NEW YORK (CNS) - Liana Lupas là người nổi bật giữa New York, dù theo các tiêu chuẩn thì thành phố này vẫn tự xác định là mình có toàn những cái nhất, và có những chuyên viên thượng thặng tầm cỡ thế giới trong mọi lãnh vực. Bà tự cho mình là “người thủ thư độc nhất trên thế giới chuyên lo chỉ một cuốn sách mà thôi.”
Dĩ nhiên, cuốn sách đó là “Kinh Thánh”. Trong suốt hai thập niên phục vụ tại Liên Hiệp Thánh Kinh Hội (American Bible Society), Lupas đảm nhiệm công việc trông coi bộ sưu tập trên 45 ngàn cuốn Kinh Thánh in bằng hơn hai ngàn ngôn ngữ khác nhau.
Bà nói: “Mỗi cuốn, và tất cả, đối với tôi đều quan trọng hết, dù đó chỉ là một tập sách nhỏ mới in tháng rồi hay một ấn bản in trước năm 1500. Toàn bộ đều là thành phần của cùng một câu truyện kể và đáng được trân trọng.”
Lupas khi còn sinh sống tại quê hương là nước Romania, đã được học hành về cổ ngữ, và đậu bằng tiến sĩ về ngôn ngữ Hy lạp và La tinh. Bà làm việc tại trường Đại học Bucharest 21 năm trước khi đến đoàn tụ với chồng ở New York năm 1984.
Bà cho thông tấn xã Catholic News Service biết: “Tôi đến đây với quy chế tỵ nạn cộng sản.” Chồng bà đã bị giam cầm nhiều năm trong các trại lao động cải tạo tại Romania và Liên bang Sô viết, và cả hai quyết định muốn sống tự do với đứa con gái của họ, lúc đó hãy còn nhỏ.
Có con nhỏ ở nhà, bà nhận làm chân phụ tá ở thư viện phân khoa luật trường Đại học New York, phụ trách công việc xếp đặt sách vào kệ. Bà ghi tên theo học để lấy bằng tiến sĩ khoa học thư viện tại trường Đại học Columbia. Một dự án nghiên cứu trong học trình dẫn đưa bà tới với Liên Hiệp Thánh Kinh Hội (LHTKH), một cơ sở có uy tín xưa tới 193 năm, chuyên cung cấp sách Kinh Thánh cho mỗi người bằng thứ ngôn ngữ và hình thức họ có thể hiểu được và mua sắm được.
Bà nói: “Trước đây tôi đã tới tham quan nơi này như là một người du khách và biết họ có một bộ sưu tập Kinh Thánh rất đặc biệt. Tuy tôi biết giọng nói tiếng Anh của mình chưa chuẩn, nhưng thấy rằng LHTKH là một tổ chức thuộc Kitô giáo, nên chắc họ sẽ đối xử với tôi lịch sự, và có thể tử tế nữa.”
Thế rồi, bà có được cảm nghiệm sâu xa với người lãnh đạo cơ quan lưu trữ thuộc LHTKH, đồng thời đạt được điểm “A” trong khóa học. Hai năm sau bà tốt nghiệp với cấp bằng tiến sĩ, và trở thành nhân viên làm danh mục (cataloger) tại Liên Hiệp Hội. Trong vòng một năm, bà đã trở thành người thủ thư.
Bộ sưu tập Kinh Thánh của Liên Hiệp Hội thật lớn lao và có một số sách lưu trữ hiếm quý. Bà cho biết hầu hết các sách của Hiệp hội đều là những bản dịch mới, được các nhà xuất bản biếu cho Hiệp hội để dùng làm thư viện lưu trữ. Nhờ những tiền bạc do tổ chức “Bạn của Thư viện” ủng hộ, bà có thể mua được những cuốn sách hiếm để đưa vào bộ sưu tập.
Theo bà cho biết, những cuốn Kinh Thánh được coi là “hiếm” thường nằm trong những tiêu chuẩn sau đây: những cuốn được in trước năm 1700, những bản dịch cũ nhất trong một thứ ngôn ngữ hay trong một khu vực địa lý, bất kể niên đại, và những cuốn Kinh Thánh do các nhân vật lịch sử sở hữu.
Năm 2005, Bảo tàng viện Nghệ thuật Thánh kinh được mở cửa tại khu Manhattan ở New York, trong cùng một khu nhà có trụ sở của LHTKH. Hai phòng lớn và trung tâm học hỏi của Bảo tàng này đã thu hút du khách, các nhà học giả và những cuộc tham quan do giáo hội bảo trợ. Hồi tháng giêng năm nay, Hiệp hội đã cho Bảo tàng viện mượn 2200 cuốn sách hiếm để trưng bầy cho công chúng trong thời gian 10 năm. Bà Lupas cũng được Hiệp hội cho “mượn” để làm thủ thư bộ sưu tập những cuốn Kinh thánh hiếm của viện Bảo tàng.
Cuộc triển lãm này, ngay hôm khai mạc đã có tới 4400 khách tới thăm, được đặt tên là “Hạt ngọc Giá trị Lớn lao” và bà Lupas đã lựa chọn ra 20 đề mục bà coi là bao gồm “chiều rộng và chiều sâu của bộ sưu tập”, gồm các bản dịch bằng Anh ngữ, Nhật ngữ và tiếng Bengal; sách Kinh Thánh của các nhà xuất bản nổi tiếng; các sách được khuyến mãi bằng những chiến dịch độc đáo; một số sách của những người nổi tiếng (như của Helen Keller, một người khiếm thị thời danh) hoặc những sách dành riêng cho một số độc giả (như sách in cho những người đưa thư Pony Express, các thủy thủ và phi đoàn trong thế chiến II).
Sách dành cho thủy thủ và phi đoàn vừa nói, là những cuốn Tân Ước do LHTKH cung cấp, gói trong các bọc không thấm nước, bỏ trong các túi cứu cấp (khi gặp tai nạn) đặt trên các tầu thủy và máy bay. Tổng thư ký Hiệp hội lúc đó là ông Frank H. Mann, vào năm 1943 có nói rằng đây là lần đầu tiên trong lịch sử của Hiệp hội mà khi phân phối Kinh Thánh, ông hy vọng là không ai sẽ đọc cả.
Bà Lupas cho biết bà không sở hữu một bộ sưu tập riêng về Kinh Thánh, bởi vì bà không bị hạn chế, lúc nào cũng có thể tiếp cận được với những cuốn sách mà bà gọi là bạn. Nhưng nếu có thể sở hữu được một cuốn trong bộ sách hiếm quý bà đang trông coi, thì đó phải là cuốn Complutensian Polyglot, một cuốn Kinh Thánh của Tây ban nha in năm 1514 bằng 4 ngôn ngữ: Do thái, Latinh, Hy lạp và Aram. Bà nói: “Đó là một cuốn sách đặc biệt, đỉnh điểm của học thuật Kinh thánh Công giáo.” Bà cho biết đây là một cuốn Kinh Thánh đa ngôn ngữ lớn lao đầu tiên trên thế giới.
Sinh trưởng trong một gia đình theo đạo Chính thống Hy lạp, nhưng sau khi tới định cư tại New York, bà Lupas đã hoàn thành giấc mộng ấp ủ từ lâu được trở thành người Công giáo. Hiện nay bà là giáo dân thuộc Giáo xứ Đức Mẹ Ảnh Lạ tại Ridgewood trong khu Queens của thành phố New York.
Maria Cristina, người con gái của bà Lupas, đã phần nào đi theo bước chân của mẹ. Chị theo học ngành cổ ngữ tại trường Đại học Georgetown, tốt nghiệp ưu hạng năm 2000. Cuộc lữ hành đức tin đưa chị tới với Notre Dame de Vie, là một cơ sở thế tục của Dòng Camêlô nước Pháp nhưng có thành viên tại Washington. Vào ngày 14 tháng 8 sắp tới, tại Pháp, Maria Cristina sẽ tuyên khấn trọn đời làm một nữ tu Dòng Ba Camêlô. Người mẹ của chị sẽ đến dự lễ khấn để yểm trợ chị.
Dĩ nhiên, cuốn sách đó là “Kinh Thánh”. Trong suốt hai thập niên phục vụ tại Liên Hiệp Thánh Kinh Hội (American Bible Society), Lupas đảm nhiệm công việc trông coi bộ sưu tập trên 45 ngàn cuốn Kinh Thánh in bằng hơn hai ngàn ngôn ngữ khác nhau.
Bà nói: “Mỗi cuốn, và tất cả, đối với tôi đều quan trọng hết, dù đó chỉ là một tập sách nhỏ mới in tháng rồi hay một ấn bản in trước năm 1500. Toàn bộ đều là thành phần của cùng một câu truyện kể và đáng được trân trọng.”
Lupas khi còn sinh sống tại quê hương là nước Romania, đã được học hành về cổ ngữ, và đậu bằng tiến sĩ về ngôn ngữ Hy lạp và La tinh. Bà làm việc tại trường Đại học Bucharest 21 năm trước khi đến đoàn tụ với chồng ở New York năm 1984.
Bà cho thông tấn xã Catholic News Service biết: “Tôi đến đây với quy chế tỵ nạn cộng sản.” Chồng bà đã bị giam cầm nhiều năm trong các trại lao động cải tạo tại Romania và Liên bang Sô viết, và cả hai quyết định muốn sống tự do với đứa con gái của họ, lúc đó hãy còn nhỏ.
 |
| Bà Liana Lupas |
Có con nhỏ ở nhà, bà nhận làm chân phụ tá ở thư viện phân khoa luật trường Đại học New York, phụ trách công việc xếp đặt sách vào kệ. Bà ghi tên theo học để lấy bằng tiến sĩ khoa học thư viện tại trường Đại học Columbia. Một dự án nghiên cứu trong học trình dẫn đưa bà tới với Liên Hiệp Thánh Kinh Hội (LHTKH), một cơ sở có uy tín xưa tới 193 năm, chuyên cung cấp sách Kinh Thánh cho mỗi người bằng thứ ngôn ngữ và hình thức họ có thể hiểu được và mua sắm được.
Bà nói: “Trước đây tôi đã tới tham quan nơi này như là một người du khách và biết họ có một bộ sưu tập Kinh Thánh rất đặc biệt. Tuy tôi biết giọng nói tiếng Anh của mình chưa chuẩn, nhưng thấy rằng LHTKH là một tổ chức thuộc Kitô giáo, nên chắc họ sẽ đối xử với tôi lịch sự, và có thể tử tế nữa.”
Thế rồi, bà có được cảm nghiệm sâu xa với người lãnh đạo cơ quan lưu trữ thuộc LHTKH, đồng thời đạt được điểm “A” trong khóa học. Hai năm sau bà tốt nghiệp với cấp bằng tiến sĩ, và trở thành nhân viên làm danh mục (cataloger) tại Liên Hiệp Hội. Trong vòng một năm, bà đã trở thành người thủ thư.
Bộ sưu tập Kinh Thánh của Liên Hiệp Hội thật lớn lao và có một số sách lưu trữ hiếm quý. Bà cho biết hầu hết các sách của Hiệp hội đều là những bản dịch mới, được các nhà xuất bản biếu cho Hiệp hội để dùng làm thư viện lưu trữ. Nhờ những tiền bạc do tổ chức “Bạn của Thư viện” ủng hộ, bà có thể mua được những cuốn sách hiếm để đưa vào bộ sưu tập.
Theo bà cho biết, những cuốn Kinh Thánh được coi là “hiếm” thường nằm trong những tiêu chuẩn sau đây: những cuốn được in trước năm 1700, những bản dịch cũ nhất trong một thứ ngôn ngữ hay trong một khu vực địa lý, bất kể niên đại, và những cuốn Kinh Thánh do các nhân vật lịch sử sở hữu.
Năm 2005, Bảo tàng viện Nghệ thuật Thánh kinh được mở cửa tại khu Manhattan ở New York, trong cùng một khu nhà có trụ sở của LHTKH. Hai phòng lớn và trung tâm học hỏi của Bảo tàng này đã thu hút du khách, các nhà học giả và những cuộc tham quan do giáo hội bảo trợ. Hồi tháng giêng năm nay, Hiệp hội đã cho Bảo tàng viện mượn 2200 cuốn sách hiếm để trưng bầy cho công chúng trong thời gian 10 năm. Bà Lupas cũng được Hiệp hội cho “mượn” để làm thủ thư bộ sưu tập những cuốn Kinh thánh hiếm của viện Bảo tàng.
Cuộc triển lãm này, ngay hôm khai mạc đã có tới 4400 khách tới thăm, được đặt tên là “Hạt ngọc Giá trị Lớn lao” và bà Lupas đã lựa chọn ra 20 đề mục bà coi là bao gồm “chiều rộng và chiều sâu của bộ sưu tập”, gồm các bản dịch bằng Anh ngữ, Nhật ngữ và tiếng Bengal; sách Kinh Thánh của các nhà xuất bản nổi tiếng; các sách được khuyến mãi bằng những chiến dịch độc đáo; một số sách của những người nổi tiếng (như của Helen Keller, một người khiếm thị thời danh) hoặc những sách dành riêng cho một số độc giả (như sách in cho những người đưa thư Pony Express, các thủy thủ và phi đoàn trong thế chiến II).
Sách dành cho thủy thủ và phi đoàn vừa nói, là những cuốn Tân Ước do LHTKH cung cấp, gói trong các bọc không thấm nước, bỏ trong các túi cứu cấp (khi gặp tai nạn) đặt trên các tầu thủy và máy bay. Tổng thư ký Hiệp hội lúc đó là ông Frank H. Mann, vào năm 1943 có nói rằng đây là lần đầu tiên trong lịch sử của Hiệp hội mà khi phân phối Kinh Thánh, ông hy vọng là không ai sẽ đọc cả.
Bà Lupas cho biết bà không sở hữu một bộ sưu tập riêng về Kinh Thánh, bởi vì bà không bị hạn chế, lúc nào cũng có thể tiếp cận được với những cuốn sách mà bà gọi là bạn. Nhưng nếu có thể sở hữu được một cuốn trong bộ sách hiếm quý bà đang trông coi, thì đó phải là cuốn Complutensian Polyglot, một cuốn Kinh Thánh của Tây ban nha in năm 1514 bằng 4 ngôn ngữ: Do thái, Latinh, Hy lạp và Aram. Bà nói: “Đó là một cuốn sách đặc biệt, đỉnh điểm của học thuật Kinh thánh Công giáo.” Bà cho biết đây là một cuốn Kinh Thánh đa ngôn ngữ lớn lao đầu tiên trên thế giới.
Sinh trưởng trong một gia đình theo đạo Chính thống Hy lạp, nhưng sau khi tới định cư tại New York, bà Lupas đã hoàn thành giấc mộng ấp ủ từ lâu được trở thành người Công giáo. Hiện nay bà là giáo dân thuộc Giáo xứ Đức Mẹ Ảnh Lạ tại Ridgewood trong khu Queens của thành phố New York.
Maria Cristina, người con gái của bà Lupas, đã phần nào đi theo bước chân của mẹ. Chị theo học ngành cổ ngữ tại trường Đại học Georgetown, tốt nghiệp ưu hạng năm 2000. Cuộc lữ hành đức tin đưa chị tới với Notre Dame de Vie, là một cơ sở thế tục của Dòng Camêlô nước Pháp nhưng có thành viên tại Washington. Vào ngày 14 tháng 8 sắp tới, tại Pháp, Maria Cristina sẽ tuyên khấn trọn đời làm một nữ tu Dòng Ba Camêlô. Người mẹ của chị sẽ đến dự lễ khấn để yểm trợ chị.