Trường phái nghi ngờ

Trong căn phòng kín, Nguyễn Trung Tây

Hồi còn nhỏ học lớp Giáo Lý Thêm Sức, tôi không có thiện cảm với thánh Tôma Tông đồ, bởi ý nghĩ tại sao trên đời lại có những người cứng lòng tin đến như thế. Chúa đã phục sinh ba năm rõ mười như thế kia, người người khắp cùng thiên hạ đều xôn xao bàn tán về bản tin Phục Sinh, thế mà Tôma lại bướng bỉnh, khăng khăng trước sau như một không tin vào chứng từ của Phêrô, của Maria Mađalêna, của hai môn đệ trên đường Emmau, và của bao nhiêu người khác. “Thật”, tôi chép miệng thở dài, “Trên đời chắc chỉ có Tôma là một!”. Trong giờ Giáo Lý Thêm Sức của ngày hôm đó, chán nản với ông Tôma lòng cứng như đá sỏi, tôi mơ màng gật gù ngủ quên mơ tưởng tới hình bóng của Đức Giêsu Phục Sinh. Giá mà Đức Giêsu hiện ra với tôi bây giờ nhỉ, chắc chắn tôi sẽ tin liền, và tôi sẽ xin Ngài bánh sô-cô-la, kẹo dừa, kem chuối ướp lạnh. Tôi sẽ xin Ngài cho tôi khỏi phải đi học lớp Năm tiểu học trong giáo xứ nữa, lớp đó học chán bỏ xừ; nhưng con sẽ ở nhà đá dế, thả diều, tạt loong, nhảy dây. Đức Giêsu chưa kịp hiện ra thì ông Quản trong nhà thờ bất ngờ xuất hiện ngay trước mặt. Giơ cao tay, ông Quản yêu quý của giáo xứ không đánh khẽ, mà thật thà quật cho tôi mấy cái roi mây về tội ngủ gật trong giờ Giáo Lý! Giời ạ!

Lớn lên một chút xíu, tôi cảm thấy thương hại cho thánh Tôma tông đồ, bởi vào những giây phút quan trọng đến như thế trong cả một cuộc đời ba năm bỏ hết tất cả để đi lang thang giang hồ với Thầy của mình, thế mà vào những lúc hệ trọng cần phải có mặt, thì thánh Tôma lại vắng mặt! Từ thương hại, tôi lại chuyển đổi sang thương cảm, bởi ý nghĩ tại sao trên đời này lại có những người chậm lụt đến như thế. Trong khi thiên hạ bao nhiêu người đã có cơ hội chiêm ngắm, tâm sự, và chuyện trò với Đức Giêsu Phục Sinh, trong khi tin mừng Phục Sinh tưng bừng nổ tung, rực rỡ chiếu sáng trên vòm trời đêm đen nhân loại còn hơn cả pháo bông đốt mừng ngày hội, thế mà ngài tông đồ yêu quý lại cứ ngây nga ngây ngô như người ngủ trưa mới thức dậy. Tôi nghĩ, nếu thánh Tôma mà sống bên Melbourne, Úc, chắc chắn không sớm thì muộn ngài cũng sẽ mất việc, bởi thánh tông đồ có vẻ hơi chậm lụt. Mà những người rùa bò, vô trễ về sớm thì thường được anh cai xếp, bà chủ hãng nhìn ngó với ánh mắt thiếu thiện cảm. Trong hãng, có chuyện chi xảy ra, cần phải giảm bớt con số nhân công, thánh Tôma của thiên niên kỷ 2000 chắc chắn sẽ cầm đơn từ gõ cửa văn phòng chính quyền liên bang xin tiền trợ cấp thất nghiệp.

Có một thời, tôi gọi thánh Tôma là Quan Thầy của những người ưa nghi ngờ, bởi lớn hơn một chút nữa, đi học, tôi mới biết trong thiên hạ cũng có nhiều thuộc về trường phái nghi ngờ như thánh Tôma. Thời trước Công Nguyên, thiên hạ có Trang Tử, nằm ngủ, mơ thấy mình hóa bướm. Khi thức dậy, Trang Tử thắc mắc đi ra đi vô gãi đầu gãi tai nghi ngờ không biết là Trang Tử đã ngủ mơ, hóa ra bướm, hay là bướm ngủ mơ, hóa ra Trang Tử. Tới thời của Đức Giêsu, xuất hiện thánh Tôma, thánh tông đồ nghi ngờ tính trung thực của Mầu Nhiệm Phục Sinh. Khi nhận được bản tin là Đức Giêsu đã sống lại từ trong cõi chết, thánh Tôma lắc đầu không tin, nhất quyết một hai là phải đặt được ngón tay vào những dấu đinh ở tay của Thầy, khi đó, ngài mới thôi, không nghi ngờ. Tới thời Trung Cổ, trường phái nghi ngờ xuất hiện thêm một nhân vật nữa làm nổi danh rạng rỡ gia tông, đó là, René Descartes. Cũng tương tự như Trang Tử, như thánh Tôma, Descartes cũng ưa nghi ngờ, hay đặt vấn đề. Có một lần, Descartes nằm ngủ mơ thấy mình đang ngồi trước lò sưởi bập bùng vào một đêm giá lạnh. Khi thức dậy, Descartes nghi ngờ không biết là Descartes đang ngồi trước lò sưởi rồi ngủ mơ là mình đang ngồi trước lò sưởi, hay là thực sự ra là Descartes đang ngủ và nằm mơ là mình đang ngồi trước lò sưởi.

Trong thiên hạ, nghi ngờ cỡ như Trang Tử và Descartes là một trong những cái nhất của đệ nhất thiên hạ nghi ngờ. Trong niềm tin, nghi ngờ cỡ như thánh Tôma là một trong những cái nhất của đệ nhất niềm tin nghi ngờ.

Tôi tưởng là trường phái nghi ngờ đã tuyệt tích giang hồ, trưởng môn nhân đời thứ mấy đã viên tịch, cửa môn đã rêu xanh u tịch sau khi Descartes nằm xuống, nhưng không ngờ có một ngày tôi nhận ra mình đang đứng ngay trên sân gạch của môn phái nghi ngờ. Quay sang nhìn chung quanh, tôi giật mình nhận ra thiên hạ cũng vẫn còn có kẻ nghi ngờ y như mình.

Nghi ngờ xuất hiện khi tôi nghi ngờ, không tin vào sự hiện diện của Thiên Chúa, không phải ở nơi xa xôi thăm thẳm của hằng hà tinh tú không ai biết bến bờ, nhưng sự hiện diện của Ngài nơi tha nhân. Trong trường hợp không tin vào sự hiện hữu của Thiên Chúa nơi khuôn mặt của tha nhân, tôi đích thực là đệ tử chân truyền của thánh Tôma tông đồ thủa xưa. Ngược lại, nếu tôi không nghĩ tha nhân là hỏa ngục như Sartre đã từng nghĩ, nhưng tin rằng tha nhân mang hình ảnh của Thiên Chúa, nhưng tôi xác tín rằng tha nhân chính là Đức Kitô, cung cách tôi hành xử với tha nhân sẽ hoàn toàn đổi khác.

Chuyện kể rằng trong một giáo xứ của thiên niên kỷ thứ ba, nhận ra giáo dân ngày càng gặp nhiều khó khăn trong khi sống đời sống chứng nhân Kitô, cha xứ lên tòa giảng, ngài nói, “Tối qua, trong giấc mơ, Chúa hiện ra, báo cho tôi biết, Đức Giêsu đang hiện diện ngay ở giữa chúng ta. Tôi năn nỉ nói với Chúa xin cho con một dấu chỉ hoặc là xin cho con biết ai trong số những người giáo dân trong giáo xứ mà Chúa trao cho con săn sóc chính là Đức Giêsu, để con nghênh tiếp và chào đón Người. Nhưng rất tiếc, mặc cho tôi năn nỉ, Chúa tiếp tục lắc đầu, từ chối, không nói cho tôi biết ai trong số các ông bà, anh chị em trong giáo xứ của chúng ta chính là Con Thiên Chúa. Trước khi kết thúc bài giảng, cha xứ còn hóm hỉnh thêm vào một câu, ‘Nhưng, Chúa có nói cho tôi biết Đấng Mêsia mà chúng ta đang tìm kiếm không phải là tôi’”. Ngay sau thánh lễ của ngày hôm đó, không ai còn nhận ra hình dạng giáo xứ của một thời khó khăn chật vật sống với đời sống niềm tin Kitô, bởi vì người người trong giáo xứ thay đổi cung cách đối xử với nhau. Ai ai cũng nhẹ nhàng lời ăn tiếng nói với người đối diện, bởi họ nghĩ ai biết đâu nhân vật mà mình đang chuyện trò chính là Đức Kitô. Bắt đầu từ đó giáo xứ trên trần gian của ông cha xứ hiện thành một thiên đàng dưới thế. Ngay khi vừa mới bước chân vào cổng làng, du khách có thể ngửi thấy hương thơm thiên đàng bốc cao ngào ngạt trong bầu không gian. Về nhà hơn một tuần rồi, du khách vẫn còn nhận ra hương thơm trời cao bám chặt vào y phục của mình. Theo lời cha chánh xứ, sau giây phút nhận ra sự hiện diện của Đấng Kitô ngay trong thôn làng, giáo dân trong xứ rất ít khi đau ốm bệnh tật, có những người xấp xỉ sáu chục mà nhìn như bốn mươi. Phóng viên truyền hình kéo tới phỏng vấn hỏi, cha xứ nói, một trong những bí quyết khiến cho giáo dân ít khi đau ốm bệnh tật, trẻ mãi không già là bởi vì mỗi khi bắt đầu chớm nổi cơn giận với tha nhân, người tín hữu trong giáo xứ thường thường cầu nguyện bằng một lời kinh rất ngắn như sau,

Lạy Chúa, xin cho con nhận ra tha nhân chính là hình ảnh của Đức Kitô Phục Sinh hiện diện trong căn phòng kín của thuả xưa.

www.nguyentrungtay.com