Niềm tin Việt Nam: Đời cáy, cáy đào

Niềm tin Việt Nam, Nguyễn Trung Tây

Niềm tin Việt Nam minh họa trong dạng truyện ngắn về những đời sống Việt Nam và cách thức họ sống với niềm tin, không phải trong quá khứ, cũng không phải trong tương lai, nhưng ngay trong ngày hôm nay và ngay bây giờ. Đọc Niềm tin Việt Nam, có thể bạn sẽ nhận ra những nhân vật xuất hiện trong Niềm tin Việt Nam chính là bạn, hoặc những người thân trong gia đình, hoặc những người hàng xóm, hoặc những người tín hữu trong xứ đạo của chính bạn.

Thế hệ này đi qua,

Thế hệ kia tiếp nối.

Mặt trời mọc rồi mặt trời lặn.

Gió thổi xuống phương Nam,

rồi đổi về phương Bắc.

Dưới ánh mặt trời,

Nào có chi mới lạ? (Giảng Viên 1:4-9).

Chicago vào tháng Ba, trời mùa đông, mây xám đang hớn hở thi nhau cầm từng gầu tuyết trắng đổ ngập đường phố. Bên ngoài khung cửa sổ kiếng, tuyết bông rủ nhau bay bay bôi trắng dấu vết phố phường. Bên trong khung cửa sổ kiếng, ánh sáng vàng tươi từ trên trần nhà buông rơi chiếu tỏa óng ánh màu vàng của cá thu chiên ròn và của tôm càng kho tộ. Bên cạnh mâm cơm trắng bốc khói thơm lừng mùi canh mồng tơi xanh nấu với tôm khô vàng tươi, ba mẹ con vừa ăn cơm vừa kể chuyện vừa cười vang. Thoạt tiên là chuyện trong hãng, mẹ kể chuyện dì Minh kỳ này được đưa lên chức bà cai thợ, trông coi mười hai nhân viên, trong đó có mẹ; thế là mẹ phải gọi dì Minh, em gái của mình là, là,

— Cô cai xếp, thưa cô cai xếp, “em” cần cái kềm.

Mẹ và con cùng phá ra cười to. “Cô cai xếp,” con lập lại lời của mẹ khơi dậy, một lần nữa, tiếng cười vang vang trong căn phòng ăn. Chuyện trong hãng tiếp nối với chuyện mùa đông, con kể chuyện đường phố trơn trợt như bôi mỡ, vừa lái vừa run, vừa lái vừa sợ,

— Freeway 90 chiều nay bị tuyết rơi phủ trắng xóa, trơn ơi là trơn! Con đang lái xe, tự nhiên trượt hai bánh sau, xe lạng qua lạng lại. Trên đường về nhà, chính mắt con nhìn thấy một cái xe vận tải lớn thật lớn, ông tài xế lái ẩu ơi là ẩu, thế là trượt bánh lăn lăn mấy vòng lao thẳng xuống lề đường. Vậy là sắt vụn.

Mẹ tiếp nối câu chuyện trời mùa đông tuyết rơi,

— Cô cai xếp Minh thì khác, lái xe cẩn thận lắm, không thua chi...rùa bò. Có chiếc xe Honda phiá sau, nổi cáu, lái vượt lên trên. Ngang với xe của dì Minh, mấy ông nhóc tì trên xe tóc đỏ tóc tím quay kiếng xe xuống cự, “Má trẻ ơi, mang xe về sân nhà mà lái nhé!”.

Hết chuyện mùa đông mưa tiếp lại tới chuyện tương lai,

— Mẹ ơi, nếu mai mốt con lập gia đình, khi đó mẹ sẽ ở với ai?

Gắp miếng cá chiên ròn chấm nước mắm pha tỏi ớt, người mẹ hơi thoáng ấp úng,

— Mai mốt? Mai mốt nếu mà con lập gia đình, và, và nếu bố mày vẫn bị trục trặc với giấy tờ chưa qua Mỹ được, thì, thì mẹ,

Mẹ nhún vai, nhìn người con thứ,

— Mẹ sẽ ở với cậu Út, giàu con Út, khó con Út.

Người mẹ phân trần,

— Khỏi nói hai đứa con cũng biết rồi, mẹ chồng nàng dâu mà, khó ở chung lắm con ơi. Nói chi ở bên đây, đời sống cá nhân chủ nghiã, đèn nhà ai nhà đó rạng!

Người con trưởng tiếp tục câu chuyện tương lai,

— Nhưng nếu chú Út cũng lập gia đình, khi đó mẹ sẽ ở với ai?

Người mẹ suy nghĩ, rồi phá ra cười,

— Con đừng có chiếu bí mẹ. Người ta thường nói, “Trời mưa bong bóng phập phồng, Mẹ đi lấy chồng con ở với ai?”, chứ không ai nói ngược lại là, “Con đi lấy vợ, mẹ ở với ai?”. Nhưng thôi, nếu con hỏi, thì mẹ nói. Nếu mẹ đợi một hồi, mà bố hai đứa mày vẫn còn trục trặc giấy tờ, chưa qua đây được, thì, thì tao sẽ bước thêm một bước nữa. Tây Tàu Mỹ Việt, gì cũng được, miễn có vàng cho mẹ đeo đỏ cả cổ tay là vui rồi. Tiền là tiên, là sức bật, là sức khoẻ, là tuổi trẻ, là tất cả!

Người con trưởng nhoẻn miệng cười,

— Mẹ đi lấy chồng con ở với ai? Dễ mà mẹ. Nếu mà mẹ bỏ bố con, đi lấy chồng khác, thì, thì con với chú Út sẽ về nhà ở với vợ của tụi con.

Người con trưởng buông chén cơm xuống mặt gỗ của bàn cơm, năn nỉ,

— Con nói giỡn thôi. Mà mẹ ơi, “Trời mưa bong bóng phập phồng, Con mà lấy vợ, mẹ về ở với con”. Con hứa sẽ nuôi mẹ cả đời.

Nửa đùa nửa thật, người mẹ cao giọng,

— Thôi đi cậu Hai. Tôi già hai thứ tóc rồi. Đừng có mật ngọt chết ruồi. Người ta nói, “Một mẹ nuôi được mười con, nhưng mười con không nuôi nổi một mẹ”. Để coi, để mẹ coi đến lúc tuổi già bóng xế, cuối cùng mẹ và bố mày sẽ về ở với ai? Cậu Hai? Cậu Út? Hay là Nhà Dưỡng Lão?

Người mẹ nhìn ra ngoài khung cửa sổ tuyết bông bay bay trắng xóa che kín một khoảng không gian,

— Trưa hôm thứ Bảy tuần trước, điện thoại reo vang. Nhắc lên, tưởng ai, hóa ra quảng cáo nhân thọ của người Việt Nam, khiến mẹ nhớ lại năm nay mình đã sáu mươi, tóc đã muối nhiều hơn tiêu, thiệt, chẳng mấy chốc mà mở mấy cái đại lý bán muối…

Người con thứ lắc đầu, lý luận,

— Không đâu, mẹ có dòng máu của ông cụ ngoại. Con nhớ cụ ông sống gần trăm tuổi mà vẫn chưa lẫn. Mà mẹ thì hay nói, “Bốn chín chưa qua, năm ba đã tới”. Nhưng năm nay mẹ đã sáu mươi. Mẹ qua tuổi hạn rồi. Sáu mươi tuổi, như vậy là mẹ còn tới bốn chục năm nữa để mà rong chơi.

Nhìn ra khung cửa với tuyết trắng lất phất hắt hiu màu vàng của đèn đường, người mẹ trầm trầm giọng,

— Bốn chục năm nữa hay hai chục năm hay nữa thì cũng vậy thôi...

Người mẹ tâm sự,

— Dì Minh nói với mẹ là mấy đứa con của dì ấy, về tới nhà là đi thẳng một mạch lên phòng, mở TV coi phim, coi talk-show, coi football, rồi bật máy computer chát chát, hết chát thì lại mở điện thoại di động cười nói với bạn bè nguyên cả một buổi tối. Tới giờ ăn cơm, hai vợ chồng dì chú ấy loay hoay lục đục chồng nấu cơm vợ xào rau, rồi có khi hai vợ chồng lại thui thủi ngồi ăn cơm một mình, bởi mấy đứa con còn bận với công chuyện làm chưa xong trong hãng. Dì Minh nói dì chú ấy còn đỡ chứ dì ấy biết có những gia đình nhiều khi nguyên cả một tuần lễ, bố mẹ chỉ thấy cái lưng của mấy người con!

Người con thứ nắm bàn tay của người mẹ, giọng ngập ngừng,

— Mẹ biết, mẹ biết tụi con đâu phải như vậy.

Người mẹ làm mặt nghiêm,

— Chuyện đó thì tôi không biết đó nghen…

Nhìn mặt hai người con ngần ngại, người mẹ cười,

— Tao giỡn chơi với hai đứa mà thôi. Mẹ biết hai đứa con hiếu thảo, cho nên mẹ cũng bớt thấy cô đơn. Nếu không, chắc mẹ buồn chết. Nhất là những lúc trời trở lạnh, tuyết rơi trắng xóa như bây giờ, mẹ nhớ bố mày nhớ Việt Nam gần chết, chỉ muốn mua vé bay về lại Việt Nam.

Người mẹ kể chuyện em gái,

— Dì Minh hay càm ràm là con cái thời bây giờ mắt trước mắt sau là biến mất hết cho mãi đến tối khuya mới thấy bóng dáng tụi nó ở trong phòng. Nghe dì ấy than thở như vậy, tao mới nói, “Dì hồi xưa thì cũng có tốt lành gì mà ngồi than với thở, tố con tố cháu. Dì còn nhớ hồi xưa hay không? Cứ tối tối là dì cũng rình rình mắt trước mắt sau, len lén mẹ đi chơi ngoài phố vậy. Cuối tuần là dì lại quần loe áo pull, tiệc tùng sinh nhật”. Hồi đó, không có mẹ hy sinh làm vật tế thần, ít đi chơi, nhưng cứ quanh quẩn ở trong nhà làm việc nhà đỡ đạn cho, chắc dì Minh mệt với bà ngoại.

Bên bàn cơm, người mẹ mơ màng nhớ lại chuyện xưa,

— Nghe dì Minh than thở là mấy đứa con của dì ấy mặc quần áo thật là quái dị, con gái con đứa chi mà mặc quần jean trễ xuống quá rốn, áo T-Shirt thì ngắn cũn ca cún cỡn cứ như may thiếu vải, tao mới cười nhắc lại dì Minh chuyện hồi xưa. Cả hai chị em cùng phá ra cười to khi nhớ lại câu chuyện cũ. Hồi đó, khoảng năm 70 có phong trào cắt ngắn tà áo dài lên tới đầu gối. Hai chị em thích cái mode đó lắm. Nhưng mẹ sợ bà ngoại, cho nên không dám ngọ nguậy. Dì Minh thì khác, chơi bạo, không những cắt ngắn tà áo dài lên tới gần đầu gối, mà còn dám may quần ống bát, loe ra thật bự. Nhưng dì ấy không dám mặc ở nhà, mà đợi bà ngoại đi vắng, rồi mới dám mặc áo dài mode mới, với quần bát ống rộng, chuẩn bị đi chơi. Có một lần dì ấy trúng mánh, vừa mới loay hoay chuẩn bị phóng xe Honda ra ngoài cửa thì bất ngờ bà ngoại quay về nhà. Khỏi nói thì mày cũng biết đoạn cuối rồi đó.

Người mẹ triết lý,

— Cho nên ông bà mình mới nói, “Đời cua cua máy, đời cáy cáy đào”. Mẹ thấy đời sống là như vậy đó. Thế hệ đi trước thì tiếp tục than phiền là thế hệ đi sau khó hiểu, bướng bỉnh, cứng đầu cứng cổ nói không chịu nghe. Thế hệ đi sau thì tiếp tục kêu ca là thế hệ đi trước sao cổ hủ, khó tính, không chịu thông cảm cho thế hệ đi sau. Cứ thế, cua tiếp tục máy, cáy tiếp tục đào. Mẹ không biết hồi xưa khi còn nhỏ, đang tuổi mới lớn, Chúa Giêsu có bao giờ than thở là ông thánh Giuse và Đức Mẹ sao mà khó tính hay không? Và ông thánh Giuse có bao giờ muộn phiền nói nhỏ với Đức Mẹ là Đức Giêsu làm sao sao đó... Nhưng mẹ nhớ hồi đó bà ngoại cũng cứ hay than thở là ông cụ ngoại ở ngoài Bắc khó tánh lắm, nói lỡ miệng một câu, hở môi một chữ là bị ông cự cho tắt đài. Thời gian trôi qua, đến phiên mẹ và dì Minh, cả hai đều than thở là sao bà ngoại khó tánh quá! Ba mươi năm đã trôi qua, bây giờ đến lượt dì Minh bắt đầu nối tiếp cái vòng tròn lẩn quẩn. Tụi bay tin lời mẹ đi, thời gian vẫn còn đang tiếp tục trôi qua. Rồi cũng sẽ đến ngày con cái của dì Minh lập gia đình sinh con đẻ cái, lúc đó sẽ tới phiên mấy đứa nó thấm hiểu như thế nào là “Nuôi con mới biết lòng cha mẹ”, như thế nào là “Đời cua, cua máy, đời cáy cáy đào”. Thế nào tụi hắn cũng sẽ lại than thở với nhau là sao con cái “thời bây giờ” đến là khó hiểu!

Người con trưởng thắc mắc,

— Mẹ ơi, hồi xưa vào những lúc bị bà ngoại làm khó, có bao giờ mẹ khó chịu hay giận hờn bà hay không?

Người mẹ gật đầu,

— Đương nhiên là có rồi! Hồi xưa mẹ cũng cứ hay than thở, chê bai là bà khó. Có lần mẹ còn hỗn, dám nói với dì Minh là, “Mẹ khó tính như quỷ!”, dù chẳng biết quỷ ma thì khó tính như thế nào. Nhưng mẹ khác với dì Minh ở chỗ bà ngoại muốn nói gì thì nói, dì Minh mặt cứ tỉnh bơ đường mình, mình đi. Còn mẹ, mẹ sợ bà ngoại, cho nên mẹ ít cãi lại lời bà lắm. Mẹ sợ bà, cho nên đối với bà ngoại, mẹ kính lão viễn chi, chỉ đứng nhìn từ xa xa mà thôi. Đến lúc mẹ lập gia đình với bố tụi mày, nuôi hai đứa bay từ lúc còn đỏ hon hỏn, mẹ mới hiểu nhiều hơn về tâm tình của người làm mẹ. Mà đến lúc hiểu ra cuộc sống là một vòng tròn quay đều của khác biệt giữa thế hệ đi trước và thế hệ đi sau, mẹ không giận hờn bà nữa, nhưng thương bà ngoại thật nhiều.

Người con thứ cất giọng, âm hưởng của thiền,

— Vậy là mẹ ngộ rồi…

Người mẹ kết luận,

— Ngộ hay không ngộ thì cũng không rõ, nhưng có lẽ mẹ ngày càng hiểu ra một số chuyện mà hồi xưa không hiểu không biết, cho nên cứ hay chấp. Nhưng khi đã hiểu ra cái lý lẽ thường tình của nhân gian: đời cua, cua máy, đời cáy, cáy đào, mẹ không còn sợ, mà cũng không còn giận bà ngoại nữa, nhưng thương bà thật nhiều. Cho nên hai đứa mày thấy đó, cuối tuần tao cứ hay lên nhà dì Minh chơi với bà ngoại, nói chuyện với bà cho bà ngoại vui. Bà thì đâu có biết, cứ tưởng là cuối tuần tao đi lên nhà dì Minh chơi để rình rình kiếm dịp rồi hai chị em lại rủ nhau đi phố mua quần jean ăn Phở. Cho nên mỗi lần thấy tao bước vào nhà, bà ngoại lại nói, “Cái con này, làm gì mà cứ lên đây xoành xoạch? Hai chị em mày lại chuẩn bị rủ nhau đi bát phố phải không?”. Nghe bà nói vậy, mẹ phì cười, không thanh minh thanh nga làm chi. Ông ngoại mất rồi, bây giờ mẹ chỉ còn bà ngoại là gia tài vàng bạc, bây giờ hạnh phúc của mẹ là bà ngoại, là dì Minh, là hai đứa con.

Những dòng chữ cuối cùng của bà mẹ bật miệng người con trai thứ. Cậu con Út cầm tay mẹ, giọng nghèn nghẹn, xúc động,

— Mẹ!

Ngoài đường tuyết tiếp tục rơi trắng xóa đường phố, mùa đông vẫn trải dài ngút ngàn thảm lụa trắng tinh che kín phố phường. Bên trong ánh điện vàng tươi tiếp tục chiếu sáng chan hòa bầu không khí hạnh phúc dư thừa của ba mẹ con. Người con trưởng nhìn em, rồi nhìn mẹ, trong đầu vang vang hai câu thơ lục bát, Mỗi đêm mỗi thắp đèn Trời, Cầu cho cha mẹ sống đời với con.

Lạy Chúa, cám ơn Chúa đã ban cho mỗi người trong chúng con một người bố, một người mẹ ngọt ngào thơm tho như xôi nếp một, như đường mía lau. Mỗi đêm chúng con sẽ thắp nến thắp đèn, cầu cho cha mẹ ở đời với chúng con.

www.nguyentrungtay.com