TÌNH THƯƠNG VÀ TRÁCH NHIỆM
Đoạn đường từ Jerusalem xuống Jericho toàn là rừng núi hiểm trở. Đức Giêsu đã kể cho người thông luật một hình ảnh thường xảy ra trong thực tế (Lc 10,30-37). Vì đoạn đường đó hiểm trở nên hay có cướp. Một người kia không may bị rơi vào tay bọn cướp. Chúng đánh người này nửa sống nửa chết, cướp hết của cải rồi bỏ đi. Câu chuyện về một người bị cướp ở dọc đường xem ra không có gì đáng nói ở rừng núi và những chuyện cướp bóc xảy ra trong khung cảnh giữa đường như vậy là rất bình thường. Nhưng Đức Giêsu đã chú ý tới hình ảnh của những người đi qua đoạn đường đó.
Trước hết là một thầy tư tế, là người lãnh đạo trong dân, và vào thời Đức Giêsu, những người lãnh đạo tôn giáo thường bao quát cả vấn đề xã hội, vì trong một đất nước quốc giáo thì vai trò lãnh đạo của người tư tế là rất lớn. Có thể người tư tế này sợ bị mắc nhơ nên đã nhắm mắt bỏ qua. Rồi thầy trợ tế cũng là một người có thế giá, cũng cùng một cách ứng xử như thầy tư tế là nhắm mắt đi qua chỉ có người Samaria đi đến với nạn nhân. Từ lâu trong mắt của những người Do Thái thì người Samaria là người ngoại đạo, được coi là những thành phần không tốt. Vậy mà chính người Samaria này lại tỏ lòng thương xót với nạn nhân. Nói theo từ ngữ hiện đại, ông sơ cứu cho người bị nạn, là bóp dầu và cho dìu nạn nhân này vào quán trọ gần đó. Ông có một tình thương như thế nhưng ông còn có một trách nhiệm lớn lao đáng khâm phục đó là ông đưa ra hai quan tiền và nói với chủ nhà “Ông hãy săn sóc người này, ngoài ra còn hơn bao nhiêu, khi trở về tôi sẽ thanh toán”(Lc 10.35). Với một thái độ như vậy của người Samaria đã cho chúng ta thấy ông là người vừa động lòng thương lại có tinh thần trách nhiệm rấtcao đối với người gặp nạn.
Khung cảnh mà Đức Giêsu đưa ra cho người thông luật để lựa chọn xem ai là người anh em có tình yêu thương đích thật. Dường như khung cảnh ấy không còn trong thời đại hiện đại của chúng ta, vì chỉ cần một cuộc điện thoại di động thì cảnh sát giao thông đã nhanh chóng có mặt, nhưng những nhân vật được kể đến trong câu chuyện thì ở thời đại của chúng ta lại còn có nhiều và nhiều gấp bốn lần nữa so với thời Đức Giêsu:
- Thứ nhất, thời đại của chúng ta vẫn còn có những nạn nhân hay những người nghèo khổ bên vệ đường. Một cái nghèo khổ về vật chất thật sự của những người chỉ còn biết ngửa tay ăn xin; Công đồng Vatican II nhận định: “Chưa bao giờ nhân loại dồi dào của cải, khả năng và quyền lực kinh tế như ngày nay, nhưng một phần lớn nhân loại lại đói ăn và mù chữ” (Lumen gentium No 4)
- Thứ hai, thời đại của chúng ta vẫn còn có những người nghèo về tinh thần. Bởi vì chúng ta đang sống trong thời đại không chỉ có nền văn minh tình thương mà còn có cả “nền văn minh sự chết”. Đó là cách hưởng thụ và người giàu đục khoét trên chính của cải của người nghèo làm cho người nghèo càng nghèo hơn. Cái cách hưởng thụ ích kỷ đó đã đưa bao nhiêu con người phải chết về tinh thần và văn hóa. Chúng ta gọi đó là nền văn minh của sự chết. Hiến chế Công đồng nhận định: “Thế giới ngày nay tỏ ra vừa mạnh vừa yếu, có khả năng thực hiện những điều tốt đẹp nhất hoặc xấu xa nhất. Đang khi ấy, trước mắt nó là con đường dẫn tới tự do hoặc nô lệ, tiến bộ hoặc thoái hoá, huynh đệ hoặc đố kỵ.” (Sđd No 9).
- Thứ ba, thời đại của chúng ta có những người nghèo về tình thương. Người ta bóc lột nhau chưa đủ, người ta còn làm hại nhau. Bởi vì có làm hại nhau như thế thì người này chìm xuống người kia mới nổi lên, thời đại của chúng ta xuất hiện nhiều người nghèo tình thương. Mà những người nghèo về tình thương lại giàu có về vật chất. Đó là một sự đảo lộn rất tương phản. Vào thời Đức Giêsu có những Da-kêu sẵn lòng chia một nửa gia tài cho người nghèo khó, dám đền bù gấp bốn lần những gì mà mình làm thiệt hại cho người khác (x. Lc 19, 1-10). Nhưng thời đại của chúng ta thì không có đâu! Những người giàu là những người phải tích trữ, là những người phải hưởng thụ và đó lại là những người nghèo tình thương. Số những người nghèo tình thương này trong thời đại của chúng ta đang ngày càng xuất hiện nhiều.
- Thứ bốn, thời đại của chúng ta nghèo về sự sống. Bởi vì người ta phá thai từ trong lòng mẹ, phá những thai nhi vô tội. Người ta coi sự sống là một sự diễn tiến như những bức tranh sinh hoạt của tự nhiên. Từ thế kỷ XVIII xuất hiện thuyết vô thần, người ta không còn tin gì vào thần thánh, không còn tin vào linh thiêng, không có linh hồn gì hết. Con người cũng chỉ là một động vật cấp cao và người ta ứng xử với sự sống như một bức tranh thiên nhiên mà trong đó các loài động vật cấp cao và động vật bậc thấp sống chung với nhau, và vì thế người ta có thể giết thai nhi. Ở Trung Quốc người ta còn tung lên mạng những Clip video ăn thịt người, họ cũng thui, họ cũng mở bụng,cắt tiết... Như vậy, thời đại của chúng ta là thời đại nghèo về sự sống. Vì vào thời Đức Giêsu đâu có xảy ra những sự tàn nhẫn và dã man như vậy. Cho nên cái nghèo ở thời đại của chúng ta không những bốn lần mà còn cấp số nhân nữa vì người ta càng ngày càng quay lưng lại với tình thương của Chúa.
Tình thương của Chúa được biểu lộ cách nào? Trong cõi lòng của người Samaria, ông đã động lòng thương. Đó là cách duy nhất thể hiện nhân phẩm của con người, là cách thể hiện hình ảnh của Thiên Chúa vì Thiên Chúa là tình yêu. Chỉ có con người mới biết chảy nước mắt trước nỗi đau của người khác mà loài vật không có. Vì vậy, khi thấy nạn nhân, người Samaria đã động lòng thương. Đó là cách thức của Thiên Chúa. Và lòng thương ấy, không chỉ trong một lúc nhưng là với đầy tinh thần trách nhiệm, dù ông có phải đi xa thì ông vẫn để mắt tới:“Nhờ ông săn sóc cho người này, có tốn kém thêm bao nhiêu, thì khi trở về, chính tôi sẽ hoàn lại ông”(Lc 10,35). Hình ảnh của người Samaria này khiến chúng ta bất giác nghĩ tới Đức Giêsu trong dụ ngôn người mục tử nhân lành bỏ chín mươi chín con chiên để đi tìm con chiên lạc, vác trên vai trở về (Lc 15,4-7). Có phải chăng sự động lòng thương và tinh thần trách nhiệm chính là lời mời gọi để các linh mục ngày nay trong cương vị chăm sóc đoàn chiên mà Chúa trao phó; lời mời gọi cho các gia trưởng ngày nay trong giữa gia đình mà Chúa giao trách nhiệm đều phải gắn bó với tình thương và trách nhiệm như vậy. Nếu bỏ tình thương thì không còn là một mái ấm gia đình. Nếu thiếu trách nhiệm thì không còn gì là chức vụ của gia trưởng hay người chủ chiên chăm sóc đoàn chiên nữa. Vì vậy, hình ảnh người chủ chiên phải phục vụ, người gia trưởng phải lo cho gia đình trong tinh thần trách nhiệm, quán xuyến và tất cả được diễn ra trong bầu khí gia đình như quán trọ kia được gọi là nơi săn sóc vết thương làm cho những vết thương đau được chữa khỏi. Đó chính là những lời mời gọi mà Thiên Chúa gửi vào trong thế giới của chúng ta hôm nay. Thế giới của chúng ta hôm nay có quá nhiều những chủ chiên, những nhà lãnh đạo đạo đời, những gia trưởng đã thiếu đi trách nhiệm và tình thương mà chỉ biết sống theo kiểu “hành chính – sự nghiệp”; có quá nhiều những người gia trưởng lẽ ra phải lấy tình thương mà thay thế cho quyền hành thì quyền hành lại lấn át hết cả tình thương khiến cho mái ấm gia đình không còn là gia đình nữa mà là nơi hành chính sự nghiệp. Tôi đã được nghe lại câu chuyện thương tâm, rằng xác chết kia trôi trên dòng sông, dạt vào bờ bên này, chính quyền địa phương cho đẩy sang bờ bên kia. Chính quyền bên kia lại cho đẩy sang bên này kẻo bị liên luỵ ! Sống đã vậy, đến cả xác chết cũng bị trôi dạt giữa dòng đời đưa đẩy của những người thiếu trách nhiệm !
Ngày hôm nay, Đức Giêsu đã kể cho người thông luật một hình ảnh thường xảy ra trong thực tế, người thông giáo này đã biết nhận ra người anh em chính là người tỏ lòng thương xót nạn nhân. Đức Giêsu kết luận “Ông cũng hãy đi và làm như vậy”. Nghĩa là không phải phân tích thêm điều gì, nhắn nhủ thêm điều gì nữa vì tình thương và trách nhiệm là đầy đủ cho cách ứng xử của con người, nhất là con người của thời nay.
Lạy Chúa Giêsu,
Xin Chúa trở lại với đàn chiên chúng con,
Xin Chúa trở lại với gia đình của chúng con
để dạy cho các gia trưởng
cũng như để dạy cho các linh mục ngày nay
bài học của tình thương và trách nhiệm.
Xin đừng để chúng con băng qua thế giới đang băng hoại
vì môi trường bị ô nhiễm
và vì tinh thần trách nhiệm bị xuống dốc,
nhưng xin cho chúng con nâng đỡ gia đình mình,
nâng đỡ thế giới của chúng con
bằng chính tình thương và trách nhiệm
như chính Chúa đã hiện diện trong thế giới của chúng con,
như Chúa đã làm gương cho chúng con,
trong vai trò của người mục tử,
vác chiên lạc trên vai trở về nhà săn sóc,
yêu thương và ban cho chiên lạc sự sống.
Không những sự sống đời này, nhưng nhất là đạt tới sự sống đời đời. Amen.
Đoạn đường từ Jerusalem xuống Jericho toàn là rừng núi hiểm trở. Đức Giêsu đã kể cho người thông luật một hình ảnh thường xảy ra trong thực tế (Lc 10,30-37). Vì đoạn đường đó hiểm trở nên hay có cướp. Một người kia không may bị rơi vào tay bọn cướp. Chúng đánh người này nửa sống nửa chết, cướp hết của cải rồi bỏ đi. Câu chuyện về một người bị cướp ở dọc đường xem ra không có gì đáng nói ở rừng núi và những chuyện cướp bóc xảy ra trong khung cảnh giữa đường như vậy là rất bình thường. Nhưng Đức Giêsu đã chú ý tới hình ảnh của những người đi qua đoạn đường đó.
Trước hết là một thầy tư tế, là người lãnh đạo trong dân, và vào thời Đức Giêsu, những người lãnh đạo tôn giáo thường bao quát cả vấn đề xã hội, vì trong một đất nước quốc giáo thì vai trò lãnh đạo của người tư tế là rất lớn. Có thể người tư tế này sợ bị mắc nhơ nên đã nhắm mắt bỏ qua. Rồi thầy trợ tế cũng là một người có thế giá, cũng cùng một cách ứng xử như thầy tư tế là nhắm mắt đi qua chỉ có người Samaria đi đến với nạn nhân. Từ lâu trong mắt của những người Do Thái thì người Samaria là người ngoại đạo, được coi là những thành phần không tốt. Vậy mà chính người Samaria này lại tỏ lòng thương xót với nạn nhân. Nói theo từ ngữ hiện đại, ông sơ cứu cho người bị nạn, là bóp dầu và cho dìu nạn nhân này vào quán trọ gần đó. Ông có một tình thương như thế nhưng ông còn có một trách nhiệm lớn lao đáng khâm phục đó là ông đưa ra hai quan tiền và nói với chủ nhà “Ông hãy săn sóc người này, ngoài ra còn hơn bao nhiêu, khi trở về tôi sẽ thanh toán”(Lc 10.35). Với một thái độ như vậy của người Samaria đã cho chúng ta thấy ông là người vừa động lòng thương lại có tinh thần trách nhiệm rấtcao đối với người gặp nạn.
Khung cảnh mà Đức Giêsu đưa ra cho người thông luật để lựa chọn xem ai là người anh em có tình yêu thương đích thật. Dường như khung cảnh ấy không còn trong thời đại hiện đại của chúng ta, vì chỉ cần một cuộc điện thoại di động thì cảnh sát giao thông đã nhanh chóng có mặt, nhưng những nhân vật được kể đến trong câu chuyện thì ở thời đại của chúng ta lại còn có nhiều và nhiều gấp bốn lần nữa so với thời Đức Giêsu:
- Thứ nhất, thời đại của chúng ta vẫn còn có những nạn nhân hay những người nghèo khổ bên vệ đường. Một cái nghèo khổ về vật chất thật sự của những người chỉ còn biết ngửa tay ăn xin; Công đồng Vatican II nhận định: “Chưa bao giờ nhân loại dồi dào của cải, khả năng và quyền lực kinh tế như ngày nay, nhưng một phần lớn nhân loại lại đói ăn và mù chữ” (Lumen gentium No 4)
- Thứ hai, thời đại của chúng ta vẫn còn có những người nghèo về tinh thần. Bởi vì chúng ta đang sống trong thời đại không chỉ có nền văn minh tình thương mà còn có cả “nền văn minh sự chết”. Đó là cách hưởng thụ và người giàu đục khoét trên chính của cải của người nghèo làm cho người nghèo càng nghèo hơn. Cái cách hưởng thụ ích kỷ đó đã đưa bao nhiêu con người phải chết về tinh thần và văn hóa. Chúng ta gọi đó là nền văn minh của sự chết. Hiến chế Công đồng nhận định: “Thế giới ngày nay tỏ ra vừa mạnh vừa yếu, có khả năng thực hiện những điều tốt đẹp nhất hoặc xấu xa nhất. Đang khi ấy, trước mắt nó là con đường dẫn tới tự do hoặc nô lệ, tiến bộ hoặc thoái hoá, huynh đệ hoặc đố kỵ.” (Sđd No 9).
- Thứ ba, thời đại của chúng ta có những người nghèo về tình thương. Người ta bóc lột nhau chưa đủ, người ta còn làm hại nhau. Bởi vì có làm hại nhau như thế thì người này chìm xuống người kia mới nổi lên, thời đại của chúng ta xuất hiện nhiều người nghèo tình thương. Mà những người nghèo về tình thương lại giàu có về vật chất. Đó là một sự đảo lộn rất tương phản. Vào thời Đức Giêsu có những Da-kêu sẵn lòng chia một nửa gia tài cho người nghèo khó, dám đền bù gấp bốn lần những gì mà mình làm thiệt hại cho người khác (x. Lc 19, 1-10). Nhưng thời đại của chúng ta thì không có đâu! Những người giàu là những người phải tích trữ, là những người phải hưởng thụ và đó lại là những người nghèo tình thương. Số những người nghèo tình thương này trong thời đại của chúng ta đang ngày càng xuất hiện nhiều.
- Thứ bốn, thời đại của chúng ta nghèo về sự sống. Bởi vì người ta phá thai từ trong lòng mẹ, phá những thai nhi vô tội. Người ta coi sự sống là một sự diễn tiến như những bức tranh sinh hoạt của tự nhiên. Từ thế kỷ XVIII xuất hiện thuyết vô thần, người ta không còn tin gì vào thần thánh, không còn tin vào linh thiêng, không có linh hồn gì hết. Con người cũng chỉ là một động vật cấp cao và người ta ứng xử với sự sống như một bức tranh thiên nhiên mà trong đó các loài động vật cấp cao và động vật bậc thấp sống chung với nhau, và vì thế người ta có thể giết thai nhi. Ở Trung Quốc người ta còn tung lên mạng những Clip video ăn thịt người, họ cũng thui, họ cũng mở bụng,cắt tiết... Như vậy, thời đại của chúng ta là thời đại nghèo về sự sống. Vì vào thời Đức Giêsu đâu có xảy ra những sự tàn nhẫn và dã man như vậy. Cho nên cái nghèo ở thời đại của chúng ta không những bốn lần mà còn cấp số nhân nữa vì người ta càng ngày càng quay lưng lại với tình thương của Chúa.
Tình thương của Chúa được biểu lộ cách nào? Trong cõi lòng của người Samaria, ông đã động lòng thương. Đó là cách duy nhất thể hiện nhân phẩm của con người, là cách thể hiện hình ảnh của Thiên Chúa vì Thiên Chúa là tình yêu. Chỉ có con người mới biết chảy nước mắt trước nỗi đau của người khác mà loài vật không có. Vì vậy, khi thấy nạn nhân, người Samaria đã động lòng thương. Đó là cách thức của Thiên Chúa. Và lòng thương ấy, không chỉ trong một lúc nhưng là với đầy tinh thần trách nhiệm, dù ông có phải đi xa thì ông vẫn để mắt tới:“Nhờ ông săn sóc cho người này, có tốn kém thêm bao nhiêu, thì khi trở về, chính tôi sẽ hoàn lại ông”(Lc 10,35). Hình ảnh của người Samaria này khiến chúng ta bất giác nghĩ tới Đức Giêsu trong dụ ngôn người mục tử nhân lành bỏ chín mươi chín con chiên để đi tìm con chiên lạc, vác trên vai trở về (Lc 15,4-7). Có phải chăng sự động lòng thương và tinh thần trách nhiệm chính là lời mời gọi để các linh mục ngày nay trong cương vị chăm sóc đoàn chiên mà Chúa trao phó; lời mời gọi cho các gia trưởng ngày nay trong giữa gia đình mà Chúa giao trách nhiệm đều phải gắn bó với tình thương và trách nhiệm như vậy. Nếu bỏ tình thương thì không còn là một mái ấm gia đình. Nếu thiếu trách nhiệm thì không còn gì là chức vụ của gia trưởng hay người chủ chiên chăm sóc đoàn chiên nữa. Vì vậy, hình ảnh người chủ chiên phải phục vụ, người gia trưởng phải lo cho gia đình trong tinh thần trách nhiệm, quán xuyến và tất cả được diễn ra trong bầu khí gia đình như quán trọ kia được gọi là nơi săn sóc vết thương làm cho những vết thương đau được chữa khỏi. Đó chính là những lời mời gọi mà Thiên Chúa gửi vào trong thế giới của chúng ta hôm nay. Thế giới của chúng ta hôm nay có quá nhiều những chủ chiên, những nhà lãnh đạo đạo đời, những gia trưởng đã thiếu đi trách nhiệm và tình thương mà chỉ biết sống theo kiểu “hành chính – sự nghiệp”; có quá nhiều những người gia trưởng lẽ ra phải lấy tình thương mà thay thế cho quyền hành thì quyền hành lại lấn át hết cả tình thương khiến cho mái ấm gia đình không còn là gia đình nữa mà là nơi hành chính sự nghiệp. Tôi đã được nghe lại câu chuyện thương tâm, rằng xác chết kia trôi trên dòng sông, dạt vào bờ bên này, chính quyền địa phương cho đẩy sang bờ bên kia. Chính quyền bên kia lại cho đẩy sang bên này kẻo bị liên luỵ ! Sống đã vậy, đến cả xác chết cũng bị trôi dạt giữa dòng đời đưa đẩy của những người thiếu trách nhiệm !
Ngày hôm nay, Đức Giêsu đã kể cho người thông luật một hình ảnh thường xảy ra trong thực tế, người thông giáo này đã biết nhận ra người anh em chính là người tỏ lòng thương xót nạn nhân. Đức Giêsu kết luận “Ông cũng hãy đi và làm như vậy”. Nghĩa là không phải phân tích thêm điều gì, nhắn nhủ thêm điều gì nữa vì tình thương và trách nhiệm là đầy đủ cho cách ứng xử của con người, nhất là con người của thời nay.
Lạy Chúa Giêsu,
Xin Chúa trở lại với đàn chiên chúng con,
Xin Chúa trở lại với gia đình của chúng con
để dạy cho các gia trưởng
cũng như để dạy cho các linh mục ngày nay
bài học của tình thương và trách nhiệm.
Xin đừng để chúng con băng qua thế giới đang băng hoại
vì môi trường bị ô nhiễm
và vì tinh thần trách nhiệm bị xuống dốc,
nhưng xin cho chúng con nâng đỡ gia đình mình,
nâng đỡ thế giới của chúng con
bằng chính tình thương và trách nhiệm
như chính Chúa đã hiện diện trong thế giới của chúng con,
như Chúa đã làm gương cho chúng con,
trong vai trò của người mục tử,
vác chiên lạc trên vai trở về nhà săn sóc,
yêu thương và ban cho chiên lạc sự sống.
Không những sự sống đời này, nhưng nhất là đạt tới sự sống đời đời. Amen.