Những thách đố trong đời sống đức tin

Những thách đố thách lòng

Trên đường tu đức Khổng Mạnh, để có được một đức độ vững mạnh như núi, tinh trong như vàng ròng, năm bước đường quan trọng phải vượt qua. Đó là 5 bước đường đạt Đạo, gồm Định, Tĩnh, An, Lự và Đắc. Ba bước đầu tiên nhằm luyện lòng sao cho ổn định, yên tĩnh và an bình, không bị lung lay vì những cám dỗ, không bị thu hút bởi những quyến dũ, không bị xao xuyến, thúc đẩy do những áp lực. Những thách đố thách lòng vừa có tính chất thử, vứa có tính chất thách. Thử vì những thách đố này có bao gồm những khó khăn thử thách. Thách vì những thách đố này có bao gồm những thách thức. Cụ thể mà nói, những thách đố thách lòng không là gì khác hơn là những cám dỗ, những quyến dũ, những đam mê, mà một phần đã có sẵn trong ta. Những cám dỗ này, căn bản là những nết xấu dính liền đến thân xác và tâm tính con người, như tham ăn uống, tham sắc dục, tham tiền tài, tham danh vọng, tham chức quyền,. .

Nói theo kinh sách cổ của ta, thì đó là 7 mối tội đầu : làm biếng, kiêu ngạo, hà tiện, dâm dật, ăn uống, hờn giận, ghen ghét.

Đích thân Đức Ky tô, cũng đã bị những cám dỗ này thách lòng. Cũng là dịp để Đức Ky tô bày cho ta những phương dược giải quyết những thách đố thách lòng : 1- Sống vì lời Chúa, 2-Chỉ thờ phượng một mình Chúa mà thôi, 3-Chớ thử thách Chúa. Phúc âm thánh Luca kể lại rằng : ‘Trong những ngày ấy, Người không ăn gì cả, và khi hết thời gian đó, thì Người thấy đói. Bấy giờ, quỷ nói với Người: "Nếu ông là Con Thiên Chúa thì truyền cho hòn đá này hoá bánh đi !" Nhưng Ðức Giêsu đáp lại: "Ðã có lời chép rằng: Người ta sống không chỉ nhờ cơm bánh".

Sau đó, quỷ đem Ðức Giêsu lên cao, và trong giây lát, chỉ cho Người thấy tất cả các nước thiên hạ. Rồi nó nói với Người: "Tôi sẽ cho ông toàn quyền cai trị cùng với vinh hoa lợi lộc của các nước này, vì quyền hành ấy đã được trao cho tôi, và tôi muốn cho ai tuỳ ý. Vậy nếu ông bái lạy tôi, thì tất cả sẽ thuộc về ông". Ðức Giêsu đáp lại: "Ðã có lời chép rằng: Ngươi phải bái lạy Ðức Chúa là Thiên Chúa của ngươi, và phải thờ phượng một mình Người mà thôi.

Quỷ đem Ðức Giêsu đến Giêrusalem và đặt Người trên nóc Ðền Thờ, rồi nói với Người: "Nếu ông là Con Thiên Chúa, thì đứng đây mà gieo mình xuống đi ! Vì đã có lời chép rằng: Thiên Chúa sẽ truyền cho thiên sứ lo cho bạn, để luôn luôn gìn giữ bạn. Lại còn chép rằng : Thiên sứ sẽ tay đỡ tay nâng, cho bạn khỏi vấp chân vào đá". Bấy giờ Ðức Giêsu đáp lại: "Ðã có lời rằng : Ngươi chớ thử thách Ðức Chúa là Thiên Chúa của ngươi". Sau khi đã soay hết cách để cảm dỗ Người, quỷ bỏ đi, chờ đợi thời cơ ’.

Ngày nay, những thách đố thách lòng này qui tụ tấn công một đơn vị căn bản nhất của xã hội và Giáo Hội, chúng chỉ mũi dùi vào gia đình. Theo người Việt Nam ta, gia đình là yếu tố quyết thắng trong cuộc đời « Thuận vợ thuận chồng, tát biển Đông cũng cạn ». Những thách đố thách lòng đang gây những nguy hiểm cho gia đình và thành ra càng khẩn thiết. Cả Giáo Hội toàn cầu cũng như Giáo Hội Việt Nam đang rất lưu tâm đến những thách đố này.

Trên đài VietCatholic News, ngày 23/05/2006, ký giả Nguyễn Long Thao đã ghi bản tin này : MADRID, Tây Ban Nha 20/05/06: Viện Chính Sách Gia Đình có trụ sở tại thủ đô Madrid Tây Ban Nha vừa cho xuất bản một tài liệu có tên là “Phúc Trình Về Sự Tiến Hóa Gia Đình Ở Âu Châu Năm 2006”. Kết luận của bản phúc trình cho rằng tìm ra một giải pháp để giúp đỡ cho các gia đình ở Âu Châu không phải là điều dễ dàng và cần có một ý thức bảo vệ gia đình và sự sống gia đình. Mặc dù có sự quan tâm đó, nhưng áp lực về vấn đề gia đình vẫn ngày một gia tăng.

Phần đầu của bản phúc trình đề cập đến 2 vấn đề là mức suy giảm sinh sản và tình trạng người già. Phần sau xem xét về tình trạng hôn nhân đã tiến triển ra sao trong 25 năm. Theo bản phúc trình, từ năm 1980 đến 2004, số lượng các cuộc hôn nhân trong 25 nước thành viên của Liên Hiệp Âu Châu đã giảm bớt 663 600 vụ, trong khi đó dân số của 25 nước này lại gia tăng 31.1 triệu người

Một khuynh hướng khác cũng đang gia tăng rất mạnh là ngày càng có nhiều hài nhi sinh ra bên ngoài hôn nhân, tức trên giấy tờ chỉ ghi tên mẹ mà không có cha. Ở Việt Nam gọi là con ngoại hôn. Hiện nay, không có con số để so sánh tất cả 25 nước thành viên, nhưng nếu lấy con số của 15 nước thành viên ban đầu của Liên Hiệp Âu Châu thì vào năm 1980 chỉ có 9.6% hài nhi là con ngoại hôn. Đến năm 2004, số này tăng lên tới 32.8%. Nếu tính cả 25 nước thành viên Âu Châu thì hiện nay số phần trăm trẻ sơ sinh ngoại hôn là 31.6%. Nếu tính riêng từng quốc gia thì số phần trăm các hài nhi ngoại hôn là: Thụy Điển: 55.4%, Đan Mạch 45.4%, Pháp 45.2%, Anh Quốc: 42.3%, Hy Lạp 4.9%, Ý : 14.9%

Về tình trạng ly dị, trong khoảng ba thập niên qua, số gia đình ly dị tăng 50%

Từ năm 1990 đến 2004, nội 15 nước thành viên ban đầu của của Liên Hiệp Âu Châu có đến 10 triệu cuộc hôn nhân tan vỡ, ảnh hưởng đến 16 triệu thiếu nhi.

Tại Ba Lan là nước có đông người Công Giáo, 2/3 số người Công Giáo nói là có đi lễ ngày Chúa Nhật. Tuy nhiên, tình trạng gia đình cũng lâm tình trạng xáo trộn. Đài BBC nói sinh xuất của một người phụ nữ ở Ba Lan chỉ có 1.23 đứa con. Đó là con số thấp nhất ở Âu Châu. Hiện nay, trong 6 năm qua, mỗi năm dân số Ba Lan giảm ½ triệu người.

Theo các cuộc nghiên cứu thì áp lực kinh tế đã ảnh hưởng tới đời sống gia đình và hôn nhân. Theo BBC thay vì kết hôn sớm, nhiều phụ nữ tiếp tục theo học đại học, sau đó tính toán tới chuyện có công ăn việc làm rồi mới lập gia đình

Theo bản tin của BBC ngày 31 tháng 3 vừa qua thì 10% phụ nữ ở Âu Châu vào trạc 45 tuổi không có con. Bà Catherine Hakim, Giáo Sư Xã Hội Học tại trường Kinh Tế Luân Đôn cho rằng nhiều người đàn bà cố tình chọn lựa đời sống gia đình như vậy. Bà cho biết nhiều nước ở Âu Châu, như ở Đức chẳng hạn, số phụ nữ không có con lên đến 20% hoặc 30%. Bà nói thêm “Người ta rất ý thức, người ta tin tưởng nhiều hơn vào nếp sống mới này”.

Trong những tháng gần đây, vấn đề phúc lợi cho các gia đình đã là đề tài được nói đến nhiều trong các bài diễn văn của Đức Giáo Hoàng Bênêđictô XVI. Vào thứ Bảy vừa qua, trong bài diễn văn gửi tới các tham dự viên hội nghị do Hội Đồng Tòa Thánh Về Gia Đình triệu tập, ĐGH đã coi gia đình như là những viên gạch xây dựng nên xã hội và các quốc gia phải tiếp tục công nhận tầm mức quan trọng của gia đình, giúp gia đình hoàn thành sứ mạng của mình. ĐGH cũng kêu gọi mọi người hãy để Chúa ở trung tâm đời sống gia đình. Chúa sẽ giúp đỡ các bậc cha mẹ trong việc nuôi nấng và giáo dục con cái

Gia đình đang lâm nguy trong thế giới ngày nay. Và để bảo vệ gia đình, các bậc cha mẹ phải vượt qua những thế lực văn hóa hiện nay. Điều này đòi hỏi sự kiên nhẫn, nỗ lực, hy sinh và không ngừng tìm hiểu để thông cảm lẫn nhau. Mặc dù đây là những điều khó khăn nhưng nhờ sự giúp đỡ của Chúa, các cặp vợ chồng vẫn có thể trung thành với ơn gọi của mình.

Trong Thư Mục Vụ n ăm 2002 về Thánh Hóa Gia Đình, các Đức Giám Mục Việt Nam đã đưa ra những nhận định như sau: Hình ảnh đẹp về gia đình Việt Nam hiện nay đang có nguy cơ mờ nhạt dần đi. Nguyên do dễ thấy nhất là tiến trình "công nghiệp hoá, đô thị hoá". Tiến trình này tự nó đem lại nhiều phúc lợi cho xã hội như những tiện nghi vật chất và cuộc sống văn minh, nhưng đồng thời cũng kéo theo những xáo trộn trong sinh hoạt gia đình, làm ảnh hưởng đến nề nếp gia phong như lôi cuốn một số người đến chỗ hưởng thụ ích kỷ, và xa hơn đến lối sống buông thả sa đà, từ đó làm gia tăng những trường hợp ly dị và làm suy giảm ý thức về phẩm giá sự sống.

Cùng với tiến trình này là hiện tượng di dân ồ ạt về các thành phố lớn để tìm việc làm. Hậu quả là một số cha mẹ phải sống xa con cái, nên việc giáo dục cơ bản không được lưu tâm đúng mức; một số người trẻ phải rời gia đình đến làm việc ở nơi xa lạ, nên dễ bị bóc lột sức lao động và mắc phải những tệ nạn xã hội như xì ke, ma tuý hay rơi vào những hoàn cảnh trong đó nhân phẩm bị coi thường; một số trẻ em bị đẩy ra đường phố sống lang thang.

Ngoài ra, sự phát triển nhanh chóng và đa dạng các phương tiện truyền thông xã hội, một mặt cung cấp những thông tin hữu ích giúp thăng tiến con người, nhưng mặt khác lại du nhập những lối sống thiếu lành mạnh, tác hại đến nếp sống đạo đức gia đình như tự do luyến ái, sống chung không cưới xin, dễ dàng sử dụng bạo lực...

Và từ những nhận định ấy, Các Đức Cha đã đề nghị một chương trình hành động như sau : Chúng ta hãy chọn hôn nhân và gia đình như mục tiêu ưu tiên của chương trình mục vụ trong năm 2003.

Cụ thể, các Giáo phận nên có Văn phòng Mục vụ về Hôn nhân và Gia đình.

Các Giáo xứ nên tổ chức các lớp học hỏi về hôn nhân và gia đình, dựa trên Tông huấn "Ðời sống gia đình" của Ðức Thánh Cha Gioan Phaolô II.

Ðể các lớp học hỏi về hôn nhân và gia đình được có kết quả tốt đẹp, cần soạn thảo một chương trình giáo lý hôn nhân, đào tạo một đội ngũ giáo lý viên vững vàng, kêu gọi sự cộng tác của giáo dân có khả năng chuyên môn và có kinh nghiệm trong các lãnh vực : tâm lý, xã hội, pháp luật, quản trị, y khoa...

Ban Mục vụ giáo xứ có một bộ phận chuyên trách về gia đình với sự cộng tác của các Hội đoàn quan tâm đến tình trạng các gia đình trong khu xóm, đặc biệt các gia đình nghèo khổ, bất hoà bất thuận và các gia đình di dân, để kịp thời giúp đỡ.

Những ngày lễ gia đình, ngày kỷ niệm thành hôn, những buổi giao lưu giữa các gia đình sẽ rất ích lợi nếu được chuẩn bị chu đáo với tinh thần cầu nguyện và học hỏi.

Tuy nhiên, mục vụ gia đình chỉ thực sự có kết quả khi các gia đình tự ý thức, tích cực tham gia các chương trình học hỏi và nhất là chủ động canh tân đời sống gia đình bằng đổi mới chính bản thân.

Gia đình là chiếc nôi, là trường học đầu tiên, nơi con cái lớn lên cả về thể xác lẫn tinh thần, nơi con cái không chỉ được dạy dỗ bằng lời nói mà còn bằng gương sáng. Vì thế cha mẹ không chỉ lo cho con cái được rửa tội mà còn phải lo cho đức tin con cái được lớn lên trong bầu khí gia đình đạo đức chan hoà tình mến Chúa yêu người. Hướng dẫn con cái trân trọng tình liên đới trong mối liên hệ bác ái giữa các thành viên trong gia tộc.

Ðể con cái tiến bộ về mọi mặt, cha mẹ cần quan tâm làm trong sạch môi trường sách báo, phim ảnh, bạn bè của con cái mình.

Một gia đình Kitô hữu thực sự tốt đẹp không thể chỉ đóng kín trong những sinh hoạt riêng tư, nhưng cần mở rộng mối quan hệ với những gia đình chung quanh, để kính trọng yêu thương, trao đổi học hỏi và quan tâm giúp đỡ, góp phần phát triển nền văn minh tình thương.

Trong sách Đại Học, Thầy Tăng Tử thâu góp những lời dậy của Đức Khổng Tử, soạn thành hai chương để dạy người ta sống cho đúng là người. trước nhất là « Tam cương lãnh », tức là ba điều cốt yếu tổng quát mà lúc nào, ở đâu và ai ai cũng phải lưu ý. Đó là « Minh đức », sửa nết cho sạch, « Tân dân », dậy dân phong hoá cho mỗi ngày mỗi mới mẻ, và « Chỉ chí thiện », cho đến mức tốt đẹp nhất. Rồi đến « Bát điều mục », tức là tám điều áp dụng thực tế và theo chuyên biệt khu vực. Đó là « Cách vật », học điều gì phải cho đến nơi, « Trí tri », biết điều gì phải cho đến chốn, « Thành ý », ý tưởng phải cho thành thật, « Chánh tâm », để bụng việc gì phải cho ngay thẳng, « Tu thân », tu sửa bản thân, nhân vị mình, « Tề gia », điều khiển việc nhà cho ổn thoả, «Trị quốc », lo việc mình cho phải phép để nước được thịnh trị và kỷ cương, « Bình thiên hạ », góp phần lo cho thiên hạ được thái bình.

Trong cuộc hành trình đức tin, không thiếu những khó khăn và thách đố, đặc biệt là những thách đố thách tâm, tức là những cám dỗ của thân xác, những quyến dũ của tiền tài, chức quyền, những áp lực của danh vọng. Những bí quyết của tu đức học công giáo, những ánh sáng của Tin Mừng, dĩ nhiên, giúp tín hữu rất nhiều. Nhưng những giải pháp mà Tăng Tử đã đưa ra qua Tam cương lãnh và Bát điều mục, chắc chắn đã, đang và sẽ là những phương dược giúp giáo dân Việt Nam, thấm nhuần tinh thần Khổng Mạnh, giải quyết được những thách đố thách tâm. Nhờ đó, chẳng những họ không bị sa vào hố bảy mối tội đầu, mà còn có thể đáp lời Giáo Hội khuyên dậy để góp phần xây dựng gia đình hầu đưa Chúa vào trung tâm đời sống gia đình, mà nuôi dưỡng và giáo dục con cái một cách ý thức, tích cực và chủ động để con cái lớn lên trong bầu khí gia đình đạo đức chan hoà tình mến Chúa yêu người và mở rộng mối quan hệ với những gia đình chung quanh, để kính trọng yêu thương, trao đổi học hỏi và quan tâm giúp đỡ, góp phần phát triển nền văn minh tình thương.

Còn tiếp

Ngày mai : Những thách đố đọ trí