Những Vị Ân Sư
Lời trần tình của NGỌN NẾN:
Chúng tôi ghi lại bài này từ một người bạn sao lại và dịch ra tiếng Pháp để gởi đến Cha Georges Lefas, như một lời tri ân. Vì thế, nếu không đúng nguyên văn bài báo trên Tuổi Trẻ, thì xin thứ lỗi.
Hồi tôi còn học lớp 3 bậc tiểu học, tôi say mê đọc Cậu Ấm , một tờ báo dành cho thiếu nhi. Trong đó có một câu chuyện nhan đề Tấm lòng vàng.
Đó là câu chuyện về một cậu bé con nhà nghèo, cứ mỗi tháng lại thấy mấy đồng bạc Đông Dương kẹp lại trong cuốn vở mà không biết xuất xứ từ đâu, nhưng nhờ vậy mà cậu có tiền ăn học đến bậc tiểu học.
Thế rồi một hôm trong giờ ra chơi, cậu tình cờ thấy thầy giáo Đức đến bàn cậu ngồi, mở cuốn vở ra, rồi kín đáo nhét một đồng bạc vào đấy. Từ đó cậu mới biết vị ân nhân đã âm thầm giúp cậu ăn học suốt mấy năm trời chính là thầy giáo Đức, dù thầy luôn luôn phủ nhận điều ấy. Câu chuyện này khiến tôi xúc động, từ đó tôi nghĩa rằng thầy giáo nào cũng giống như thầy giáo Đức.
Và từ lúc bước vào nghề giáo cho đến khi về già, tôi vẫn nghĩ đến thầy Đức để lấy đó làm gương đối chiếu. Nhưng tôi thấy mình còn xa lắm mới được như thầy giáo Đức và cũng chưa hề thấy một đồng nghiệp nào của tôi hành động giống như vậy. Có lẽ những thầy giáo như thầy Đức cũng có nhiều, nhưng giống như thầy, họ chỉ hành động một cách âm thầm theo lương tâm của mình chứ không cần ai biết đến, không cần ai đề cao hay ca ngợi.
Thế nhưng mãi đến năm nay (13-05-2001), tôi mới được nghe chính thầy giáo cũ của tôi thời trung học kể lại câu chuyện về một học sinh khuyết tật đã từng được ông giúp đỡ và sau đó đã vượt qua mặc cảm để trờ thành một con người thành đạt. Nhưng thầy chỉ kể lại câu chuyện ấy như một kỷ niệm đẹp của cuộc đời ở vào tuổi 95, trong một dịp trở lại Việt Nam, có lẽ là lần cuối, để được gặp mặt các học trò của thầy từ 40-70 năm về trước.
Người thầy giáo kể lại câu chuyện ấy là thầy Georges Lefas, một vị thầy khả kính của hầu hết các học sinh Providence (Huế) từ thập niên 30 cho đến về sau này. Trong buổi đón tiếp thầy ngày hôm ấy, thầy nhắc lại những kỷ niệm cũ, và bằng một giọng thều thào, yếu ớt, thầy kể: "Cậu bé ấy thông minh, ngoan ngoãn, nhưng bị bại liệt một chân từ lúc lên 3. Một hôm trong giờ ra chơi tôi thấy cậu bé ấy ngồi một mình ở cầu thang, khóc nức nở. Tôi rất hiểu tâm trạng của cậu ấy nên tìm mọi cách giúp đỡ và khuyến khích cậu ấy vượt qua mọi mặc cảm tật nguyền... Giờ đây tôi không biết cậu bé năm xưa ấy ở đâu, có mặt trong cuộc gặp gỡ hôm nay và còn nhớ đến câu chuyện ấy không, nhưng đối với tôi đó là một kỷ niệm đẹp không bao giờ quên được...".
Có lẽ thầy Lefas không ngờ rằng chính cậu bé tật nguyền năm xưa của thầy cũng có mặt trong cuộc tiếp đón thầy ngày hôm ấy, và cậu vẫn nhớ, có lẽ còn nhớ rõ hơn thầy, những gì thầy đã làm cho cậu khoảng 50 năm trở về trước. Cậu ấy bây giờ là kỹ sư Dương Quang Thiện, xưa kia cùng học với tôi tại trường Providence (Thiên Hữu), nhưng anh vào trường lúc tôi đã gần học xong ban tú tài. Sau này, trong các cuộc họp mặt hàng năm của các cựu học sinh ở TPHCM, có lần anh đã kể cho chúng tôi nghe rằng hồi đó còn đi học anh bị tật ở chân nên luôn luôn bị mặc cảm. Thế rồi một hôm trong giờ ra chơi thấy các bạn đều ra sân chơi bóng đá nhưng anh không thể tham gia cuộc chơi với họ được, tủi thân quá anh ngồi bệt xuống cầu thang khóc nức nở. Lúc ấy thầy Lefas đi ngang qua thấy vậy liền đi kiếm một cây gậy, tập cho anh đi, rồi khuyến khích anh ra chơi bóng với các bạn. Ngay sau đó thầy đến xưởng mộc của trường thuê làm cho anh một cái nạng. Từ đó anh cảm thấy phấn khởi, tập đi nạng rất thạo và có thể tham gia các hoạt động thể dục thể thao của trường như một người bình thường!
Sau đó tôi mới hiểu được lý do vì sao một kỹ sư điện tử, tốt nghiệp Đại Học Bordeaux, làm việc cho hảng bia BGI, có vợ người Thụy Sĩ - bà Agnès Hoftetter - lại nhất quyết ở lại Việt Nam từ sau 1975 và đã bỏ tiền riêng xây hàng trăm lớp học ở những vùng nghèo, xa xôi hẻo lánh của miền Trung và miền Nam, cấp hàng trăm học bổng cho những học sinh bất hạnh. Việc làm của anh nếu không có các báo chí địa phương nêu lên thì chắc cũng chẳng ai biết đến. Có lẽ chính cuộc sống khó khăn của anh thời tuổi trẻ đã khiến anh cảm thông được với những bất hạnh và tìm cách giúp đỡ họ. Có lẽ những tấm gương của thầy Đức trong chuyện Tấm lòng vàng và của những thầy giáo như thầy Lefas đã tác động đến lòng quý trọng của anh đối với nghề giáo. Cũng có lẽ các kinh nghiệm chuyên môn của anh trong lĩnh vực khoa học công nghệ đã giúp anh ý thức được tầm quan trọng của việc đầu tư cho giáo dục trong công cuộc phát triển đất nước.
Riêng đối với tôi, những sự đóng góp cụ thể của vợ chồng anh cho trẻ em nghèo, bất hạnh vượt rất xa những thành tích "gió thoảng mây bay" trong hơn 55 dạy học của cuộc đời tôi. Vì vậy, trong ngày Nhà Giáo năm nay, nếu có được chút vinh dự nào của một thầy giáo già, tôi xin phép dành trọn cái vinh dự ấy cho những vị ân sư như thầy giáo Đức, thầy Georges Lefas và vợ chồng anh Dương Quảng Thiện.
Báo Tuổi trẻ (22/11/2001)
(TRÍCH "NGỌN NẾN" SỐ 1, TẬP SAN LIÊN LẠC CỦA GIÁO CHỨC CÔNG GIÁO SAIGON)
Lời trần tình của NGỌN NẾN:
Chúng tôi ghi lại bài này từ một người bạn sao lại và dịch ra tiếng Pháp để gởi đến Cha Georges Lefas, như một lời tri ân. Vì thế, nếu không đúng nguyên văn bài báo trên Tuổi Trẻ, thì xin thứ lỗi.
Hồi tôi còn học lớp 3 bậc tiểu học, tôi say mê đọc Cậu Ấm , một tờ báo dành cho thiếu nhi. Trong đó có một câu chuyện nhan đề Tấm lòng vàng.
Đó là câu chuyện về một cậu bé con nhà nghèo, cứ mỗi tháng lại thấy mấy đồng bạc Đông Dương kẹp lại trong cuốn vở mà không biết xuất xứ từ đâu, nhưng nhờ vậy mà cậu có tiền ăn học đến bậc tiểu học.
Thế rồi một hôm trong giờ ra chơi, cậu tình cờ thấy thầy giáo Đức đến bàn cậu ngồi, mở cuốn vở ra, rồi kín đáo nhét một đồng bạc vào đấy. Từ đó cậu mới biết vị ân nhân đã âm thầm giúp cậu ăn học suốt mấy năm trời chính là thầy giáo Đức, dù thầy luôn luôn phủ nhận điều ấy. Câu chuyện này khiến tôi xúc động, từ đó tôi nghĩa rằng thầy giáo nào cũng giống như thầy giáo Đức.
Và từ lúc bước vào nghề giáo cho đến khi về già, tôi vẫn nghĩ đến thầy Đức để lấy đó làm gương đối chiếu. Nhưng tôi thấy mình còn xa lắm mới được như thầy giáo Đức và cũng chưa hề thấy một đồng nghiệp nào của tôi hành động giống như vậy. Có lẽ những thầy giáo như thầy Đức cũng có nhiều, nhưng giống như thầy, họ chỉ hành động một cách âm thầm theo lương tâm của mình chứ không cần ai biết đến, không cần ai đề cao hay ca ngợi.
Thế nhưng mãi đến năm nay (13-05-2001), tôi mới được nghe chính thầy giáo cũ của tôi thời trung học kể lại câu chuyện về một học sinh khuyết tật đã từng được ông giúp đỡ và sau đó đã vượt qua mặc cảm để trờ thành một con người thành đạt. Nhưng thầy chỉ kể lại câu chuyện ấy như một kỷ niệm đẹp của cuộc đời ở vào tuổi 95, trong một dịp trở lại Việt Nam, có lẽ là lần cuối, để được gặp mặt các học trò của thầy từ 40-70 năm về trước.
Người thầy giáo kể lại câu chuyện ấy là thầy Georges Lefas, một vị thầy khả kính của hầu hết các học sinh Providence (Huế) từ thập niên 30 cho đến về sau này. Trong buổi đón tiếp thầy ngày hôm ấy, thầy nhắc lại những kỷ niệm cũ, và bằng một giọng thều thào, yếu ớt, thầy kể: "Cậu bé ấy thông minh, ngoan ngoãn, nhưng bị bại liệt một chân từ lúc lên 3. Một hôm trong giờ ra chơi tôi thấy cậu bé ấy ngồi một mình ở cầu thang, khóc nức nở. Tôi rất hiểu tâm trạng của cậu ấy nên tìm mọi cách giúp đỡ và khuyến khích cậu ấy vượt qua mọi mặc cảm tật nguyền... Giờ đây tôi không biết cậu bé năm xưa ấy ở đâu, có mặt trong cuộc gặp gỡ hôm nay và còn nhớ đến câu chuyện ấy không, nhưng đối với tôi đó là một kỷ niệm đẹp không bao giờ quên được...".
Có lẽ thầy Lefas không ngờ rằng chính cậu bé tật nguyền năm xưa của thầy cũng có mặt trong cuộc tiếp đón thầy ngày hôm ấy, và cậu vẫn nhớ, có lẽ còn nhớ rõ hơn thầy, những gì thầy đã làm cho cậu khoảng 50 năm trở về trước. Cậu ấy bây giờ là kỹ sư Dương Quang Thiện, xưa kia cùng học với tôi tại trường Providence (Thiên Hữu), nhưng anh vào trường lúc tôi đã gần học xong ban tú tài. Sau này, trong các cuộc họp mặt hàng năm của các cựu học sinh ở TPHCM, có lần anh đã kể cho chúng tôi nghe rằng hồi đó còn đi học anh bị tật ở chân nên luôn luôn bị mặc cảm. Thế rồi một hôm trong giờ ra chơi thấy các bạn đều ra sân chơi bóng đá nhưng anh không thể tham gia cuộc chơi với họ được, tủi thân quá anh ngồi bệt xuống cầu thang khóc nức nở. Lúc ấy thầy Lefas đi ngang qua thấy vậy liền đi kiếm một cây gậy, tập cho anh đi, rồi khuyến khích anh ra chơi bóng với các bạn. Ngay sau đó thầy đến xưởng mộc của trường thuê làm cho anh một cái nạng. Từ đó anh cảm thấy phấn khởi, tập đi nạng rất thạo và có thể tham gia các hoạt động thể dục thể thao của trường như một người bình thường!
Sau đó tôi mới hiểu được lý do vì sao một kỹ sư điện tử, tốt nghiệp Đại Học Bordeaux, làm việc cho hảng bia BGI, có vợ người Thụy Sĩ - bà Agnès Hoftetter - lại nhất quyết ở lại Việt Nam từ sau 1975 và đã bỏ tiền riêng xây hàng trăm lớp học ở những vùng nghèo, xa xôi hẻo lánh của miền Trung và miền Nam, cấp hàng trăm học bổng cho những học sinh bất hạnh. Việc làm của anh nếu không có các báo chí địa phương nêu lên thì chắc cũng chẳng ai biết đến. Có lẽ chính cuộc sống khó khăn của anh thời tuổi trẻ đã khiến anh cảm thông được với những bất hạnh và tìm cách giúp đỡ họ. Có lẽ những tấm gương của thầy Đức trong chuyện Tấm lòng vàng và của những thầy giáo như thầy Lefas đã tác động đến lòng quý trọng của anh đối với nghề giáo. Cũng có lẽ các kinh nghiệm chuyên môn của anh trong lĩnh vực khoa học công nghệ đã giúp anh ý thức được tầm quan trọng của việc đầu tư cho giáo dục trong công cuộc phát triển đất nước.
Riêng đối với tôi, những sự đóng góp cụ thể của vợ chồng anh cho trẻ em nghèo, bất hạnh vượt rất xa những thành tích "gió thoảng mây bay" trong hơn 55 dạy học của cuộc đời tôi. Vì vậy, trong ngày Nhà Giáo năm nay, nếu có được chút vinh dự nào của một thầy giáo già, tôi xin phép dành trọn cái vinh dự ấy cho những vị ân sư như thầy giáo Đức, thầy Georges Lefas và vợ chồng anh Dương Quảng Thiện.
Báo Tuổi trẻ (22/11/2001)
(TRÍCH "NGỌN NẾN" SỐ 1, TẬP SAN LIÊN LẠC CỦA GIÁO CHỨC CÔNG GIÁO SAIGON)