Thánh Gia – Năm A (Sirach 3: 2-6, 12-14; Psalm 128; Colossians 3: 12-21; Matthew 2:13-15, 19-23)
Cách đây nhiều năm, một nhà thần học Công giáo đã viết một trong những bài học đầu tiên của mình về sự khiêm nhường và lòng biết ơn đối với cha mẹ của ông. Sau khi rời gia đình theo ơn gọi với đời sống hiến dâng trong nhà dòng, những là thư đầu tiên gửi về đã tràn đầy sự trẻ trung, tự tin đầy nhiệt huyết. Ông đã kể lại với cha ông về việc cầu nguyện lúc nửa đêm đã tăng lên nhiều khi mà thế giới còn lại đã ngủ say. Cha ông đã hồi âm với những lời lẽ trìu mến ân cần: con à, cha và mẹ con đã thực hiện việc ấy cho con và anh chị em con đã biết bao nhiêu năm rồi!
Sirach đã nhắc nhở chúng ta về những hy sinh mà những bậc phụ huynh đã thực hiện với mục đích cho con cái của họ. Sự yếu đuối của lão hóa sẽ đưa ra nhiều vấn đề trong một vai trò phụ thuộc – y như chúng ta trong giai đoạn phôi thai – và lòng nhân từ với lo âu chăm sóc mà chúng ta trao tặng là hình thức hiệu quả nhất của lòng biết ơn. Gia đình được mô tả trong Sirach duy nhất được đặt trên căn bản về những giá trị gia trưởng như hầu hết các gia đình trong thế giới cổ đại. Thiên Chúa không vinh danh người cha lên trên thành phần còn lại của gia đình vì tất cả đều bình đẳng trong ánh mắt của Thiên Chúa. Và hình ảnh một gia đình hiện đại được đặt trên căn bản tương trợ trong Sirach.
Nhưng những nguyên tắc của lòng từ bi và sự tôn trọng giờ đây có vẻ như đúng đắn đối với họ khi Sirach được viết ra. Nhưng kinh nghiệm và truyền thống của riêng chúng ta dạy chúng ta rằng gia đỉnh không dừng lại ở cửa trước và được xác định bằng huyết thống hoặc những thỏa thuận pháp lý. Gia đình là mô hình căn bản đối với cộng đồng nhân loại, cho dù đó là nơi làm việc, cộng đồng tôn giáo, thành phố hay quốc gia. Điều tối hậu đối với gia đình là gia đình nhân loại và những thách thức của chính thời đại chúng ta là suy tư về toàn cầu và những mối quan hệ toàn diện nhiều hơn.
“Kính sợ Thiên Chúa” điều đó có nghĩa là gì? Sự trả lời trong Thánh Vịnh khuyến khích chúng ta kính sợ Thiên Chúa nhưng đó có phải là sự lành mạnh không? Sự sợ hãi trong ngữ cảnh cổ đại có nghĩa là sự thờ kính và tôn trọng sâu sắc nồng nàn – đón nhận Thiên Chúa một cách trang nghiêm và toàn tâm toàn ý thực hiện những ý định của Thiên Chúa. Có sự khác biệt lớn giữa kính sợ Thiên Chúa và e dè trước Thiên Chúa – vế sau không phải là thành phần thuộc mối hệ của chúng ta.
Colossians đã đưa ra những mô hình cho tất cả những mô thức thuộc gia đình nhân loại. Nó có vẻ như hơi lý tưởng – rất giống những chân dung truyền hình về những gia đình trong thập niên 1950 – nhưng khi một lý tưởng mà nó tiêu biểu cho mục đích thì mục đích đó chúng ta nên nhắm tới. Nó mô tả một gia đình, tron trường hợp này cộng đồng Ki-tô giáo, trong đó mức độ tin tưởng rất cao. Những thành viên của gia đình này hiểu biết lẫn nhau – khuyến khích qua lại và thân ái cũng như nhẹ nhàng sửa chữa cho nhau là nội quy hàng ngày.
Nhưng bản chất của sự sống yêu thương trọng tâm là được đánh giá bằng sự hướng dẫn để “lời của Đức Ki-tô trú ngụ trong bạn thật phong phú.” Sự quan hệ của con người với Đức Ki-tô phải sâu lắng, cá nhân và sự biến đổi phải ảnh hưởng mọi khía cạnh của cuộc sống hàng ngày. Chúa Giê-su không phải là một giáo điều, một khái niệm thuộc trí tuệ hoặc một đối tượng phụng thờ, mà là một thực thể sự sống mà chúng ta có thể đón mời ngự trị trong tâm hồn và tâm trí của chúng ta. Một lần nữa, những hiểu biết gia trưởng và tôn ti trật tự xa xưa về gia đình và cộng đồng vẫn còn hiện diện trong Colossians. Không người nào làm “thần dân” cho người nào – sự chinh phục không phải là phần của đời sống trong Triều Đại của Thiên Chúa. Điều đó bao gồm cả những người nô lệ bất hạnh, người bị ra lệnh tuân theo những ông chủ của họ trong những dòng bị lược bỏ khỏi bài đọc này.
Trong vài năm đầu cuộc đời làm người của Người, những thứ hoàn thành tính cách nhất dành cho con người, Chúa Giê-su là người tỵ nạn cùng với gia đình của Người. Họ đã chia sẻ với rất nhiều người hôm nay: không nhà cửa, chịu anh hưởng trước những nguy hiểm và bệnh tật và rất hiếm hoi những nguồn nguyên liệu. Điều đó chắc rằng sự trải nghiệm áp bức, bất công và lưu đày đã ảnh hưởng đến ý thức phát triển của Chúa Giê-su và thức tỉnh Người đến những khía cạnh đen tối hơn trong sự tồn tại của con người. Tuy nhiên, giữa sự tước đoạt và bách hại Chúa Giê-su đã được dưỡng dục trong một môi trường tương trợ và yêu thương.
Những điều kiện bên ngoài chắc chắn ảnh hưởng đến sự phát triển tâm lý và tinh thần của chúng ta, và có khi theo những lối tiêu cực. Điều đó, tuy nhiên, không xác định được chúng. Nếu chúng ta được giao phó “tự mặc lấy yêu thương” và cho phép “lời Đức Ki-tô trú ngụ trong ta phong phú” để rồi chúng ta có thể hình thành những gia đình yêu thương và giúp đỡ bằng mọi hình thức. Thậm chí trong những lúc chao đảo khổ đau. Những mối quan hệ con người đã chịu đựng mất mát rất nhiều trong thời đại của chính chúng ta. Thay vì “nhưng giá trị gia đình” lại là một khẩu hiệu chính trị trống rỗng, mà đáng lẽ nó là thế, nó mô tả đường lối của sự sống mà có thể khôi phục mối hài hòa – không phải là sự thống trị hoặc bất bình đẳng – đối với sự sống loài người.
(Nguồn: Regis College – The School of Theology)
Cách đây nhiều năm, một nhà thần học Công giáo đã viết một trong những bài học đầu tiên của mình về sự khiêm nhường và lòng biết ơn đối với cha mẹ của ông. Sau khi rời gia đình theo ơn gọi với đời sống hiến dâng trong nhà dòng, những là thư đầu tiên gửi về đã tràn đầy sự trẻ trung, tự tin đầy nhiệt huyết. Ông đã kể lại với cha ông về việc cầu nguyện lúc nửa đêm đã tăng lên nhiều khi mà thế giới còn lại đã ngủ say. Cha ông đã hồi âm với những lời lẽ trìu mến ân cần: con à, cha và mẹ con đã thực hiện việc ấy cho con và anh chị em con đã biết bao nhiêu năm rồi!
Sirach đã nhắc nhở chúng ta về những hy sinh mà những bậc phụ huynh đã thực hiện với mục đích cho con cái của họ. Sự yếu đuối của lão hóa sẽ đưa ra nhiều vấn đề trong một vai trò phụ thuộc – y như chúng ta trong giai đoạn phôi thai – và lòng nhân từ với lo âu chăm sóc mà chúng ta trao tặng là hình thức hiệu quả nhất của lòng biết ơn. Gia đình được mô tả trong Sirach duy nhất được đặt trên căn bản về những giá trị gia trưởng như hầu hết các gia đình trong thế giới cổ đại. Thiên Chúa không vinh danh người cha lên trên thành phần còn lại của gia đình vì tất cả đều bình đẳng trong ánh mắt của Thiên Chúa. Và hình ảnh một gia đình hiện đại được đặt trên căn bản tương trợ trong Sirach.
Nhưng những nguyên tắc của lòng từ bi và sự tôn trọng giờ đây có vẻ như đúng đắn đối với họ khi Sirach được viết ra. Nhưng kinh nghiệm và truyền thống của riêng chúng ta dạy chúng ta rằng gia đỉnh không dừng lại ở cửa trước và được xác định bằng huyết thống hoặc những thỏa thuận pháp lý. Gia đình là mô hình căn bản đối với cộng đồng nhân loại, cho dù đó là nơi làm việc, cộng đồng tôn giáo, thành phố hay quốc gia. Điều tối hậu đối với gia đình là gia đình nhân loại và những thách thức của chính thời đại chúng ta là suy tư về toàn cầu và những mối quan hệ toàn diện nhiều hơn.
“Kính sợ Thiên Chúa” điều đó có nghĩa là gì? Sự trả lời trong Thánh Vịnh khuyến khích chúng ta kính sợ Thiên Chúa nhưng đó có phải là sự lành mạnh không? Sự sợ hãi trong ngữ cảnh cổ đại có nghĩa là sự thờ kính và tôn trọng sâu sắc nồng nàn – đón nhận Thiên Chúa một cách trang nghiêm và toàn tâm toàn ý thực hiện những ý định của Thiên Chúa. Có sự khác biệt lớn giữa kính sợ Thiên Chúa và e dè trước Thiên Chúa – vế sau không phải là thành phần thuộc mối hệ của chúng ta.
Colossians đã đưa ra những mô hình cho tất cả những mô thức thuộc gia đình nhân loại. Nó có vẻ như hơi lý tưởng – rất giống những chân dung truyền hình về những gia đình trong thập niên 1950 – nhưng khi một lý tưởng mà nó tiêu biểu cho mục đích thì mục đích đó chúng ta nên nhắm tới. Nó mô tả một gia đình, tron trường hợp này cộng đồng Ki-tô giáo, trong đó mức độ tin tưởng rất cao. Những thành viên của gia đình này hiểu biết lẫn nhau – khuyến khích qua lại và thân ái cũng như nhẹ nhàng sửa chữa cho nhau là nội quy hàng ngày.
Nhưng bản chất của sự sống yêu thương trọng tâm là được đánh giá bằng sự hướng dẫn để “lời của Đức Ki-tô trú ngụ trong bạn thật phong phú.” Sự quan hệ của con người với Đức Ki-tô phải sâu lắng, cá nhân và sự biến đổi phải ảnh hưởng mọi khía cạnh của cuộc sống hàng ngày. Chúa Giê-su không phải là một giáo điều, một khái niệm thuộc trí tuệ hoặc một đối tượng phụng thờ, mà là một thực thể sự sống mà chúng ta có thể đón mời ngự trị trong tâm hồn và tâm trí của chúng ta. Một lần nữa, những hiểu biết gia trưởng và tôn ti trật tự xa xưa về gia đình và cộng đồng vẫn còn hiện diện trong Colossians. Không người nào làm “thần dân” cho người nào – sự chinh phục không phải là phần của đời sống trong Triều Đại của Thiên Chúa. Điều đó bao gồm cả những người nô lệ bất hạnh, người bị ra lệnh tuân theo những ông chủ của họ trong những dòng bị lược bỏ khỏi bài đọc này.
Trong vài năm đầu cuộc đời làm người của Người, những thứ hoàn thành tính cách nhất dành cho con người, Chúa Giê-su là người tỵ nạn cùng với gia đình của Người. Họ đã chia sẻ với rất nhiều người hôm nay: không nhà cửa, chịu anh hưởng trước những nguy hiểm và bệnh tật và rất hiếm hoi những nguồn nguyên liệu. Điều đó chắc rằng sự trải nghiệm áp bức, bất công và lưu đày đã ảnh hưởng đến ý thức phát triển của Chúa Giê-su và thức tỉnh Người đến những khía cạnh đen tối hơn trong sự tồn tại của con người. Tuy nhiên, giữa sự tước đoạt và bách hại Chúa Giê-su đã được dưỡng dục trong một môi trường tương trợ và yêu thương.
Những điều kiện bên ngoài chắc chắn ảnh hưởng đến sự phát triển tâm lý và tinh thần của chúng ta, và có khi theo những lối tiêu cực. Điều đó, tuy nhiên, không xác định được chúng. Nếu chúng ta được giao phó “tự mặc lấy yêu thương” và cho phép “lời Đức Ki-tô trú ngụ trong ta phong phú” để rồi chúng ta có thể hình thành những gia đình yêu thương và giúp đỡ bằng mọi hình thức. Thậm chí trong những lúc chao đảo khổ đau. Những mối quan hệ con người đã chịu đựng mất mát rất nhiều trong thời đại của chính chúng ta. Thay vì “nhưng giá trị gia đình” lại là một khẩu hiệu chính trị trống rỗng, mà đáng lẽ nó là thế, nó mô tả đường lối của sự sống mà có thể khôi phục mối hài hòa – không phải là sự thống trị hoặc bất bình đẳng – đối với sự sống loài người.
(Nguồn: Regis College – The School of Theology)