Lễ Đức Mẹ sầu bi
Tính từ sầu bi diễn tả nổi buồn hơi có tình tiêu cực. Một ai đó sầu bi là người phải chịu hay phải bị nổi buồn khổ. Kính nhớ Đức Mẹ với mầu nhiệm hiệp công của Mẹ với Con của mình khi đứng dưới chân thập giá, đoàn tín hữu rất dễ động lòng bằng những tâm tình thuộc lãnh vực xúc cảm. Hội Thánh lại dạy chúng ta “hãy nhớ rằng lòng tôn sùng chân chính không hệ tại tình cảm chóng qua và vô bổ…nhưng từ một đức tin chân thật…thúc đẩy chúng ta lấy tình con thảo mà yêu mến Mẹ chúng ta và noi gương các nhân đức của Mẹ” ( GH 67 ). Xin được góp một cái nhìn về mầu nhiệm Mẹ hiệp công với Con của Mẹ khi đứng dưới chân thập giá.
Phụng vụ Lời Chúa trong lễ Đức Mẹ “sầu bi” trích đọc hai bài Thánh Kinh. Bài đọc thứ nhất trích thư gửi tính hữu Do Thái nói đến việc Chúa Kitô “Dầu Là Con Thiên Chúa, Người đã phải trải qua nhiều đau khổ mới học được tế nào là vâng phục, và khi chính bản thân đã tới mức thập toàn, Người trở nên nguồn ơn cứu độ vĩnh cửu cho tất cả những ai tùng phục Người” (Dt 6,8-9 ). Bài Tin mừng thì tường thuật sự kiện Mẹ Maria đứng dưới chân thập giá và Chúa Giêsu đã trối Mẹ làm mẹ của người môn đệ Chúa yêu cũng như trao người môn đệ ấy làm con của Đức Mẹ ( x. Ga 19,25-27 ).
Có thể nói ý chính của Phụng vụ Lời Chúa ngày lễ này nhấn mạnh đến tâm tình vâng phục của Chúa Kitô và của Mẹ Maria. Nghe hai tiếng vâng phục hay hai tiếng xin vâng quen thuộc thì người ta dễ nghĩ ngay đến một sự bỏ mình, bỏ ý riêng. Với tâm thức của người đương đại trong bầu khí mà sự tự do được đề cao và nhiều khi hơi bị lệch lạc, thi việc bỏ ý riêng rất dễ bị xem như là một tình trạng “vong thân”, đánh mất bản lãnh, đánh mất bản sắc của mình.
Ngày nay trong các Hội dòng hay trong các tập thể giáo xứ, giáo phận…hẳn không còn cảnh bề trên bắt bề dưới tập sống đức vâng phục kiểu phải “đánh mất chính mình” như chuyện bắt trồng cây chuối ngược của một thời từng đã có. Tuy nhiên hai tiếng vâng phục vẫn như còn ở trong phạm trù phải hy sinh, chịu khó để tuân lệnh bề trên cách nào đó. Việc tuân lệnh bằng sự hy sinh chịu khó thì xem ra còn mang nét tiêu cực, một nét vẻ hoàn toàn trái với thần học Thánh Kinh và trái với cái nhìn tu đức hiện nay. Nào ta cùng xem xét động thái xin vâng của Ngôi Lời nhập thể và của chính Mẹ Maria mà Thánh Kinh tường thuật.
Tác giả thư Do Thái đã viết: “Khi vào trần gian, Đức Kitô nói: Chúa đã không ưa hy lễ và hiến tế, nhưng đã tạo cho con một thân thể. Chúa cũng chẳng thích lễ toàn thiêu và lễ xá tội. Bấy giờ, con mới thưa: Lạy Thiên Chúa, này con đây, con đến để thực thi ý Ngài, như Sách Thánh đã chép về con” ( Dt 10,5-7 ). “Này con xin đến”, một câu nói toát lên nét tích cực của sự tự nguyện lãnh nhận trách nhiệm. Dĩ nhiên đây là một trách nhiệm quan trọng, cao cả hàm chứa sự dấn thân quên mình.
Mặc dù theo cảm ứng của nhân tính, mồ hôi đã nhỏ xuống có pha lẫn máu khi thân thưa: “Lạy Cha xin đừng theo ý con, một xin vâng ý Cha” ( x. Lc 22,44 ), thì Chúa Kitô vẫn không đón nhận thập giá cách tiêu cực vì sau đó, khi Phêrô rút gươm chém đứt tai người đầy tớ viên Thượng tế, thì Người đã nói với Phêrô hãy xỏ gươm vào vỏ. Và Người khẳng định Người có thể xin Chúa Cha sai mười hai thiên binh đến cứu giúp, thế mà Người đã không xin ( x. Mt 26,47-56 ).
Với tiếng xin vâng bằng lời của Mẹ Maria trong biến cố truyền tin, các nhà chú giải cho chúng ta hay, đó là tâm tình hân hoan của thiếu nữ Sion được vinh dự làm tôi tớ đón nhận thánh ý Thiên Chúa ( x. r 3,9; 1 Sm 25,41 ). Hai tiếng xin vâng của Mẹ chủ yếu không phải là hy sinh cái ý riêng muốn giữ mình trinh khiết như một số người tự nguyện sống độc thân thời bấy giờ để cầu mong cho Đấng Thiên Sai mau đến. Mẹ thưa xin vâng là tự nguyện đón nhận một trách nhiệm to lớn hơn: làm mẹ Đấng Cứu Độ. Khi thực hiện trách nhiệm cưu mang sinh hạ Đấng Cứu Thế thì lễ hy sinh của Mẹ không chỉ vẫn còn đó, tức là trọn đời trinh khiết, mà còn phong phú hơn nhiều.
Dâng một hy sinh nào đó để rồi mong Chúa đoái thương thi ân giáng phúc, quả là một hành vi tốt đẹp, đáng quý. Tuy nhiên, khi tích cực tự nguyện lãnh nhận một trách nhiệm theo thánh ý Chúa thì tốt đẹp và cao quý hơn nhiều. Chúng ta đừng quên rằng nhiều khi “hy sinh và lễ vật thì Chúa chẳng ưng”, nhưng thực thi thánh ý Chúa thì luôn làm đẹp lòng Người.
Nhìn ngắm Mẹ Maria đứng dưới chân thập giá, người ta không thể không liên tưởng đến trái tim bị lưỡi đòng đâm thâu cách huyền nhiệm như lời ông Simêon tiên báo ( x. Lc 2,35 ). Lễ hy sinh của Mẹ thật cao cả. Đây là một lời xin vâng không tiếng mà đầy lời. Tuy nhiên, lời xin vâng ấy không nguyên chỉ là hiến dâng những khổ đau của người mẹ khi chứng kiến cảnh con mình chịu khổ nạn mà còn hơn thế nữa, đó là đón nhận một trọng trách nặng nề và to lớn là làm mẹ của loài người. “Thưa bà, đây là con Bà… Đây là Mẹ của anh” ( Ga 19,26-27 ). Di ngôn của người Con chính là thánh ý, và Mẹ đã lãnh nhận trọng trách làm mẹ loài người, làm mẹ mỗi người chúng ta.
Khi tự nguyện đón nhận đoàn nhân loại làm con, thì phận vụ của Mẹ kéo dài mãi cho đến ngày tận thế. Phận vụ còn thì lễ hy sinh còn. Những lần Mẹ hiện ra đó đây trên thế giới minh chứng cho sự thật này.
Tôn kính mầu nhiệm Mẹ “sầu bi”, không gì đẹp lòng Mẹ hơn là hãy theo lời dạy của Hội Thánh, yêu mến Mẹ, noi gương Mẹ sẵn sàng, tích cực đón nhận thánh ý Chúa. Một trong những thánh ý Chúa truyền đó là hãy có trách nhiệm với phần rỗi của người đồng loại, của anh chị em đang sống chung quanh chúng ta. Và chắc chắn khi đảm nhận trách vụ này thì không thể khước từ những lễ hy sinh ắt có và sẽ đến.
Tính từ sầu bi diễn tả nổi buồn hơi có tình tiêu cực. Một ai đó sầu bi là người phải chịu hay phải bị nổi buồn khổ. Kính nhớ Đức Mẹ với mầu nhiệm hiệp công của Mẹ với Con của mình khi đứng dưới chân thập giá, đoàn tín hữu rất dễ động lòng bằng những tâm tình thuộc lãnh vực xúc cảm. Hội Thánh lại dạy chúng ta “hãy nhớ rằng lòng tôn sùng chân chính không hệ tại tình cảm chóng qua và vô bổ…nhưng từ một đức tin chân thật…thúc đẩy chúng ta lấy tình con thảo mà yêu mến Mẹ chúng ta và noi gương các nhân đức của Mẹ” ( GH 67 ). Xin được góp một cái nhìn về mầu nhiệm Mẹ hiệp công với Con của Mẹ khi đứng dưới chân thập giá.
Phụng vụ Lời Chúa trong lễ Đức Mẹ “sầu bi” trích đọc hai bài Thánh Kinh. Bài đọc thứ nhất trích thư gửi tính hữu Do Thái nói đến việc Chúa Kitô “Dầu Là Con Thiên Chúa, Người đã phải trải qua nhiều đau khổ mới học được tế nào là vâng phục, và khi chính bản thân đã tới mức thập toàn, Người trở nên nguồn ơn cứu độ vĩnh cửu cho tất cả những ai tùng phục Người” (Dt 6,8-9 ). Bài Tin mừng thì tường thuật sự kiện Mẹ Maria đứng dưới chân thập giá và Chúa Giêsu đã trối Mẹ làm mẹ của người môn đệ Chúa yêu cũng như trao người môn đệ ấy làm con của Đức Mẹ ( x. Ga 19,25-27 ).
Có thể nói ý chính của Phụng vụ Lời Chúa ngày lễ này nhấn mạnh đến tâm tình vâng phục của Chúa Kitô và của Mẹ Maria. Nghe hai tiếng vâng phục hay hai tiếng xin vâng quen thuộc thì người ta dễ nghĩ ngay đến một sự bỏ mình, bỏ ý riêng. Với tâm thức của người đương đại trong bầu khí mà sự tự do được đề cao và nhiều khi hơi bị lệch lạc, thi việc bỏ ý riêng rất dễ bị xem như là một tình trạng “vong thân”, đánh mất bản lãnh, đánh mất bản sắc của mình.
Ngày nay trong các Hội dòng hay trong các tập thể giáo xứ, giáo phận…hẳn không còn cảnh bề trên bắt bề dưới tập sống đức vâng phục kiểu phải “đánh mất chính mình” như chuyện bắt trồng cây chuối ngược của một thời từng đã có. Tuy nhiên hai tiếng vâng phục vẫn như còn ở trong phạm trù phải hy sinh, chịu khó để tuân lệnh bề trên cách nào đó. Việc tuân lệnh bằng sự hy sinh chịu khó thì xem ra còn mang nét tiêu cực, một nét vẻ hoàn toàn trái với thần học Thánh Kinh và trái với cái nhìn tu đức hiện nay. Nào ta cùng xem xét động thái xin vâng của Ngôi Lời nhập thể và của chính Mẹ Maria mà Thánh Kinh tường thuật.
Tác giả thư Do Thái đã viết: “Khi vào trần gian, Đức Kitô nói: Chúa đã không ưa hy lễ và hiến tế, nhưng đã tạo cho con một thân thể. Chúa cũng chẳng thích lễ toàn thiêu và lễ xá tội. Bấy giờ, con mới thưa: Lạy Thiên Chúa, này con đây, con đến để thực thi ý Ngài, như Sách Thánh đã chép về con” ( Dt 10,5-7 ). “Này con xin đến”, một câu nói toát lên nét tích cực của sự tự nguyện lãnh nhận trách nhiệm. Dĩ nhiên đây là một trách nhiệm quan trọng, cao cả hàm chứa sự dấn thân quên mình.
Mặc dù theo cảm ứng của nhân tính, mồ hôi đã nhỏ xuống có pha lẫn máu khi thân thưa: “Lạy Cha xin đừng theo ý con, một xin vâng ý Cha” ( x. Lc 22,44 ), thì Chúa Kitô vẫn không đón nhận thập giá cách tiêu cực vì sau đó, khi Phêrô rút gươm chém đứt tai người đầy tớ viên Thượng tế, thì Người đã nói với Phêrô hãy xỏ gươm vào vỏ. Và Người khẳng định Người có thể xin Chúa Cha sai mười hai thiên binh đến cứu giúp, thế mà Người đã không xin ( x. Mt 26,47-56 ).
Với tiếng xin vâng bằng lời của Mẹ Maria trong biến cố truyền tin, các nhà chú giải cho chúng ta hay, đó là tâm tình hân hoan của thiếu nữ Sion được vinh dự làm tôi tớ đón nhận thánh ý Thiên Chúa ( x. r 3,9; 1 Sm 25,41 ). Hai tiếng xin vâng của Mẹ chủ yếu không phải là hy sinh cái ý riêng muốn giữ mình trinh khiết như một số người tự nguyện sống độc thân thời bấy giờ để cầu mong cho Đấng Thiên Sai mau đến. Mẹ thưa xin vâng là tự nguyện đón nhận một trách nhiệm to lớn hơn: làm mẹ Đấng Cứu Độ. Khi thực hiện trách nhiệm cưu mang sinh hạ Đấng Cứu Thế thì lễ hy sinh của Mẹ không chỉ vẫn còn đó, tức là trọn đời trinh khiết, mà còn phong phú hơn nhiều.
Dâng một hy sinh nào đó để rồi mong Chúa đoái thương thi ân giáng phúc, quả là một hành vi tốt đẹp, đáng quý. Tuy nhiên, khi tích cực tự nguyện lãnh nhận một trách nhiệm theo thánh ý Chúa thì tốt đẹp và cao quý hơn nhiều. Chúng ta đừng quên rằng nhiều khi “hy sinh và lễ vật thì Chúa chẳng ưng”, nhưng thực thi thánh ý Chúa thì luôn làm đẹp lòng Người.
Nhìn ngắm Mẹ Maria đứng dưới chân thập giá, người ta không thể không liên tưởng đến trái tim bị lưỡi đòng đâm thâu cách huyền nhiệm như lời ông Simêon tiên báo ( x. Lc 2,35 ). Lễ hy sinh của Mẹ thật cao cả. Đây là một lời xin vâng không tiếng mà đầy lời. Tuy nhiên, lời xin vâng ấy không nguyên chỉ là hiến dâng những khổ đau của người mẹ khi chứng kiến cảnh con mình chịu khổ nạn mà còn hơn thế nữa, đó là đón nhận một trọng trách nặng nề và to lớn là làm mẹ của loài người. “Thưa bà, đây là con Bà… Đây là Mẹ của anh” ( Ga 19,26-27 ). Di ngôn của người Con chính là thánh ý, và Mẹ đã lãnh nhận trọng trách làm mẹ loài người, làm mẹ mỗi người chúng ta.
Khi tự nguyện đón nhận đoàn nhân loại làm con, thì phận vụ của Mẹ kéo dài mãi cho đến ngày tận thế. Phận vụ còn thì lễ hy sinh còn. Những lần Mẹ hiện ra đó đây trên thế giới minh chứng cho sự thật này.
Tôn kính mầu nhiệm Mẹ “sầu bi”, không gì đẹp lòng Mẹ hơn là hãy theo lời dạy của Hội Thánh, yêu mến Mẹ, noi gương Mẹ sẵn sàng, tích cực đón nhận thánh ý Chúa. Một trong những thánh ý Chúa truyền đó là hãy có trách nhiệm với phần rỗi của người đồng loại, của anh chị em đang sống chung quanh chúng ta. Và chắc chắn khi đảm nhận trách vụ này thì không thể khước từ những lễ hy sinh ắt có và sẽ đến.