BƯỚC ĐẦU CHO MỘT TUYỂN TẬP THÁNH CA
1. Từ Chuyện Những Hôm Qua...
Suốt hai thập niên 1954 – 1975 của thế kỷ trước, sinh họat Thánh Nhạc Thánh Ca ở Việt Nam – không kể các giáo phận ở Bắc bộ – khá rõ nét. Có thể ghi nhận hai sự kiện đặc trưng.
Một là loại hình sinh hoạt nhóm, các nhạc sĩ liên kết với nhau, sáng tác theo tôn chỉ – mục đích – định hướng của một tập thể, một nhạc đoàn có hơi hướng xuất xứ của vùng miền địa phương. Chẳng hạn, trường hợp của Lê Bảo Tịnh (Hà Nội ) với những tập “Cung Thánh”; Sao Mai ( Bùi Chu ) với những tập “Ca Vịnh”; Tiếng Chuông Nam ( Thanh Hóa ) với những tập “Hương Nhạc”; Ca Thánh ( Phát Diệm ); Thiên Cung ( Hải Phòng ); Minh Nhạc ( Bắc Ninh ); Thánh Minh (Sài-gòn, Vĩnh Long; Huế – Qui Nhơn; Suối Nhạc; Thánh Ca Vào Đời v.v...
Hai là, hiện tượng trổi vượt lên của một số tên tuổi độc lập đã sớm tự khẳng định mình, trong đó không thể không kể tới Vinh Hạnh với những “Hương Thánh Kinh”; Hoàng Kim với “Thánh Vịnh Huyền Ca” và đặc biệt Kim Long với những tập “Ca Lên Đi” rất đều đặn, dài hơi. Phải thành thật nhìn nhận rằng, bộ-ba-tam-trụ này – với những tác phẩm giàu tính suy tư Thần Học, linh hứng từ nguồn mạch Thánh Kinh, giai điệu đẹp và ca từ đẫm chất thơ – đã thổi vào Thánh Nhạc Thánh Ca Việt Nam một làn gió mới, khởi đi từ ánh sáng của Công Đồng Vatican II, mở ra một lối đi chuẩn mực cho sáng tác và hát Phụng Vụ trong các cộng đòan Dân Chúa.
Nhưng sau 1975, tình hình đã khác, do nhiều nguyên nhân từ phía chủ quan lẫn khách quan. Tác giả – tác phẩm xuất hiện theo nhiều cung cách và nhịp độ phức tạp đến chỗ khó lường. Vừa riêng lẻ, tản mạn, nhạt nhòa, lại vừa ồ ạt, xô bồ, không chảy thành dòng, không nhất quán. Thành thử, người muốn nghiên cứu đành bó tay không thể phân tích, tổng hợp hoặc thống kê nhằm phác họa diện mạo đời sống Thánh Nhạc Thánh Ca Việt Nam một cách chính xác được.
Đặc biệt những năm gần đây, có lẽ một phần do thái độ bỏ ngỏ từ phía cơ quan chủ quản là các đấng bản quyền, do bước đột phá của kỹ thuật – thiết bị thực hiện kinh doanh băng dĩa để chạy theo nhu cầu thời thượng, Thánh Nhạc Thánh Ca ít nhiều đã biến thành một sản phẩm bị lạm dụng để mua bán, làm giàu rất tùy tiện và cơ hội chủ nghĩa. Không ai nhớ và đếm xuể con số của những tuyển tập, băng dĩa Thánh Ca dưới nhiều tên gọi, mũ mão, kiểu dáng, chủ đề khác nhau đồng loạt bày bán, chào mời tràn lan trên thị trường văn hóa đạo.
Nói khác đi, bức tranh toàn cảnh Thánh Nhạc Thánh Ca Việt Nam hệt như khu vườn đang rộ lên trăm hoa đua nở, như nấm mọc sau mưa, rất khó phân biệt thực hư. Ai nấy đều tự phong cho mình cái quyền làm chủ các phương tiện, từ sáng tác đến in ấn, phát hành, sử dụng. Người đi tìm Thánh Ca để hát Phụng Vụ, vì thế, vô tình đã lạc vào chốn mê cung, không có lối ra. Đó là chưa nói tới cái khổ công lao động nghệ thuật, cái tấm lòng cống hiến lặng thầm và cả cái quyền lợi của những người sáng tác đã bị vi phạm, tước đoạt.
Điều chúng tôi ngọt nhạt trên đây hoàn toàn không hề mảy may suy diễn và hư cấu, nhưng có nhiều trùng hợp với “Mấy Nhận Định và Đề Nghị” của Ủy Ban Thánh Nhạc đã đệ trình Hội Đồng Giám Mục Việt Nam, nhân họp thường niên tháng 10.2004: “Ban Thánh Nhạc chúng con nhận được nhiều gợi ý từ nhiều nơi gửi tới phàn nàn về tình trạng bỏ ngỏ và thiếu những quy định rõ ràng về Thánh Nhạc, nhất là những bài hát sử dụng trong Phụng Vụ...”
2. Đến Một Thực Trạng...
Chẳng dám nói ngoa. Bản thân kẻ viết bài này, nhiều lần đã từng có cảm giác choáng ngợp trước một rừng sách vở, tuyển tập, băng dĩa Thánh Ca, chả kém cạnh gì thị trường nhạc thời thượng ồn ã bên ngoài. Cũng lấy làm mừng, vì vẫn có đông đảo người sáng tác hoặc phổ biến, vẫn trần thân cày ải để đóng góp phần mình vào nguồn lực phong phú đa dạng vốn có của Thánh Nhạc Thánh Ca.Tuy nhiên, không khỏi thầm lo khi thấy diễn tiến giữa phẩm và lượng không đạt chuẩn cân đối, hài hòa. Liệu có cường điệu chăng khi trộm nghĩ, ở đây và lúc này, nhạc đạo – nhạc đời cùng đang đứng trên một mặt bằng ? Trong khi đó thì bậc thang giá trị của quy luật phát triển vẫn bất biến là “Quý hồ tinh, bất quý hồ đa”. Để minh họa thêm, chúng tôi xin dẫn ra đây một số nhận định cụ thể trích đoạn từ bản báo cáo đã nêu trên của Ủy Ban Thánh Nhạc Việt Nam:
- “Các nhạc sĩ tự sáng tác và tự in ấn dưới dạng phổ biến nội bộ, mà không hề xin Đấng Bản Quyền chuẩn nhận.
- Một số người vì tư lợi, thâu góp bài của các tác giả ( không hề xin phép trước, không tôn trọng luật tác quyền ), in và kinh doanh những tập Thánh Ca Cộng Đồng, không phân biệt bài nào được dùng trong Phụng Vụ, bài nào chỉ dùng trong sinh họat. Một vài cuốn sách kể trên có ghi là ”được dùng trong Phụng Vụ”, nhưng không xác nhận vị bản quyền nào chấp thuận.
- Các ca đoàn thường không tham khảo các vị hữu trách, cứ thấy có sách bán là mua về hát, không phân biệt hay-dở, tốt-xấu...
- Một vài Giáo Phận ra thông cáo hoặc Đấng Bản Quyền chỉ thị bằng miệng cấm hát bài này, bài nọ trong Giáo Phận, nhưng chỉ là cục bộ, tạo ra sự phân bì qua lại giữa những nơi không được hát và những nơi vẫn hát vui vẻ...”
Đến nay, nghĩa là đã 30 năm và đặc biệt sau 20 buổi Hội Thảo chuyên đề ( trong đó có cả những khuyến cáo, nhắc nhở, đề nghị của Ủy Ban Thánh Nhạc Việt Nam ), thực trạng ấy vẫn tồn tại như là một thực trạng, chưa có dấu hiệu chuyển biến tích cực nào. Đã có lúc, người ta vui miệng bảo, thôi thì cứ để bèo dạt hoa trôi, chết chóc ai đâu ? Thậm chí, vì đã quá quen với cái nếp nghĩ đã đóng băng ấy, cả người sáng tác lẫn công chúng ( cộng đòan ) đều chấp nhận một thái độ đồng cảm rất tiêu cực này, là cứ vô tư đi, chuyện nhỏ, thường thôi, hòan cảnh mà... Không lẽ, Ủy Ban Thánh Nhạc Việt Nam lại để mặc cho tùy tiện phát sinh, kéo dài mãi ?
3. Đã Đến Lúc...phải vào việc !
Làm sao để sớm có được một bộ ( nhiều tập liên tiếp ) Tuyển Tập Thánh Ca mang tính tổng hợp, thống nhất và sử dụng chung cho cả Giáo Hội Việt Nam ( trong – ngoài nước ) ? Câu hỏi nóng bỏng ấy thực sự đã là một trong những thao thức thời sự hàng đầu của Ủy Ban Thánh Nhạc Việt Nam, đặc biệt của người đang nóng lòng nhất trong quá trình khởi xướng – tạo điều kiện tối ưu cho những ai tha thiết mặn mà với Thánh Nhạc Thánh Ca Việt Nam, là Đức Cha Stephano Tri Bửu Thiên, Chủ tịch Ủy Ban Thánh Nhạc Việt Nam, ngay từ khi nhận trách nhiệm với Hội Đồng Giám Mục Việt Nam (10.10.2003 ). Vẫn cái giọng điệu bình dị, thật thà rất-hai-luá-mình-mình-anh-anh của đồng bằng sông Cửu Long, Đức Cha bảo, anh chị em cứ làm việc thoải mái và kiên trì.
Có thể cảm nhận rất rõ cái quyết tâm và nỗ lực ấy xuyên suốt từng chặng đường, từ dọ dẫm, làm quen đến tìm hiểu, tiếp cận và khởi động: Gặp gỡ trao đổi với Ban Thường Vụ; ra mắt làm quen với các nhạc sĩ qua buổi Hội Thảo 19 (10.1.2004; 17.3.2004 ); khởi động với buổi Hội Thảo 20 tại Hoa Viên Hiệp Nhất, Giáo Xứ Đức Mẹ Hằng Cứu Giúp ( 22.9.2004 ).
Và cuối cùng, việc phải đến, đã đến. Trong ba ngày liên tiếp vừa qua ( 10,11 và 12.5.2005 ), cũng tại Trung Tâm Công Giáo, Đức Cha Chủ Tịch đã đích thân cùng ăn, cùng ở, cùng làm việc với các thành viên đến từ mọi miền đất nước: Hà Nội, Bùi Chu, Thái Bình, Hưng Hoá ( Bắc ); Quy Nhơn, Kontum, Buôn Ma Thuột, Nha Trang ( Trung ); Sài-gòn, Xuân Lộc, Phú Cường, Đà Lạt, Phan Thiết, Cần Thơ, Vĩnh Long, Long Xuyên ( Nam ).
Họ là Linh Mục, Tu Sĩ nam nữ, Giáo Dân, không thuộc diện sáng tác. Họ là ca trưởng hoặc tham gia trực tiếp việc ca hát Phụng Vụ trong các Giáo Xứ, Dòng Tu cuả các Giáo Phận. Đơn giản, họ chỉ tự nguyện làm những người giúp việc Ủy Ban Thánh Nhạc để cùng nhau đọc – hát và xếp loại vào thang bậc: phổ biến rộng ( A ), phổ biến vừa ( B ) và phổ biến ít ( C ) – các ca khúc đã được in ấn hoặc sử dụng. Xem ra có vẻ giản đơn, nhẹ nhàng. Nhưng có ở trong cuộc mới thấy, trước một rừng tuyển tập tràn lan, công việc là chuyện đường dài, đòi hỏi nhiều hy sinh, tâm huyết và thời gian. Xin ơn Trên phù hộ anh chị em.
Rõ ràng đây là một bước khởi động ban đầu rất khẩn thiết, đặt cơ sở làm bệ phóng cho những phương hướng hoạt động sau này của Ủy Ban Thánh Nhạc. Vừa trân trọng một cách nghiêm túc đối với các tác giả – tác phẩm đã thành danh, đã có đời sống trong lòng Giáo Hội; vừa mở rộng cánh cửa mời gọi những tên tuổi phơi phới muốn cống hiến tài hoa cho Thánh Nhạc Thánh Ca Việt Nam.
Ba ngày đêm xa xứ, xa Dòng, xa nhà, tạm quên mục vụ, sinh hoạt và cơm áo gạo tiền để tự nguyện vào làm Vườn Nho Nhà Chúa. Cỗ máy đã khởi động, đã vận hành. Hy vọng từ hôm nay, cùng với nhiều đợt làm việc tập trung tương tự, một ngày không xa, Tuyển Tập Thánh Ca Việt Nam trọn bộ có giá trị tổng hợp về nội dung lẫn hình thức sẽ sớm ra mắt và được khắp các cộng đoàn Dân Chúa nồng nhiệt đón nhận. Để mọi người như một, hát lên tôn vinh Chúa và thánh hoá các tâm hồn.
Nguồn: www.trungtammucvudcct.com
1. Từ Chuyện Những Hôm Qua...
Suốt hai thập niên 1954 – 1975 của thế kỷ trước, sinh họat Thánh Nhạc Thánh Ca ở Việt Nam – không kể các giáo phận ở Bắc bộ – khá rõ nét. Có thể ghi nhận hai sự kiện đặc trưng.
Một là loại hình sinh hoạt nhóm, các nhạc sĩ liên kết với nhau, sáng tác theo tôn chỉ – mục đích – định hướng của một tập thể, một nhạc đoàn có hơi hướng xuất xứ của vùng miền địa phương. Chẳng hạn, trường hợp của Lê Bảo Tịnh (Hà Nội ) với những tập “Cung Thánh”; Sao Mai ( Bùi Chu ) với những tập “Ca Vịnh”; Tiếng Chuông Nam ( Thanh Hóa ) với những tập “Hương Nhạc”; Ca Thánh ( Phát Diệm ); Thiên Cung ( Hải Phòng ); Minh Nhạc ( Bắc Ninh ); Thánh Minh (Sài-gòn, Vĩnh Long; Huế – Qui Nhơn; Suối Nhạc; Thánh Ca Vào Đời v.v...
Hai là, hiện tượng trổi vượt lên của một số tên tuổi độc lập đã sớm tự khẳng định mình, trong đó không thể không kể tới Vinh Hạnh với những “Hương Thánh Kinh”; Hoàng Kim với “Thánh Vịnh Huyền Ca” và đặc biệt Kim Long với những tập “Ca Lên Đi” rất đều đặn, dài hơi. Phải thành thật nhìn nhận rằng, bộ-ba-tam-trụ này – với những tác phẩm giàu tính suy tư Thần Học, linh hứng từ nguồn mạch Thánh Kinh, giai điệu đẹp và ca từ đẫm chất thơ – đã thổi vào Thánh Nhạc Thánh Ca Việt Nam một làn gió mới, khởi đi từ ánh sáng của Công Đồng Vatican II, mở ra một lối đi chuẩn mực cho sáng tác và hát Phụng Vụ trong các cộng đòan Dân Chúa.
Nhưng sau 1975, tình hình đã khác, do nhiều nguyên nhân từ phía chủ quan lẫn khách quan. Tác giả – tác phẩm xuất hiện theo nhiều cung cách và nhịp độ phức tạp đến chỗ khó lường. Vừa riêng lẻ, tản mạn, nhạt nhòa, lại vừa ồ ạt, xô bồ, không chảy thành dòng, không nhất quán. Thành thử, người muốn nghiên cứu đành bó tay không thể phân tích, tổng hợp hoặc thống kê nhằm phác họa diện mạo đời sống Thánh Nhạc Thánh Ca Việt Nam một cách chính xác được.
Đặc biệt những năm gần đây, có lẽ một phần do thái độ bỏ ngỏ từ phía cơ quan chủ quản là các đấng bản quyền, do bước đột phá của kỹ thuật – thiết bị thực hiện kinh doanh băng dĩa để chạy theo nhu cầu thời thượng, Thánh Nhạc Thánh Ca ít nhiều đã biến thành một sản phẩm bị lạm dụng để mua bán, làm giàu rất tùy tiện và cơ hội chủ nghĩa. Không ai nhớ và đếm xuể con số của những tuyển tập, băng dĩa Thánh Ca dưới nhiều tên gọi, mũ mão, kiểu dáng, chủ đề khác nhau đồng loạt bày bán, chào mời tràn lan trên thị trường văn hóa đạo.
Nói khác đi, bức tranh toàn cảnh Thánh Nhạc Thánh Ca Việt Nam hệt như khu vườn đang rộ lên trăm hoa đua nở, như nấm mọc sau mưa, rất khó phân biệt thực hư. Ai nấy đều tự phong cho mình cái quyền làm chủ các phương tiện, từ sáng tác đến in ấn, phát hành, sử dụng. Người đi tìm Thánh Ca để hát Phụng Vụ, vì thế, vô tình đã lạc vào chốn mê cung, không có lối ra. Đó là chưa nói tới cái khổ công lao động nghệ thuật, cái tấm lòng cống hiến lặng thầm và cả cái quyền lợi của những người sáng tác đã bị vi phạm, tước đoạt.
Điều chúng tôi ngọt nhạt trên đây hoàn toàn không hề mảy may suy diễn và hư cấu, nhưng có nhiều trùng hợp với “Mấy Nhận Định và Đề Nghị” của Ủy Ban Thánh Nhạc đã đệ trình Hội Đồng Giám Mục Việt Nam, nhân họp thường niên tháng 10.2004: “Ban Thánh Nhạc chúng con nhận được nhiều gợi ý từ nhiều nơi gửi tới phàn nàn về tình trạng bỏ ngỏ và thiếu những quy định rõ ràng về Thánh Nhạc, nhất là những bài hát sử dụng trong Phụng Vụ...”
2. Đến Một Thực Trạng...
Chẳng dám nói ngoa. Bản thân kẻ viết bài này, nhiều lần đã từng có cảm giác choáng ngợp trước một rừng sách vở, tuyển tập, băng dĩa Thánh Ca, chả kém cạnh gì thị trường nhạc thời thượng ồn ã bên ngoài. Cũng lấy làm mừng, vì vẫn có đông đảo người sáng tác hoặc phổ biến, vẫn trần thân cày ải để đóng góp phần mình vào nguồn lực phong phú đa dạng vốn có của Thánh Nhạc Thánh Ca.Tuy nhiên, không khỏi thầm lo khi thấy diễn tiến giữa phẩm và lượng không đạt chuẩn cân đối, hài hòa. Liệu có cường điệu chăng khi trộm nghĩ, ở đây và lúc này, nhạc đạo – nhạc đời cùng đang đứng trên một mặt bằng ? Trong khi đó thì bậc thang giá trị của quy luật phát triển vẫn bất biến là “Quý hồ tinh, bất quý hồ đa”. Để minh họa thêm, chúng tôi xin dẫn ra đây một số nhận định cụ thể trích đoạn từ bản báo cáo đã nêu trên của Ủy Ban Thánh Nhạc Việt Nam:
- “Các nhạc sĩ tự sáng tác và tự in ấn dưới dạng phổ biến nội bộ, mà không hề xin Đấng Bản Quyền chuẩn nhận.
- Một số người vì tư lợi, thâu góp bài của các tác giả ( không hề xin phép trước, không tôn trọng luật tác quyền ), in và kinh doanh những tập Thánh Ca Cộng Đồng, không phân biệt bài nào được dùng trong Phụng Vụ, bài nào chỉ dùng trong sinh họat. Một vài cuốn sách kể trên có ghi là ”được dùng trong Phụng Vụ”, nhưng không xác nhận vị bản quyền nào chấp thuận.
- Các ca đoàn thường không tham khảo các vị hữu trách, cứ thấy có sách bán là mua về hát, không phân biệt hay-dở, tốt-xấu...
- Một vài Giáo Phận ra thông cáo hoặc Đấng Bản Quyền chỉ thị bằng miệng cấm hát bài này, bài nọ trong Giáo Phận, nhưng chỉ là cục bộ, tạo ra sự phân bì qua lại giữa những nơi không được hát và những nơi vẫn hát vui vẻ...”
Đến nay, nghĩa là đã 30 năm và đặc biệt sau 20 buổi Hội Thảo chuyên đề ( trong đó có cả những khuyến cáo, nhắc nhở, đề nghị của Ủy Ban Thánh Nhạc Việt Nam ), thực trạng ấy vẫn tồn tại như là một thực trạng, chưa có dấu hiệu chuyển biến tích cực nào. Đã có lúc, người ta vui miệng bảo, thôi thì cứ để bèo dạt hoa trôi, chết chóc ai đâu ? Thậm chí, vì đã quá quen với cái nếp nghĩ đã đóng băng ấy, cả người sáng tác lẫn công chúng ( cộng đòan ) đều chấp nhận một thái độ đồng cảm rất tiêu cực này, là cứ vô tư đi, chuyện nhỏ, thường thôi, hòan cảnh mà... Không lẽ, Ủy Ban Thánh Nhạc Việt Nam lại để mặc cho tùy tiện phát sinh, kéo dài mãi ?
3. Đã Đến Lúc...phải vào việc !
Làm sao để sớm có được một bộ ( nhiều tập liên tiếp ) Tuyển Tập Thánh Ca mang tính tổng hợp, thống nhất và sử dụng chung cho cả Giáo Hội Việt Nam ( trong – ngoài nước ) ? Câu hỏi nóng bỏng ấy thực sự đã là một trong những thao thức thời sự hàng đầu của Ủy Ban Thánh Nhạc Việt Nam, đặc biệt của người đang nóng lòng nhất trong quá trình khởi xướng – tạo điều kiện tối ưu cho những ai tha thiết mặn mà với Thánh Nhạc Thánh Ca Việt Nam, là Đức Cha Stephano Tri Bửu Thiên, Chủ tịch Ủy Ban Thánh Nhạc Việt Nam, ngay từ khi nhận trách nhiệm với Hội Đồng Giám Mục Việt Nam (10.10.2003 ). Vẫn cái giọng điệu bình dị, thật thà rất-hai-luá-mình-mình-anh-anh của đồng bằng sông Cửu Long, Đức Cha bảo, anh chị em cứ làm việc thoải mái và kiên trì.
Có thể cảm nhận rất rõ cái quyết tâm và nỗ lực ấy xuyên suốt từng chặng đường, từ dọ dẫm, làm quen đến tìm hiểu, tiếp cận và khởi động: Gặp gỡ trao đổi với Ban Thường Vụ; ra mắt làm quen với các nhạc sĩ qua buổi Hội Thảo 19 (10.1.2004; 17.3.2004 ); khởi động với buổi Hội Thảo 20 tại Hoa Viên Hiệp Nhất, Giáo Xứ Đức Mẹ Hằng Cứu Giúp ( 22.9.2004 ).
Và cuối cùng, việc phải đến, đã đến. Trong ba ngày liên tiếp vừa qua ( 10,11 và 12.5.2005 ), cũng tại Trung Tâm Công Giáo, Đức Cha Chủ Tịch đã đích thân cùng ăn, cùng ở, cùng làm việc với các thành viên đến từ mọi miền đất nước: Hà Nội, Bùi Chu, Thái Bình, Hưng Hoá ( Bắc ); Quy Nhơn, Kontum, Buôn Ma Thuột, Nha Trang ( Trung ); Sài-gòn, Xuân Lộc, Phú Cường, Đà Lạt, Phan Thiết, Cần Thơ, Vĩnh Long, Long Xuyên ( Nam ).
Họ là Linh Mục, Tu Sĩ nam nữ, Giáo Dân, không thuộc diện sáng tác. Họ là ca trưởng hoặc tham gia trực tiếp việc ca hát Phụng Vụ trong các Giáo Xứ, Dòng Tu cuả các Giáo Phận. Đơn giản, họ chỉ tự nguyện làm những người giúp việc Ủy Ban Thánh Nhạc để cùng nhau đọc – hát và xếp loại vào thang bậc: phổ biến rộng ( A ), phổ biến vừa ( B ) và phổ biến ít ( C ) – các ca khúc đã được in ấn hoặc sử dụng. Xem ra có vẻ giản đơn, nhẹ nhàng. Nhưng có ở trong cuộc mới thấy, trước một rừng tuyển tập tràn lan, công việc là chuyện đường dài, đòi hỏi nhiều hy sinh, tâm huyết và thời gian. Xin ơn Trên phù hộ anh chị em.
Rõ ràng đây là một bước khởi động ban đầu rất khẩn thiết, đặt cơ sở làm bệ phóng cho những phương hướng hoạt động sau này của Ủy Ban Thánh Nhạc. Vừa trân trọng một cách nghiêm túc đối với các tác giả – tác phẩm đã thành danh, đã có đời sống trong lòng Giáo Hội; vừa mở rộng cánh cửa mời gọi những tên tuổi phơi phới muốn cống hiến tài hoa cho Thánh Nhạc Thánh Ca Việt Nam.
Ba ngày đêm xa xứ, xa Dòng, xa nhà, tạm quên mục vụ, sinh hoạt và cơm áo gạo tiền để tự nguyện vào làm Vườn Nho Nhà Chúa. Cỗ máy đã khởi động, đã vận hành. Hy vọng từ hôm nay, cùng với nhiều đợt làm việc tập trung tương tự, một ngày không xa, Tuyển Tập Thánh Ca Việt Nam trọn bộ có giá trị tổng hợp về nội dung lẫn hình thức sẽ sớm ra mắt và được khắp các cộng đoàn Dân Chúa nồng nhiệt đón nhận. Để mọi người như một, hát lên tôn vinh Chúa và thánh hoá các tâm hồn.
Nguồn: www.trungtammucvudcct.com