BỐN MƯƠI NĂM THÔNG ĐIỆP SACERDOTALIS CAELIBATUS

Khi mới lên nắm giữ chức vụ Bộ trưởng Bộ Giáo Sĩ vào cuối tháng Mười Hai năm ngoái, Đức Hồng Y Claudio Hummes đã viết một tài liệu mạnh mẽ khẳng định và bảo vệ sự độc thân linh mục. Bài viết dài khoảng bốn trang, được phổ biến vào ngày 14 tháng Hai trên tờ Osservatore Romano có tựa đề “Tầm quan trọng của sự độc thân linh mục”. Tài liệu vừa tái khẳng định nội dung của Thông điệp Sacerdotalis Caelibatus (Độc Thân Linh Mục), 24 tháng Sáu, 1967 của Đức Giáo Hoàng Phaolô VI vừa nhằm kỉ niệm bốn mươi năm ngày ban hành Thông điệp này.

Nhân dịp này chúng ta cùng ôn lại những điểm chính của Thông điêp.

Công Đồng Vatican II trong Sắc lệnh Presbyterorum Ordinis đã khẳng định truyền thống độc thân linh mục của Giáo Hội Tây Phương (x. PO, 16). Dựa trên văn kiện này, Đức Phaolô VI đã triển khai một tài liệu đậm chất thần học về việc độc thân linh mục, Thông điệp Sacerdotalis Caelibatus. Thông điệp này ra đời giữa lúc Giáo Hội Công Giáo đang duyệt lại một số việc thực hành truyền thống lâu đời trong Giáo Hội. Độc thân linh mục là một việc thực hành hơn là một đòi buộc tín lí. Nhiều người lúc đó nghĩ rằng độc thân linh mục có thể sẽ được nới lỏng như những việc thực hành khác.

Để trả lời cho những vấn đề này, Đức Phaolô VI tái khẳng định giáo huấn và thực hành truyền thống lâu đời của Giáo Hội Công Giáo.

Những phản biện chống lại độc thân linh mục (5-11)

Đức Phaolô VI bắt đầu Thông điệp bằng việc đưa ra những phản đối chống độc thân linh mục. Ngài trình bày một số lập trường chống đối:

• - Thiếu nền tảng xác thực của Thánh Kinh.
• - Có những người muốn vừa được lãnh chức linh mục lại vừa sống ơn gọi gia đình.
• - Nếu loại bỏ sự độc thân linh mục, có thể giải quyết tình trạng thiếu linh mục trong Giáo Hội.
• - Độc thân linh mục đi ngược lại sự phát triển tâm lí quân bình.
• - Dẫu chấp nhận sống độc thân, linh mục rất khó trưởng thành tâm cảm.

Khẳng định luật độc thân linh mục

Để trả lời cho những vấn nạn này, Đức Phaolô VI đã chứng minh giá trị của sự độc thân được nhìn nhận bởi rất nhiều người đã sống ơn gọi này trong đời sống Giáo Hội qua mọi thời và mọi nơi. Ngài khẳng định luật độc thân phải được tiếp tục duy trì: “Bởi đó chúng tôi nhìn nhận rằng luật độc thân hiện tại phải được duy trì liên quan đến thừa tác vụ Giáo Hội.” (14)

Ngài xác định quyền bính của Giáo Hội để chấp thuận những người lãnh chức linh mục: “Ơn gọi linh mục, dù được Thiên Chúa kêu gọi, không thể trở nên hiện thực hoặc hữu hiệu nếu không được chứng thực và chấp thuận bởi những vị có thẩm quyền và nắm trọng trách đối với việc phục vụ cộng đoàn Giáo Hội. Bởi đó, phận vụ của những người có thẩm quyền trong Giáo Hội là xác định những ai được coi là xứng đáng để phục vụ Giáo Hội, và chiếu theo những điều kiện thích hợp, bắt buộc việc thực hành luật độc thân này.” (15)

Những lí do của việc độc thân linh mục (17- 34)

Một phần khá dài của Thông điệp dành ra để trình bày những lí do mà Đức Thánh Cha tin rằng độc thân linh mục là một giá trị cao quý cho Giáo Hội. Ngài trình bày:

• - Mẫu mực sự độc thân của chính Chúa Kitô. Là Linh mục Tối Cao, Chúa Kitô đã sống đời độc thân và mời gọi những linh mục bước theo Người và hành động nhân danh Người cũng phải hoạ lại đời sống ấy.
• - Nếu đời sống gia đình là một phương thế nên thánh thì Kinh Thánh chứng thực rằng độc thân là một phương thế cao quý hơn.
• - Độc thân như là một phương thế để yêu và phục vụ dân Chúa. Đời sống linh mục phải được thư rảnh để có thể hi sinh giáo dục cộng đồng dân Chúa.
• - Chúa Giêsu trình bày Nước Trời như là một nơi không còn những liên hệ gia đình hàm ý rằng thực hành độc thân chuẩn bị cho đời sống ấy.

Đời sống độc thân trong truyền thống Kitô giáo (41)

• - Lịch sử: ĐTC tóm kết lịch sử độc thân trong Giáo Hội Tây Phương, đã định hình ngay từ thế kỉ IV và trình bày những xác quyết của các Công Đồng tiếp theo (36).
• - So sánh với Giáo Hội Chính Thống Đông Phương: ĐTC ghi nhận dù những người không độc thân có thể được truyền chức linh mục; nhưng chức giám mục chỉ dành cho những người độc thân. Một khi đã thụ phong linh mục, họ không còn được phép kết hôn (38).

Những trường hợp ngoại lệ (42- 43)

• - Tuy nhấn mạnh tầm quan trọng của luật độc thân như là luật chung trong Giáo Hội Công Giáo, ĐTC vẫn cho phép một số người gia nhập Giáo Hội từ những truyền thống khác được thụ phong linh mục. Tuy nhiên những trường hợp này không nên hiểu là luật độc thân được nới lỏng hay huỷ bỏ.
• - Đức Phaolô VI không cho rằng nới lỏng luật độc thân sẽ làm gia tăng ơn gọi trong Giáo Hội.

Bảo vệ sự độc thân linh mục (50- 59)

ĐTC dành một phần dài trình bày việc thực hành độc thân chống lại những lập trường cho rằng độc thân đi ngược lại bản tính con người.

• - Sự trợ giúp của ơn thánh: ngài nhấn mạnh rằng con người không chỉ là thuần tuý thể xác, và ơn gọi tận hiến cho Chúa trong đời độc thân phải được chính ơn Chúa trợ giúp. Độc thân linh mục phải đăt nền tảng trên sự tự nguyện và sự hiểu biết xác thực về tính dục.
• - Độc thân như một hướng sống độc lập với đời sống gia đình: Dù khẳng định sự thánh thiện của Bí tích hôn nhân, Đức Phaolô VI bác bỏ ý niệm cho rằng đời sống hôn nhân là con đường hữu lí duy nhất cho con người, bởi vì tình yêu nuôi dưỡng đời độc thân linh mục cũng phát xuất từ tình yêu Thiên Chúa.
• - Độc thân như một phương thế để kết hợp với Chúa sâu xa hơn: Đức Phaolô VI dạy rằng khi thoát khỏi những ràng buộc gia đình, linh mục sẽ được tự do hơn để đến với Chúa. Bầu khí thinh lặng nhờ tránh phải vướng bận của vợ con sẽ nuôi dưỡng đời sống thiêng liêng của linh mục.

Những điều cần phải quan tâm trong việc đào tạo linh mục (60- 72)

• - Đức Phaolô VI hiểu rằng độc thân là một đòi hỏi khó khăn đối với con người, ngài nhắc nhở các vị có trách nhiệm phải quan tâm giúp các ứng sinh linh mục biện phân ơn gọi một cách cẩn trọng để xác tín rằng họ thật sự được gọi sống đời sống ấy: “Các nhà giáo dục cần ý thức rằng đó một trong những trách nhiệm nạng nề nhất của họ.” Ngài còn cho rằng những nâng đỡ của người khác cần phải được tiếp tục duy trì cả sau khi đã thụ phong linh mục.
• - Ngài nhấn mạnh rằng độc thân là một chọn lựa khó khăn, bởi vậy cần có những việc thực hành khổ hạnh trong cuộc đời linh mục.
• - Ngài cũng gợi ý rằng, trước khi khấn giữ lời hứa sống độc thân suốt đời, ứng sinh linh mục phải trải qua một giai đoạn thử thách đầy đủ.

Giải nhiệm khỏi chức linh mục (84- 87)

Đức Thánh Cha hướng về những người quyết định rời bỏ đời sống độc thân linh mục. Và ngài chấp thuận việc cứu xét trường hợp những người đã bỏ lời hứa sống độc thân có thể được trở lại với đời sống này hay là không. Ngài nghiêm giọng: “Nếu có những linh mục nghĩ rằng, họ cảm thấy buồn sầu, hổ thẹn và bất an trong đời sống Giáo Hội, rồi nếu họ nghĩ đến sự nghiêm trọng và những đòi buộc gắt gao, cùng sự nguy hại mà họ có thể gây ra trong đời sống này, họ cần phải quan tâm suy nghĩ về quyết định của mình; Họ hãy tha thiết cầu nguyện và can đảm ngăn chặn những nguyên do gây ra sự sụp đổ thiêng liêng này (86).”

Kêu gọi giáo dân (96- 97)

Đức Phaolô VI kết thúc Thông điệp bằng việc kêu gọi giáo dân cầu nguyện cho ơn gọi làm linh mục, đồng thời khuyến khích họ hãy tạo những tương quan tốt đẹp với các linh mục như một phương thế giúp đỡ các linh mục.

Được ban hành sau sắc lệnh Presbyterorum Ordinis hai năm,Thông điệp Sacerdotalis Caelibatus ghi dấu mở đầu cho một giai đoạn khủng hoảng trầm trọng nhất về linh mục trong vòng bốn trăm năm qua. Nhưng Huấn Quyền vẫn dứt khoát và can đảm trình bày ý muốn của mình một cách chính thức với các văn kiện tiếp theo: Thượng Hội Đồng Giám Mục năm 1971 về Chức Linh Mục Thừa Tác, quy định trong văn bản Giáo Luật năm 1983 (x. Canon 277, §1), và Tông Huấn Pastores Dabo Vobis (s. 29). Nhìn lại bốn mươi năm Thông điệp Sacerdotalis Caelibatus, chúng ta hợp với tâm tình của Đức Hồng Y Claudio Hummes để tạ ơn Chúa vì “Độc thân linh mục là một hồng ân cao quý mà Chúa Kitô ban cho Giáo Hội của Người, một hồng ân đòi hỏi chúng ta phải thường xuyên suy niệm và làm cho vững mạnh thêm, nhất là trong thế giới tục hoá hôm nay.”