CHÚA NHẬT 29 THƯỜNG NIÊN B
SỐNG TINH THẦN PHỤC VỤ NHƯ THẦY GIÊSU
( Mc 10, 35-45)
Thưa quý vị,
Nếu không kể các truyện khác thì việc tranh giành ngôi thứ giữa các tông đồ là nhất quán. Bốn tuần trước các ông đã tranh nhau xem ai là người lớn nhất (Mc 9, 34), (xin đọc lại bài suy gẫm về thể thao môn bóng chày giữa hai đội Yankee và Boston). Và Chúa Giêsu sửa lưng họ nặng nề: “Ai muốn làm lớn phải làm người rốt hết, phục vụ mọi người.” (9,35). Rồi người đem một em nhỏ đặt giữa làm gương cho các ông. Vậy mà các ông chưa quán triệt nội dung bài huấn dụ. Hôm nay họ lại tranh nhau: “Khi ấy hai người con ông Dêbêdê là Giacôbê và Gioan đến gần Đức Giêsu mà nói : thưa Thầy chúng con muốn Thầy ban cho chúng con điều chúng con sắp xin đây… nghe vậy mười môn đệ kia đâm ra tức tối.” (Mc 10, 41).
Xin nhớ mấy tuần lễ này, Chúa Giêsu cùng các môn đệ đi lên Giêrusalem. Ngài tạm ngừng rao giảng cho đám đông, tập trung dạy dỗ các môn đệ về nhiệm vụ theo Ngài, những phẩm chất họ phải có để đón nhận cuộc đời Ngài tại Giêrusalem. Nhưng xem ra các môn đệ chẳng tiếp thu được nhiều, vẫn lầm tưởng Chúa lên đó để đánh đuổi đế quốc La mã, giải phóng dân tộc, thiết lập triều đại mới và lên làm vua. Họ sẽ được giữ chức quan to. Trước đoạn văn Phúc Âm hôm nay là lời Chúa Giêsu tiên báo lần thứ ba về cuộc khổ nạn của Ngài: Người lại kéo riêng nhóm mười hai ra và bằt đầu nói với các ông về những điều sắp xảy đến cho mình. Này chúng ta lên Giêrusalem và con người sẽ bị nộp cho các thượng tế và kinh sư. Họ sẽ lên án xử tử Người…(10, 32). Nếu như các tông đồ thực sự lắng nghe Chúa Giêsu thì họ phải theo sát Ngài chấp nhận nhục nhã, hy sinh và cái chết. Nhưng hành động của Giacôbê và Gioan chứng tỏ họ chỉ nghĩ đến lợi lộc vật chất và tưởng tượng Chúa Giêsu đang đi đến gần vinh quang nên quyết định xin phần bánh to.
Quả thật, Chúa năng nói đến Nước trời và nước đó đang tới gần. Ngài làm nhiều dấu lạ chứng tỏ lời mình là sự thật: Họ tận mắt chứng kiến những phép lạ ấy nên hy vọng rất cao. Giacôbê và Gioan muốn ở gần bên Chúa Giêsu: “ xin cho hai anh em chúng con, một người được ngồi bên hữu, một người được ngồi bên tả Thầy, khi Thầy được vinh quang.” Chúng ta có thể thông cảm với các tông đồ. Tuy nhiên khi chúa chịu treo trên thập giá thì các ông hoàn toàn vỡ mộng và thất vọng. Họ không học được bài học làm môn đệ ngài. Phần chúng ta cũng vậy thôi, có lẽ còn tệ hại hơn bởi chúng ta đã có gương các tông đồ cảnh báo nhưng không chịu học. Nếp sống tìm kiếm danh vọng, tiện nghi tỏ rõ điều ấy. Chúng ta có thực hành hy sinh khổ chế chút nào đâu mà vẫn xưng mình là môn đệ Chúa? Chúng ta cũng chỉ nghe thấy những điều mình thích mà thôi. Ngoài ra là điếc hết. Nào có gì hơn các tông đồ mà để lòng chê bai họ? Đối với họ, Chúa Giêsu đang gây dựng cơ đồ và Ngài sẽ làm vua hiển hách. Còn chúng ta biết rõ số phận Ngài. Vậy mà vẫn mơ tưởng kiêu sa, giàu sang, phú quý. Xin dừng một phút để suy nghĩ lại.
Sự thực xin nhìn vào các sinh hoạt của chúng ta. Xin nhìn vào các chương trình, các tham vọng mình đang ấp ủ xem giống Chúa Giêsu hay các tông đồ? Chắc chắn chúng ta có tư tưởng loại bỏ mọi thất bại, chỉ nhìn vào thành công mà thôi. Chúng ta sẽ được hãnh diện trong các thành công ấy mà quên rằng số phận của Chúa Giêsu hoàn toàn ngược lại: thất bại và cay đắng. Các tông đồ đâu có nghĩ rằng Chúa lên Giêrusalem để chịu thương khó và chịu chết. Họ xác định Ngài là con vua Đavit, Đấng nhân danh Thiên Chúa đến, để thiết lập lại ngai vàng của tổ tiên. Đâu ngờ rằng sứ mệnh của Ngài khác hẳn. Họ chẳng thể tưởng tượng thế lực đền thờ sẽ đè bẹp Ngài, đưa Ngài đến chỗ chết.
Lời yêu cầu của hai anh em Giacôbê và Gioan chọc giận các tông đồ khác. Có lẽ các ông cũng muốn đề đạt yêu cầu tương tự lên Chúa. Tuy nhiên đây là cơ hội tốt để Chúa dạy bảo các ông về nhiệm vụ làm tông đồ Ngài là phục vụ kẻ khác: “Anh em biết những người được coi là thủ lãnh các dân thì dùng uy uyền mà thống trị, những người làm lớn thì lấy quyền mà cai quản. Nhưng giữa anh em thì không được như vậy. Ai muốn làm lớn giữa anh em, thì phải làm người phục vụ anh em. Ai muốn làm đầu anh em thì phải làm đầy tớ mọi người.” Rồi người nhấn mạnh thêm: “Con người đến không phải để được người ta phục vụ, nhưng là để phục vụ và hiến mạng sống làm giá chuộc muôn người.” Các ông ngạc nhiên, sửng sốt vì chương trình của Chúa và cũng được tẩy não từ gốc rễ. Lối suy nghĩ và nếp sống thánh thiện sau này của các ông bày tỏ điều đó.
Nhưng nếu nhìn sâu hơn vào bản văn Marco, chúng ta khám phá ra không phải chỉ hai anh em Giacôbê và Gioan kiên trì làm môn đệ Chúa mà cả đến tác giả Marcô cũng vậy. Suốt trong tác phẩm của mình, ông nhấn mạnh vào điểm các tông đồ không hiểu con người Đức Kitô, sứ vụ của Ngài và những hậu quả việc theo Chúa đòi hỏi. Ông viết cho tình hình Giáo Hội lúc ấy. Một Giáo Hội đang bị bách hại vì làm môn đệ Chúa Giêsu. họ đang phải uống “chén đắng” mà thày mình đã uống, cho nên phải nghe rõ giáo huấn của Chúa, không thể mơ mộng như các môn đệ được. Ông vẽ lên một đoàn tông đồ đầy tham vọng và sai lầm trong quan điểm để nhắc nhớ các thành phần trong cộng đoàn mình cũng vậy thôi. Họ phải thay đổi não trạng, đừng mơ mộng Chúa sắp trở lại và hoàn thành triều đại mà Ngài đã khởi sự, đừng khát khao các cơn bách hại sắp chấm dứt và được chia sẻ vinh quang với Chúa. Không, họ phải kiên trì chịu đựng theo gương thày chí thánh và phục vụ lẫn nhau. Lời lẽ của thánh nhân nghe như còn văng vẳng bên tai chúng ta. Bởi lẽ chúng ta cũng đang ở hoàn cảnh tương tự: khao khát thống trị, giàu sang phú quý, quyền lực và ảnh hưởng. Khác hẳn với quan điểm của Chúa Giêsu.
Xin suy gẫm cặn kẽ bài Tin Mừng hôm nay để có thề sửa chữa cái nhìn của mình. Đạo của Chúa không thể đo lường bằng những thành công bên ngoài. Nhà thờ to, tín hữu đông, rước sách rầm rộ, được vua quan và thiên hạ kính nể. Thánh Marcô nhấn mạnh vào việc Chúa Giêsu bị chối từ, và chết tất tưởi. Ông cũng nhấn mạnh các tông đồ phải bắt chước thày mình, ở những nơi hèn hạ nhỏ bé và phục vụ tha nhân: giữa anh em thì không được thế. Ai làm lớn thì phải phục vụ anh em. Ai đứng đầu thì phải làm đầy tớ mọi người. Bài học thật thấm thía. Nhưng các môn đệ từ xưa tới nay thi hành hoàn toàn ngược lại, tranh giành địa vị, ảnh hưởng đến độ chia bè kéo đảng sát phạt nhau. Nhiều lần đã đi đến chiến tranh đổ máu. Chẳng hiểu môn đệ Chúa kiểu gì giữa thế gian?
Xin nhắc lại là thánh Marcô nhất quán trong thông điệp của mình. Ông đề nghị rằng trước mắt thế gian, chúng ta nên chấp nhận lạc điệu, thua thiệt, thậm chí “thất bại” giống như Chúa, bảo vệ người nghèo khổ, yếu thế, bảo vệ môi trường sống, thăng tiến công lý và hoà bình, chống áp bức bóc lột, ủng hộ bác ái xã hội. Tóm lại là bước vào con đường hẹp, ngược chiều với trào lưu thế gian. Không vào hùa với bất công gian ác. Bởi vì chúng ta được Chúa sai đến để phục vụ chứ không phải để được người ta phục vụ.
Đến đây tôi chẳng biết nói thế nào về bài đọc thứ nhất. Nó vừa ngắn vừa mạnh mẽ kinh khủng. Hình như nó xác nhận quan niệm phổ thông của dân chúng về một Thiên Chúa Cựu Ước: độc tài, áp đặt, hay gây sợ hãi, giáng phạt con cái vì tội cha ông tới ba bốn đời: “Đức Chúa đã muốn người tôi trung phải bị nghiền nát vì đau khổ.” Những ai đang lâm tình trạng khốn đốn mà nghe bài này, hẳn phải rùng mình sợ hãi. Isaia mường tượng về ai vậy? Về một người tôi trung bị hành hạ. Ông làm gương sáng cho tuyển dân biết kiên trì trong gian nan thử thách: “Vì đã nếm mùi đau khổ, người công chính tôi trung của ta, sẽ làm cho muôn người nên công chính.” Ngày nay chúng ta hiểu là hình bóng Chúa Giêsu và các kẻ muốn theo Ngài làm môn đệ. Người tôi tớ tuy trăm bề chịu thử thách, nhưng vẫn vững dạ tin tưởng Đức Chúa không từ bỏ mình, luôn về phe với mình trong mọi gian nan, vì thế ông một dạ trung thành. Phải chăng đây là một bài học cho tín hữu quyết tâm theo Chúa Kitô?
Tôi không dám quả quyết vì xem ra Thiên Chúa lấy làm “thích thú” khi nhìn thấy tôi tớ mình bị trừng phạt: “và nhờ người, ý muốn của Đức Chúa sẽ thành tựu.” Nếu được phép tôi sẽ đổi bài đọc khác. Nhưng cuối cùng thì người tôi tớ nêu gương sáng cho những ai đang bị đau khổ đè bẹp. Ông kiên nhẫn gánh chịu số phận và không khi nào quay mặt khỏi ánh mắt Đức Chúa. Ông chờ mong một sự cứu thoát? Như vậy bài đọc có phần hữu lý. Nhưng đấy chỉ là cái nhìn riêng của tôi. Liệu quí vị nào có ý kiến khác?
SỐNG TINH THẦN PHỤC VỤ NHƯ THẦY GIÊSU
( Mc 10, 35-45)
Thưa quý vị,
Nếu không kể các truyện khác thì việc tranh giành ngôi thứ giữa các tông đồ là nhất quán. Bốn tuần trước các ông đã tranh nhau xem ai là người lớn nhất (Mc 9, 34), (xin đọc lại bài suy gẫm về thể thao môn bóng chày giữa hai đội Yankee và Boston). Và Chúa Giêsu sửa lưng họ nặng nề: “Ai muốn làm lớn phải làm người rốt hết, phục vụ mọi người.” (9,35). Rồi người đem một em nhỏ đặt giữa làm gương cho các ông. Vậy mà các ông chưa quán triệt nội dung bài huấn dụ. Hôm nay họ lại tranh nhau: “Khi ấy hai người con ông Dêbêdê là Giacôbê và Gioan đến gần Đức Giêsu mà nói : thưa Thầy chúng con muốn Thầy ban cho chúng con điều chúng con sắp xin đây… nghe vậy mười môn đệ kia đâm ra tức tối.” (Mc 10, 41).
Xin nhớ mấy tuần lễ này, Chúa Giêsu cùng các môn đệ đi lên Giêrusalem. Ngài tạm ngừng rao giảng cho đám đông, tập trung dạy dỗ các môn đệ về nhiệm vụ theo Ngài, những phẩm chất họ phải có để đón nhận cuộc đời Ngài tại Giêrusalem. Nhưng xem ra các môn đệ chẳng tiếp thu được nhiều, vẫn lầm tưởng Chúa lên đó để đánh đuổi đế quốc La mã, giải phóng dân tộc, thiết lập triều đại mới và lên làm vua. Họ sẽ được giữ chức quan to. Trước đoạn văn Phúc Âm hôm nay là lời Chúa Giêsu tiên báo lần thứ ba về cuộc khổ nạn của Ngài: Người lại kéo riêng nhóm mười hai ra và bằt đầu nói với các ông về những điều sắp xảy đến cho mình. Này chúng ta lên Giêrusalem và con người sẽ bị nộp cho các thượng tế và kinh sư. Họ sẽ lên án xử tử Người…(10, 32). Nếu như các tông đồ thực sự lắng nghe Chúa Giêsu thì họ phải theo sát Ngài chấp nhận nhục nhã, hy sinh và cái chết. Nhưng hành động của Giacôbê và Gioan chứng tỏ họ chỉ nghĩ đến lợi lộc vật chất và tưởng tượng Chúa Giêsu đang đi đến gần vinh quang nên quyết định xin phần bánh to.
Quả thật, Chúa năng nói đến Nước trời và nước đó đang tới gần. Ngài làm nhiều dấu lạ chứng tỏ lời mình là sự thật: Họ tận mắt chứng kiến những phép lạ ấy nên hy vọng rất cao. Giacôbê và Gioan muốn ở gần bên Chúa Giêsu: “ xin cho hai anh em chúng con, một người được ngồi bên hữu, một người được ngồi bên tả Thầy, khi Thầy được vinh quang.” Chúng ta có thể thông cảm với các tông đồ. Tuy nhiên khi chúa chịu treo trên thập giá thì các ông hoàn toàn vỡ mộng và thất vọng. Họ không học được bài học làm môn đệ ngài. Phần chúng ta cũng vậy thôi, có lẽ còn tệ hại hơn bởi chúng ta đã có gương các tông đồ cảnh báo nhưng không chịu học. Nếp sống tìm kiếm danh vọng, tiện nghi tỏ rõ điều ấy. Chúng ta có thực hành hy sinh khổ chế chút nào đâu mà vẫn xưng mình là môn đệ Chúa? Chúng ta cũng chỉ nghe thấy những điều mình thích mà thôi. Ngoài ra là điếc hết. Nào có gì hơn các tông đồ mà để lòng chê bai họ? Đối với họ, Chúa Giêsu đang gây dựng cơ đồ và Ngài sẽ làm vua hiển hách. Còn chúng ta biết rõ số phận Ngài. Vậy mà vẫn mơ tưởng kiêu sa, giàu sang, phú quý. Xin dừng một phút để suy nghĩ lại.
Sự thực xin nhìn vào các sinh hoạt của chúng ta. Xin nhìn vào các chương trình, các tham vọng mình đang ấp ủ xem giống Chúa Giêsu hay các tông đồ? Chắc chắn chúng ta có tư tưởng loại bỏ mọi thất bại, chỉ nhìn vào thành công mà thôi. Chúng ta sẽ được hãnh diện trong các thành công ấy mà quên rằng số phận của Chúa Giêsu hoàn toàn ngược lại: thất bại và cay đắng. Các tông đồ đâu có nghĩ rằng Chúa lên Giêrusalem để chịu thương khó và chịu chết. Họ xác định Ngài là con vua Đavit, Đấng nhân danh Thiên Chúa đến, để thiết lập lại ngai vàng của tổ tiên. Đâu ngờ rằng sứ mệnh của Ngài khác hẳn. Họ chẳng thể tưởng tượng thế lực đền thờ sẽ đè bẹp Ngài, đưa Ngài đến chỗ chết.
Lời yêu cầu của hai anh em Giacôbê và Gioan chọc giận các tông đồ khác. Có lẽ các ông cũng muốn đề đạt yêu cầu tương tự lên Chúa. Tuy nhiên đây là cơ hội tốt để Chúa dạy bảo các ông về nhiệm vụ làm tông đồ Ngài là phục vụ kẻ khác: “Anh em biết những người được coi là thủ lãnh các dân thì dùng uy uyền mà thống trị, những người làm lớn thì lấy quyền mà cai quản. Nhưng giữa anh em thì không được như vậy. Ai muốn làm lớn giữa anh em, thì phải làm người phục vụ anh em. Ai muốn làm đầu anh em thì phải làm đầy tớ mọi người.” Rồi người nhấn mạnh thêm: “Con người đến không phải để được người ta phục vụ, nhưng là để phục vụ và hiến mạng sống làm giá chuộc muôn người.” Các ông ngạc nhiên, sửng sốt vì chương trình của Chúa và cũng được tẩy não từ gốc rễ. Lối suy nghĩ và nếp sống thánh thiện sau này của các ông bày tỏ điều đó.
Nhưng nếu nhìn sâu hơn vào bản văn Marco, chúng ta khám phá ra không phải chỉ hai anh em Giacôbê và Gioan kiên trì làm môn đệ Chúa mà cả đến tác giả Marcô cũng vậy. Suốt trong tác phẩm của mình, ông nhấn mạnh vào điểm các tông đồ không hiểu con người Đức Kitô, sứ vụ của Ngài và những hậu quả việc theo Chúa đòi hỏi. Ông viết cho tình hình Giáo Hội lúc ấy. Một Giáo Hội đang bị bách hại vì làm môn đệ Chúa Giêsu. họ đang phải uống “chén đắng” mà thày mình đã uống, cho nên phải nghe rõ giáo huấn của Chúa, không thể mơ mộng như các môn đệ được. Ông vẽ lên một đoàn tông đồ đầy tham vọng và sai lầm trong quan điểm để nhắc nhớ các thành phần trong cộng đoàn mình cũng vậy thôi. Họ phải thay đổi não trạng, đừng mơ mộng Chúa sắp trở lại và hoàn thành triều đại mà Ngài đã khởi sự, đừng khát khao các cơn bách hại sắp chấm dứt và được chia sẻ vinh quang với Chúa. Không, họ phải kiên trì chịu đựng theo gương thày chí thánh và phục vụ lẫn nhau. Lời lẽ của thánh nhân nghe như còn văng vẳng bên tai chúng ta. Bởi lẽ chúng ta cũng đang ở hoàn cảnh tương tự: khao khát thống trị, giàu sang phú quý, quyền lực và ảnh hưởng. Khác hẳn với quan điểm của Chúa Giêsu.
Xin suy gẫm cặn kẽ bài Tin Mừng hôm nay để có thề sửa chữa cái nhìn của mình. Đạo của Chúa không thể đo lường bằng những thành công bên ngoài. Nhà thờ to, tín hữu đông, rước sách rầm rộ, được vua quan và thiên hạ kính nể. Thánh Marcô nhấn mạnh vào việc Chúa Giêsu bị chối từ, và chết tất tưởi. Ông cũng nhấn mạnh các tông đồ phải bắt chước thày mình, ở những nơi hèn hạ nhỏ bé và phục vụ tha nhân: giữa anh em thì không được thế. Ai làm lớn thì phải phục vụ anh em. Ai đứng đầu thì phải làm đầy tớ mọi người. Bài học thật thấm thía. Nhưng các môn đệ từ xưa tới nay thi hành hoàn toàn ngược lại, tranh giành địa vị, ảnh hưởng đến độ chia bè kéo đảng sát phạt nhau. Nhiều lần đã đi đến chiến tranh đổ máu. Chẳng hiểu môn đệ Chúa kiểu gì giữa thế gian?
Xin nhắc lại là thánh Marcô nhất quán trong thông điệp của mình. Ông đề nghị rằng trước mắt thế gian, chúng ta nên chấp nhận lạc điệu, thua thiệt, thậm chí “thất bại” giống như Chúa, bảo vệ người nghèo khổ, yếu thế, bảo vệ môi trường sống, thăng tiến công lý và hoà bình, chống áp bức bóc lột, ủng hộ bác ái xã hội. Tóm lại là bước vào con đường hẹp, ngược chiều với trào lưu thế gian. Không vào hùa với bất công gian ác. Bởi vì chúng ta được Chúa sai đến để phục vụ chứ không phải để được người ta phục vụ.
Đến đây tôi chẳng biết nói thế nào về bài đọc thứ nhất. Nó vừa ngắn vừa mạnh mẽ kinh khủng. Hình như nó xác nhận quan niệm phổ thông của dân chúng về một Thiên Chúa Cựu Ước: độc tài, áp đặt, hay gây sợ hãi, giáng phạt con cái vì tội cha ông tới ba bốn đời: “Đức Chúa đã muốn người tôi trung phải bị nghiền nát vì đau khổ.” Những ai đang lâm tình trạng khốn đốn mà nghe bài này, hẳn phải rùng mình sợ hãi. Isaia mường tượng về ai vậy? Về một người tôi trung bị hành hạ. Ông làm gương sáng cho tuyển dân biết kiên trì trong gian nan thử thách: “Vì đã nếm mùi đau khổ, người công chính tôi trung của ta, sẽ làm cho muôn người nên công chính.” Ngày nay chúng ta hiểu là hình bóng Chúa Giêsu và các kẻ muốn theo Ngài làm môn đệ. Người tôi tớ tuy trăm bề chịu thử thách, nhưng vẫn vững dạ tin tưởng Đức Chúa không từ bỏ mình, luôn về phe với mình trong mọi gian nan, vì thế ông một dạ trung thành. Phải chăng đây là một bài học cho tín hữu quyết tâm theo Chúa Kitô?
Tôi không dám quả quyết vì xem ra Thiên Chúa lấy làm “thích thú” khi nhìn thấy tôi tớ mình bị trừng phạt: “và nhờ người, ý muốn của Đức Chúa sẽ thành tựu.” Nếu được phép tôi sẽ đổi bài đọc khác. Nhưng cuối cùng thì người tôi tớ nêu gương sáng cho những ai đang bị đau khổ đè bẹp. Ông kiên nhẫn gánh chịu số phận và không khi nào quay mặt khỏi ánh mắt Đức Chúa. Ông chờ mong một sự cứu thoát? Như vậy bài đọc có phần hữu lý. Nhưng đấy chỉ là cái nhìn riêng của tôi. Liệu quí vị nào có ý kiến khác?