GIA ĐÌNH: CÁI NÔI của ĐỜI SỐNG VÀ TÌNH YÊU (7)
(tiếp theo và hết)
Cứ mỗi năm, Bề Trên Tổng Quyền dòng SDB—Salesian Don Bosco—thường gửi đến cho toàn thể gia đình Salesian một câu châm ngôn (strenna), như một chủ điểm cần chú tâm khai thác và như một chương trình để hành động cho cả năm. Năm nay, 2006, Linh Mục Pascual Chavez, người thứ tám kế vị cha Thánh Gioan Bosco, đã nhắn nhủ con cái ngài chú trọng đến gia đình, mà ngài gọi là cái nôi của đời sống và tình yêu, và là nơi ta nhận được bài học đầu tiên về cách làm người.
Trong dư âm kỳ Hội Nghị Quốc Tế lần thứ V về Gia Đình vừa kết thúc tại Valencia, Tây Ban Nha, xin cống hiến bạn đọc lời bàn của chính vị Tổng Quyền dòng SDB về chủ đề gia đình, được khai triển theo chiều hướng sư phạm và giáo dục vốn là sở trường của các con cái Cha Thánh Gioan Bosco. Một cách đặc biệt, ngài nêu lên tấm gương ngời sáng của Mẹ Margarita, thân mẫu Cha Thánh, người đươc gọi là ‘nhà giáo dục Salesian’, ‘giáo lý viên hữu hiệu’, và ‘cộng tác viên Salesian đầu tiên’.
Hỡi Gia Đình, hãy vững tin vào vai trò chân chính của mình!
Gia đình không phải là sản phẩm của một nền văn hóa, kết quả cuả một thứ tiến hoá, một kiểu sống cộng đồng gắn liền với một tổ chức xã hội nào đó. Nó là một thể chế tự nhiên, tiền thân của mọi tổ chức chính trị hay pháp lý. Nó có nền tảng riêng của mình, không hề mắc nợ bất cứ một tổ chức nào, mà chỉ lệ thuộc thánh ý Thiên Chúa mà thôi. Trong một niềm thủy chung không hạn hẹp, một người nam và một người nữ tự trao hiến cho nhau và yêu thương nhau bằng một tình yêu mở ngỏ cho sự sống.
Điều cha vừa nói đã đưọc diễn tả một cách đầy uy quyền trong bốn nhiệm vụ được trao phó cho gia đình qua Thông Điệp “Familiaris Consortio”: đó là đào tạo một cộng đồng nhân vị, phục vụ đời sống, góp phần phát triển xã hội, và sứ mệnh rao giảng Tin Mừng.
Để chu toàn các nhiệm vụ này, cũng như đáp lại lời ĐGH Gioan Phaolô II kêu gọi các gia đinh: ‘Hỡi gia đình, hãy vững tin vào vai trò chân chính của mình,’ thì điều thiết yếu tiên khởi là các gia đình, cha mẹ, con cái và tất cả mọi thành viên phải xác tín mạnh mẽ về các nhiệm vụ này, bởi vì chúng xuất phát từ chính bản chất và sứ mạng của thể chế gia đình, và tạo nên một phần kế hoạch của Thiên Chúa đối với gia đình và cho mỗi thành viên trong đó.
Niềm xác tín này, đối với các tín hữu, không chỉ thuộc lãnh vực thuần lý hay xã hội, mà được xây dựng trên đức tin vào Thiên Chúa là Đấng đã tạo dựng đơn vị gia đình như là một cộng đồng tình yêu và đời sống, và đã thánh hóa nó qua Con của Ngài bằng ân sủng của một bí tích, ngõ hầu trở thành một dấu chỉ và một khí cụ hiệp thông cho hết mọi người.
Sau đây là một vài đề nghị của cha nhằm bảo đảm việc chú ý đến gia đình trong kế hoạch giáo dục cũng như rao giảng Tin Mừng của chúng ta.
1) Bảo đảm việc đặc biệt dấn thân giáo dục tình yêu trong toàn thể công cuộc giáo dục Salesian và trên hành trình giáo dục đức tin cho giới trẻ. Kinh nghiệm của Don Bosco và nội dung mang tính giáo dục và linh đạo của hệ thống dự phòng thúc đẩy chúng ta:
• Đặc biệt chú tâm đến việc tạo ra chung quanh giới trẻ một bầu khí giáo dục thật sự dẫn đến việc cảm thông đầy tình cảm trong mọi giao tiếp và đối thoại,
• Đề cao các giá trị chân thực của đức khiết tịnh,
• Nuôi dưỡng các mối tương quan nam nữ đầy tôn trọng hỗ tương, giúp nhau phát triển và biểu thị niềm vui của sự tự do hiến dâng bản thân,
• Bảo đảm sao cho trong môi trường giáo dục có được sự hiện diện rõ ràng và tươi trẻ của các chứng tá đối với tình yêu, nhất là qua việc tự hiến trong đức khiết tịnh.
2) Theo dõi và nâng đỡ các bậc làm cha mẹ trong trách nhiệm giáo dục của họ, bằng cách để cho họ tham gia hết mình vào chương trình giáo dục và mục vụ Salesian.
3) Nuôi dưỡng và chuẩn bị lối sống gia đình Salesian: trong từng gia đình, trong cộng đoàn Salesian, cũng như trong cộng đoàn giáo dục và mục vụ.
Tinh thần gia đình là một đặc điểm của nền linh đạo Salesian và được bộc lộ trong việc:
• quan tâm lắng nghe người khác,
• ân cần tiếp đón người khác,
• sinh động hóa sự hiện diện của nhà giáo dục giữa giới trẻ,
• đối thoại và giao tiếp liên vị,
• chia sẻ trách nhiệm hoạch định một công cuộc giáo dục chung.
4) Thăng tiến tinh thần và kinh nghiệm gia đình Salesian nhằm nuôi dưỡng một dấn thân giáo dục và mục vụ để phục vụ giới trẻ.
Gia đình Salesian đòi hỏi ta đặc biệt nỗ lực dấn thân để cống hiến cho từng người trẻ một kế hoạch ơn gọi thỏa đáng và chuyên biệt. Để được như thế, trong gia đình Salesian, cần thấy rõ sức tăng trưởng và điều hành hữu hiệu của Nhóm Cố Vấn về Gia Đình Salesian, làm cho giới trẻ cảm nghiệm được sức tăng trưởng ấy, và tạo sáng kiến cũng như sinh hoạt khiến cho Gia Đình Salesian ngày càng sống theo cung cách của một phong trào tông đồ và linh đạo.
Sau đây là một số đề nghị thực tiễn:
Trong kế hoạch huấn luyện giới trẻ, cần chuẩn bị một chương trình giáo dục tình yêu tiệm tiến và có hệ thống, nhằm giúp cho thanh thiếu niên: (1) thấu hiểu được giá trị nhân bản và Kitô hữu của dục tính; (2) phát triển một tương quan nam nữ cởi mở, chín chắn và tích cực; (3) trong ánh sáng phẩm gía của nhân vị, hướng vọng đến các gía trị của đời sống và tiêu chuẩn của Tin Mừng, cũng như các vấn nạn đang nẩy sinh về sự sống và dục tính con người; (4) mở rộng trước kế hoạch của Thiên Chúa như một đường lối thực tiễn để sống ơn gọi tình yêu.
Cần phải đặt nặng tầm quan trọng cho việc đào tạo các nhóm và các hội đoàn thuộc Phong trào Trẻ Salesian cũng như cho việc hướng dẫn cá nhân giới trẻ.
Giữa lòng giới trẻ trưởng thành (lãnh đạo, thiện nguyện, cộng tác viên trẻ, v.v.) cần phát huy những dự án đào tạo thực tiễn để phân biệt và dõi theo ơn gọi hôn nhân Kitô giáo. Điều này cần có sự hợp tác của các đôi lứa Kitô hữu đã tham gia các nhóm đời của gia đình Salesian.
Khích lệ việc thành lập các nhóm, phong trào, và hội đoàn bao gồm các đôi lứa và gia đình nhằm giúp sống cũng như đào sâu ơn gọi hôn nhân và tích cực chu toàn trách nhiệm giáo dục của mình.
Trong Gia đình Salesian, đã thấy có các nhóm ‘Gia Đình Don Bosco’ do các cộng tác viên Salesian cổ động và hỗ trợ, nhưng còn có cả các nhóm gia đình khác nữa như ‘Phong Trào Gia đình Kitô hữu,’ ‘Gặp gỡ Hôn Nhân,’ v.v.
Nâng đỡ các bậc phụ huynh trong trách nhiệm giáo dục qua việc thành lập các hội đoàn phụ huynh, các khoá huấn luyện phụ huynh, với một phương án cụ thể và có hệ thống về việc đào tạo cũng như chia sẻ các vấn đề giáo dục.
Trong các công cuộc và sinh hoạt, cần củng cố và kiện cường cộng đoàn giáo dục và mục vụ, đặc biệt lưu ý đến các tương quan cá nhân và một bầu khí gia đình, việc tham gia rộng rãi và chia sẻ các giá trị Salesian cũng như các mục tiêu của kế hoạch giáo dục và mục vụ. Nhờ đó, công cuộc Salesian sẽ trở thành một môi trường mà giới trẻ cảm thấy thoải mái như ở nhà, đồng thời cũng là một nguồn yểm trợ cho các gia đình.
Thúc đẩy các gia đình dấn thân vào quá trình giáo dục và rao truyền Tin Mừng mà chúng ta đang đẩy mạnh giữa giới trẻ, qua sáng kiến tổ chức các buổi chia sẻ giữa cha mẹ và con cái, giáo lý cho gia đình, đưa các phụ huynh vào trong việc tổ chức các nhóm trẻ, tham gia hội họp và cử hành, cũng như các nhóm gia đình Kitô hữu với tư cách là điểm tham chiếu cho cuộc hành trình đức tin của giới trẻ, v.v.
Khuyến khích, chuẩn bị, và đồng hành với các giáo dân trong việc thăng tiến và bảo vệ các quyền lợi của gia đình đứng trước mũi dùi của luật pháp và hoàn cảnh bất công và vô luân.
Đào sâu ý thức về Gia Đình Salesian giữa các nhóm hiện diện trong cùng điạ phương, qua việc cảm thông và trao đổi, cũng như thông qua việc điều hành của Nhóm Cố Vấn về Gia Đình Salesian trên nhiều cấp.
KẾT LUẬN:
Truyền thuyết đầy khôn ngoan về một gia đình
Có một gia đình nhỏ sống hạnh phúc trong một căn nhà hai tầng nằm giữa một vùng thung lũng đầy ruộng đồng, rừng hoang và đồng cỏ. Gia đình gồm một người cha, một người mẹ và một đứa con trai vừa lên sáu có mái tóc rậm đen. Người cha làm trong xưởng chế tạo vòi nước, còn người mẹ lo cho vườn cây ăn trái phía sau nhà cũng như canh chừng đàn gà 12 con gà mái và một anh gà trống. Thằng bé rất vui vì được đi học và rất hãnh diện khi biết viết tên của mình. Giữa vùng thung lũng ấy là một dòng suối nhỏ chảy hiền lành lờ lững..
Căn nhà nằm chơ vơ trong một vùng khuất nẻo. Ngày Chúa nhật thì cả nhà ngồi chật trong lòng chiếc xe tí xíu để đi lễ nhà thờ. Lễ xong, họ đáo qua các hàng quán ăn uống tuỳ theo ngày mùa.
Tối đến, căn nhà rộn ràng cả lên vì cứ đến khi đi ngủ là thằng bé muốn làm đủ mọi trò, tỉ như đếm các vì sao hay những con đom đóm, có khi tính xem có bao nhiêu hình vuông cả thẩy trên tấm khăn trải bàn.
Trước khi lên giường, cả nhà đều đọc kinh chung với nhau, và mỗi đêm, có một vị thiên thần bay xuống nhặt lấy những lời kinh tha thiết của họ như những cánh hoa để mang về trời.
Một ngày thu nọ, trời nổi cơn giông, mưa gió sụt sùi cả ngày lẫn đêm, và dòng suối nhỏ dưới kia như vươn dậy, căng phồng những luồng nước lũ. Sình lầy, thân cây, rác rưới quyện lại với nhau làm thành một thứ đập ngăn nước, khiến cho cả khu thung lũng trở thành một mặt hồ mênh mông. Rồi đêm hôm ấy, đập ngăn nước vỡ ra, cả thung lũng ngập lụt trong biển nước.
Người cha đánh thức hai mẹ con dậy. Cả ba đều hoảng hốt nhìn thấy mực nước ngày càng dâng cao. Trời càng lúc càng tối và nước thì càng lúc càng cao.
‘Leo lên mái nhà,’ người cha hô lớn. Ông bế thốc thằng bé con lên, đặt nó trên vai, rồi leo qua căn gác thượng để lên mái nhà. Người mẹ vội vàng đi theo.
Lên tới mái, cả ba đều thấy mình như đang ở trong cảnh đắm tầu, bởi vì nước cứ dâng cao mãi, bây giờ đã ngập đầu gối người cha rồi.
Người cha bấu chặt chân vào mái nhà, ôm lấy vợ mà bảo: “Em hãy bế bổng con lên, rồi ráng đứng lên vai anh đây.”
Người mẹ bế thốc đứa con lên, rồi cố sức leo lên vai người chồng. Người chồng vội dặn: “Em hãy leo lên vai anh, rồi đặt con lên vai em. Đừng sợ! Chết sống, anh cũng không bỏ mẹ con em đâu!”
Người mẹ hôn con rồi bảo: “Con hãy leo lên vai mẹ. Đừng sợ! Chết sống, mẹ cũng không bỏ con đâu!
Mực nước tiếp tục dâng cao. Bây giờ đã ngập cả người cha đang cố vươn thẳng cánh tay giữ chặt lấy chân vợ. Một lúc sau, nước lại ngập cả người mẹ đang cố vươn thẳng cánh tay giữ chặt lấy chân con. Người chồng dùng hết sức bám chặt chân xuống mái nhà, còn người mẹ thì bám chặt chân xuống vai chồng. Thế nhưng nước cứ tiếp tục dâng lên. Bây giờ thì đã lên tới miệng, rồi tới mắt, và tới trán đứa con rồi.
Vị thiên thần cứ lệ bay xuống mang kinh về trời, tìm mãi mới thấy được chỏm tóc đen rậm của thằng bé ẩn hiện trên mặt nước đục ngầu. Thiên thần vội kéo chỏm tóc đen đó lên. Thế là cả thân hình đứa bé trồi lên, rồi dính vào chân nó là người mẹ, rồi đến lượt người cha đang nắm chặt chân vợ mình. Không ai buông tay cả.
Thiên thần bay bổng lên, đưa cả chuỗi người lên một mỏm núi cao, khô ráo. Người cha, người mẹ và đứa con ngã sõng soài trên cỏ, rồi họ ngồi lên ôm chặt lấy nhau giữa những tiếng cười đẫm lệ.
Tối hôm ấy, thay vì đem kinh, thiên thần đem hết cả tình yêu của họ về trời giữa tiếng reo vui hớn hở của ca đoàn thiên cung.
Như là câu chuyện thần tiên, nhưng nó lại mang đậm chất Salesian: khởi sự từ đứa trẻ, ta kéo được hết cả gia đình.
Xin Đức Mẹ dậy ta biết chiêm ngưỡng thánh gia Nazaret, để ta thấu hiểu bí quyết của một gia đình thánh thiện ngõ hầu có thể noi gương bắt chước.
Thân ái trong Don Bosco
LM Pascual Chavez
Tổng Quyền Dòng SDB
Theo tin mới nhất từ Zenith.org ngày 30 tháng 8 năm 2006, trước khi khởi đầu chức vụ Quốc Vụ Khanh toà thánh, ĐHY Tarcisio Bertone—cũng thuộc dòng SDB—đã thiết lập hai trung tâm gia đình, như một cử chỉ giã biệt đầy ý nghĩa và như một thứ gia sản để lại cho Tổng Giáo Phận (TGP) Genoa, nơi Ngài đã cai quản từ vài năm qua. Được biết một trong hai trung tâm gia đình toạ lạc trong khu Tượng Đài Đức Mẹ Che Chở, bổn mạng của TGP Genoa, được dung làm nơi hội họp cho các nhóm sinh hoạt gia đình và các anh chị đang chuẩn bị bước vào đời sống hôn nhân. ĐHY nói: “Đây sẽ là nơi các cặp hôn phối đến để học cách sống như một gia đình, cùng chia sẻ vốn liếng kinh nghiệm, suy tư và thực hiện những điểm cốt tủy của Tin Mừng.” Khi còn là TGM Genoa, ĐHY Bertone đã đặc biệt lưu tâm và dành ưu tiên cho việc thăng tiến gia đình Kitô hữu mà ngài coi như chìa khóa mở ra tương lai của “nền văn minh tình yêu.” Ngài nói: “Hơn bao giờ hết, các gia đình Kitô hữu thời đại hôm nay đang sở hữu một tiềm năng dồi dào về văn hoá, tri thức, tình liên đới, đầy triển vọng dành cho tương lai của nền văn minh tình yêu. Chương trình mục vụ gia đình sẽ được phát triển hữu hiệu và đầy hứng khởi nếu tiềm năng này được phát huy đầy đủ; nó sẽ trở thành một nguồn phong phú cho toàn thể cộng đồng nhân loại.”