VATICAN CITY (CNS) -Trung tuần tháng 3 này, khi Đức giáo hoàng thăm viếng hai nước Cameroon và Angola, ngài sẽ mở ra một chương sách mới trong những cuộc tông du của ngài. Cuộc thăm viếng này nhằm đề cao sứ điệp hy vọng của giáo hội trên một lục địa đầy tràn những vấn đề khó khăn.
Cuộc thăm viếng từ ngày 17 đến 23 tháng 3 là chuyến tông du đầu tiên tới Phi châu của một vị giáo hoàng thường được người ta mô tả là chỉ đặt trong tâm vào châu Âu, và nó sẽ mở ra một loạt những hoạt động quan trọng của giáo hội tập chú vào châu Phi trong năm 2009.
Đối với Đức giáo hoàng Bênêđictô, người đang hoàn tất bức tông thư về xã hội đầu tiên của ngài, thì chuyến công du này sẽ đem ngài lại gần với khối dân chúng đang vật lộn hàng ngày với nạn nghèo đói, bệnh tật, tham nhũng và những cuộc xung đột có võ trang.
Cuộc khủng hoảng kinh tế toàn cầu làm trầm trọng thêm gánh nặng trên vai những người nghèo khó ở châu Phi, và những lời phát biểu của vị giáo hoàng về công lý trên bình diện kinh tế, có thể cho người ta thấy trước được những chủ đề trong bức tông thư sắp ban hành.
Cuộc du hành sẽ chia làm hai phần. Tại Cameroon, Đức giáo hoàng sẽ gặp các giám mục toàn thể châu lục và trao tận tay các vị đó tài liệu làm việc của Thượng hội đồng các giám mục châu Phi sẽ được tổ chức tại Roma vào tháng 10 sắp tới.
Chủ đề của thượng hội đồng là công lý, hòa giải và hòa bình, và sẽ cho Đức giáo hoàng được có vô số những chọn lựa các đề tài cho 7 bài diễn từ và bài giảng ngài sẽ công bố trong suốt 4 ngày ở tại Cameroon. Chắc chắn là ngài sẽ đề cập tới những mối căng thẳng về chủng tộc và chính trị đã ảnh hưởng trên các khu vực như Darfur ở nước Sudan, Somalia và vùng Đại hồ (Great Lakes), và đề cập tới trách nhiệm của các chính phủ phải xúc tiến đối thoại, giảm tham nhũng và đáp ứng những nhu cầu nhân bản của dân chúng nước họ.
Nhưng thay vì đọc lên một danh sách những điều thách đố phải đem giặt giũ cho sạch, có lẽ Đức giáo hoàng sẽ thu tóm lại để nói về sứ vụ đặc biệt của giáo hội phải là một cộng đồng hàn gắn những vết thương, hòa giải, tha thứ và khích lệ. Điểm chính yếu là chuyển việc phúc âm hóa ra khỏi giai đoạn mang con người vào giáo hội, mà chuyển về mục tiêu là tạo nên những chứng tá của Tin Mừng trong cuộc sống cá nhân và trong đời sống xã hội.
Một biến cố nhỏ nhưng có ý nghĩa tại Cameroon là cuộc thăm viếng của Đức giáo hoàng tại Trung tâm Hồng y Paul Emile Leger, cũng còn được gọi là Trung tâm Quốc gia Phục hồi Người tàng tật. Có giá trị hơn cả hàng ngàn từ ngữ về chiến lược mục vụ trong tài liệu về thượng hội đồng, đây là nơi Đức giáo hoàng cho thấy giáo hội biểu hiện hùng hồn đức tin và ảnh hưởng đến cuộc sống qua lòng nhân ái được thể hiện bằng hành động.
Tại Cameroon, Đức giáo hoàng cũng sẽ gặp đại diện của cộng đồng Hồi giáo nước này, một tôn giáo chiếm tới 22% dân số. Trong lần gặp gỡ này cũng như trong các cuộc họp với các giám mục châu Phi, người ta trông đợi Đức giáo hoàng sẽ nhấn mạnh đến nhu cầu cộng tác giữa các tôn giáo để giải quyết các vấn đề khó khăn về luân lý và vật chất của châu lục này.
Trong những tháng vừa qua, tại Nigeria, nước giáp ranh với Cameroon, những cuộc tấn công vào các nhóm tín đô Thiên Chúa giáo và Hồi giáo đã gây cho hàng trăm người chết, tuy các nhà lãnh đạo các giáo hội đã nhấn mạnh rằng bạo lực gây ra chính yếu là vì chính trị chứ không phải vì tôn giáo.
Phần thứ hai của cuộc tông du đưa ngài đến thủ đô Luanda của nước Angola để tham dự một loạt những cuộc gặp gỡ các viên chức chính trị và chính quyền, các nhà lãnh đạo tôn giáo và các nhóm tín hữu. Ở đây điểm chính yếu là mừng kỷ niệm 500 năm công cuộc rao truyền Tin mừng tới nước này do các nhà truyền giáo người Bồ đào nha vào cuối thế kỷ 15.
Cho đến nay, Angola vẫn còn đang phục hồi về vật chất, chính trị và tinh thần sau một cuộc nội chiến tai hại kéo dài tới 27 năm và mới kết thúc vào năm 2002. Những cuộc bầu cử tổng thống thời hậu chiến dự trù sẽ được tổ chức vào cuối năm nay, và nhiều người Angola tin tưởng rằng cuộc viếng thăm của Đức giáo hoàng có thể mang lại một khởi động những niềm hy vọng và khích lệ cho đất nước vẫn con đang tiếp tục công tác hòa giải và tái thiết.
Một hoạt động chính yếu tại đây sẽ là thánh lễ do Đức giáo hoàng cử hành cùng với giới trẻ tại sân vận động túc cầu tại Luanda. Những người sắp đặt lộ trình chuyến tông du nhận thức rằng phần lớn thời giờ trong chương trình viếng thăm của Đức giáo hoàng tại châu Phi sẽ tiêu phí vào những cuộc họp với các giám mục, nên họ cũng muốn Đức giáo hoàng có cơ hội bắc một nhịp cầu với các thế hệ trẻ.
Trong ngày cuối cùng tại Angola, Đức giáo hoàng sẽ gặp các phong trào đề cao phúc lợi của phụ nữ. Cuộc gặp gỡ là để nhấn mạnh đến mối quan tâm của giáo hội liên quan đến nhiều hình thức tiếp tục kỳ thị và bạo hành đối với phụ nữ tại châu Phi, và để cho Đức giáo hoàng có dịp làm sáng tỏ giáo huấn của giáo hội về sự bình đẳng giữa nam nữ.
Chăm sóc về y tế là mối quan tâm hàng đầu tại Angola và cả châu Phi, đặc biệt là bệnh Aids đang tàn phá châu lục này. Hiện nay bệnh này mỗi năm giết hại 1 triệu rưỡi người trong vùng châu Phi hạ Sahara, và gây cho 11 triệu trẻ em phải lâm vào cảnh mồ côi.
Khi nói đến giáo hội và bệnh Aids, giới truyền thông thường chú tâm vào việc giáo hội không tin tưởng rằng bao cao su là giải pháp để ngăn ngừa bệnh Aids. Đức giáo hoàng Bênêđictô không hề bao giờ đề cập đến vấn đề bao cao su một cách rõ rệt, nhưng ngài đã phát biểu những suy tư của ngài về bệnh Aids trong một cuộc nói chuyện với các giám mục châu Phi năm 2005, cho biết rằng giáo hội vẫn đứng ở vị trí tiền phong trong việc chữa trị “căn bệnh quái ác” này và nói rằng phương cách an toàn duy nhất” đề ngăn ngừa cho bệnh này khỏi lan tràn được tìm thấy trong giáo huấn truyền thống của giáo hội về trách nhiệm của tính dục.
Vị giáo hoàng xuất thân từ nước Đức này đã thực hiện 10 cuộc tông du, trong đó 6 cuộc là tại châu Âu (nếu kể Thổ nhĩ kỳ cũng thuộc vào châu Âu thì tổng cộng là 7 cuộc). Năm này ngài hương sự chú ý tới châu Phi. Ngoài cuộc tông du vào tháng 3 này, cuộc họp thượng hội đồng vào tháng 10 và một cuộc họp tiền thượng hội đồng của các nhà lãnh đạo giáo hội châu Phi tại Roma, Đức giáo hoàng còn có những cuộc họp với các nhóm giám mục châu Phi khi họ đến thăm “ad limina” mỗi năm năm để tường trình với ngài về tình hình trong các giáo phận thuộc quyền.
Dưới thời Đức giáo hoàng Gioan Phaolô II, giáo hội tại châu Phi tăng trưởng tới 160% và con số những ơn gọi linh mục tăng gấp ba lần. Đức giáo hoàng Bênêđictô ít đề cập đến con số mà nói nhiều về việc đào tạo thích hợp và làm sâu xa đức tin – trong ý nghĩa là kiểm tra về chất lượng. Điều đó chắc cũng là chú tâm của ngài trong cuộc thăm viếng Cameroon và Angola.
Người Công giáo châu Phi mong đợi gì nơi cuộc viếng thăm của Đức giáo hoàng ?
Chắc chắn họ sẽ lắng nghe Đức giáo hoàng khi ngài phát biểu về những vấn đề khó khăn của họ và những quà tặng họ mang đến cho giáo hội. Nhưng các giám mục châu Phi nói rằng tầm quan trọng cuộc tông du của giáo hoàng mới đáng kể hơn là tổng số các bài diễn văn, bài giảng thuyết và các lễ nghi phụng vụ của ngài.
Giám mục Bishop Michael Odogwu Elue ở Issele-Uku nước Nigeria nói với thông tấn xã Catholic News Service: “Đức thánh cha, bất cứ nơi nào ngài tới, cũng mang theo với ngài hào quang của người đại diện Thiên Chúa trên mặt đất.”
“Sự gần gũi của ngài đối với chúng ta cũng gần như sự gần gũi của Thiên Chúa đối với chúng ta. Chúng tôi không nói về con người chính trị của ngài…nhưng chính sự hiện diện về tinh thần của ngài đem đến cho chúng ta nhiều khích lệ và sức mạnh trong đức tin.”
Ngoài sứ điệp của Đức giáo hoàng, nhiều người châu Phi còn mong mỏi nhận được phúc lành ngài ban.
Cuộc thăm viếng từ ngày 17 đến 23 tháng 3 là chuyến tông du đầu tiên tới Phi châu của một vị giáo hoàng thường được người ta mô tả là chỉ đặt trong tâm vào châu Âu, và nó sẽ mở ra một loạt những hoạt động quan trọng của giáo hội tập chú vào châu Phi trong năm 2009.
Đối với Đức giáo hoàng Bênêđictô, người đang hoàn tất bức tông thư về xã hội đầu tiên của ngài, thì chuyến công du này sẽ đem ngài lại gần với khối dân chúng đang vật lộn hàng ngày với nạn nghèo đói, bệnh tật, tham nhũng và những cuộc xung đột có võ trang.
Cuộc khủng hoảng kinh tế toàn cầu làm trầm trọng thêm gánh nặng trên vai những người nghèo khó ở châu Phi, và những lời phát biểu của vị giáo hoàng về công lý trên bình diện kinh tế, có thể cho người ta thấy trước được những chủ đề trong bức tông thư sắp ban hành.
Cuộc du hành sẽ chia làm hai phần. Tại Cameroon, Đức giáo hoàng sẽ gặp các giám mục toàn thể châu lục và trao tận tay các vị đó tài liệu làm việc của Thượng hội đồng các giám mục châu Phi sẽ được tổ chức tại Roma vào tháng 10 sắp tới.
Chủ đề của thượng hội đồng là công lý, hòa giải và hòa bình, và sẽ cho Đức giáo hoàng được có vô số những chọn lựa các đề tài cho 7 bài diễn từ và bài giảng ngài sẽ công bố trong suốt 4 ngày ở tại Cameroon. Chắc chắn là ngài sẽ đề cập tới những mối căng thẳng về chủng tộc và chính trị đã ảnh hưởng trên các khu vực như Darfur ở nước Sudan, Somalia và vùng Đại hồ (Great Lakes), và đề cập tới trách nhiệm của các chính phủ phải xúc tiến đối thoại, giảm tham nhũng và đáp ứng những nhu cầu nhân bản của dân chúng nước họ.
Nhưng thay vì đọc lên một danh sách những điều thách đố phải đem giặt giũ cho sạch, có lẽ Đức giáo hoàng sẽ thu tóm lại để nói về sứ vụ đặc biệt của giáo hội phải là một cộng đồng hàn gắn những vết thương, hòa giải, tha thứ và khích lệ. Điểm chính yếu là chuyển việc phúc âm hóa ra khỏi giai đoạn mang con người vào giáo hội, mà chuyển về mục tiêu là tạo nên những chứng tá của Tin Mừng trong cuộc sống cá nhân và trong đời sống xã hội.
Một biến cố nhỏ nhưng có ý nghĩa tại Cameroon là cuộc thăm viếng của Đức giáo hoàng tại Trung tâm Hồng y Paul Emile Leger, cũng còn được gọi là Trung tâm Quốc gia Phục hồi Người tàng tật. Có giá trị hơn cả hàng ngàn từ ngữ về chiến lược mục vụ trong tài liệu về thượng hội đồng, đây là nơi Đức giáo hoàng cho thấy giáo hội biểu hiện hùng hồn đức tin và ảnh hưởng đến cuộc sống qua lòng nhân ái được thể hiện bằng hành động.
Tại Cameroon, Đức giáo hoàng cũng sẽ gặp đại diện của cộng đồng Hồi giáo nước này, một tôn giáo chiếm tới 22% dân số. Trong lần gặp gỡ này cũng như trong các cuộc họp với các giám mục châu Phi, người ta trông đợi Đức giáo hoàng sẽ nhấn mạnh đến nhu cầu cộng tác giữa các tôn giáo để giải quyết các vấn đề khó khăn về luân lý và vật chất của châu lục này.
Trong những tháng vừa qua, tại Nigeria, nước giáp ranh với Cameroon, những cuộc tấn công vào các nhóm tín đô Thiên Chúa giáo và Hồi giáo đã gây cho hàng trăm người chết, tuy các nhà lãnh đạo các giáo hội đã nhấn mạnh rằng bạo lực gây ra chính yếu là vì chính trị chứ không phải vì tôn giáo.
Phần thứ hai của cuộc tông du đưa ngài đến thủ đô Luanda của nước Angola để tham dự một loạt những cuộc gặp gỡ các viên chức chính trị và chính quyền, các nhà lãnh đạo tôn giáo và các nhóm tín hữu. Ở đây điểm chính yếu là mừng kỷ niệm 500 năm công cuộc rao truyền Tin mừng tới nước này do các nhà truyền giáo người Bồ đào nha vào cuối thế kỷ 15.
Cho đến nay, Angola vẫn còn đang phục hồi về vật chất, chính trị và tinh thần sau một cuộc nội chiến tai hại kéo dài tới 27 năm và mới kết thúc vào năm 2002. Những cuộc bầu cử tổng thống thời hậu chiến dự trù sẽ được tổ chức vào cuối năm nay, và nhiều người Angola tin tưởng rằng cuộc viếng thăm của Đức giáo hoàng có thể mang lại một khởi động những niềm hy vọng và khích lệ cho đất nước vẫn con đang tiếp tục công tác hòa giải và tái thiết.
Một hoạt động chính yếu tại đây sẽ là thánh lễ do Đức giáo hoàng cử hành cùng với giới trẻ tại sân vận động túc cầu tại Luanda. Những người sắp đặt lộ trình chuyến tông du nhận thức rằng phần lớn thời giờ trong chương trình viếng thăm của Đức giáo hoàng tại châu Phi sẽ tiêu phí vào những cuộc họp với các giám mục, nên họ cũng muốn Đức giáo hoàng có cơ hội bắc một nhịp cầu với các thế hệ trẻ.
Trong ngày cuối cùng tại Angola, Đức giáo hoàng sẽ gặp các phong trào đề cao phúc lợi của phụ nữ. Cuộc gặp gỡ là để nhấn mạnh đến mối quan tâm của giáo hội liên quan đến nhiều hình thức tiếp tục kỳ thị và bạo hành đối với phụ nữ tại châu Phi, và để cho Đức giáo hoàng có dịp làm sáng tỏ giáo huấn của giáo hội về sự bình đẳng giữa nam nữ.
Chăm sóc về y tế là mối quan tâm hàng đầu tại Angola và cả châu Phi, đặc biệt là bệnh Aids đang tàn phá châu lục này. Hiện nay bệnh này mỗi năm giết hại 1 triệu rưỡi người trong vùng châu Phi hạ Sahara, và gây cho 11 triệu trẻ em phải lâm vào cảnh mồ côi.
Khi nói đến giáo hội và bệnh Aids, giới truyền thông thường chú tâm vào việc giáo hội không tin tưởng rằng bao cao su là giải pháp để ngăn ngừa bệnh Aids. Đức giáo hoàng Bênêđictô không hề bao giờ đề cập đến vấn đề bao cao su một cách rõ rệt, nhưng ngài đã phát biểu những suy tư của ngài về bệnh Aids trong một cuộc nói chuyện với các giám mục châu Phi năm 2005, cho biết rằng giáo hội vẫn đứng ở vị trí tiền phong trong việc chữa trị “căn bệnh quái ác” này và nói rằng phương cách an toàn duy nhất” đề ngăn ngừa cho bệnh này khỏi lan tràn được tìm thấy trong giáo huấn truyền thống của giáo hội về trách nhiệm của tính dục.
Vị giáo hoàng xuất thân từ nước Đức này đã thực hiện 10 cuộc tông du, trong đó 6 cuộc là tại châu Âu (nếu kể Thổ nhĩ kỳ cũng thuộc vào châu Âu thì tổng cộng là 7 cuộc). Năm này ngài hương sự chú ý tới châu Phi. Ngoài cuộc tông du vào tháng 3 này, cuộc họp thượng hội đồng vào tháng 10 và một cuộc họp tiền thượng hội đồng của các nhà lãnh đạo giáo hội châu Phi tại Roma, Đức giáo hoàng còn có những cuộc họp với các nhóm giám mục châu Phi khi họ đến thăm “ad limina” mỗi năm năm để tường trình với ngài về tình hình trong các giáo phận thuộc quyền.
Dưới thời Đức giáo hoàng Gioan Phaolô II, giáo hội tại châu Phi tăng trưởng tới 160% và con số những ơn gọi linh mục tăng gấp ba lần. Đức giáo hoàng Bênêđictô ít đề cập đến con số mà nói nhiều về việc đào tạo thích hợp và làm sâu xa đức tin – trong ý nghĩa là kiểm tra về chất lượng. Điều đó chắc cũng là chú tâm của ngài trong cuộc thăm viếng Cameroon và Angola.
Người Công giáo châu Phi mong đợi gì nơi cuộc viếng thăm của Đức giáo hoàng ?
Chắc chắn họ sẽ lắng nghe Đức giáo hoàng khi ngài phát biểu về những vấn đề khó khăn của họ và những quà tặng họ mang đến cho giáo hội. Nhưng các giám mục châu Phi nói rằng tầm quan trọng cuộc tông du của giáo hoàng mới đáng kể hơn là tổng số các bài diễn văn, bài giảng thuyết và các lễ nghi phụng vụ của ngài.
Giám mục Bishop Michael Odogwu Elue ở Issele-Uku nước Nigeria nói với thông tấn xã Catholic News Service: “Đức thánh cha, bất cứ nơi nào ngài tới, cũng mang theo với ngài hào quang của người đại diện Thiên Chúa trên mặt đất.”
“Sự gần gũi của ngài đối với chúng ta cũng gần như sự gần gũi của Thiên Chúa đối với chúng ta. Chúng tôi không nói về con người chính trị của ngài…nhưng chính sự hiện diện về tinh thần của ngài đem đến cho chúng ta nhiều khích lệ và sức mạnh trong đức tin.”
Ngoài sứ điệp của Đức giáo hoàng, nhiều người châu Phi còn mong mỏi nhận được phúc lành ngài ban.