Chương trình Đào tạo Tông đồ Giáo dân-Khóa 2.2003: Dành cho Giáo dân Nòng cốt của giáo xứ
Đề tài 2 :……Đến cộng đoàn Giáo xứ của chúng ta ngày nay
I. Mục đích
1. Giúp các học viên hiểu rõ chức năng nhiệm vụ của Giáo xứ và tích cực đóng góp vào việc chu toàn chức năng nhiệm vụ ấy.
2. Giúp các học viên biết quan tâm đến các công việc mục vụ của Giáo xứ và hăng hái đảm nhận một công việc nào đó.
II. Tiếp cận vấn đề
Công đồng Vatican II dạy: Giáo hội là Mầu nhiệm hiệp thông, là Cộng đoàn Dân Chúa, là Thân Mình Mầu nhiệm Chúa Kitô, là Giáo hội trong đó mọi Kitô hữu có phần và phải góp phần. Vậy:
1. Trong cụ thể, giáo xứ của các bạn có cần sự tham gia đóng góp của tất cả giáo dân trong giáo xứ không? Vì sao? Mỗi giáo dân tham gia đóng góp vào việc xây dựng giáo xứ bằng cách nào?
2. Muốn cho tất cả giáo dân trong giáo xứ ý thức về trách nhiệm xây dựng giáo xứ, giáo xứ phải làm gì?
3. Theo các bạn thì giáo dân trong giáo xứ của các bạn có cần được huấn luyện, bồi dưỡng thêm không? Họ cần được huấn luyện bồi dưỡng thêm về những lãnh vực nào (tinh thần, hiểu biết, thái độ, hành động) của đời sống đức tin?
III. Học hỏi
1.Tìm cho giáo xứ một định nghĩa:
a) Định nghĩa của Công đồng Vatican II
“Giáo xứ là một hình thức tông đồ cộng đồng kiểu mẫu, vì đó là nơi qui tụ đủ mọi hạng người thành một cộng đoàn và đem họ vào tinh thần đại đồng của Giáo hội. Giáo dân nên tập thói quen cộng tác chặt chẽ với các linh mục của mình để hoạt động trong giáo xứ. Họ cũng cần có thói quen trình bày với các vị hữu trách trong Giáo hội những vấn đề riêng của cộng đoàn mình hay của cả thế giới, hoặc những vấn đề liên quan tới phần rỗi mọi người để cùng nhau góp ý kiến, nghiên cứu và giải quyết. Họ cũng phải tùy sức mà cố gắng đóng góp vào mọi công cuộc tông đồ và truyền giáo của gia đình Giáo hội địa phương” (Sắc lệnh Tông đồ giáo dân, số 10).
b) Định nghĩa của Tông huấn Kitô hữu Giáo dân của Đức Gioan Phaolô II:
“Giáo xứ là gia đình của Thiên Chúa, là cộng đồng huynh đệ chỉ có một tâm hồn. Giáo xứ là mái ấm gia đình, huynh đệ và cởi mở, là cộng đoàn các tín hữu” (số 26).
c) Định nghĩa của Giáo luật mới:
“Giáo xứ là cộng đoàn tín hữu được thành lập trong giáo phận, được trao phó cho một linh mục chánh xứ chăm sóc về mục vụ, dưới quyền của giám mục giáo phận” (điều 515).
2. Chức năng và nhiệm vụ của Giáo dân và Giáo xứ:
Nhờ Phép Thánh Tẩy, mỗi Kitô hữu và mỗi cộng đoàn giáo xứ được tham gia vào chức vụ ngôn sứ, tư tế và vương giả của Đức Kitô.
* Chức vụ ngôn sứ được thực hiện khi người giáo dân cộng tác vào việc rao truyền Lời Chúa. Cách rao truyền tốt nhất là dạy Giáo lý cho dự tòng, tân tòng và cho cả cựu tòng nữa và giới thiệu Đức Giêsu và Tin Mừng của Người cho những người chưa biết chưa tin Người. Rao truyền bằng lời nói và nhất là bằng việc làm và bằng cách sống yêu thương phục vụ tha nhân.
* Chức vụ tư tế được thực hiện khi người giáo dân biết sống đời cầu nguyện mật thiết với Thiên Chúa, biến cả cuộc sống của mình thành một lễ dâng, kết hiệp với lễ dâng toàn thiêu của Đức Giêsu trên thập giá. Trong các nghi lễ phụng vụ, người giáo dân được quyền tham dự vào một số công việc có liên hệ trực tiếp tới đền thờ như giữ nhà thờ, giúp lễ, đọc sách thánh, ca hát…
* Chức vụ vương giả (còn được gọi là vương đế hay phục vụ) được thực hiện khi người giáo dân tham gia vào việc chăm sóc anh em trong và ngoài cộng đoàn, đặc biệt những người sống trong các hoàn cảnh đặc biệt như sống xa Chúa, hấp hối, sống trong tình trạng rối về hôn nhân, nghèo túng, bị áp bức hay bị lãng quên. Khi người giáo dân lo việc quản trị tài sản của giáo xứ hay giáo phận, góp công sức vào việc truyền giáo, tham gia ý kiến xây dựng cộng đoàn và tham gia Hội đồng Mục vụ Giáo xứ… cũng là lúc họ thực thi chức năng vương giả vậy.
3. Đời sống của giáo xứ:
Vì là một Giáo hội thu nhỏ, nên bất kỳ một giáo xứ nào cũng có đời sống (1) Tin, Cậy, Mến, (2) Phụng vụ, Bí tích và Cầu nguyện (3) Bác ái, Từ thiện và Truyền giáo và (4) Việc quản trị tài sản.
4. Các công việc mục vụ của giáo xứ:
Vì thế có thể liệt kê 6 Công tác Mục vụ chính của giáo xứ như sau:
1- Huấn luyện đời sống Giáo hội: tinh thần cộng đoàn, hiệp thông, đại kết và truyền giáo (Tiểu ban Đời sống Giáo hội).
2- Tổ chức và huấn luyện về bí tích, cầu nguyện, tĩnh tâm (Tiểu ban Lễ tự và Tâm linh).
3- Công tác Giáo dục: giáo dục đức tin, giảng dạy Thánh Kinh, chuẩn bị các Bí tích, trường công giáo (Tiểu ban Giáo dục).
4- Triển khai Giáo huấn của Giáo hội về các vấn đề xã hội, đặc biệt quan tâm đến người nghèo, bệnh, bị áp bức, tù tội (Tiểu ban Công lý và Hòa bình).
5- Huấn luyện Đời sống Gia đình: chuẩn bị hôn nhân, bồi dưỡng gia đình, phụ trách giới trẻ (Tiểu ban Đời sống Gia đình).
6- Việc quản trị Tài chánh và Tài sản Giáo xứ (Tiểu ban Tài chánh và Quản trị).
5. Một cộng đoàn kiểu mẫu cho/trong các giáo xứ ngày nay.
Từ nhiều thập niên trở lại đây, trong lòng nhiều Giáo hội trên thế giới, xuất hiện nhiều Cộng đoàn mới được gọi chung là các “Cộng đoàn Giáo hội cơ bản” (tiếng Anh là: Basic Ecclesial Communities, viết tắt: BEC). Các cộng đoàn này muốn làm sống lại nếp sống của Cộng đoàn Giáo hội đầu tiên trong Sách Tông đồ Công vụ nên chẳng những được Giáo hội khuyến khích và còn được kỳ vọng rất nhiều, như chính Đức Thánh Cha Gioan Phaolô II đã nói đến trong Tông huấn “Giáo hội tại châu Á” và khuyến khích Giáo hội xây dựng các cộng đoàn này:
“Trong bối cảnh ấy và dựa trên kinh nghiệm mục vụ của mình, các Nghị phụ nhấn mạnh tới giá trị của các Cộng đoàn Giáo hội cơ bản như một phương thế hữu hiệu để cổ võ mọi người sống hiệp thông và tham gia trong các giáo xứ và giáo phận, và như một sức mạnh thật sự cho công cuộc Loan báo Tin Mừng. Những tập thể nhỏ bé ấy sẽ giúp các tín hữu sống thành những cộng đoàn đức tin, cầu nguyện và yêu thương như các Ki-tô hữu đầu tiên (x. Cv 2, 44-47; 4, 32-35). Các tập thể này còn giúp các thành viên sống Tin Mừng trong tinh thần yêu thương huynh đệ và phục vụ, từ đó trở thành điểm khởi hành vững chắc để xây dựng một xã hội mới, biểu hiện một nền văn minh tình thương. Cùng với Thượng hội đồng, tôi khuyến khích Giáo hội tại châu Á, chỗ nào có thể được, hãy coi các cộng đoàn cơ bản ấy như một nét tích cực trong công việc Loan báo Tin Mừng của Giáo hội. Nhưng các cộng đoàn ấy chỉ thực sự hữu hiệu, khi biết hiệp thông với Giáo hội địa phương và Giáo hội toàn cầu, hiệp thông từ trong tâm hồn với các vị Chủ chăn và Huấn quyền của Giáo hội, biết dấn thân cho việc truyền giáo mở rộng, không rơi vào tình trạng cô lập và không để cho một ý thức hệ nào lợi dụng khai thác…” (Tông huấn “Giáo hội tại châu Á”, 25).
IV. Áp dụng
1. Áp dụng nhận thức ‘mới’ về chức năng & nhiệm vụ của giáo xứ trong đó mọi giáo dân có trách nhiệm đóng góp phần của mình để giáo xứ chu toàn chức năng nhiệm vụ ấy.
2. Hun đúc một tinh thần ham học hỏi, rèn luyện đời sống tâm linh và trau dồi phương pháp và kỹ năng phục vụ để giúp giáo xứ thực hiện một cách thành công chức năng nhiệm vụ.
V. Chia sẻ
1. Công đồng Vatican II đã định nghĩa giáo xứ như sau:
“Giáo xứ là một hình thức tông đồ cộng đồng kiểu mẫu, vì đó là nơi qui tụ đủ mọi hạng người thành một cộng đoàn và đem họ vào tinh thần đại đồng của Giáo hội. Giáo dân nên tập thói quen cộng tác chặt chẽ với các linh mục của mình để hoạt động trong giáo xứ. Họ cũng cần có thói quen trình bày với các vị hữu trách trong Giáo hội những vấn đề riêng của cộng đoàn mình hay của cả thế giới, hoặc những vấn đề liên quan tới phần rỗi mọi người để cùng nhau góp ý kiến, nghiên cứu và giải quyết. Họ cũng phải tùy sức mà cố gắng đóng góp vào mọi công cuộc tông đồ và truyền giáo của gia đình Giáo hội địa phương” (Sắc lệnh Tông đồ giáo dân, số 10).
Là giáo dân nòng cốt của giáo xứ, các bạn thấy mình phải làm gì để định nghĩa trên của Công đồng Vatican II được thực hiện trong giáo xứ của các bạn?
2. Tông huấn Kitô hữu giáo dân đã định nghĩa về giáo xứ:
“Giáo xứ là gia đình của Thiên Chúa, là cộng đồng huynh đệ chỉ có một tâm hồn. Giáo xứ là mái ấm gia đình, huynh đệ và cởi mở, là cộng đoàn các tín hữu” (số 26).
Là giáo dân nòng cốt của giáo xứ, các bạn thấy mình phải làm gì để định nghĩa trên của Tông huấn Kitô hữu giáo dân được thực hiện trong giáo xứ của các bạn?
Ngày 19.04.2003
Đề tài 2 :……Đến cộng đoàn Giáo xứ của chúng ta ngày nay
I. Mục đích
1. Giúp các học viên hiểu rõ chức năng nhiệm vụ của Giáo xứ và tích cực đóng góp vào việc chu toàn chức năng nhiệm vụ ấy.
2. Giúp các học viên biết quan tâm đến các công việc mục vụ của Giáo xứ và hăng hái đảm nhận một công việc nào đó.
II. Tiếp cận vấn đề
Công đồng Vatican II dạy: Giáo hội là Mầu nhiệm hiệp thông, là Cộng đoàn Dân Chúa, là Thân Mình Mầu nhiệm Chúa Kitô, là Giáo hội trong đó mọi Kitô hữu có phần và phải góp phần. Vậy:
1. Trong cụ thể, giáo xứ của các bạn có cần sự tham gia đóng góp của tất cả giáo dân trong giáo xứ không? Vì sao? Mỗi giáo dân tham gia đóng góp vào việc xây dựng giáo xứ bằng cách nào?
2. Muốn cho tất cả giáo dân trong giáo xứ ý thức về trách nhiệm xây dựng giáo xứ, giáo xứ phải làm gì?
3. Theo các bạn thì giáo dân trong giáo xứ của các bạn có cần được huấn luyện, bồi dưỡng thêm không? Họ cần được huấn luyện bồi dưỡng thêm về những lãnh vực nào (tinh thần, hiểu biết, thái độ, hành động) của đời sống đức tin?
III. Học hỏi
1.Tìm cho giáo xứ một định nghĩa:
a) Định nghĩa của Công đồng Vatican II
“Giáo xứ là một hình thức tông đồ cộng đồng kiểu mẫu, vì đó là nơi qui tụ đủ mọi hạng người thành một cộng đoàn và đem họ vào tinh thần đại đồng của Giáo hội. Giáo dân nên tập thói quen cộng tác chặt chẽ với các linh mục của mình để hoạt động trong giáo xứ. Họ cũng cần có thói quen trình bày với các vị hữu trách trong Giáo hội những vấn đề riêng của cộng đoàn mình hay của cả thế giới, hoặc những vấn đề liên quan tới phần rỗi mọi người để cùng nhau góp ý kiến, nghiên cứu và giải quyết. Họ cũng phải tùy sức mà cố gắng đóng góp vào mọi công cuộc tông đồ và truyền giáo của gia đình Giáo hội địa phương” (Sắc lệnh Tông đồ giáo dân, số 10).
b) Định nghĩa của Tông huấn Kitô hữu Giáo dân của Đức Gioan Phaolô II:
“Giáo xứ là gia đình của Thiên Chúa, là cộng đồng huynh đệ chỉ có một tâm hồn. Giáo xứ là mái ấm gia đình, huynh đệ và cởi mở, là cộng đoàn các tín hữu” (số 26).
c) Định nghĩa của Giáo luật mới:
“Giáo xứ là cộng đoàn tín hữu được thành lập trong giáo phận, được trao phó cho một linh mục chánh xứ chăm sóc về mục vụ, dưới quyền của giám mục giáo phận” (điều 515).
2. Chức năng và nhiệm vụ của Giáo dân và Giáo xứ:
Nhờ Phép Thánh Tẩy, mỗi Kitô hữu và mỗi cộng đoàn giáo xứ được tham gia vào chức vụ ngôn sứ, tư tế và vương giả của Đức Kitô.
* Chức vụ ngôn sứ được thực hiện khi người giáo dân cộng tác vào việc rao truyền Lời Chúa. Cách rao truyền tốt nhất là dạy Giáo lý cho dự tòng, tân tòng và cho cả cựu tòng nữa và giới thiệu Đức Giêsu và Tin Mừng của Người cho những người chưa biết chưa tin Người. Rao truyền bằng lời nói và nhất là bằng việc làm và bằng cách sống yêu thương phục vụ tha nhân.
* Chức vụ tư tế được thực hiện khi người giáo dân biết sống đời cầu nguyện mật thiết với Thiên Chúa, biến cả cuộc sống của mình thành một lễ dâng, kết hiệp với lễ dâng toàn thiêu của Đức Giêsu trên thập giá. Trong các nghi lễ phụng vụ, người giáo dân được quyền tham dự vào một số công việc có liên hệ trực tiếp tới đền thờ như giữ nhà thờ, giúp lễ, đọc sách thánh, ca hát…
* Chức vụ vương giả (còn được gọi là vương đế hay phục vụ) được thực hiện khi người giáo dân tham gia vào việc chăm sóc anh em trong và ngoài cộng đoàn, đặc biệt những người sống trong các hoàn cảnh đặc biệt như sống xa Chúa, hấp hối, sống trong tình trạng rối về hôn nhân, nghèo túng, bị áp bức hay bị lãng quên. Khi người giáo dân lo việc quản trị tài sản của giáo xứ hay giáo phận, góp công sức vào việc truyền giáo, tham gia ý kiến xây dựng cộng đoàn và tham gia Hội đồng Mục vụ Giáo xứ… cũng là lúc họ thực thi chức năng vương giả vậy.
3. Đời sống của giáo xứ:
Vì là một Giáo hội thu nhỏ, nên bất kỳ một giáo xứ nào cũng có đời sống (1) Tin, Cậy, Mến, (2) Phụng vụ, Bí tích và Cầu nguyện (3) Bác ái, Từ thiện và Truyền giáo và (4) Việc quản trị tài sản.
4. Các công việc mục vụ của giáo xứ:
Vì thế có thể liệt kê 6 Công tác Mục vụ chính của giáo xứ như sau:
1- Huấn luyện đời sống Giáo hội: tinh thần cộng đoàn, hiệp thông, đại kết và truyền giáo (Tiểu ban Đời sống Giáo hội).
2- Tổ chức và huấn luyện về bí tích, cầu nguyện, tĩnh tâm (Tiểu ban Lễ tự và Tâm linh).
3- Công tác Giáo dục: giáo dục đức tin, giảng dạy Thánh Kinh, chuẩn bị các Bí tích, trường công giáo (Tiểu ban Giáo dục).
4- Triển khai Giáo huấn của Giáo hội về các vấn đề xã hội, đặc biệt quan tâm đến người nghèo, bệnh, bị áp bức, tù tội (Tiểu ban Công lý và Hòa bình).
5- Huấn luyện Đời sống Gia đình: chuẩn bị hôn nhân, bồi dưỡng gia đình, phụ trách giới trẻ (Tiểu ban Đời sống Gia đình).
6- Việc quản trị Tài chánh và Tài sản Giáo xứ (Tiểu ban Tài chánh và Quản trị).
5. Một cộng đoàn kiểu mẫu cho/trong các giáo xứ ngày nay.
Từ nhiều thập niên trở lại đây, trong lòng nhiều Giáo hội trên thế giới, xuất hiện nhiều Cộng đoàn mới được gọi chung là các “Cộng đoàn Giáo hội cơ bản” (tiếng Anh là: Basic Ecclesial Communities, viết tắt: BEC). Các cộng đoàn này muốn làm sống lại nếp sống của Cộng đoàn Giáo hội đầu tiên trong Sách Tông đồ Công vụ nên chẳng những được Giáo hội khuyến khích và còn được kỳ vọng rất nhiều, như chính Đức Thánh Cha Gioan Phaolô II đã nói đến trong Tông huấn “Giáo hội tại châu Á” và khuyến khích Giáo hội xây dựng các cộng đoàn này:
“Trong bối cảnh ấy và dựa trên kinh nghiệm mục vụ của mình, các Nghị phụ nhấn mạnh tới giá trị của các Cộng đoàn Giáo hội cơ bản như một phương thế hữu hiệu để cổ võ mọi người sống hiệp thông và tham gia trong các giáo xứ và giáo phận, và như một sức mạnh thật sự cho công cuộc Loan báo Tin Mừng. Những tập thể nhỏ bé ấy sẽ giúp các tín hữu sống thành những cộng đoàn đức tin, cầu nguyện và yêu thương như các Ki-tô hữu đầu tiên (x. Cv 2, 44-47; 4, 32-35). Các tập thể này còn giúp các thành viên sống Tin Mừng trong tinh thần yêu thương huynh đệ và phục vụ, từ đó trở thành điểm khởi hành vững chắc để xây dựng một xã hội mới, biểu hiện một nền văn minh tình thương. Cùng với Thượng hội đồng, tôi khuyến khích Giáo hội tại châu Á, chỗ nào có thể được, hãy coi các cộng đoàn cơ bản ấy như một nét tích cực trong công việc Loan báo Tin Mừng của Giáo hội. Nhưng các cộng đoàn ấy chỉ thực sự hữu hiệu, khi biết hiệp thông với Giáo hội địa phương và Giáo hội toàn cầu, hiệp thông từ trong tâm hồn với các vị Chủ chăn và Huấn quyền của Giáo hội, biết dấn thân cho việc truyền giáo mở rộng, không rơi vào tình trạng cô lập và không để cho một ý thức hệ nào lợi dụng khai thác…” (Tông huấn “Giáo hội tại châu Á”, 25).
IV. Áp dụng
1. Áp dụng nhận thức ‘mới’ về chức năng & nhiệm vụ của giáo xứ trong đó mọi giáo dân có trách nhiệm đóng góp phần của mình để giáo xứ chu toàn chức năng nhiệm vụ ấy.
2. Hun đúc một tinh thần ham học hỏi, rèn luyện đời sống tâm linh và trau dồi phương pháp và kỹ năng phục vụ để giúp giáo xứ thực hiện một cách thành công chức năng nhiệm vụ.
V. Chia sẻ
1. Công đồng Vatican II đã định nghĩa giáo xứ như sau:
“Giáo xứ là một hình thức tông đồ cộng đồng kiểu mẫu, vì đó là nơi qui tụ đủ mọi hạng người thành một cộng đoàn và đem họ vào tinh thần đại đồng của Giáo hội. Giáo dân nên tập thói quen cộng tác chặt chẽ với các linh mục của mình để hoạt động trong giáo xứ. Họ cũng cần có thói quen trình bày với các vị hữu trách trong Giáo hội những vấn đề riêng của cộng đoàn mình hay của cả thế giới, hoặc những vấn đề liên quan tới phần rỗi mọi người để cùng nhau góp ý kiến, nghiên cứu và giải quyết. Họ cũng phải tùy sức mà cố gắng đóng góp vào mọi công cuộc tông đồ và truyền giáo của gia đình Giáo hội địa phương” (Sắc lệnh Tông đồ giáo dân, số 10).
Là giáo dân nòng cốt của giáo xứ, các bạn thấy mình phải làm gì để định nghĩa trên của Công đồng Vatican II được thực hiện trong giáo xứ của các bạn?
2. Tông huấn Kitô hữu giáo dân đã định nghĩa về giáo xứ:
“Giáo xứ là gia đình của Thiên Chúa, là cộng đồng huynh đệ chỉ có một tâm hồn. Giáo xứ là mái ấm gia đình, huynh đệ và cởi mở, là cộng đoàn các tín hữu” (số 26).
Là giáo dân nòng cốt của giáo xứ, các bạn thấy mình phải làm gì để định nghĩa trên của Tông huấn Kitô hữu giáo dân được thực hiện trong giáo xứ của các bạn?
Ngày 19.04.2003