GIÀ (tiếp theo)
LTS. Trong buổi tĩnh tâm của Ðoàn Liên Minh Thánh Tâm Giáo Xứ Maria Goretti ngày 28-6-2003, chúng tôi đã ghi âm bài thuyết trình Cảm Nghiệm Về Tuổi Già của Tiến sĩ Trần An Bài. Bài thuyết trình đề cập đến 7 vấn đề của tuổi gìa. VietCatholic đã đăng 4 vấn đề đầu, hôm nay đăng 3 vấn đề sau và phần kết luận.
Thuyết trình viên: TRẦN AN BÀI
Người ghi: NGUYỄN LONG THAO
5. Tuổi già ban phát
Khi còn trẻ, con người ta có khuynh hướng tích lũy hết mọi thứ cho mình để làm hành trang bước vào đời.
Một bà bạn tôi có đứa cháu nội mới 4 tuổi mà đã khôn lắm, khôn đến nỗi bà đã phải khen rằng: “Con nhỏ mới ba cái tuổi ranh mà đã như thần giữ của!” Hàng ngày, mỗi buổi sáng mẹ nó chở sang nhà bà trông giùm để đi làm. Đến bữa ăn, có món nào ngon là nó bắt đầu nịnh bà: “Bà ơi, cái món cá kho tộ này bà nấu ngon lắm. Mẹ con cũng thích đấy, bà nhớ dành cho mẹ con một tô nhá!” Hôm khác, nó lại đổi kiểu: “Bà ơi, hôm nay nhà Ví Vi chẳng có cái gì ăn cả. Bà nhớ để dành cho bố mẹ con mấy cái bánh gai này nhá!” Rồi mỗi buổi chiều khi mẹ đến đón về, tay nó lệ khệ bê túi tã và sữa, mà vẫn chưa chịu về, nó hỏi bà: “Bà ơi, hôm nay bà có gì cho con đem về cho bố mẹ con ăn không?” Cứ tưởng nhà bà như tiệm “food to go” không bằng!
Nhưng mỗi khi bà đến nhà nó thì nó theo dõi bà kỹ lắm. Chưa bước chân vào nhà, nó đã nhắc: “Bà nhớ để dép ngoài cửa nhá. Đừng có mang vào nhà. Dơ nhà, má con phải lau đấy!” Trong khi đó mỗi khi đến nhà bà, nó để nguyên cả dép leo lên ghế sa lông ngồi chỗm chệ thì chẳng sao. Mỗi lần bà cầm đến thứ gì của nhà nó là nó dặn: “Cái con dao đó là của mẹ con đấy nhá. Bà làm rồi nhớ để lại vào ngăn kéo, đừng có đem về nhà bà!” Khi ra vườn sau, bà đi đôi dép của mẹ nó. Nó cũng nhắc: “Cái dép đó của mẹ con làm vườn đấy, bà đừng có đi vào, dơ lắm!”
Tôi cũng có thằng cháu tên Hoàng, mới 3 tuổi, gầy giơ xương mà ăn thì khỏi chê: “Người gầy thầy cơm” mà! Cứ ngày thứ Bảy là bố mẹ và chị em nó kéo đến nhà tôi ăn cơm, rồi mẹ nó còn làm đồ ăn cho suốt cả tuần. Một hôm, tôi trêu nó:
- Hoàng đến ăn hết cơm nhà bác Bài rồi. Tối nay bác chẳng còn gì ăn cả. Vậy tối nay bác lên nhà Hoàng ăn cơm nhá.
Nó trả lời liền: “Dạ, không?”
- Tại sao vậy?
- Vì nhà em hổng có cái gì ăn được hết!
- Thế nhà Hoàng có tủ lạnh không?
- Dạ, có.
- Vậy trong tủ lạnh có thứ gì?
- Chẳng có cái gì cả, chỉ có nước lạnh thôi!
Thưa quý anh,
Chẳng ai dạy chúng nó keo kiệt và giữ của như vậy. Bản tính tự nhiên của tuổi trẻ là phải tích lũy của cải cho cuộc sống. Vì đời chúng nó còn dài mà. Còn tuổi già chúng ta thì sao?
Đây là kinh nghiệm của bản thân tôi. Sau bao nhiêu năm phục vụ Cộng Đồng, nhà cửa tôi bề bộn. Cách đây một năm, tôi phải thu giọn đồ đạc cho sạch sẽ, ngăn nắp. Cái gì còn xài thì giữ, cái gì không thì phải vất đi không một chút thương tiếc. Những sách luật, nào là hình, hộ, thương mại, nào là luật Hồng Đức hay luật Cali tôi đều vất sọt rác hết, vì tôi nghĩ từ nay đến lúc chết, chắc chẳng bao giờ tôi còn xài đến thứ đó nữa. Rồi đến những sách dạy về mua bán nhà cửa, những sách dạy làm sao mua nhà mà không có tiền “down”, những sách dạy làm triệu phú với hai bàn tay trắng, v.v… tôi cũng vất hết, coi như từ nay về hưu rồi, đâu cần những thứ đó nữa.
Tôi đã giữ lại những sách gì? Đó là tất cả những sách báo về đạo, vì tôi nghĩ rằng thỉnh thoảng mình còn cần tra cứu để đi dạy lớp giáo lý tân tòng hay có đôi khi phải viết bài nọ bài kia để chia sẻ với mọi người về một vấn đề nào đó, như vấn đề “tuổi già” hôm nay chẳng hạn. Nhưng tôi biết rằng, chắc chắn sẽ có một ngày, và ngày đó cũng không xa, tôi không còn khả năng đọc, không còn khả năng nói nữa thì chắc rồi cũng sẽ vất đi luôn. Đó là hình ảnh thời gian chuẩn bị ra đi của tôi. Ra đi với hai bàn tay trắng, ra đi trong thinh lặng, ra đi trong cô đơn, không bạn bè, không thân quyến nào có thể giúp được tôi hoặc đồng hành với tôi trong quãng đường cuối cùng của cuộc đời.
Tóm lại, tuổi trẻ thì tích lũy, còn tuổi già thì cho đi. Bởi vậy mà người đời có định chế lập chúc thư. Đó là một hình thức trối trăng của cải trước khi con người trở về với lòng đất. Còn chúng ta, những người theo Chúa Kitô, cũng phải chuẩn bị sẵn sàng. Thầy mình đã chết trơ trụi trên Thánh Giá, đến nỗi bộ đồ lót mà lính La Mã còn xé ra chia nhau thì chúng ta còn muốn giữ lại cho mình những thứ gì? Và liệu chúng ta có khả năng để giữ lại cho mình những thứ đó cho tới lúc chết không?
Của cải, quyền chức, danh vọng? Những thứ đó là của đời, hãy trả lại cho đời.
Những kiến thức, sự khôn ngoan, những kinh nghiệm mà chúng ta học được trong bao nhiêu năm cuộc đời: Hãy chia sẻ cho thế hệ đàn con, đàn cháu chúng ta.
Sách Khôn Ngoan có viết rằng: “Tuổi già đáng kính trọng, không phải vì trường thọ, cũng không phải vì cao niên, nhưng vì người đầu bạc thì khôn ngoan.” Thưa quý anh, có nhiều người khuyên tôi nên nhuộm tóc cho trẻ lại một tí. Nhưng nhớ lại lời Kinh Thánh này “Người đầu bạc thì khôn ngoan”, cho nên tôi không muốn nhuộm tóc nữa.
Thánh Kinh còn nói gì về tuổi già nữa? Xin mời quý anh nghe tiếp Sách Khôn Ngoan: “Người tuổi già thì đẹp lòng Chúa, được Chúa yêu dấu. Và nếu đang sống giữa những kẻ tội lỗi, cũng được Chúa dời đi nơi khác. Và được đem đi như thế, kẻo sự gian tà biến đổi lòng họ. Vì sự say mê giả dối làm cho sự lành ra tối tăm, và tình dục làm điên đảo tâm hồn thanh sạch.” (Sách Khôn ngoan, 4:7-15)
Có nhiều người sẽ nói rằng: Tiền bạc tôi không có, chức quyền tôi cũng không, khôn ngoan lại càng không có. Vậy lấy gì mà cho?
Thưa, nói vậy mà nhiều khi không phải vậy đâu. Không có ai trên đời lại cho là mình thiếu khôn ngoan, bằng cớ là trong cuộc đời mỗi người, rất nhiều lần chúng ta phê bình chỉ trích người khác. Chính cái việc chê bai người khác là dấu hiệu cho biết mình khôn hơn, giỏi hơn người ta. Nếu không khôn hơn, giỏi hơn thì tại sao ta lại chê người là dở?
Còn một thứ mà tôi biết chắc chắn ai cũng có, có dư thừa, nhưng đôi lúc chúng ta lại dè xẻn, không muốn cho đi. Đó là NỤ CƯỜI. Chúng ta phải công nhận rằng nhiều khi trong cuộc đời chỉ có một nụ cười xuề xòa, nụ cười tha thứ, nụ cười dễ dãi, mà chúng ta cũng không muốn cho đi. Đổi lại, chúng ta toàn cho con cái, cháu chắt hay anh em trong Cộng Đồng những nhăn nhó, quặu cọ, phê bình và chỉ trích. Bao nhiêu kinh nghiệm đắng cay của cuộc đời đã tạo nên sự khôn ngoan của tuổi già và đã chứng minh rằng: chỉ có NỤ CƯỜI mới có thể hoán cải được những sai trái của con cháu hoặc anh em chúng ta. Vậy hãy cho đi, cho đi hết những nụ cười mà chúng ta còn có thể cho được.
6. Tuổi già bệnh tật
Tuổi già gắn liền với bệnh tật. Phật giáo nói rằng trên đời có 4 cái khổ: Sinh, Bệnh, Lão, Tử. Nhưng thực ra có Lão thì tất nhiên có Bệnh và rồi dẫn tới Tử. Khi phải đối diện với đau khổ, con người cố gắng tìm cách xa lánh nó, hoặc có tôn giáo dạy cách diệt trừ nó. Nhưng hỏi rằng xưa nay đã có ai trên đời diệt được Sinh, Bệnh, Lão, Tử chưa?
Không ai chối cãi rằng Sinh, Bệnh, Lão, Tử mang lại nhiều khổ đau cho nhân loại, nhưng Đạo Công Giáo dạy con người thánh hoá khổ đau, biến khổ đau thành tình thương và rồi khổ đau sẽ trở thành niềm hoan lạc. Đời sống của các thánh đều chứng minh rằng các ngài đã không sợ đau khổ, trái lại, vì lòng yêu Chúa và yêu tha nhân, chính các ngài đã đi tìm đau khổ cho chính mình.
Mỗi khi một em bé được sinh ra, là đã có một mầm sống trên vũ trụ này. Sự sống là một ơn huệ cao trọng nhất Chúa ban cho loài người. Thế thì tại sao lại nói Sinh là khổ? Trong thư của ĐGH Gioan Phaolô II, ngày 1-10-1999, gửi riêng cho người già, với tâm hồn thi sĩ, Ngài đã viết rằng: “Chỉ cần nhìn cảnh vật thay đổi quanh năm, trên núi đồi, trên đồng bằng, trên đồng cỏ, trong thung lũng, trong rừng rậm, trên cỏ cây, thì đủ hiểu. Có sự tao phùng giữa nhịp sống của con người và các chu kỳ của thiên nhiên, mà con người là một thành phần.”
Về những đau khổ do bệnh tật gây ra, ĐGH Gioan Phaolô II đã nói với các bệnh nhân rằng: “Chính tình yêu Kitô giáo mang lại giá trị và ý nghĩa cho cuộc sống chúng ta, cả khi tật nguyền bệnh hoạn lấy mất đi sự toàn vẹn của thân xác. Thưa anh chị em, như Chúa Kitô trên Thập giá, anh chị em thật mạnh mẽ.”
Đối với tuổi già, Kinh Thánh viết rằng tuổi thọ là dấu chỉ được Thiên Chúa chúc phúc (St. 11, 10-32).
7. Tuổi già liên hệ đến sự Chết
Có nhiều người chết trong lúc còn trẻ vì tai nạn, vì bệnh tật. Nhưng tuổi già gắn liền với sự chết. Thêm một tuổi đời là tiến gần đến sự chết. Thánh Phaolô khi về già đã viết: “Còn tôi sắp phải đổ máu ra để làm lễ tế, đến giờ tôi phải ra đi. Tôi đã chiến đấu trong cuộc chiến cao đẹp, đã chạy hết chặng đường mà giữ vững đức tin. Giờ đây tôi chỉ còn đợi vòng hoa công chính mà Chúa là Đấng phán xét dành cho tôi.” (1Tim.4, 6-8).
Trong bài giảng cho giáo triều Roma vào năm 2000, Đức Cố Hồng Y Nguyễn Văn Thuận đã nói về sự chết như sau: “Đó là ‘giờ’ xinh đẹp nhất, ‘giờ’ của sự sống chứ không phải của sự chết. Đó là lúc gặp gỡ Chúa Giêsu. Chúng ta sẽ trông thấy Ngài. Ngài đứng đó chờ đợi chúng ta và cùng với Ngài chúng ta cũng sẽ gặp Mẹ Maria. Vì thế, nên khi còn sống đã biết bao nhiêu lần chúng ta cầu khấn Mẹ để xin Mẹ cầu bầu cho chúng ta: ‘Cầu cho chúng con là kẻ có tội, khi nay và trong giờ lâm tử’. Mẹ sẽ tiếp đón chúng ta như một Hiền Mẫu yêu thương và dẫn đưa chúng ta là con cái dấu yêu của Mẹ đến với Thiên Chúa Cha.”
Thưa quý anh,
Như vậy thì “Sinh, Bệnh, Lão, Tử” theo quan niệm của đạo Công Giáo không còn phải là những nỗi khổ đau trên đời nữa. Tuy nhiên, có một vài vấn đề chúng ta thường gặp thấy trong khi dự các đám táng mà tôi nghĩ chúng ta phải cùng nhau xem xét lại hôm nay.
a) Trong một số tờ Cáo Phó, chúng ta thường đọc rằng: “Gia đình chúng tôi vô cùng đau đớn báo tin cùng thân bằng quyến thuộc: Cha của chúng tôi là ông Giuse Nguyễn Văn Mỗ vừa được Chúa gọi về.” Thưa quý anh, nếu thân nhân chúng ta đã “được Chúa gọi về” thì có gì mà phải “vô cùng đau đớn”? Vì thế, tôi xin đề nghị chúng ta sửa lại lời cáo phó đó. Chẳng hạn: “Trong niềm hy vọng vào mầu nhiệm Phục Sinh, chúng tôi xin loan báo đến thân bằng quyến thuộc: Cha của chúng tôi là ông Giuse Nguyễn Văn Mỗ vừa an nghỉ trong Chúa.”
b) Trong những bản Phân Ưu, chúng ta thường thấy câu này: “Nguyện xin Thiên Chúa nhân từ SỚM đưa linh hồn Giuse hay Maria… về hưởng Nhan Thánh Chúa.” Chữ “sớm” ở đây hàm ý là có sự “mắc kẹt” nào đó… Thực ra, linh hồn một người mới qua đời có về với Chúa thẳng tắp hay không, về sớm hay về muộn thế nào, chúng ta hoàn toàn không thể biết được. Đó là chuyện riêng giữa Chúa và linh hồn người mới chết. Do đó, tôi xin đề nghị bỏ chữ “sớm” đi và sửa lại như sau: “Nguyện xin Thiên Chúa nhân từ đưa linh hồn Giuse hay Maria… về hưởng Nhan Thánh Chúa.”. Hoặc cũng có thể viết rằng: “Nguyện xin Thiên Chúa nhân từ đón nhận linh hồn Giuse hay Maria… vào Nước Thiên Đàng.”
c) Vấn đề “Thánh Lễ đời đời cho người sống” và “Thánh Lễ vĩnh viễn cho người chết”.
Trong thời gian gần đây, có một số nhà Dòng hoặc Hiệp Hội Công Giáo cấp những giấy chứng chỉ in màu sắc rất đẹp, lồng vào trong những bìa cứng để chứng nhận rằng do lời yêu cầu của người xin, kể từ nay, nhà Dòng hay Hiệp Hội đó sẽ “vĩnh viễn” hay “đời đời” dâng lễ hoặc hy sinh hãm mình, cầu nguyện cho người nào đó đang sống hay người đã qua đời.
Ở đây, tôi muốn được chia sẻ quan điểm của tôi về 3 thành phần liên hệ trong hình thức cầu nguyện này: Người xin cầu nguyện, người được cầu nguyện và tổ chức hứa cầu nguyện,
Đối với người xin cầu nguyện: Trước đây, chúng ta có thói quen là khi cần được ơn gì hoặc khi có thân nhân qua đời, chúng ta thường đến nhà dòng hoặc gặp linh mục để xin dâng lễ hoặc thêm lời cầu nguyện. Đó là một thói lành tốt có từ lâu đời của Giáo Hội. Ngày nay, người xin cầu nguyện còn có thể trưng dẫn bằng cớ qua các tờ giấy chứng nhận giao cho người được cầu nguyện hoặc thân nhân của người này. Tuy nhiên, qua tình nghĩa thâm giao, chính chúng ta cũng phải đích thân ăn chay, hãm mình và cầu nguyện cho họ, chứ không thể chỉ bỏ một món tiền ra nhờ người khác cầu nguyện thế cho mình. Người khác có thể cầu nguyện thêm với mình, chứ không thể thay thế cho mình.
Đối với người được cầu nguyện: Nếu là người đã qua đời thì thực sự chúng ta không có gì để nói, vì họ đã sang một thế giới khác rồi. Nhưng điều đáng nói ở đây là người được cầu nguyện còn đang sống lại cảm thấy an nhàn thư thái đến độ nghĩ rằng từ nay chẳng cần phải giữ đạo vất vả nữa, vì đời sống hiện tại, cũng như sau khi chết đã có người lo cầu nguyện “đời đời, vĩnh viễn” rồi. Sở dĩ được như vậy là vì đã phải bỏ ra một khoản tiền khá lớn để “đầu tư” cho việc rỗi linh hồn rồi. Cảm tưởng sai lầm này không những có ở nơi người còn sống xin được cầu nguyện “đời đời”, mà còn lây lan đến cả thân nhân người quá cố nữa. Họ coi như việc cầu nguyện cho thân nhân đã qua đời đã được lo chu đáo rồi, họ không còn trách nhiệm gì nữa. Tất cả được coi là “mồ yên mả đẹp”.
Đã có trường hợp cụ thể đáng tiếc xảy ra là một cụ già mắc bệnh nguy hiểm. Cụ không chịu bỏ tiền ra chạy chữa thuốc thang, mà lại dùng khoản tiền duy nhất đó để đi “mua Thánh Lễ đời đời”, vì theo lời cụ “phải lo phần hồn trước khi lo phần xác”. Kết quả là cụ chết vì từ chối thuốc thang.
Đối với tổ chức cầu nguyện: Chúng tôi không phủ nhận sự cần thiết cũng như giá trị của lời cầu nguyện. Chúng tôi cũng cổ võ việc các giáo dân phải công đức cho các nhà Dòng và Hiệp Hội Công Giáo để ngày một phát triển. Tuy nhiên, trong vấn đề này, chúng tôi mong sao các tổ chức cầu nguyện phải giải thích rõ ràng để người xin cầu nguyện cũng như người được cầu nguyện và thân nhân họ đừng hiểu lầm. Mỗi người có bổn phận và trách nhiệm về phần rỗi của linh hồn mình, không thể khoán trắng cho Giáo Hội hay một tổ chức nào cả.
Thánh Augustinô đã nói rằng: “Thiên Chúa dựng nên ta thì không cần có ta, nhưng Thiên Chúa cứu chuộc ta thì Ngài cần có ta cộng tác.” Vậy chúng ta cần phải minh định một lần nữa rằng việc rỗi linh hồn của ai thì người đó phải lo, không thể bỏ tiền ra, khoán trắng cho ai được cả.
Nêu lên vấn đề này, chúng tôi không hề có ý đả phá chương trình cầu nguyện đời đời này, nhưng chúng tôi chỉ muốn đề cao cảnh giác để việc cầu nguyện cũng như Thánh Lễ Misa không bị cắt nghĩa sai lạc.
Hậu quả của tình trạng “xin lễ đời đời và vĩnh viễn” này là những tín hữu nghèo sẽ nghĩ rằng muốn vào nước Thiên Đàng cũng phải có tiền, hoặc hễ có tiền là mua được nước Thiên Đàng, còn người nghèo chết rồi là trở thành những “linh hồn mồ côi”, không ai cầu nguyện cho.
Điều đó hoàn toàn không đúng. Trong Hiến Chế về Mầu Nhiệm Giáo Hội, Công Đồng Vatican II đã viết: “Giáo Hội lữ hành hết lòng kính nhớ, dâng lời cầu cho những người đã chết, vì cầu nguyện cho họ được giải thoát khỏi tội lỗi là một việc lành thánh…” Nói về sự hiệp thông giữa các Thánh trên trời và các tín hữu nơi trần thế, Công Đồng viết tiếp: “Khi được về quê trời và hiện diện trước nhan Chúa, nhờ Người, với Người và trong Người, các thánh lại không ngừng cầu bầu cho chúng ta bên Chúa Cha.”
Từ nguyên tắc đó, hàng giây hàng phút trên trái đất này, đều có lời cầu nguyện của các linh mục dâng lễ Misa cũng như của các giáo dân tham dự Thánh Lễ. Sau khi linh mục truyền phép, chúng ta thường cầu nguyện với linh mục như sau: “Xin Chúa cũng nhớ đến ông bà, cha mẹ, anh chị em chúng con đang an nghỉ trong niềm hy vọng sống lại, và mọi người đã qua đời trong tình thương của Chúa. Xin cho các linh hồn ấy được vào hưởng ánh sáng tôn nhan Chúa.” Như vậy thì trong Giáo Hội không bao giờ có linh hồn nào được gọi là “linh hồn mồ côi”, bị lãng quên hoặc bỏ rơi không người cầu nguyện cả.
Tóm lại, thưa quý anh, đừng ai trong chúng ta lo lắng vì không có thánh lễ vĩnh viễn và đời đời. Bao lâu còn Giáo Hội, thì hàng giây hàng phút trên trái đất đều có Thánh Lễ Misa cầu nguyện cho những người đã qua đời. Từ nay mỗi khi tham dự thánh lễ và nghe đến lời này: “Xin Chúa cũng nhớ đến ông bà, cha mẹ, anh chị em chúng con đang an nghỉ trong niềm hy vọng sống lại, và mọi người đã qua đời trong tình thương của Chúa. Xin cho các linh hồn ấy được vào hưởng ánh sáng tôn nhan Chúa.”, tức là chúng ta đang cầu nguyện cho những người thân thương của mình và cho hết mọi người đã qua đời trên khắp thế giới. Lời cầu nguyện này không những chỉ “đời đời và vĩnh viễn”, mà còn vang lên “từng giây từng phút”, bao lâu Giáo Hội Chúa còn ngự trị trên trái đất này.
Thêm vào đó, Đức Giáo Hoàng là Đấng kế vị Thánh Phêrô giữ chìa khóa kho ơn phúc của Giáo Hội. Trong những dịp đặc biệt, ĐGH mở kho ơn phúc đó, để ban ơn toàn xá, ơn đại xá hoặc ơn tiểu xá cho tất cả chúng ta, nhờ đó, chúng ta được hưởng lòng từ bi thương xót của Chúa để giảm phần phạt vì tội lỗi chúng ta.
KẾT LUẬN:
Thưa quý anh,
Gần một giờ đồng hồ qua, tôi đã trình bày một số cảm nghĩ về tuổi già được tóm lược như sau:
Tuổi già lẩm cẩm hay quên. Mà đã quên thì xin quên luôn cả những giận hờn thù ghét trong quá khứ.
Tuổi già hay tủi thân và sợ cô đơn: Hãy vì lòng thương con cháu, chúng ta tập sống đời nội tâm trong Viện Dưỡng Lão và hãy chọn Chúa làm nguồn an vui cho tuổi già.
Tuổi già bất lực, nhưng cầu nguyện và kết hợp với Chúa thì ai cũng làm được cho tới giờ chết.
Tuổi già giống như tuổi thơ: Dù tuổi già, nhưng tinh thần phải luôn luôn trẻ. Hãy sống giản dị, đơn sơ như trẻ thơ để được vào nước Thiên Đàng.
Tuổi già ban phát, cho đi, vì chính lúc cho đi tất cả là lúc nhận được nhiều nhất.
Tuổi già và bệnh tật đi song đôi với nhau. Hãy thánh hoá Sinh, Bệnh, Lão, Tử.
Tuổi già bước gần đến sự Chết. Đó là giờ xinh đẹp nhất trong cuộc đời vì được đối diện với Thiên Chúa. Giáo Hội là Mẹ chúng ta, hàng giây hàng phút và vĩnh viễn, đời đời vẫn cầu nguyện cho chúng ta khi sống cũng như khi chết. Bổn phận của chúng ta là sống xứng đáng người con của Chúa, của Giáo Hội.
Tôi xin được mượn một câu chuyện vui do chính Đức Cố Hồng Y Nguyễn Văn Thuận đã kể trong một buổi thuyết giảng cho giới già tại Chi Dòng Đồng Công Missouri, vào Năm Thánh 2000:
Có một cha sở già đến tuổi về hưu. Ngài xin Đức Giám Mục cho ngài rời nhiệm vụ để về nhà dưỡng lão chuẩn bị giọn mình chết lành. Bổn đạo nghe vậy thì buồn lắm, liền kéo nhau đến năn nỉ cha ở lại:
- Thưa cha xứ, cha về hưu, bỏ lại chúng con mồ côi, mồ cút, không ai trông nom dạy dỗ chúng con. Xin cha thương ở lại với xứ chúng con. Khi nào cha chết chúng con hứa sẽ làm ma thật lớn để chôn cất cha. Cả giáo xứ sẽ đội khăn tang và sẽ đọc kinh cầu nguyện cho cha vĩnh viễn, suốt đời.
Cha xứ cứ một mực xua tay, lắc đầu:
- Thôi, cụ ở với chúng bay mấy chục năm nay đủ rồi. Bây giờ cụ phải lo việc phần hồn của cụ. Mai ngày cụ chết chúng bay không chôn thì cũng có người khác chôn, chẳng ai để cụ nằm chết thối tha. Đám ma lớn hay nhỏ cụ cũng chẳng cần, vì chết rồi cụ đâu còn biết gì nữa. Còn việc chúng bay hứa cầu nguyện cho cụ thì cũng tốt thôi, nhưng việc đó còn tùy nơi cụ. Cụ mà ăn ở đẹp lòng Chúa thì cụ được lên thiên đàng. Lúc đó cụ chẳng cần chúng bay cầu nguyện. Mà nếu chẳng may cụ có phải xuống hỏa ngục thì tụi bay có cầu nguyện đời đời hay vĩnh viễn thì cũng vô ích thôi. Hoặc giả mà cụ có vào lửa luyện tội thì ai sao mình vậy. Người ta ra thì từ từ cụ cũng có ngày được ra vậy.
Xin cám ơn quý anh.
LTS. Trong buổi tĩnh tâm của Ðoàn Liên Minh Thánh Tâm Giáo Xứ Maria Goretti ngày 28-6-2003, chúng tôi đã ghi âm bài thuyết trình Cảm Nghiệm Về Tuổi Già của Tiến sĩ Trần An Bài. Bài thuyết trình đề cập đến 7 vấn đề của tuổi gìa. VietCatholic đã đăng 4 vấn đề đầu, hôm nay đăng 3 vấn đề sau và phần kết luận.
Thuyết trình viên: TRẦN AN BÀI
Người ghi: NGUYỄN LONG THAO
5. Tuổi già ban phát
Khi còn trẻ, con người ta có khuynh hướng tích lũy hết mọi thứ cho mình để làm hành trang bước vào đời.
Một bà bạn tôi có đứa cháu nội mới 4 tuổi mà đã khôn lắm, khôn đến nỗi bà đã phải khen rằng: “Con nhỏ mới ba cái tuổi ranh mà đã như thần giữ của!” Hàng ngày, mỗi buổi sáng mẹ nó chở sang nhà bà trông giùm để đi làm. Đến bữa ăn, có món nào ngon là nó bắt đầu nịnh bà: “Bà ơi, cái món cá kho tộ này bà nấu ngon lắm. Mẹ con cũng thích đấy, bà nhớ dành cho mẹ con một tô nhá!” Hôm khác, nó lại đổi kiểu: “Bà ơi, hôm nay nhà Ví Vi chẳng có cái gì ăn cả. Bà nhớ để dành cho bố mẹ con mấy cái bánh gai này nhá!” Rồi mỗi buổi chiều khi mẹ đến đón về, tay nó lệ khệ bê túi tã và sữa, mà vẫn chưa chịu về, nó hỏi bà: “Bà ơi, hôm nay bà có gì cho con đem về cho bố mẹ con ăn không?” Cứ tưởng nhà bà như tiệm “food to go” không bằng!
Nhưng mỗi khi bà đến nhà nó thì nó theo dõi bà kỹ lắm. Chưa bước chân vào nhà, nó đã nhắc: “Bà nhớ để dép ngoài cửa nhá. Đừng có mang vào nhà. Dơ nhà, má con phải lau đấy!” Trong khi đó mỗi khi đến nhà bà, nó để nguyên cả dép leo lên ghế sa lông ngồi chỗm chệ thì chẳng sao. Mỗi lần bà cầm đến thứ gì của nhà nó là nó dặn: “Cái con dao đó là của mẹ con đấy nhá. Bà làm rồi nhớ để lại vào ngăn kéo, đừng có đem về nhà bà!” Khi ra vườn sau, bà đi đôi dép của mẹ nó. Nó cũng nhắc: “Cái dép đó của mẹ con làm vườn đấy, bà đừng có đi vào, dơ lắm!”
Tôi cũng có thằng cháu tên Hoàng, mới 3 tuổi, gầy giơ xương mà ăn thì khỏi chê: “Người gầy thầy cơm” mà! Cứ ngày thứ Bảy là bố mẹ và chị em nó kéo đến nhà tôi ăn cơm, rồi mẹ nó còn làm đồ ăn cho suốt cả tuần. Một hôm, tôi trêu nó:
- Hoàng đến ăn hết cơm nhà bác Bài rồi. Tối nay bác chẳng còn gì ăn cả. Vậy tối nay bác lên nhà Hoàng ăn cơm nhá.
Nó trả lời liền: “Dạ, không?”
- Tại sao vậy?
- Vì nhà em hổng có cái gì ăn được hết!
- Thế nhà Hoàng có tủ lạnh không?
- Dạ, có.
- Vậy trong tủ lạnh có thứ gì?
- Chẳng có cái gì cả, chỉ có nước lạnh thôi!
Thưa quý anh,
Chẳng ai dạy chúng nó keo kiệt và giữ của như vậy. Bản tính tự nhiên của tuổi trẻ là phải tích lũy của cải cho cuộc sống. Vì đời chúng nó còn dài mà. Còn tuổi già chúng ta thì sao?
Đây là kinh nghiệm của bản thân tôi. Sau bao nhiêu năm phục vụ Cộng Đồng, nhà cửa tôi bề bộn. Cách đây một năm, tôi phải thu giọn đồ đạc cho sạch sẽ, ngăn nắp. Cái gì còn xài thì giữ, cái gì không thì phải vất đi không một chút thương tiếc. Những sách luật, nào là hình, hộ, thương mại, nào là luật Hồng Đức hay luật Cali tôi đều vất sọt rác hết, vì tôi nghĩ từ nay đến lúc chết, chắc chẳng bao giờ tôi còn xài đến thứ đó nữa. Rồi đến những sách dạy về mua bán nhà cửa, những sách dạy làm sao mua nhà mà không có tiền “down”, những sách dạy làm triệu phú với hai bàn tay trắng, v.v… tôi cũng vất hết, coi như từ nay về hưu rồi, đâu cần những thứ đó nữa.
Tôi đã giữ lại những sách gì? Đó là tất cả những sách báo về đạo, vì tôi nghĩ rằng thỉnh thoảng mình còn cần tra cứu để đi dạy lớp giáo lý tân tòng hay có đôi khi phải viết bài nọ bài kia để chia sẻ với mọi người về một vấn đề nào đó, như vấn đề “tuổi già” hôm nay chẳng hạn. Nhưng tôi biết rằng, chắc chắn sẽ có một ngày, và ngày đó cũng không xa, tôi không còn khả năng đọc, không còn khả năng nói nữa thì chắc rồi cũng sẽ vất đi luôn. Đó là hình ảnh thời gian chuẩn bị ra đi của tôi. Ra đi với hai bàn tay trắng, ra đi trong thinh lặng, ra đi trong cô đơn, không bạn bè, không thân quyến nào có thể giúp được tôi hoặc đồng hành với tôi trong quãng đường cuối cùng của cuộc đời.
Tóm lại, tuổi trẻ thì tích lũy, còn tuổi già thì cho đi. Bởi vậy mà người đời có định chế lập chúc thư. Đó là một hình thức trối trăng của cải trước khi con người trở về với lòng đất. Còn chúng ta, những người theo Chúa Kitô, cũng phải chuẩn bị sẵn sàng. Thầy mình đã chết trơ trụi trên Thánh Giá, đến nỗi bộ đồ lót mà lính La Mã còn xé ra chia nhau thì chúng ta còn muốn giữ lại cho mình những thứ gì? Và liệu chúng ta có khả năng để giữ lại cho mình những thứ đó cho tới lúc chết không?
Của cải, quyền chức, danh vọng? Những thứ đó là của đời, hãy trả lại cho đời.
Những kiến thức, sự khôn ngoan, những kinh nghiệm mà chúng ta học được trong bao nhiêu năm cuộc đời: Hãy chia sẻ cho thế hệ đàn con, đàn cháu chúng ta.
Sách Khôn Ngoan có viết rằng: “Tuổi già đáng kính trọng, không phải vì trường thọ, cũng không phải vì cao niên, nhưng vì người đầu bạc thì khôn ngoan.” Thưa quý anh, có nhiều người khuyên tôi nên nhuộm tóc cho trẻ lại một tí. Nhưng nhớ lại lời Kinh Thánh này “Người đầu bạc thì khôn ngoan”, cho nên tôi không muốn nhuộm tóc nữa.
Thánh Kinh còn nói gì về tuổi già nữa? Xin mời quý anh nghe tiếp Sách Khôn Ngoan: “Người tuổi già thì đẹp lòng Chúa, được Chúa yêu dấu. Và nếu đang sống giữa những kẻ tội lỗi, cũng được Chúa dời đi nơi khác. Và được đem đi như thế, kẻo sự gian tà biến đổi lòng họ. Vì sự say mê giả dối làm cho sự lành ra tối tăm, và tình dục làm điên đảo tâm hồn thanh sạch.” (Sách Khôn ngoan, 4:7-15)
Có nhiều người sẽ nói rằng: Tiền bạc tôi không có, chức quyền tôi cũng không, khôn ngoan lại càng không có. Vậy lấy gì mà cho?
Thưa, nói vậy mà nhiều khi không phải vậy đâu. Không có ai trên đời lại cho là mình thiếu khôn ngoan, bằng cớ là trong cuộc đời mỗi người, rất nhiều lần chúng ta phê bình chỉ trích người khác. Chính cái việc chê bai người khác là dấu hiệu cho biết mình khôn hơn, giỏi hơn người ta. Nếu không khôn hơn, giỏi hơn thì tại sao ta lại chê người là dở?
Còn một thứ mà tôi biết chắc chắn ai cũng có, có dư thừa, nhưng đôi lúc chúng ta lại dè xẻn, không muốn cho đi. Đó là NỤ CƯỜI. Chúng ta phải công nhận rằng nhiều khi trong cuộc đời chỉ có một nụ cười xuề xòa, nụ cười tha thứ, nụ cười dễ dãi, mà chúng ta cũng không muốn cho đi. Đổi lại, chúng ta toàn cho con cái, cháu chắt hay anh em trong Cộng Đồng những nhăn nhó, quặu cọ, phê bình và chỉ trích. Bao nhiêu kinh nghiệm đắng cay của cuộc đời đã tạo nên sự khôn ngoan của tuổi già và đã chứng minh rằng: chỉ có NỤ CƯỜI mới có thể hoán cải được những sai trái của con cháu hoặc anh em chúng ta. Vậy hãy cho đi, cho đi hết những nụ cười mà chúng ta còn có thể cho được.
6. Tuổi già bệnh tật
Tuổi già gắn liền với bệnh tật. Phật giáo nói rằng trên đời có 4 cái khổ: Sinh, Bệnh, Lão, Tử. Nhưng thực ra có Lão thì tất nhiên có Bệnh và rồi dẫn tới Tử. Khi phải đối diện với đau khổ, con người cố gắng tìm cách xa lánh nó, hoặc có tôn giáo dạy cách diệt trừ nó. Nhưng hỏi rằng xưa nay đã có ai trên đời diệt được Sinh, Bệnh, Lão, Tử chưa?
Không ai chối cãi rằng Sinh, Bệnh, Lão, Tử mang lại nhiều khổ đau cho nhân loại, nhưng Đạo Công Giáo dạy con người thánh hoá khổ đau, biến khổ đau thành tình thương và rồi khổ đau sẽ trở thành niềm hoan lạc. Đời sống của các thánh đều chứng minh rằng các ngài đã không sợ đau khổ, trái lại, vì lòng yêu Chúa và yêu tha nhân, chính các ngài đã đi tìm đau khổ cho chính mình.
Mỗi khi một em bé được sinh ra, là đã có một mầm sống trên vũ trụ này. Sự sống là một ơn huệ cao trọng nhất Chúa ban cho loài người. Thế thì tại sao lại nói Sinh là khổ? Trong thư của ĐGH Gioan Phaolô II, ngày 1-10-1999, gửi riêng cho người già, với tâm hồn thi sĩ, Ngài đã viết rằng: “Chỉ cần nhìn cảnh vật thay đổi quanh năm, trên núi đồi, trên đồng bằng, trên đồng cỏ, trong thung lũng, trong rừng rậm, trên cỏ cây, thì đủ hiểu. Có sự tao phùng giữa nhịp sống của con người và các chu kỳ của thiên nhiên, mà con người là một thành phần.”
Về những đau khổ do bệnh tật gây ra, ĐGH Gioan Phaolô II đã nói với các bệnh nhân rằng: “Chính tình yêu Kitô giáo mang lại giá trị và ý nghĩa cho cuộc sống chúng ta, cả khi tật nguyền bệnh hoạn lấy mất đi sự toàn vẹn của thân xác. Thưa anh chị em, như Chúa Kitô trên Thập giá, anh chị em thật mạnh mẽ.”
Đối với tuổi già, Kinh Thánh viết rằng tuổi thọ là dấu chỉ được Thiên Chúa chúc phúc (St. 11, 10-32).
7. Tuổi già liên hệ đến sự Chết
Có nhiều người chết trong lúc còn trẻ vì tai nạn, vì bệnh tật. Nhưng tuổi già gắn liền với sự chết. Thêm một tuổi đời là tiến gần đến sự chết. Thánh Phaolô khi về già đã viết: “Còn tôi sắp phải đổ máu ra để làm lễ tế, đến giờ tôi phải ra đi. Tôi đã chiến đấu trong cuộc chiến cao đẹp, đã chạy hết chặng đường mà giữ vững đức tin. Giờ đây tôi chỉ còn đợi vòng hoa công chính mà Chúa là Đấng phán xét dành cho tôi.” (1Tim.4, 6-8).
Trong bài giảng cho giáo triều Roma vào năm 2000, Đức Cố Hồng Y Nguyễn Văn Thuận đã nói về sự chết như sau: “Đó là ‘giờ’ xinh đẹp nhất, ‘giờ’ của sự sống chứ không phải của sự chết. Đó là lúc gặp gỡ Chúa Giêsu. Chúng ta sẽ trông thấy Ngài. Ngài đứng đó chờ đợi chúng ta và cùng với Ngài chúng ta cũng sẽ gặp Mẹ Maria. Vì thế, nên khi còn sống đã biết bao nhiêu lần chúng ta cầu khấn Mẹ để xin Mẹ cầu bầu cho chúng ta: ‘Cầu cho chúng con là kẻ có tội, khi nay và trong giờ lâm tử’. Mẹ sẽ tiếp đón chúng ta như một Hiền Mẫu yêu thương và dẫn đưa chúng ta là con cái dấu yêu của Mẹ đến với Thiên Chúa Cha.”
Thưa quý anh,
Như vậy thì “Sinh, Bệnh, Lão, Tử” theo quan niệm của đạo Công Giáo không còn phải là những nỗi khổ đau trên đời nữa. Tuy nhiên, có một vài vấn đề chúng ta thường gặp thấy trong khi dự các đám táng mà tôi nghĩ chúng ta phải cùng nhau xem xét lại hôm nay.
a) Trong một số tờ Cáo Phó, chúng ta thường đọc rằng: “Gia đình chúng tôi vô cùng đau đớn báo tin cùng thân bằng quyến thuộc: Cha của chúng tôi là ông Giuse Nguyễn Văn Mỗ vừa được Chúa gọi về.” Thưa quý anh, nếu thân nhân chúng ta đã “được Chúa gọi về” thì có gì mà phải “vô cùng đau đớn”? Vì thế, tôi xin đề nghị chúng ta sửa lại lời cáo phó đó. Chẳng hạn: “Trong niềm hy vọng vào mầu nhiệm Phục Sinh, chúng tôi xin loan báo đến thân bằng quyến thuộc: Cha của chúng tôi là ông Giuse Nguyễn Văn Mỗ vừa an nghỉ trong Chúa.”
b) Trong những bản Phân Ưu, chúng ta thường thấy câu này: “Nguyện xin Thiên Chúa nhân từ SỚM đưa linh hồn Giuse hay Maria… về hưởng Nhan Thánh Chúa.” Chữ “sớm” ở đây hàm ý là có sự “mắc kẹt” nào đó… Thực ra, linh hồn một người mới qua đời có về với Chúa thẳng tắp hay không, về sớm hay về muộn thế nào, chúng ta hoàn toàn không thể biết được. Đó là chuyện riêng giữa Chúa và linh hồn người mới chết. Do đó, tôi xin đề nghị bỏ chữ “sớm” đi và sửa lại như sau: “Nguyện xin Thiên Chúa nhân từ đưa linh hồn Giuse hay Maria… về hưởng Nhan Thánh Chúa.”. Hoặc cũng có thể viết rằng: “Nguyện xin Thiên Chúa nhân từ đón nhận linh hồn Giuse hay Maria… vào Nước Thiên Đàng.”
c) Vấn đề “Thánh Lễ đời đời cho người sống” và “Thánh Lễ vĩnh viễn cho người chết”.
Trong thời gian gần đây, có một số nhà Dòng hoặc Hiệp Hội Công Giáo cấp những giấy chứng chỉ in màu sắc rất đẹp, lồng vào trong những bìa cứng để chứng nhận rằng do lời yêu cầu của người xin, kể từ nay, nhà Dòng hay Hiệp Hội đó sẽ “vĩnh viễn” hay “đời đời” dâng lễ hoặc hy sinh hãm mình, cầu nguyện cho người nào đó đang sống hay người đã qua đời.
Ở đây, tôi muốn được chia sẻ quan điểm của tôi về 3 thành phần liên hệ trong hình thức cầu nguyện này: Người xin cầu nguyện, người được cầu nguyện và tổ chức hứa cầu nguyện,
Đối với người xin cầu nguyện: Trước đây, chúng ta có thói quen là khi cần được ơn gì hoặc khi có thân nhân qua đời, chúng ta thường đến nhà dòng hoặc gặp linh mục để xin dâng lễ hoặc thêm lời cầu nguyện. Đó là một thói lành tốt có từ lâu đời của Giáo Hội. Ngày nay, người xin cầu nguyện còn có thể trưng dẫn bằng cớ qua các tờ giấy chứng nhận giao cho người được cầu nguyện hoặc thân nhân của người này. Tuy nhiên, qua tình nghĩa thâm giao, chính chúng ta cũng phải đích thân ăn chay, hãm mình và cầu nguyện cho họ, chứ không thể chỉ bỏ một món tiền ra nhờ người khác cầu nguyện thế cho mình. Người khác có thể cầu nguyện thêm với mình, chứ không thể thay thế cho mình.
Đối với người được cầu nguyện: Nếu là người đã qua đời thì thực sự chúng ta không có gì để nói, vì họ đã sang một thế giới khác rồi. Nhưng điều đáng nói ở đây là người được cầu nguyện còn đang sống lại cảm thấy an nhàn thư thái đến độ nghĩ rằng từ nay chẳng cần phải giữ đạo vất vả nữa, vì đời sống hiện tại, cũng như sau khi chết đã có người lo cầu nguyện “đời đời, vĩnh viễn” rồi. Sở dĩ được như vậy là vì đã phải bỏ ra một khoản tiền khá lớn để “đầu tư” cho việc rỗi linh hồn rồi. Cảm tưởng sai lầm này không những có ở nơi người còn sống xin được cầu nguyện “đời đời”, mà còn lây lan đến cả thân nhân người quá cố nữa. Họ coi như việc cầu nguyện cho thân nhân đã qua đời đã được lo chu đáo rồi, họ không còn trách nhiệm gì nữa. Tất cả được coi là “mồ yên mả đẹp”.
Đã có trường hợp cụ thể đáng tiếc xảy ra là một cụ già mắc bệnh nguy hiểm. Cụ không chịu bỏ tiền ra chạy chữa thuốc thang, mà lại dùng khoản tiền duy nhất đó để đi “mua Thánh Lễ đời đời”, vì theo lời cụ “phải lo phần hồn trước khi lo phần xác”. Kết quả là cụ chết vì từ chối thuốc thang.
Đối với tổ chức cầu nguyện: Chúng tôi không phủ nhận sự cần thiết cũng như giá trị của lời cầu nguyện. Chúng tôi cũng cổ võ việc các giáo dân phải công đức cho các nhà Dòng và Hiệp Hội Công Giáo để ngày một phát triển. Tuy nhiên, trong vấn đề này, chúng tôi mong sao các tổ chức cầu nguyện phải giải thích rõ ràng để người xin cầu nguyện cũng như người được cầu nguyện và thân nhân họ đừng hiểu lầm. Mỗi người có bổn phận và trách nhiệm về phần rỗi của linh hồn mình, không thể khoán trắng cho Giáo Hội hay một tổ chức nào cả.
Thánh Augustinô đã nói rằng: “Thiên Chúa dựng nên ta thì không cần có ta, nhưng Thiên Chúa cứu chuộc ta thì Ngài cần có ta cộng tác.” Vậy chúng ta cần phải minh định một lần nữa rằng việc rỗi linh hồn của ai thì người đó phải lo, không thể bỏ tiền ra, khoán trắng cho ai được cả.
Nêu lên vấn đề này, chúng tôi không hề có ý đả phá chương trình cầu nguyện đời đời này, nhưng chúng tôi chỉ muốn đề cao cảnh giác để việc cầu nguyện cũng như Thánh Lễ Misa không bị cắt nghĩa sai lạc.
Hậu quả của tình trạng “xin lễ đời đời và vĩnh viễn” này là những tín hữu nghèo sẽ nghĩ rằng muốn vào nước Thiên Đàng cũng phải có tiền, hoặc hễ có tiền là mua được nước Thiên Đàng, còn người nghèo chết rồi là trở thành những “linh hồn mồ côi”, không ai cầu nguyện cho.
Điều đó hoàn toàn không đúng. Trong Hiến Chế về Mầu Nhiệm Giáo Hội, Công Đồng Vatican II đã viết: “Giáo Hội lữ hành hết lòng kính nhớ, dâng lời cầu cho những người đã chết, vì cầu nguyện cho họ được giải thoát khỏi tội lỗi là một việc lành thánh…” Nói về sự hiệp thông giữa các Thánh trên trời và các tín hữu nơi trần thế, Công Đồng viết tiếp: “Khi được về quê trời và hiện diện trước nhan Chúa, nhờ Người, với Người và trong Người, các thánh lại không ngừng cầu bầu cho chúng ta bên Chúa Cha.”
Từ nguyên tắc đó, hàng giây hàng phút trên trái đất này, đều có lời cầu nguyện của các linh mục dâng lễ Misa cũng như của các giáo dân tham dự Thánh Lễ. Sau khi linh mục truyền phép, chúng ta thường cầu nguyện với linh mục như sau: “Xin Chúa cũng nhớ đến ông bà, cha mẹ, anh chị em chúng con đang an nghỉ trong niềm hy vọng sống lại, và mọi người đã qua đời trong tình thương của Chúa. Xin cho các linh hồn ấy được vào hưởng ánh sáng tôn nhan Chúa.” Như vậy thì trong Giáo Hội không bao giờ có linh hồn nào được gọi là “linh hồn mồ côi”, bị lãng quên hoặc bỏ rơi không người cầu nguyện cả.
Tóm lại, thưa quý anh, đừng ai trong chúng ta lo lắng vì không có thánh lễ vĩnh viễn và đời đời. Bao lâu còn Giáo Hội, thì hàng giây hàng phút trên trái đất đều có Thánh Lễ Misa cầu nguyện cho những người đã qua đời. Từ nay mỗi khi tham dự thánh lễ và nghe đến lời này: “Xin Chúa cũng nhớ đến ông bà, cha mẹ, anh chị em chúng con đang an nghỉ trong niềm hy vọng sống lại, và mọi người đã qua đời trong tình thương của Chúa. Xin cho các linh hồn ấy được vào hưởng ánh sáng tôn nhan Chúa.”, tức là chúng ta đang cầu nguyện cho những người thân thương của mình và cho hết mọi người đã qua đời trên khắp thế giới. Lời cầu nguyện này không những chỉ “đời đời và vĩnh viễn”, mà còn vang lên “từng giây từng phút”, bao lâu Giáo Hội Chúa còn ngự trị trên trái đất này.
Thêm vào đó, Đức Giáo Hoàng là Đấng kế vị Thánh Phêrô giữ chìa khóa kho ơn phúc của Giáo Hội. Trong những dịp đặc biệt, ĐGH mở kho ơn phúc đó, để ban ơn toàn xá, ơn đại xá hoặc ơn tiểu xá cho tất cả chúng ta, nhờ đó, chúng ta được hưởng lòng từ bi thương xót của Chúa để giảm phần phạt vì tội lỗi chúng ta.
KẾT LUẬN:
Thưa quý anh,
Gần một giờ đồng hồ qua, tôi đã trình bày một số cảm nghĩ về tuổi già được tóm lược như sau:
Tuổi già lẩm cẩm hay quên. Mà đã quên thì xin quên luôn cả những giận hờn thù ghét trong quá khứ.
Tuổi già hay tủi thân và sợ cô đơn: Hãy vì lòng thương con cháu, chúng ta tập sống đời nội tâm trong Viện Dưỡng Lão và hãy chọn Chúa làm nguồn an vui cho tuổi già.
Tuổi già bất lực, nhưng cầu nguyện và kết hợp với Chúa thì ai cũng làm được cho tới giờ chết.
Tuổi già giống như tuổi thơ: Dù tuổi già, nhưng tinh thần phải luôn luôn trẻ. Hãy sống giản dị, đơn sơ như trẻ thơ để được vào nước Thiên Đàng.
Tuổi già ban phát, cho đi, vì chính lúc cho đi tất cả là lúc nhận được nhiều nhất.
Tuổi già và bệnh tật đi song đôi với nhau. Hãy thánh hoá Sinh, Bệnh, Lão, Tử.
Tuổi già bước gần đến sự Chết. Đó là giờ xinh đẹp nhất trong cuộc đời vì được đối diện với Thiên Chúa. Giáo Hội là Mẹ chúng ta, hàng giây hàng phút và vĩnh viễn, đời đời vẫn cầu nguyện cho chúng ta khi sống cũng như khi chết. Bổn phận của chúng ta là sống xứng đáng người con của Chúa, của Giáo Hội.
Tôi xin được mượn một câu chuyện vui do chính Đức Cố Hồng Y Nguyễn Văn Thuận đã kể trong một buổi thuyết giảng cho giới già tại Chi Dòng Đồng Công Missouri, vào Năm Thánh 2000:
Có một cha sở già đến tuổi về hưu. Ngài xin Đức Giám Mục cho ngài rời nhiệm vụ để về nhà dưỡng lão chuẩn bị giọn mình chết lành. Bổn đạo nghe vậy thì buồn lắm, liền kéo nhau đến năn nỉ cha ở lại:
- Thưa cha xứ, cha về hưu, bỏ lại chúng con mồ côi, mồ cút, không ai trông nom dạy dỗ chúng con. Xin cha thương ở lại với xứ chúng con. Khi nào cha chết chúng con hứa sẽ làm ma thật lớn để chôn cất cha. Cả giáo xứ sẽ đội khăn tang và sẽ đọc kinh cầu nguyện cho cha vĩnh viễn, suốt đời.
Cha xứ cứ một mực xua tay, lắc đầu:
- Thôi, cụ ở với chúng bay mấy chục năm nay đủ rồi. Bây giờ cụ phải lo việc phần hồn của cụ. Mai ngày cụ chết chúng bay không chôn thì cũng có người khác chôn, chẳng ai để cụ nằm chết thối tha. Đám ma lớn hay nhỏ cụ cũng chẳng cần, vì chết rồi cụ đâu còn biết gì nữa. Còn việc chúng bay hứa cầu nguyện cho cụ thì cũng tốt thôi, nhưng việc đó còn tùy nơi cụ. Cụ mà ăn ở đẹp lòng Chúa thì cụ được lên thiên đàng. Lúc đó cụ chẳng cần chúng bay cầu nguyện. Mà nếu chẳng may cụ có phải xuống hỏa ngục thì tụi bay có cầu nguyện đời đời hay vĩnh viễn thì cũng vô ích thôi. Hoặc giả mà cụ có vào lửa luyện tội thì ai sao mình vậy. Người ta ra thì từ từ cụ cũng có ngày được ra vậy.
Xin cám ơn quý anh.