CÁC THÁNH TỬ ĐẠO VIỆT NAM
Chúng ta sẽ rất ngạc nhiên vì ngược dòng lịch sử chúng ta thấy những thế kỷ XVI, XVII, XVIII là những thế kỷ mà tại Việt Nam của chúng ta sinh ngữ chưa dồi dào, sách vở chưa có sẵn. Cha ông chúng ta học giáo lý là do sự nhiệt thành, năng nổ và tâm huyết của các vị thừa sai cũng như đây đó có các linh mục Việt Nam và các thày kẻ giảng. Con số ít, phương tiện thô sơ thế nhưng đã có hàng trăm nghìn các vị tử vì đạo đã lấy máu mình minh chứng cho đức tin. Điều này không thể cắt nghĩa dựa vào thế mạnh của thời đại, cũng không thể cắt nghĩa là do phương pháp sư phạm hay là do những sức mạnh tinh thần, bởi vì những con người mà từ lúc đầu đã có nhiều ngăn trở và có rất nhiều những bất lợi như thế. Vậy thì vì đâu mà các ngài có được sức mạnh? Vì đâu các ngài có được một lòng mến yêu đến đổ máu mình làm chứng về Chúa Kitô như vậy? Chúng ta không tìm được câu giải đáp trong bất cứ lý luận nào mà con người đặt ra. Nhưng lời giải đáp đến từ Tin Mừng đến từ lời mà Đức Giêsu đã tuyên bố từ hai ngàn năm nay vẫn tiếp tục và còn cho đến tận thế: “Khi ra trước mặt vua chúa quan quyền, các con đừng lo sẽ phải nói gì vì khi đó Thánh Thần sẽ nói thay cho các con” (Lc 12,11-12). Những sự khôn ngoan đối đáp nhưng nhất là một lòng tin kiên trung và một lòng mến nồng nàn, thao thức trong yêu thương, mạnh mẽ trong chứng nhân và kiên nhẫn trong hy sinh. Các ngài đã đạt tới vinh phúc tử đạo.
Chúng ta cũng gặp thấy lời của Tertuliano nói rất chính xác: “Máu các thánh tử đạo là hạt giống sinh ra kẻ có đạo”. Máu của các chứng nhân đổ ra không làm cho những người chứng kiến phải sợ hãi mà ngược lại họ nhận ra dấu chứng của tình yêu đích thật; họ nhận ra điều kiện tiên quyết trong chân lý sáng ngời. Vì vậy, cứ mỗi một vị thánh tử đạo nằm xuống thì như hạt giống được gieo trồng, Tin Mừng lại tiếp tục được nảy sinh những chứng nhân. Cha ông chúng ta khi bắt đầu khởi sự thì con số ngàn người chỉ tính trên bàn tay khoảng năm ngàn tín hữu. Vậy mà khi ngừng cơn bắt đạo thì chúng thấy nguyên con số của chứng nhân tử đạo, con số ấy lên tới hàng trăm ngàn, và như vậy thì con số của những chứng nhân tử đạo cùng với các Kitô hữu đã đúng là từ năm ngàn lên tới năm trăm ngàn, một gấp trăm và ngày nay là gấp nghìn để nói lên rằng, hạt giống Tin Mừng được gieo trồng bằng máu đào. Đó chính là của lễ hy sinh theo Đức Giêsu Kitô. Của lễ của tình yêu hiến tế, của lễ được gieo trồng bằng sức sống, vì máu là sức sống, khi gieo sức sống xuống thì sức sống ấy bừng lên. Các thánh tử đạo không gieo sự chết. Ai gieo giống nào thì gặt giống đó. Thánh Phaolô nói: “Người gieo trong xác thịt thì sẽ gặt lấy sự hư nát” (Gl 6,8). Các thánh tử đạo đã gieo bằng máu đào hiến tế và máu ấy được biểu hiện là sự sống đích thực của một tình yêu hiến tế. Cho nên khi gieo bằng của lễ thì sẽ được gặt bằng những chứng nhân; gieo bằng sự sống thì sẽ gặt trong Tin Mừng. Và vì thế, Giáo Hội Việt Nam hôm nay được thừa hưởng những hoa trái của các thánh Tử Đạo Việt Nam là cha ông chúng ta. Nhưng chúng ta cũng nhớ Lời Chúa đã phán trong Tin Mừng rằng: “Người này gieo, người kia gặt” để cả hai cùng hưởng. Không có ai vừa gieo vừa gặt, nhưng mà người này gặt những gì người trước đã gieo và tiếp tục gieo cho thế hệ sau gặt. Do vậy chúng ta đã được gặt từ máu các thánh tử đạo gieo trồng cho con cháu hậu lai hôm nay. Vậy chúng ta cũng phải đặt ra câu hỏi rằng: Hôm nay chúng ta sẽ lại gieo gì tiếp cho thế hệ tương lai?
Lễ mừng kính Các thánh Tử Đạo Việt Nam không phải để cho con cháu hôm nay tự hào tự mãn rồi viết lên những trang sử hào hùng bằng vàng, bằng máu đỏ của các thánh tử đạo rồi đặt trong lồng kính, đặt trong thư viện, đặt trên bàn thờ thắp nén hương bái phục là xong!. Điều mà các ngài đã làm thì hôm nay con cháu kế thừa và phát triển. Kế thừa và phát triển có nghĩa là gặt công lao của các ngài, rồi lại tiếp tục gieo cho thế hệ tương lai. Bởi vậy người nào chỉ biết chiêm ngưỡng và hãnh diện thì người ấy đang dập tắt những hạt giống Tin Mừng cho thế hệ tương lai, người đó không khỏi có tội trước Thiên Chúa và trước Giáo Hội. Cho nên, mừng lễ Các Thánh Tử Đạo Việt Nam chính là để khơi lên trong chúng ta dòng máu nóng. Dòng máu nóng không phải là của những người quá khích, không phải dòng máu nóng của chiến tranh nhưng là dòng máu nóng của sự tâm huyết, của lòng sốt mến và của Đức Tin kiên trung. Việc khơi lên dòng máu nóng ấy để tiếp tục với bước chân của cha ông, chúng ta viết lên những dòng lịch sử cứu độ chứ không phải lịch sử của một dân tộc mà lịch sử ấy đã có các xã hội và thời đại thực hiện. Còn chúng ta hôm nay viết bằng máu đào, viết bằng sự sống để tiếp nối lịch sử cứu độ. Như lời thánh Phaolô nói: “Tôi hoàn tất trong thân xác tôi những đau khổ còn thiếu trong cuộc khổ nạn của Đức Kitô”(Cl 1, 24). Tại sao lại còn thiếu? Đức Kitô chịu trăm nghìn đau khổ đến chết mà thánh Phaolô còn khám ra ở điểm nào còn thiếu chăng? Không! Đức Kitô là đầu của Hội Thánh, vì vậy trọn vẹn cuộc đời của Đức Kitô, của lễ hy sinh hiến tế của Đức Kitô vì một tình yêu lớn nhất, vì hy tế trọn hảo dâng lên Chúa Cha và Người đã hoàn thành trong thân mình mầu nhiệm là đầu, còn thân mình mầu nhiệm tiếp theo là Giáo Hội hôm nay. Vì vậy mỗi một người phải hoàn tất trong cuộc đời của mình những đau khổ trong thân mình mầu nhiệm của Đức Kitô, noi gương đầu đã đi.
Các thánh Tử Đạo Việt Nam – cha ông chúng ta chính là những người đã đi theo sát dấu chân của Đức Kitô. Các Ngài đã tẩy rửa, giặt sách áo trắng của mình trong máu của Con Chiên. Bây giờ đến lượt chúng ta, chúng ta cũng phải hoàn tất trong thân xác mình những đau khổ còn thiếu trong thân mình mầu nhiệm của Đức Kitô. Và như vậy, những đau khổ sự chết không còn làm được gì đối với các ngài. Như lời sách Khôn ngoan chúng ta vẫn đọc “Đau khổ và sự chết không làm gì được các ngài” (Kn 3,1) vì đau khổ là hiến tế, sự chết là phục sinh. Chỉ có hy tế của tình yêu và sự Phục Sinh của Đức Kitô mới làm cho ý nghĩa của cuộc đời. Đau khổ và sự chết không làm gì được các ngài. Tất cả mọi người trên thế giới này đều sợ đau khổ và đều sợ chết. Nếu những lời sách khôn ngoan này mà không được soi rọi bởi hy tế tình yêu lớn nhất và ánh sáng Phục Sinh của Đức Kitô chiếu rọi thì đó chỉ là lý thuyết. Chúng ta hãy chứng minh điều đó trong thời đại mà chúng ta đang sống. Hãy chứng minh điều đó để con cháu ngày sau không hổ ngươi khi nói về chúng ta đã sống và đã chết trở nên của lễ theo chân Đức Kitô. Đó chính là ý nghĩa để chúng ta rút ra được bài học từ ngày lễ kính Các Thánh Tử Đạo Việt Nam hôm nay:
- Dòng máu nóng của các ngài mới có thể làm cho con tim được hun nóng;
- Dòng máu nóng của các ngài mới có thể tiếp tục chảy tràn qua các thời đại;
- Nếu máu lạnh thì đã đông từ lâu, máu đã lạnh thì làm sao chảy về tim được.
Cho nên, máu đào của các thánh tử đạo vẫn còn tiếp tục chảy và chảy theo dòng lịch sử cứu độ để tiếp tục cho các thế hệ noi theo. Sức sống được vươn lên, tình yêu được khẳng định và ánh sáng Phục Sinh được chiếu soi.
Hy tế của Chúa trên Thập Giá đã làm phát sinh Hội Thánh từ cạnh sườn bị đâm thâu qua của Chúa. Nhờ bí tích rửa tội chúng ta trở thành dân riêng của Chúa. Máu của Chúa đổ ra biến thành các bí tích trao ban ơn cứu độ cho chúng ta. Ước gì hôm nay mỗi người chúng ta được hưởng trọn vẹn những dòng máu cứu độ ấy. Và đến lượt chúng ta, không được phúc như các thánh Tử Đạo nhưng ngày mỗi ngày, từng giọt máu sẽ đổ ra trong những hy sinh, trong những của lễ để góp lại trong cuộc đời, chúng ta sẽ thành hy tế và hy tế ấy giúp cho chúng ta làm trổ sinh hoa trái là những chứng nhân của Tin Mừng của sự sống đời đời của tình yêu vĩnh cửu.
Lạy Chúa Giêsu Kitô,
Xin đừng để ai trong chúng con
chỉ biết gặt mà không gieo
hoặc chúng con không gặt mà cũng không gieo.
Nhưng ngày hôm nay
chúng con gặt hái của các thánh Tử Đạo Việt Nam
và xin cho chúng con gieo những giọt máu đào
cho mảnh đất Việt Nam thân yêu của chúng con
cho thế hệ mai sau:
đức tin kiên trung,
của lễ tình yêu hiến tế
và hạt giống của sự sống
gieo trồng chân lý Phúc Âm
để tiếp tục qua các thời đại làm phát sinh các Kitô hữu
và giúp cho chúng con, người thế hệ trước, người thế hệ sau
cùng giặt áo và tẩy áo trong máu Con chiên
để được hưởng sự sống đời đời. Amen.
Chúng ta sẽ rất ngạc nhiên vì ngược dòng lịch sử chúng ta thấy những thế kỷ XVI, XVII, XVIII là những thế kỷ mà tại Việt Nam của chúng ta sinh ngữ chưa dồi dào, sách vở chưa có sẵn. Cha ông chúng ta học giáo lý là do sự nhiệt thành, năng nổ và tâm huyết của các vị thừa sai cũng như đây đó có các linh mục Việt Nam và các thày kẻ giảng. Con số ít, phương tiện thô sơ thế nhưng đã có hàng trăm nghìn các vị tử vì đạo đã lấy máu mình minh chứng cho đức tin. Điều này không thể cắt nghĩa dựa vào thế mạnh của thời đại, cũng không thể cắt nghĩa là do phương pháp sư phạm hay là do những sức mạnh tinh thần, bởi vì những con người mà từ lúc đầu đã có nhiều ngăn trở và có rất nhiều những bất lợi như thế. Vậy thì vì đâu mà các ngài có được sức mạnh? Vì đâu các ngài có được một lòng mến yêu đến đổ máu mình làm chứng về Chúa Kitô như vậy? Chúng ta không tìm được câu giải đáp trong bất cứ lý luận nào mà con người đặt ra. Nhưng lời giải đáp đến từ Tin Mừng đến từ lời mà Đức Giêsu đã tuyên bố từ hai ngàn năm nay vẫn tiếp tục và còn cho đến tận thế: “Khi ra trước mặt vua chúa quan quyền, các con đừng lo sẽ phải nói gì vì khi đó Thánh Thần sẽ nói thay cho các con” (Lc 12,11-12). Những sự khôn ngoan đối đáp nhưng nhất là một lòng tin kiên trung và một lòng mến nồng nàn, thao thức trong yêu thương, mạnh mẽ trong chứng nhân và kiên nhẫn trong hy sinh. Các ngài đã đạt tới vinh phúc tử đạo.
Chúng ta cũng gặp thấy lời của Tertuliano nói rất chính xác: “Máu các thánh tử đạo là hạt giống sinh ra kẻ có đạo”. Máu của các chứng nhân đổ ra không làm cho những người chứng kiến phải sợ hãi mà ngược lại họ nhận ra dấu chứng của tình yêu đích thật; họ nhận ra điều kiện tiên quyết trong chân lý sáng ngời. Vì vậy, cứ mỗi một vị thánh tử đạo nằm xuống thì như hạt giống được gieo trồng, Tin Mừng lại tiếp tục được nảy sinh những chứng nhân. Cha ông chúng ta khi bắt đầu khởi sự thì con số ngàn người chỉ tính trên bàn tay khoảng năm ngàn tín hữu. Vậy mà khi ngừng cơn bắt đạo thì chúng thấy nguyên con số của chứng nhân tử đạo, con số ấy lên tới hàng trăm ngàn, và như vậy thì con số của những chứng nhân tử đạo cùng với các Kitô hữu đã đúng là từ năm ngàn lên tới năm trăm ngàn, một gấp trăm và ngày nay là gấp nghìn để nói lên rằng, hạt giống Tin Mừng được gieo trồng bằng máu đào. Đó chính là của lễ hy sinh theo Đức Giêsu Kitô. Của lễ của tình yêu hiến tế, của lễ được gieo trồng bằng sức sống, vì máu là sức sống, khi gieo sức sống xuống thì sức sống ấy bừng lên. Các thánh tử đạo không gieo sự chết. Ai gieo giống nào thì gặt giống đó. Thánh Phaolô nói: “Người gieo trong xác thịt thì sẽ gặt lấy sự hư nát” (Gl 6,8). Các thánh tử đạo đã gieo bằng máu đào hiến tế và máu ấy được biểu hiện là sự sống đích thực của một tình yêu hiến tế. Cho nên khi gieo bằng của lễ thì sẽ được gặt bằng những chứng nhân; gieo bằng sự sống thì sẽ gặt trong Tin Mừng. Và vì thế, Giáo Hội Việt Nam hôm nay được thừa hưởng những hoa trái của các thánh Tử Đạo Việt Nam là cha ông chúng ta. Nhưng chúng ta cũng nhớ Lời Chúa đã phán trong Tin Mừng rằng: “Người này gieo, người kia gặt” để cả hai cùng hưởng. Không có ai vừa gieo vừa gặt, nhưng mà người này gặt những gì người trước đã gieo và tiếp tục gieo cho thế hệ sau gặt. Do vậy chúng ta đã được gặt từ máu các thánh tử đạo gieo trồng cho con cháu hậu lai hôm nay. Vậy chúng ta cũng phải đặt ra câu hỏi rằng: Hôm nay chúng ta sẽ lại gieo gì tiếp cho thế hệ tương lai?
Lễ mừng kính Các thánh Tử Đạo Việt Nam không phải để cho con cháu hôm nay tự hào tự mãn rồi viết lên những trang sử hào hùng bằng vàng, bằng máu đỏ của các thánh tử đạo rồi đặt trong lồng kính, đặt trong thư viện, đặt trên bàn thờ thắp nén hương bái phục là xong!. Điều mà các ngài đã làm thì hôm nay con cháu kế thừa và phát triển. Kế thừa và phát triển có nghĩa là gặt công lao của các ngài, rồi lại tiếp tục gieo cho thế hệ tương lai. Bởi vậy người nào chỉ biết chiêm ngưỡng và hãnh diện thì người ấy đang dập tắt những hạt giống Tin Mừng cho thế hệ tương lai, người đó không khỏi có tội trước Thiên Chúa và trước Giáo Hội. Cho nên, mừng lễ Các Thánh Tử Đạo Việt Nam chính là để khơi lên trong chúng ta dòng máu nóng. Dòng máu nóng không phải là của những người quá khích, không phải dòng máu nóng của chiến tranh nhưng là dòng máu nóng của sự tâm huyết, của lòng sốt mến và của Đức Tin kiên trung. Việc khơi lên dòng máu nóng ấy để tiếp tục với bước chân của cha ông, chúng ta viết lên những dòng lịch sử cứu độ chứ không phải lịch sử của một dân tộc mà lịch sử ấy đã có các xã hội và thời đại thực hiện. Còn chúng ta hôm nay viết bằng máu đào, viết bằng sự sống để tiếp nối lịch sử cứu độ. Như lời thánh Phaolô nói: “Tôi hoàn tất trong thân xác tôi những đau khổ còn thiếu trong cuộc khổ nạn của Đức Kitô”(Cl 1, 24). Tại sao lại còn thiếu? Đức Kitô chịu trăm nghìn đau khổ đến chết mà thánh Phaolô còn khám ra ở điểm nào còn thiếu chăng? Không! Đức Kitô là đầu của Hội Thánh, vì vậy trọn vẹn cuộc đời của Đức Kitô, của lễ hy sinh hiến tế của Đức Kitô vì một tình yêu lớn nhất, vì hy tế trọn hảo dâng lên Chúa Cha và Người đã hoàn thành trong thân mình mầu nhiệm là đầu, còn thân mình mầu nhiệm tiếp theo là Giáo Hội hôm nay. Vì vậy mỗi một người phải hoàn tất trong cuộc đời của mình những đau khổ trong thân mình mầu nhiệm của Đức Kitô, noi gương đầu đã đi.
Các thánh Tử Đạo Việt Nam – cha ông chúng ta chính là những người đã đi theo sát dấu chân của Đức Kitô. Các Ngài đã tẩy rửa, giặt sách áo trắng của mình trong máu của Con Chiên. Bây giờ đến lượt chúng ta, chúng ta cũng phải hoàn tất trong thân xác mình những đau khổ còn thiếu trong thân mình mầu nhiệm của Đức Kitô. Và như vậy, những đau khổ sự chết không còn làm được gì đối với các ngài. Như lời sách Khôn ngoan chúng ta vẫn đọc “Đau khổ và sự chết không làm gì được các ngài” (Kn 3,1) vì đau khổ là hiến tế, sự chết là phục sinh. Chỉ có hy tế của tình yêu và sự Phục Sinh của Đức Kitô mới làm cho ý nghĩa của cuộc đời. Đau khổ và sự chết không làm gì được các ngài. Tất cả mọi người trên thế giới này đều sợ đau khổ và đều sợ chết. Nếu những lời sách khôn ngoan này mà không được soi rọi bởi hy tế tình yêu lớn nhất và ánh sáng Phục Sinh của Đức Kitô chiếu rọi thì đó chỉ là lý thuyết. Chúng ta hãy chứng minh điều đó trong thời đại mà chúng ta đang sống. Hãy chứng minh điều đó để con cháu ngày sau không hổ ngươi khi nói về chúng ta đã sống và đã chết trở nên của lễ theo chân Đức Kitô. Đó chính là ý nghĩa để chúng ta rút ra được bài học từ ngày lễ kính Các Thánh Tử Đạo Việt Nam hôm nay:
- Dòng máu nóng của các ngài mới có thể làm cho con tim được hun nóng;
- Dòng máu nóng của các ngài mới có thể tiếp tục chảy tràn qua các thời đại;
- Nếu máu lạnh thì đã đông từ lâu, máu đã lạnh thì làm sao chảy về tim được.
Cho nên, máu đào của các thánh tử đạo vẫn còn tiếp tục chảy và chảy theo dòng lịch sử cứu độ để tiếp tục cho các thế hệ noi theo. Sức sống được vươn lên, tình yêu được khẳng định và ánh sáng Phục Sinh được chiếu soi.
Hy tế của Chúa trên Thập Giá đã làm phát sinh Hội Thánh từ cạnh sườn bị đâm thâu qua của Chúa. Nhờ bí tích rửa tội chúng ta trở thành dân riêng của Chúa. Máu của Chúa đổ ra biến thành các bí tích trao ban ơn cứu độ cho chúng ta. Ước gì hôm nay mỗi người chúng ta được hưởng trọn vẹn những dòng máu cứu độ ấy. Và đến lượt chúng ta, không được phúc như các thánh Tử Đạo nhưng ngày mỗi ngày, từng giọt máu sẽ đổ ra trong những hy sinh, trong những của lễ để góp lại trong cuộc đời, chúng ta sẽ thành hy tế và hy tế ấy giúp cho chúng ta làm trổ sinh hoa trái là những chứng nhân của Tin Mừng của sự sống đời đời của tình yêu vĩnh cửu.
Lạy Chúa Giêsu Kitô,
Xin đừng để ai trong chúng con
chỉ biết gặt mà không gieo
hoặc chúng con không gặt mà cũng không gieo.
Nhưng ngày hôm nay
chúng con gặt hái của các thánh Tử Đạo Việt Nam
và xin cho chúng con gieo những giọt máu đào
cho mảnh đất Việt Nam thân yêu của chúng con
cho thế hệ mai sau:
đức tin kiên trung,
của lễ tình yêu hiến tế
và hạt giống của sự sống
gieo trồng chân lý Phúc Âm
để tiếp tục qua các thời đại làm phát sinh các Kitô hữu
và giúp cho chúng con, người thế hệ trước, người thế hệ sau
cùng giặt áo và tẩy áo trong máu Con chiên
để được hưởng sự sống đời đời. Amen.