Báo chí thời gian qua đã ca ngợi nghĩa cử cao đẹp của các tỉ phú Mỹ. Cụ thể, là tháng 6 năm nay, tỉ phú đầu tư Buffett và nhà sáng lập hãng Microsoft, Bill Gates đã kêu gọi hàng trăm tỉ phú Mỹ hiến tặng ít nhất một nửa tài sản cho quỹ từ thiện khi họ còn sống hoặc sau khi qua đời. Hai ông đã thuyết phục được hơn 40 tỉ phú Mỹ hưởng ứng, hiến tặng tổng cộng 125 tỉ USD vì mục đích nhân đạo. Trong khi đó tại Việt Nam, nhiều cán bộ nhà nước, những người tự nhận là “quản lý” của dân lại đua nhau “thụt két” tiền tỉ. Tại cuộc họp ban chỉ đạo về Phòng chống tham nhũng ở thành phố HCM, lãnh đạo của các cơ quan chức năng đã tập trung mổ xẻ các vụ tham nhũng gần đây, gây thất thoát số tiền lớn của nhà nước. Trong đó, nổi lên tình trạng nhiều cán bộ đã lợi dụng chức vụ quyền hạn tham ô tài sản, dùng tiền ngân sách tiêu xài cá nhân với số tiền thất thoát lên đến hàng tỉ đồng…
Xã hội chúng ta đang sống ngày nay không hiếm những con người lợi dụng uy thế bè phái hoặc thời buổi khó khăn kinh tế để trục lợi cho bản thân, và gây hại cho nhiều người khác. Vào thời tiên tri Amos khoảng thế kỷ IV trước Công nguyên cũng vậy, những cuộc chiến tranh và sự bất ổn xã hội đã gây nên một cuộc khủng hoảng kinh tế trầm trọng. Những kẻ buôn bán kiếm lời đã không ngần ngại lợi dụng tình hình để làm giàu: đầu cơ tích trữ, buôn gian bán lận; họ bóp nhỏ đấu lại, thêm nặng quả cân và làm sai lệch cán cân… gây thiệt hại cho những người nghèo khó, thấp hèn trong xã hội. Làm cho những người nghèo cứ nghèo hơn, đến nỗi có ngày phải bán thân làm nô lệ. Tiên tri Amos, một người chăn cừu bình thường, đã mạnh dạn lên tiếng chống lại những lạm dụng bất công này, đồng thời loan báo Thiên Chúa sẽ trừng phạt những người bất chính như vậy. Lời tuyên sấm này đưa chúng ta đến gần hơn với bài Tin mừng Luca (16, 1-13). Ở đây chúng ta sẽ thấy bài học chính không phải câu chuyện người quản lý bất lương, nhưng là lời khuyên về thái độ đối với tiền bạc.
Người quản lý này bất lương ở chỗ nào, chúng ta không được rõ. Chỉ biết anh ta mang tiếng là phá của nhà chủ. Ông này gọi anh ta đến để báo tin ông ta sẽ cho anh nghỉ việc. Thật là một tin bất ngờ sét đánh. Bỏ nhà này anh sẽ đi đâu? Sinh sống ra sao? Cuốc mướn thì không có sức, đi ăn mày thì xấu hổ. Vậy chỉ còn cách tìm người để nhờ vả. Anh vội vàng gọi các con nợ của chủ đến, và làm ơn cho họ để sau này họ sẽ giúp đỡ anh. Anh biến họ thành những kẻ đồng lõa. Và thấy lợi trước mắt họ đã làm theo anh.
Sự khéo léo xoay xở của người quản lý, dối với chú là bất lương. Nhưng đó là khôn ngoan thế gian. Chúa Giêsu khen sự khôn ngoan đó, vì Người thấy con cái đời này khôn khéo hơn con cái sự sáng. Từ câu chuyện về người quản lý bất lương làm tiền đề, Chúa Giêsu muốn dạy chúng ta thái độ phải có đối với tiền của. Người khuyên chúng ta bắt chước người quản lý này ở sự tích cực khôn ngoan trong việc tìm cách bảo đảm cho tương lai của mình. Y tìm bảo đảm tương lai đời này, còn con cái sự sáng phải tìm bảo đảm tương lai ở đời sau. Hãy dùng nó mà mua lấy của cải cho mình ở trên trời mai này, nơi không có mối mọt đục khoét và không trộm cướp nào có thể ăn cắp được. Ngược lại nếu chỉ dùng tiền của mà lo làm ăn ở đời này, thì khi chết y có thể mang theo được gì? Vì theo giáo huấn của Chúa, của cải vật chất được ký thác cho ta không phải để ta giữ làm của riêng và coi nó như thần tượng để tôn thờ, nhưng để ta san sẻ với anh em. Thánh Luca muốn đi từ bình diện thế gian sang bình diện Nước Trời, khi nói đến sự khôn khéo của con cái thế gian để thúc giục con cái sự sáng hãy mau lẹ hơn với công việc của Nước Trời. Nói chung, Luca cũng như Amos không chấp nhận được thái độ tham lam tiền của, biến chúng thành thần tượng. Ngược lại cả hai đều muốn mọi người dùng của cải để chia sẻ giúp đỡ người khác.
Kết thúc bài Tin mừng, Chúa Giêsu dạy người ta không thể làm tôi hai chủ được, “vì hoặc sẽ ghét chủ này mà yêu chủ kia, hoặc sẽ gắn bó với chủ này mà khinh dể chủ nọ.” Tiền bạc thật nguy hiểm, nếu không khéo léo sử dụng nó có thể trở nên chủ nhân của con người, và biến mọi người thành nô lệ.
Trong bối cảnh của nền kinh tế thị trường cạnh tranh gay gắt hiện nay, của sự phân hóa giàu nghèo ngày càng nặng nề, của lối sống ích kỷ hưởng thụ thì con người thời đại xem ra rất coi trọng đồng tiền. Do đó phải có đức tin mạnh mẽ, phải chuyên tâm thực thi Lời Chúa mỗi ngày, thì Kitô hữu mới hy vọng vượt thắng được sự hấp dẫn lôi cuốn của tiền bạc vật chất. Đồng thời cũng phải xác định: của cải vật chất là một điều kiện cần thiết để cho con người được sống xứng với phẩm giá của mình. Những phương tiện kỹ thuật giúp con người được phát triển nhiều hơn trong nhân cách. Sự sung túc về vật chất phải đem lại sự phát triển nhân bản và tinh thần. Có nhiều hơn để nên người nhiều hơn, đó là khẩu hiệu người ta thường đề ra để kêu gọi giúp đỡ các nước kém phát triển. Tuy nhiên, tự nó, của cải vật chất, sự giàu có, những phương tiện văn minh tiến bộ không phải là cùng đích của con người. Người Kitô hữu phải luôn tỉnh thức để đánh giá đúng những phương tiện vật chất đang sử dụng. Bởi vì hạnh phúc duy nhất và đích thực trong cuộc sống của người Kitô hữu phải là chính Chúa.
Xã hội chúng ta đang sống ngày nay không hiếm những con người lợi dụng uy thế bè phái hoặc thời buổi khó khăn kinh tế để trục lợi cho bản thân, và gây hại cho nhiều người khác. Vào thời tiên tri Amos khoảng thế kỷ IV trước Công nguyên cũng vậy, những cuộc chiến tranh và sự bất ổn xã hội đã gây nên một cuộc khủng hoảng kinh tế trầm trọng. Những kẻ buôn bán kiếm lời đã không ngần ngại lợi dụng tình hình để làm giàu: đầu cơ tích trữ, buôn gian bán lận; họ bóp nhỏ đấu lại, thêm nặng quả cân và làm sai lệch cán cân… gây thiệt hại cho những người nghèo khó, thấp hèn trong xã hội. Làm cho những người nghèo cứ nghèo hơn, đến nỗi có ngày phải bán thân làm nô lệ. Tiên tri Amos, một người chăn cừu bình thường, đã mạnh dạn lên tiếng chống lại những lạm dụng bất công này, đồng thời loan báo Thiên Chúa sẽ trừng phạt những người bất chính như vậy. Lời tuyên sấm này đưa chúng ta đến gần hơn với bài Tin mừng Luca (16, 1-13). Ở đây chúng ta sẽ thấy bài học chính không phải câu chuyện người quản lý bất lương, nhưng là lời khuyên về thái độ đối với tiền bạc.
Người quản lý này bất lương ở chỗ nào, chúng ta không được rõ. Chỉ biết anh ta mang tiếng là phá của nhà chủ. Ông này gọi anh ta đến để báo tin ông ta sẽ cho anh nghỉ việc. Thật là một tin bất ngờ sét đánh. Bỏ nhà này anh sẽ đi đâu? Sinh sống ra sao? Cuốc mướn thì không có sức, đi ăn mày thì xấu hổ. Vậy chỉ còn cách tìm người để nhờ vả. Anh vội vàng gọi các con nợ của chủ đến, và làm ơn cho họ để sau này họ sẽ giúp đỡ anh. Anh biến họ thành những kẻ đồng lõa. Và thấy lợi trước mắt họ đã làm theo anh.
Sự khéo léo xoay xở của người quản lý, dối với chú là bất lương. Nhưng đó là khôn ngoan thế gian. Chúa Giêsu khen sự khôn ngoan đó, vì Người thấy con cái đời này khôn khéo hơn con cái sự sáng. Từ câu chuyện về người quản lý bất lương làm tiền đề, Chúa Giêsu muốn dạy chúng ta thái độ phải có đối với tiền của. Người khuyên chúng ta bắt chước người quản lý này ở sự tích cực khôn ngoan trong việc tìm cách bảo đảm cho tương lai của mình. Y tìm bảo đảm tương lai đời này, còn con cái sự sáng phải tìm bảo đảm tương lai ở đời sau. Hãy dùng nó mà mua lấy của cải cho mình ở trên trời mai này, nơi không có mối mọt đục khoét và không trộm cướp nào có thể ăn cắp được. Ngược lại nếu chỉ dùng tiền của mà lo làm ăn ở đời này, thì khi chết y có thể mang theo được gì? Vì theo giáo huấn của Chúa, của cải vật chất được ký thác cho ta không phải để ta giữ làm của riêng và coi nó như thần tượng để tôn thờ, nhưng để ta san sẻ với anh em. Thánh Luca muốn đi từ bình diện thế gian sang bình diện Nước Trời, khi nói đến sự khôn khéo của con cái thế gian để thúc giục con cái sự sáng hãy mau lẹ hơn với công việc của Nước Trời. Nói chung, Luca cũng như Amos không chấp nhận được thái độ tham lam tiền của, biến chúng thành thần tượng. Ngược lại cả hai đều muốn mọi người dùng của cải để chia sẻ giúp đỡ người khác.
Kết thúc bài Tin mừng, Chúa Giêsu dạy người ta không thể làm tôi hai chủ được, “vì hoặc sẽ ghét chủ này mà yêu chủ kia, hoặc sẽ gắn bó với chủ này mà khinh dể chủ nọ.” Tiền bạc thật nguy hiểm, nếu không khéo léo sử dụng nó có thể trở nên chủ nhân của con người, và biến mọi người thành nô lệ.
Trong bối cảnh của nền kinh tế thị trường cạnh tranh gay gắt hiện nay, của sự phân hóa giàu nghèo ngày càng nặng nề, của lối sống ích kỷ hưởng thụ thì con người thời đại xem ra rất coi trọng đồng tiền. Do đó phải có đức tin mạnh mẽ, phải chuyên tâm thực thi Lời Chúa mỗi ngày, thì Kitô hữu mới hy vọng vượt thắng được sự hấp dẫn lôi cuốn của tiền bạc vật chất. Đồng thời cũng phải xác định: của cải vật chất là một điều kiện cần thiết để cho con người được sống xứng với phẩm giá của mình. Những phương tiện kỹ thuật giúp con người được phát triển nhiều hơn trong nhân cách. Sự sung túc về vật chất phải đem lại sự phát triển nhân bản và tinh thần. Có nhiều hơn để nên người nhiều hơn, đó là khẩu hiệu người ta thường đề ra để kêu gọi giúp đỡ các nước kém phát triển. Tuy nhiên, tự nó, của cải vật chất, sự giàu có, những phương tiện văn minh tiến bộ không phải là cùng đích của con người. Người Kitô hữu phải luôn tỉnh thức để đánh giá đúng những phương tiện vật chất đang sử dụng. Bởi vì hạnh phúc duy nhất và đích thực trong cuộc sống của người Kitô hữu phải là chính Chúa.