CHÚA PHỤC SINH VÀ NGÂN HÀNG TÌNH YÊU
Nhiều người quen cho rằng tôi hay “quậy”, mà tôi cũng thích quậy thật, có lẽ là do tôi sanh nhằm năm con khỉ. Khi muốn “quậy” một việc gì, dĩ nhiên tôi phải rủ thêm nhiều người. Có những người khi tôi rủ làm việc gì thường có nhiều lý do để khước từ, và lý do tôi thường được nghe là: Việc đó thấy xa vời, diệu vợi, đòi hỏi nhiều khả năng mà mình không có... Nhưng cũng có vài người chắc giống tôi, nên khi tôi rủ làm gì cũng vui vẻ nhận lời và còn kéo thêm bạn của họ vào nữa. Ngược lại, khi có ai rủ làm việc gì tôi cũng dễ nghe theo.
Thực ra thì chúng tôi chẳng có một chương trình làm việc gì đáng kể, mà chỉ làm vì thấy có nhu cầu và trong khi không ai chịu làm thì phe ta cứ việc trực chỉ, không sợ dẵm lên chân của ai hết. Ðây chỉ là những công việc mà người ta gọi là công tác món, hay việc lặt vặt, như tổ chức tĩnh tâm, giờ cầu nguyện, họp mặt, văn nghệ bỏ túi, làm báo, v.v... Những công tác món này chỉ được thực hiện với tính cách nhất thời, có khi thành công ngoài dự tính và cũng nhiều lần thất bại. Duy có một điều chúng tôi nhận ra, là tình thân của chúng tôi nảy nở theo công việc và thời gian làm việc chung với nhau. Có lẽ vì chúng tôi có ít nhất một điểm giống nhau, là không những thích làm vì lợi ích chung cho mọi người tham dự, mà còn vì thấy mình được hưởng tình thân và sự thích thú do công việc đem lại, cho nên khi làm việc ít gặp mâu thuẫn, hoặc nếu có mâu thuẫn thì cũng giải quyết cách nhanh chóng để công việc được xúc tiến. Qua những công việc này mà chúng tôi có được một tình bạn chân thành, chứ trước đó chúng tôi là những kẻ xa lạ, nếu có chạm trán nhau ở nhà thờ thì đều lạnh lùng và còn có vẻ như hơi “kên”nhau nữa. Và cũng qua những công việc này, chúng tôi có dịp quen biết và thân thiện với rất nhiều người khác trong cộng đoàn.
Vì vậy tôi rất phục những người có can đảm và khả năng “quậy”những chuyện lớn hơn, những công tác xã hội có tầm vóc rất lớn, như giúp đỡ đồng bào và trẻ em nghèo khổ bên Việt Nam, những trại cùi, cô nhi viện, nạn nhân bão lụt, v.v... Những công việc này không những đem lại sự nâng đỡ về mặt vật chất, và sự ủi an tinh thần cho những người kém may mắn, mà còn đem lại niềm vui và tình thân cho những người đang cùng nhau dấn thân phục vụ nữa.
* * *
Trong mùa Phục Sinh 3 năm trước đây, tôi được đọc bài “The Resurection: How We Know It’s True” của Msgr. William H. Shannon đăng trong tờ Catholic Update. Msgr. Shannon nói rằng chúng ta “nhận ra một Ðức Giêsu sống lại không phải bằng kinh nghiệm có được do quan sát, mà bằng một cảm nghiệm có được qua đức tin”. Sự sống lại của Ðức Giêsu là một khởi đầu của đời sống vĩnh cửu, chứ không phải sự trở lại với sự sống của thân xác bình thường được kết thúc bằng sự chết như Ngài đã sống trước đó. Vị Monsignor này cho rằng sự sống lại này là một mầu nhiệm và Ðức Giêsu chỉ mặc khải cho những ai được chọn mà thôi, chứ không phải là một sự kiện xảy ra mà ai cũng có thể thấy được, hoặc nghe qua người khác diễn tả, nhất là chẳng ai chứng minh được.
Bằng lối viết dí dỏm, Msgr. Shannon lý luận: “Chắc chắn là Ðức Giêsu đã sống lại như một mầu nhiệm hơn là một sự kiện xảy ra cách bình thường như bao sự kiện khác trong đời sống. Vì nếu là một sự kiện như trăm ngàn sự kiện khác, thì Ðức Giêsu đã cho mọi người đều thấy và tin ngay lập tức. Chẳng hạn như Người có thể hiện ra nơi dinh thự của Philatô, trong khi vợ chồng ông đang dùng bữa ăn sáng, để rồi bà vợ ông sau đó sẽ bảo chồng: “Thấy chưa, tôi đã bảo ông rằng đừng có đụng vào người này mà!””
Hoặc oai hùng hơn: “Ðức Giêsu có thể bảo các môn đệ của mình tổ chức một cuộc rước, giống như cuộc rước họ đã làm trong ngày lễ Lá. Ngài sẽ tiến vào thành Giêrusalem, không phải trên lưng con lừa ốm yếu như lúc trước, mà trên lưng một con tuấn mã thuộc loại ngựa đua thắng giải ở tiểu bang Kentucky chẳng hạn, và chào đón mọi người khi Ngài rảo qua khắp thành trong khải hoàn.”
Tác giả còn đưa ra một tư tưởng độc đáo hơn nữa: “Tại sao Ðức Giêsu lại không hiện ra với Tiberius Caesar ở Rome lúc đó? Ngài đã có thể ra lệnh để ông này loan báo Tin Mừng cho khắp đế quốc La Mã lúc bấy giờ. Ðiều này có nghĩa là đế quốc La Mã đã có thể trở thành Kitô Giáo cả 300 năm trước thời của Constantine. Thử nghĩ xem mọi việc đã dễ dàng hơn biết bao, nếu Ðức Giêsu đã làm những điều này. Ðâu cần phải có biết bao thánh Tử Ðạo phải đổ máu. Phêrô đã không phải chịu đóng đanh ngược. Phaolô đã không bị chém đầu tại Tre Fontane ở ngoại thành La Mã. Các thánh Ignatius thành Antioch và Perpetua, Felicity, Agnes và Cecilia và còn biết bao thánh khác đã không bị ném cho thú dữ phanh thây nơi hí trường La Mã.”
Cũng theo lý luận của Msgr. Shannon, thì Thiên Chúa có thể tự làm mọi việc thật nhanh chóng và hoàn hảo, nhưng hình như Thiên Chúa muốn ưu ái để dành những công việc Rao Truyền Tin Mừng cho chúng ta, để chúng ta được góp phần vào sứ mệnh cứu chuộc của Ngài và được lãnh nhận nhiều ân sủng qua sự đóng góp ấy. Và nói theo cố Hồng Y Phanxicô Xavie Nguyễn Văn Thuận nơi chương 2 trong cuốn Năm Chiếc Bánh và Hai Con Cá, thì Thiên Chúa muốn giao cho ai việc gì, bao lâu, làm được tới đâu.. . là tùy thánh ý của Ngài. Vấn đề là chúng ta làm gì với những việc Ngài trao ban?
Theo hệ thống kinh tế tư bản, thì ngân hàng quốc gia cho các ngân hàng của tư nhân mượn tiền để rồi họ sẽ cho các xí nghiệp hoặc dân chúng vay mượn với mức lời cao hơn. Các xí nghiệp và dân chúng đến mượn tiền từ các ngân hàng này để kinh doanh, hoặc xử dụng cho những nhu cầu cấp bách và sẽ hoàn trả lại cho ngân hàng khi xong việc. Dù trở thành giàu có hay sạt nghiệp vẫn phải trả đầy đủ cả vốn lẫn lời, nhưng cũng may là có Chapter 11 để bảo vệ tài sản cá nhân khi vốn liếng làm ăn đã bay sạch. Dựa theo lý luận của Msgr. Shannon, theo quan niệm làm việc cho Chúa của Ðức cố HY Thuận, và theo hệ thống ngân hàng của Mỹ, thì Chúa Giêsu đã giao cho cộng đồng Kitô hữu một số vốn kếch xù từ công cuộc cứu rỗi của Ngài, là Tình Yêu. Từ số vốn Tình Yêu này, các Kitô hữu tiếp tục đi khắp thế gian để “kinh doanh” rộng lớn, làm lời thêm bao nhiêu là Tình Yêu trong hai ngàn năm qua và mãi mãi… Và chắc Thiên Chúa cũng có cả chapter 11 nữa để tha sạch các món nợ nếu người Kitô hữu không trả nổi.
* * *
Như đã nói ở phần đầu về những công việc tôi làm chung với người khác, đó là những cơ hội “kinh doanh” do vốn liếng Tình Yêu từ ngân hàng của Thiên Chúa, và mức lời chúng tôi làm ra là tình thân ái giữa anh chị em mình và giữa mình với những người mình phục vụ. Ngân hàng của Thiên Chúa không những giúp cho chúng tôi có được những cơ hội làm ăn mà còn cấp thêm những vốn liếng cần thiết khác như thời giờ, sức khoẻ, khả năng,v.v... Giống như ngân hàng thường cho thân chủ vay mượn tuỳ theo mức độ tín dụng của họ, công việc phục vụ của một nhóm Kitô hữu có mức độ tín dụng được xét trên sự hiệp nhất và liên kết giữa mọi người. Mức độ hiệp nhất và liên kết càng cao, nhóm làm việc càng được cho mượn những số vốn tương đương để thực hiện những công việc có tầm vóc lớn hơn.
Tôi cũng đã nói ở trên, là cho tới nay nhóm chúng tôi chỉ làm được những việc có tính cách vụn vặt. Một vài lần tôi cũng đã liên hệ trong những việc lớn hơn, điển hình là việc tổ chức một phong trào Hướng Ðạo và những sinh hoạt khác cho giới trẻ trong cộng đoàn của mình, nhưng đã chẳng đi đến đâu. Có lẽ vì chúng tôi còn nghĩ đến những thành công vẻ vang cho cá nhân của mình, hơn là nhắm vào việc tạo tình thân ái như món lời mà Thiên Chúa muốn chúng tôi phải làm ra. Tôi cũng đã chứng kiến những hội đoàn được phát triển mạnh mẽ, đem lại sức sống vui tươi cho giáo dân nơi nhiều cộng đoàn, trong khi có nhiều hội đoàn khác được khởi đầu nhưng đã không tồn tại được. Lại có những người lãnh đạo của các hội đoàn có lẽ đã quên mất rằng mình đang mượn tất cả vốn liếng từ Thiên Chúa, nên thường hành xử như mọi việc đã hoàn toàn thuộc về quyền sở hữu của mình, nhất định không cho ai nhúng tay vào, để rồi cuối cùng lời chẳng làm ra mà chỉ thấy lỗ vốn, vì đã không tạo được tình thân ái mà còn gây chia rẽ, khiến chẳng còn ai muốn cộng tác nữa.
Một điều nữa về công việc chung, là khi phải giao lại cho người khác chưa có kinh nghiệm, tự nhiên là tôi lo lắng không biết người đó có làm được như mình hay không. Sau này tôi nghĩ Chúa ban cho mình khả năng làm được thì Chúa cũng ban cho người khác như vậy. Trong một lần nói chuyện với vị director của chương trình Mục Vụ Giới Trẻ của Tổng Giáo Phận nơi tôi ở, tôi chia sẻ với ông rằng tôi quan niệm những công việc tập thể giống như những cuộc chạy đua tiếp sức (relay). Khi tới phiên mình thì tôi chạy hết sức mình, nhưng khi chiếc ba-toong đã trao vào tay người khác thì tôi nên đứng bên lề hò hét, cổ võ, chứ không thể lo lắng về việc người ta chạy ra sao. Ông ta rất thích và nói sẽ dùng ý tưởng này trong việc viết sách của ông. Ý tưởng này giống như điều cố Hồng Y Phanxicô Xavie Nguyễn Văn Thuận đã viết trong cuốn Năm Chiếc Bánh và Hai Con Cá:
“Nếu Chúa muốn, con hãy trao việc của Chúa lại trong tay Chúa,
Chúa xử dụng ai tiếp tục, mặc ý Chúa.
Có Chúa lo, mà Chúa lo thì muôn vạn lần hơn con lo.
Con hãy chọn một mình Chúa.”
Nhiều người quen cho rằng tôi hay “quậy”, mà tôi cũng thích quậy thật, có lẽ là do tôi sanh nhằm năm con khỉ. Khi muốn “quậy” một việc gì, dĩ nhiên tôi phải rủ thêm nhiều người. Có những người khi tôi rủ làm việc gì thường có nhiều lý do để khước từ, và lý do tôi thường được nghe là: Việc đó thấy xa vời, diệu vợi, đòi hỏi nhiều khả năng mà mình không có... Nhưng cũng có vài người chắc giống tôi, nên khi tôi rủ làm gì cũng vui vẻ nhận lời và còn kéo thêm bạn của họ vào nữa. Ngược lại, khi có ai rủ làm việc gì tôi cũng dễ nghe theo.
Thực ra thì chúng tôi chẳng có một chương trình làm việc gì đáng kể, mà chỉ làm vì thấy có nhu cầu và trong khi không ai chịu làm thì phe ta cứ việc trực chỉ, không sợ dẵm lên chân của ai hết. Ðây chỉ là những công việc mà người ta gọi là công tác món, hay việc lặt vặt, như tổ chức tĩnh tâm, giờ cầu nguyện, họp mặt, văn nghệ bỏ túi, làm báo, v.v... Những công tác món này chỉ được thực hiện với tính cách nhất thời, có khi thành công ngoài dự tính và cũng nhiều lần thất bại. Duy có một điều chúng tôi nhận ra, là tình thân của chúng tôi nảy nở theo công việc và thời gian làm việc chung với nhau. Có lẽ vì chúng tôi có ít nhất một điểm giống nhau, là không những thích làm vì lợi ích chung cho mọi người tham dự, mà còn vì thấy mình được hưởng tình thân và sự thích thú do công việc đem lại, cho nên khi làm việc ít gặp mâu thuẫn, hoặc nếu có mâu thuẫn thì cũng giải quyết cách nhanh chóng để công việc được xúc tiến. Qua những công việc này mà chúng tôi có được một tình bạn chân thành, chứ trước đó chúng tôi là những kẻ xa lạ, nếu có chạm trán nhau ở nhà thờ thì đều lạnh lùng và còn có vẻ như hơi “kên”nhau nữa. Và cũng qua những công việc này, chúng tôi có dịp quen biết và thân thiện với rất nhiều người khác trong cộng đoàn.
Vì vậy tôi rất phục những người có can đảm và khả năng “quậy”những chuyện lớn hơn, những công tác xã hội có tầm vóc rất lớn, như giúp đỡ đồng bào và trẻ em nghèo khổ bên Việt Nam, những trại cùi, cô nhi viện, nạn nhân bão lụt, v.v... Những công việc này không những đem lại sự nâng đỡ về mặt vật chất, và sự ủi an tinh thần cho những người kém may mắn, mà còn đem lại niềm vui và tình thân cho những người đang cùng nhau dấn thân phục vụ nữa.
* * *
Trong mùa Phục Sinh 3 năm trước đây, tôi được đọc bài “The Resurection: How We Know It’s True” của Msgr. William H. Shannon đăng trong tờ Catholic Update. Msgr. Shannon nói rằng chúng ta “nhận ra một Ðức Giêsu sống lại không phải bằng kinh nghiệm có được do quan sát, mà bằng một cảm nghiệm có được qua đức tin”. Sự sống lại của Ðức Giêsu là một khởi đầu của đời sống vĩnh cửu, chứ không phải sự trở lại với sự sống của thân xác bình thường được kết thúc bằng sự chết như Ngài đã sống trước đó. Vị Monsignor này cho rằng sự sống lại này là một mầu nhiệm và Ðức Giêsu chỉ mặc khải cho những ai được chọn mà thôi, chứ không phải là một sự kiện xảy ra mà ai cũng có thể thấy được, hoặc nghe qua người khác diễn tả, nhất là chẳng ai chứng minh được.
Bằng lối viết dí dỏm, Msgr. Shannon lý luận: “Chắc chắn là Ðức Giêsu đã sống lại như một mầu nhiệm hơn là một sự kiện xảy ra cách bình thường như bao sự kiện khác trong đời sống. Vì nếu là một sự kiện như trăm ngàn sự kiện khác, thì Ðức Giêsu đã cho mọi người đều thấy và tin ngay lập tức. Chẳng hạn như Người có thể hiện ra nơi dinh thự của Philatô, trong khi vợ chồng ông đang dùng bữa ăn sáng, để rồi bà vợ ông sau đó sẽ bảo chồng: “Thấy chưa, tôi đã bảo ông rằng đừng có đụng vào người này mà!””
Hoặc oai hùng hơn: “Ðức Giêsu có thể bảo các môn đệ của mình tổ chức một cuộc rước, giống như cuộc rước họ đã làm trong ngày lễ Lá. Ngài sẽ tiến vào thành Giêrusalem, không phải trên lưng con lừa ốm yếu như lúc trước, mà trên lưng một con tuấn mã thuộc loại ngựa đua thắng giải ở tiểu bang Kentucky chẳng hạn, và chào đón mọi người khi Ngài rảo qua khắp thành trong khải hoàn.”
Tác giả còn đưa ra một tư tưởng độc đáo hơn nữa: “Tại sao Ðức Giêsu lại không hiện ra với Tiberius Caesar ở Rome lúc đó? Ngài đã có thể ra lệnh để ông này loan báo Tin Mừng cho khắp đế quốc La Mã lúc bấy giờ. Ðiều này có nghĩa là đế quốc La Mã đã có thể trở thành Kitô Giáo cả 300 năm trước thời của Constantine. Thử nghĩ xem mọi việc đã dễ dàng hơn biết bao, nếu Ðức Giêsu đã làm những điều này. Ðâu cần phải có biết bao thánh Tử Ðạo phải đổ máu. Phêrô đã không phải chịu đóng đanh ngược. Phaolô đã không bị chém đầu tại Tre Fontane ở ngoại thành La Mã. Các thánh Ignatius thành Antioch và Perpetua, Felicity, Agnes và Cecilia và còn biết bao thánh khác đã không bị ném cho thú dữ phanh thây nơi hí trường La Mã.”
Cũng theo lý luận của Msgr. Shannon, thì Thiên Chúa có thể tự làm mọi việc thật nhanh chóng và hoàn hảo, nhưng hình như Thiên Chúa muốn ưu ái để dành những công việc Rao Truyền Tin Mừng cho chúng ta, để chúng ta được góp phần vào sứ mệnh cứu chuộc của Ngài và được lãnh nhận nhiều ân sủng qua sự đóng góp ấy. Và nói theo cố Hồng Y Phanxicô Xavie Nguyễn Văn Thuận nơi chương 2 trong cuốn Năm Chiếc Bánh và Hai Con Cá, thì Thiên Chúa muốn giao cho ai việc gì, bao lâu, làm được tới đâu.. . là tùy thánh ý của Ngài. Vấn đề là chúng ta làm gì với những việc Ngài trao ban?
Theo hệ thống kinh tế tư bản, thì ngân hàng quốc gia cho các ngân hàng của tư nhân mượn tiền để rồi họ sẽ cho các xí nghiệp hoặc dân chúng vay mượn với mức lời cao hơn. Các xí nghiệp và dân chúng đến mượn tiền từ các ngân hàng này để kinh doanh, hoặc xử dụng cho những nhu cầu cấp bách và sẽ hoàn trả lại cho ngân hàng khi xong việc. Dù trở thành giàu có hay sạt nghiệp vẫn phải trả đầy đủ cả vốn lẫn lời, nhưng cũng may là có Chapter 11 để bảo vệ tài sản cá nhân khi vốn liếng làm ăn đã bay sạch. Dựa theo lý luận của Msgr. Shannon, theo quan niệm làm việc cho Chúa của Ðức cố HY Thuận, và theo hệ thống ngân hàng của Mỹ, thì Chúa Giêsu đã giao cho cộng đồng Kitô hữu một số vốn kếch xù từ công cuộc cứu rỗi của Ngài, là Tình Yêu. Từ số vốn Tình Yêu này, các Kitô hữu tiếp tục đi khắp thế gian để “kinh doanh” rộng lớn, làm lời thêm bao nhiêu là Tình Yêu trong hai ngàn năm qua và mãi mãi… Và chắc Thiên Chúa cũng có cả chapter 11 nữa để tha sạch các món nợ nếu người Kitô hữu không trả nổi.
* * *
Như đã nói ở phần đầu về những công việc tôi làm chung với người khác, đó là những cơ hội “kinh doanh” do vốn liếng Tình Yêu từ ngân hàng của Thiên Chúa, và mức lời chúng tôi làm ra là tình thân ái giữa anh chị em mình và giữa mình với những người mình phục vụ. Ngân hàng của Thiên Chúa không những giúp cho chúng tôi có được những cơ hội làm ăn mà còn cấp thêm những vốn liếng cần thiết khác như thời giờ, sức khoẻ, khả năng,v.v... Giống như ngân hàng thường cho thân chủ vay mượn tuỳ theo mức độ tín dụng của họ, công việc phục vụ của một nhóm Kitô hữu có mức độ tín dụng được xét trên sự hiệp nhất và liên kết giữa mọi người. Mức độ hiệp nhất và liên kết càng cao, nhóm làm việc càng được cho mượn những số vốn tương đương để thực hiện những công việc có tầm vóc lớn hơn.
Tôi cũng đã nói ở trên, là cho tới nay nhóm chúng tôi chỉ làm được những việc có tính cách vụn vặt. Một vài lần tôi cũng đã liên hệ trong những việc lớn hơn, điển hình là việc tổ chức một phong trào Hướng Ðạo và những sinh hoạt khác cho giới trẻ trong cộng đoàn của mình, nhưng đã chẳng đi đến đâu. Có lẽ vì chúng tôi còn nghĩ đến những thành công vẻ vang cho cá nhân của mình, hơn là nhắm vào việc tạo tình thân ái như món lời mà Thiên Chúa muốn chúng tôi phải làm ra. Tôi cũng đã chứng kiến những hội đoàn được phát triển mạnh mẽ, đem lại sức sống vui tươi cho giáo dân nơi nhiều cộng đoàn, trong khi có nhiều hội đoàn khác được khởi đầu nhưng đã không tồn tại được. Lại có những người lãnh đạo của các hội đoàn có lẽ đã quên mất rằng mình đang mượn tất cả vốn liếng từ Thiên Chúa, nên thường hành xử như mọi việc đã hoàn toàn thuộc về quyền sở hữu của mình, nhất định không cho ai nhúng tay vào, để rồi cuối cùng lời chẳng làm ra mà chỉ thấy lỗ vốn, vì đã không tạo được tình thân ái mà còn gây chia rẽ, khiến chẳng còn ai muốn cộng tác nữa.
Một điều nữa về công việc chung, là khi phải giao lại cho người khác chưa có kinh nghiệm, tự nhiên là tôi lo lắng không biết người đó có làm được như mình hay không. Sau này tôi nghĩ Chúa ban cho mình khả năng làm được thì Chúa cũng ban cho người khác như vậy. Trong một lần nói chuyện với vị director của chương trình Mục Vụ Giới Trẻ của Tổng Giáo Phận nơi tôi ở, tôi chia sẻ với ông rằng tôi quan niệm những công việc tập thể giống như những cuộc chạy đua tiếp sức (relay). Khi tới phiên mình thì tôi chạy hết sức mình, nhưng khi chiếc ba-toong đã trao vào tay người khác thì tôi nên đứng bên lề hò hét, cổ võ, chứ không thể lo lắng về việc người ta chạy ra sao. Ông ta rất thích và nói sẽ dùng ý tưởng này trong việc viết sách của ông. Ý tưởng này giống như điều cố Hồng Y Phanxicô Xavie Nguyễn Văn Thuận đã viết trong cuốn Năm Chiếc Bánh và Hai Con Cá:
“Nếu Chúa muốn, con hãy trao việc của Chúa lại trong tay Chúa,
Chúa xử dụng ai tiếp tục, mặc ý Chúa.
Có Chúa lo, mà Chúa lo thì muôn vạn lần hơn con lo.
Con hãy chọn một mình Chúa.”