Kinh thánh với gia đình
Kinh Thánh chiếm một địa vị rất quan trọng trong cuộc đời Ki-tô hữu, nhất là từ sau Công đồng Va-ti-ca-nô II, nhưng còn xa lạ đối với phần đông các gia đình Việt Nam. Từ trước đến nay giáo dân được khuyên bảo kỹ lưỡng phải giữ luật luân lý, đi nhà thờ, đọc kinh xem lễ, làm các việc đạo đức phước thiện, siêng năng lần hạt kính Đức Mẹ, viếng Mình Thánh Chúa, đi đàng thánh giá v.v…. nhưng đọc và tìm hiểu Kinh Thánh thì chưa được lưu ý và nhắc bảo bao nhiêu.
Có nhiều lý do giải thích sự kiện này. Một trong những lý do chính yếu, đó là trước khi có phong trào phục hưng Kinh Thánh trong Thế chiến thứ hai với thông điệp Divino afflante (1943) của Đức Giáo Hoàng Pio XII, dường như bên công giáo không chú trọng đến Kinh Thánh bao nhiêu. Đàng khác, các bản dịch Kinh Thánh cũng ít, nhất là bằng tiếng Việt Nam. Rồi kinh lễ lại toàn bằng tiếng La-tinh, giáo dân rất khó lòng lĩnh hội. Cũng may là từ 1954 trở đi, có sách lễ song ngữ, một bên tiếng La-tinh, một bên tiếng Việt do nhóm Hiện tại ở Hà nội phiên dịch.
Nhưng tình trạng này đã thay đổi từ sau Công đồng Va-ti-ca-nô II và nhất là từ sau 1975 đến nay. Mấy năm gần đây, các linh mục chú ý đến Kinh Thánh nhiều hơn. Giáo dân cũng được khuyến khích, nhắc bảo phải tìm hiểu Kinh Thánh. Ơ một vài nơi có những khoá Kinh Thánh được tổ chức cho giáo dân. Một số sách dẫn nhập và chú giải Kinh Thánh được phiên dịch, bên cạnh một công trình to tát đáng kể hơn là bộ Kinh Thánh của linh mục Nguyễn Thế Thuấn. Trước khi có bản dịch của cha Thuấn đã có bản dịch của cha Đa-minh Trần Đức Huân và các bản dịch bốn sách Phúc âm của nhóm Hiện tại, của cha Đoàn văn Hàm, cuốn Tìm hiểu Kinh Thánh, Lịch sử Chúa Giêsu và Giáo Hội của Phong trào hoạt đông văn hoá do Đức Cha Lâm (bấy giờ còn là đại chủng sinh 1954) khởi xướng, và toàn bộ Kinh Thánh do cha Gérard Gagnon dịch nữa. Xa xưa hơn, có bộ Kinh Thánh của cố chính Linh và nhất là bộ Sấm truyền cũ khá phổ biến và thịnh hành trong giáo dân.
Nhưng tất cả những sách cũ và mới này tương đối đều ít được phổ biến và cũng không mấy người có trong tay, nhất là từ 1970 về trước.
Năm 1970, tạp chí Nhà Chúa có thành lập một bàn giấy phổ biến Tin Mừng phát không cho những nơi ở xa.
Trên đây là những cố gắng để phiên dịch và phổ biến Kinh Thánh, chứng tỏ vấn đề cũng đã được lưu tâm, nhưng mới ở giai đoạn đầu và trên bề mặt thôi. Chắc hẳn không ai lấy thế làm thoả mãn và còn muốn đi xa hơn nữa để làm cho giáo dân Việt Nam quen với Kinh Thánh, lấy Kinh Thánh làm chất nuôi dưỡng đời sống đức tin và tìm được ở Kinh Thánh nguồn trợ lực cho những sinh hoạt hằng ngày của mình. Làm thế nào để đạt tới mục tiêu đó hay nói khác đi, làm thế nào để đưa Kinh Thánh vào trong các gia đình, khiến cho Kinh Thánh có một địa vị xứng đáng và một tầm quan trọng đích thực trong đời sống của mỗi người Ki-tô hữu. Đặt vấn đề này cũng là đặt vấn đề giúp giáo dân tìm hiểu Kinh Thánh, để chính họ đưa Kinh Thánh vào gia đình, đồng thời phát động một phong trào suy tôn Lời Chúa trong các gia đình, biến mỗi Ki-tô hữu thành người say sưa với Lời Chúa và để cho Lời Chúa hướng dẫn cuộc đời mình.
I. Giai đoạn một : Giúp giáo dân tìm hiểu Kinh Thánh
Triết học kinh viện nói : “Không ai cho cái mình không có”.
Muốn giúp giáo dân hiểu Kinh Thánh thì chính người đứng ra giúp phải hiểu trước đã. Điều này xem ra như dĩ nhiên, nhưng thực ra lại không dĩ nhiên cho lắm. Hiện nay, người có khả năng và tư cách hơn cả để giúp giáo dân tìm hiểu Kinh Thánh là các linh mục. Nhưng chính các linh mục nhiều khi cũng còn cảm thấy lúng túng với vấn đề Kinh Thánh. Nỗi lúng túng đó một phần là do gặp những đoạn Kinh Thánh hóc búa hay những vấn đề Kinh Thánh gay go, một phần vì thiếu tài liệu sách vở để tra cứu, phần khác vì trước kia cũng học Kinh Thánh vậy vậy thôi và lâu nay cũng không ngó ngàng gì đến Kinh Thánh, tuy vẫn đọc sách Thánh hằng ngày. Bây giờ vì nhu cầu và nhiệm vụ thúc bách mới ôn tập và nghiên cứu lại. Có vị nói rằng: “Bây giờ mới kể là học Kinh Thánh thật, khi tự mình tìm và học lại môn này, vì trước kia khi còn ở chủng viện cũng học cho có đủ điều để chịu chức thôi, chứ không lấy gì làm thiết tha. Đàng khác, ngày xưa môn Kinh Thánh vẫn còn là môn phụ trong các đại chủng viện. Hơn nữa cách thế và lề lối giảng dạy bấy giờ cũng không hấp dẫn bao nhiêu, do hoàn cảnh và các phương pháp chú giải chưa được nói đến và phát triển như bây giờ, chẳng hạn hồi đó ở Việt Nam (mấy chục năm về trước) chưa mấy ai nói đến khoa văn hình sử trong Kinh Thánh hoặc khoa thông diễn luận hay khoa cơ cấu ngũ học, để giúp tìm hiểu bản văn cho sâu sắc và hấp dẫn hơn.”
Ngày nay, nhờ các khoa học nhân văn tiến bộ, số người nghiên cứu Kinh Thánh đông hơn và khoa chú giải cũng mới mẻ và hấp dẫn. Đàng khác, sách báo bằng ngoại ngữ viết về Kinh Thánh cũng khá dồi dào phong phú, khiến ai muốn nghiên cứu học hỏi riêng, tương đối cũng có điều kiện hơn trước.
Thành ra, muốn giúp giáo dân tìm hiểu Kinh Thánh, công việc trước tiên của các linh mục hiện nay là trở về với Kinh Thánh bằng cách tham dự những buổi hội học Kinh Thánh, học lại, tự mình nghiên cứu và nhất là nghiền ngẫm Kinh Thánh.
Các buổi hội học Kinh Thánh không có nhiều và tuỳ nơi mới có như ở Sàigòn, mỗi tháng sau 1975 trong một thời gian mấy năm liên tiếp, Toà Tổng Giám Mục có mời các chuyên viên Kinh Thánh đến trình bày một vài vấn đề Kinh Thánh hoặc chú giải các bài đọc Chúa nhật cho các linh mục nào muốn. Vấn đề này cũng khá phức tạp và tế nhị, lại tuỳ thuộc ở nhiều điều kiện chủ quan cũng như khách quan, nên kể là khó thực hành. Dù vậy, một vài giáo phận như Xuân Lộc, Long Xuyên vẫn có những cố gắng để giúp các linh mục về phương diện này, thí dụ Xuân Lộc mấy năm liên tiếp trong dịp cấm phòng năm của linh mục, đều lấy Kinh Thánh làm chủ đề nghiên cứu học hỏi.
Ngoài những buổi hội họp, những khoá nghiên cứu rất hạn chế và hiếm hoi này ra, chỉ còn một cách là học lại và nghiên cứu riêng. Điều này rất hay và nhiều linh mục đã làm. Một hiện tượng đáng phấn khởi là hiện nay sách được ưa chuộng hơn cả là sách về Kinh Thánh và nỗ lực biên soạn hay phiên dịch các sách về Kinh Thánh cũng mạnh hơn bao giờ hết. Lời Chúa trở nên ý nhị và hấp dẫn hơn những khi khác. Vì thế, nhiều linh mục cảm thấy có nhu cầu học hỏi và nghiên cứu thêm. Nhưng cũng có không ít linh mục, tuy thấy có nhu cầu và rất ước ao, nhưng lại bị hạn chế về thời giờ và phương tiện. Dù vậy, nếu muốn giúp giáo dân tìm hiểu Kinh Thánh để họ đưa Kinh Thánh vào gia đình, rồi lại từ gia đình đem Kinh Thánh ra xã hội, thì nhất thiết bằng hết mọi cách, phải đào sâu Kinh Thánh để truyền thụ cho giáo dân.
Nhưng học lại và nghiên cứu Kinh Thánh thế nào ? Tất nhiên, có những điểm hay những vấn đề Kinh Thánh đã quên hay chưa hiểu rõ, cần xem lại các tập vở ghi chép hồi xưa hoặc những tập giáo trình in rô-nê-ô khi còn ở chủng viện., nhất là những sách báo mới ra về vấn đề. Nhưng vì không phải học để làm bài thi và không có gì thúc bách, nên cũng dễ bỏ qua.
Còn một cách thứ ba nữa là đọc sách nghiên cứu riêng. Cách này có lẽ thích hợp hơn cả, tuy gặp phải nỗi bất tiện là có khi không có đủ sách hay không tìm được sách để đọc, hoặc có sách nhưng công việc mục vụ quá bề bộn., nên không có thời giờ. Nhưng vì giúp giáo dân tìm hiểu Kinh Thánh cũng là một công tác mục vụ, nên phải dành bớt thời giờ sang cho công việc này. Hiện nay có mấy cuốn sách cần thiết bằng tiếng Việt, các linh mục có thể đọc rồi truyền lại cho giáo dân như :
- - Dẫn vào Tin Mừng
- - Tìm hiểu Cựu Ước
- - Lắng nghe Lời Chúa
- - Đọc Kinh Thánh, đọc như thế nào ?
- - Tìm hiểu Sáng thế 1 – 11
- - Tìm hiểu Cưu Ước
- - Hương trầm
- - Tìm hiểu thư Thánh Phao-lô và Khải huyền
- - Thánh Phao-lô, con người và sứ điệp
- - Dẫn vào Tân ước : Tin Mừng Nhất lãm
- - Đọc Tin Mừng theo Thánh Mát-thêu
- - Đọc Tin Mừng theo Thánh Mác-cô
- - Đọc Tin Mừng theo Thánh Lu-ca
- - Đọc Tin Mừng theo Thánh Gio-an
- - Chú giải Phúc Âm Chúa nhật năm A,B,C
- - Biểu lãm các thư Thánh Phao-lô
- - Dẫn vào Tân ước : Tin Mừng theo Thánh Gio-an
- - Vinh quang Thập giá
- - Vấn đề soạn thảo các Phúc Âm
- - Đọc sách Khải huyền
- - Đức Ki-tô, tư tưởng và hành động của Người.
về Kinh thánh đươc bày bán trong các tiệm sách công giáo như nhà sách Mai Khôi, nhà sách Đức Bà ở 44 đường Tú Xương và nhà thờ chánh tòa Sài-gòn. v.v… Cũng phải kể đến công trình dich thuật Kinh thánh toàn bộ của Nhóm Các Giờ Kinh Phung Vụ nữa. Đã có hàng triệu bản Kinh thánh lơn nhỏ được ấn hành trong những năm gần đây với các lời dẫn nhập và chú giải. Vừa rồi, Nhóm lại mới phát hành cuốn Lời Chúa cho mọi người phần Tân Ước với những lời chú giải có tính mục vụ nhiều hơn.
II. Giai đoạn hai : Trình bày – Giảng dạy
Muốn giúp giáo dân hiểu Kinh Thánh thì chính người giúp phải hiểu trước đã. Vì thế, mới đặt vấn đề cá nhân người hướng dẫn phải học hành, nghiên cứu, tìm hiểu Kinh Thánh. Qua giai đoạn đó, bây giờ đến giai đoạn trình bày, giảng dạy. Nhưng trình bày, giảng dạy lại cũng phải tùy loại, tùy người. Có loại phổ thông, có số người phải hạn chế. Loại phổ thông dành cho tất cả mọi người lớn bé già trẻ. Loại bài này vừa dễ lại vừa khó : dễ vì nội dung đơn sơ, gồm những điều cốt yếu căn bản và khó vì phải nói cho đủ mọi hạng người, sao cho tất cả đều hiểu được. Nếu có thể chia ra thành từng loại như thiếu niên, thanh niên, người lớn, phụ lão thì rất hay. Bằng không thì đành phải nói chung cho nhiều người về những điều hết sức căn bản như Kinh Thánh là gì ? Kinh Thánh nói những gì cho ta ? Tại sao ta lại phải tìm hiểu và quý trọng Kinh Thánh ? Kinh Thánh có thể sai lầm được không ?
Ngoài ra là loại dành riêng cho một số người hạn chế, gồm những người tình nguyện và có một mức độ văn hoá cao hơn để họ học rồi truyền lại cho những người khác. Đây là hình thức của những nhóm hội học Kinh Thánh khá thịnh hành và phổ biến trong giới giáo dân hoạt động tông đồ. Với nhóm người này, có thể nói kỹ và sâu hơn về mỗi đề tài hay từng cuốn sách trong một thời gian liên tục kéo dài, tùy xu hướng và khả năng đón nhận của họ. Điều đáng mừng là hiện nay ở nhiều nơi có những giáo dân tỏ ra rất ham thích tìm hiểu Kinh Thánh, có người xin tham dự những lớp Kinh Thánh, có người xin được hướng dẫn riêng hoặc cho mượn những sách báo Kinh Thánh, lại có người xin học tiếng hy-lạp và híp-ri nữa.
Nhưng đó là lý tưởng và không phải ở đâu cũng như vậy. Đàng khác, lại còn vấn đề thời giờ, công việc làm ăn của người ta nữa. Thành ra trong thực tế, vấn đề không đơn giản và dễ dàng, dù không thiếu thiện chí cả về phía người thụ huấn lẫn người giảng huấn. Giải quyết vấn đề này thế nào, đó là nhiệm vụ của những người có trách nhiệm tại chỗ, tùy theo hoàn cảnh, điều kiện và khả năng ở mỗi địa phương, nên khó có thể đặt thành nguyên tắc hay đưa ra những chỉ dẫn thiết thực được. Có điều là cả đôi bên đều phải học và dạy. Nhưng học và dạy thế nào, đó là công cố gắng và phần sáng kiến của mỗi người, người thụ huấn cũng như người giảng huấn với sự đôn đốc, hướng dẫn, thúc đẩy của các vị có trách nhiệm từ trên xuống.
Có người đã làm một bài khảo luận về “Kinh Thánh với người Ki-tô hữu Việt Nam hôm nay”. Trong bài khảo luận này, tác giả đề cập tới ba điểm :
Sự kiện : về thái độ người Ki-tô hữu đối với Kinh Thánh, tác giả viết : “Có lẽ chúng ta không sợ sai lầm, khi nói rằng chưa bao giờ thấy người Ki-tô hữu Công giáo Việt Nam tha thiết với Kinh Thánh như từ mấy năm gần đây”. Rồi tác giả phân tích, tìm hiểu những lý do đưa tới sự kiện này. Nói chung, lời lẽ của tác giả trong đoạn này đầy lạc quan, phấn khởi nhưng là một sự lạc quan có lý dựa trên những bằng chứng cụ thể như sự kiện nhiều người theo học các lớp Kinh Thánh, tìm đọc những sách báo về Kinh Thánh, các linh mục cũng nghiên cứu, giảng giải Lời Chúa nhiều hơn, các sinh hoạt đạo đức đã bắt đầu thấm nhuần tinh thần phụng vụ và người ta cũng chú ý đến phần tinh túy, cốt yếu trong đạo hơn là những gì rườm rà, phụ thuộc ở bên ngoài.
Sang đến điểm thứ hai, tác giả đặt câu hỏi : “Trước sự kiện ấy, chúng ta hiện phải làm gì ?”
Trong hoàn cảnh hiện nay, những điều chúng ta có thể làm được xét ra cũng chẳng đáng là bao. Nhưng bây giờ, nếu chỉ làm được bấy nhiêu thôi, theo thiển ý cũng là đáng kể rồi.
Đại để, tác giả nói đến ba việc :
- Giảng trong thánh lễ. Tác giả chủ trương phải đi sát với Lời Chúa nhiều hơn, thay vì chỉ lấy một câu rồi tán rộng ra, đoạn nhân đó đề cập đến mọi vấn đề cụ thể trong giáo xứ.
- Dạy giáo lý phải để ý đưa Tin Mừng vào nhiều hơn, liệu sao cho trẻ con làm quen và nhất là thuộc Tin Mừng, thay vì chỉ học thuộc lòng những câu hỏi, câu thưa trong sách giáo lý mà thôi. Từ chỗ nghe đọc và thuộc Tin Mừng trong giáo lý, dần dà trẻ em và cả người lớn nữa sẽ cảm thấy cần phải trực tiếp đọc Tin Mừng để sống đạo.
- Đọc một phần Các Giờ kinh Phụng vụ. Đây là một điều mới mẻ, chưa phổ biến mấy, nhưng có người và có nơi đã thử và thấy bổ ích. Nhờ đọc các giờ kinh này, họ được làm quen với Lời Chúa trong các Thánh vịnh hơn và do đó, họ thấy rằng Lời Chúa thật là thấm thía và ý nhị, thích hợp cho mọi cảnh đời và có sức khơi gợi những tâm tình cầu nguyện phong phú. Sách Các Giờ Kinh Phụng Vụ hiện nay khá sẵn, giáo dân đã bắt đầu biết đến và sử dụng, nhất là các đoàn viên trong Huynh Đoàn gíáo dân Đa Minh.
Về việc thì theo tác giả, phải lo giảng Lời Chúa cho nghiêm chỉnh và kỹ lưỡng hơn trong các buổi lễ, dạy giáo lý và khuyến khích giáo dân đọc các sách Tin Mừng. Về người thì lưu ý đến việc giảng dạy Kinh Thánh cho các chủng sinh và thúc đẩy các linh mục chuyên cần trau dồi học hỏi thêm Kinh Thánh. Về “sự” thì lo cho có thêm nhiều tài liệu Kinh Thánh bằng tiếng Việt và kiếm được những sách diễn nghĩa, chú giải Kinh Thánh bằng ti61ng Anh, tiếng Pháp để học hành và nghiên cứu thêm.
Bài khảo luận này cho thấy một số vấn đề cụ thể và đưa ra những giải quyết thực hành. Nếu làm được những điều tác giả nêu ra trong bài đó, tưởng đó cũng là góp phần xây dựng công cuộc tìm hiểu Lời Chúa và đưa Kinh Thánh mỗi ngày một thâm nhập vào các gia đình công giáo Việt Nam.
III. Giai đoạn ba : Khuyến khích giáo dân đọc và nghe Kinh Thánh.
Linh mục nghiên cứu, giảng dạy Kinh Thánh không thôi chưa đủ, mà còn phải tìm mọi cách thúc đẩy giáo dân đọc Kinh Thánh nữa. Vấn đề này hơi khó khăn và phức tạp trong hoàn cảnh hiện thời. Khó khăn vì giáo dân chưa mấy người có sách Kinh Thánh, tuy sách đã đưọc in ra khá nhiều và bán dưới giá thành cốt để phổ biến Lời Chúa, lại ít được nghe nói về Kinh Thánh và có muốn đọc cũng không biết đọc với ai và đọc thế nào, trừ khi chính các linh mục đứng ra tổ chức và hướng dẫn. Phức tạp vì vấn đề đọc Kinh Thánh còn tuỳ thuộc nhiều yếu tố như trình độ hiểu biết, khả năng lĩnh hội, điều kiện vật chất, thời giờ rảnh rỗi và bầu khí sinh hoạt trong gia đình cũng như nơi họ đạo nữa v.v…..
Tuy nhiên, không phải vì khó khăn và phức tạp mà đành bó tay không làm gì cả. Vậy, ngoài việc khuyến khích thúc đẩy trong nhà thờ, các vị có trách nhiệm nên bắt tay vào việc một cách từ tốn và kiên nhẫn, như chuyên cần diễn giảng Lời Chúa trong Thánh lễ hằng ngày và nhất là Chúa nhật, dưới hình thức giảng dụ đơn sơ thân mật. Làm thế nào cho giáo dân chú ý theo dõi Lời Chúa trong phụng vụ Thánh lễ bằng cách làm nổi bật các bản văn Kinh Thánh, tập trung sức chú ý của giáo dân vào các bản văn phụng vụ, không để cho hát những bài không ăn nhằm gì với ý nghĩa các bài ca nhập lễ, đáp ca và hiệp lễ hay toàn bộ Thánh lễ cử hành hôm đó. Hát là hát lễ, chính nội dung buổi lễ cử hành chứ không phải chỉ là hát trong lễ và hát bất cứ bài nào cũng được, chẳng đếm xỉa gì đến vị trí và vai trò của từng bài ca một, vì mỗi bài ca nhập lễ, đáp ca hay hiệp lễ đều có nội dung và tác dụng riêng, nên bài hát cho xứng hợp với từng loại bài ca một, thí dụ nhập lễ phải tạo ra bầu khí dẫn đưa vào ý nghĩa buổi lễ ngày hôm đó; đáp ca phải là đối đáp giữa ca đoàn hay xướng ca viên với cộng đoàn, và có tính nghiền ngẫm, đáp ứng Lời Chúa vừa mới nghe trong bài đọc; hiệp lễ phải là kết hợp tâm tình của người rước lễ với Đấng họ vừa đón nhận, dựa theo lời lẽ của chính bài ca hiệp lễ.
Nếu chú ý về điểm này thì mỗi buổi cử hành sẽ là một toàn bộ duy nhất và Lời Chúa trong buổi lễ hôm ấy sẽ thâm nhập vào tâm trí người tham dự một cách sâu sắc và đích đáng. Muốn vậy, cần phải để ý chọn và tìm bài hát cho thích hợp. Nếu không chọn và tìm được bài thích hợp, thì thà đọc cho mọi người nghe để ghi nhớ mà theo dõi và tham dự Thánh lễ còn có ích hơn. Ngoài ra là chọn người đọc sách Thánh, vì không phải bất cứ ai đọc cũng được, mà phải là người có cung giọng đọc cho người ta nghe rõ, có khả năng phân câu dứt ý cho người ta hiểu.
Cuối cùng là diễn giảng các bản văn trong lễ. Không buộc phải diễn giảng hết mà chỉ cần chọn một vài điểm cần thiết và thích hợp lấy từ chính các bản văn Kinh Thánh trong lễ, chứ không phải là một đề tài nào ở bên ngoài không có liên lạc gì với Lời Chúa trong buổi lễ hôm ấy.
Đó là trong phạm vi Thánh lễ. Còn ngoài Thánh lễ ra, có thể tổ chức những buổi suy tôn Lời Chúa trong các nhóm ít người tại các buổi học giáo lý hay mỗi tối ở gia đình, trong đó các người tham dự cùng nhau chia sẻ Lời Chúa, dưới sự hướng dẫn của các vị có trách nhiệm hay những ai tương đối được huấn luyện hay hiểu biết về Kinh Thánh hơn.
Nhưng vấn đề tiên quyết là liệu sao cho giáo dân làm quen với Kinh Thánh bằng cách khuyến khích và giúp họ trực tiếp đọc sách Thánh đã. Cựu ước đối với phần đông còn xa lạ, nhưng Tân ước, đặc biệt là bốn sách Tin Mừng, giáo dân quen thuộc hơn. Nếu họ không đọc được nhiều thì ít là biết và đọc được một sách Tin Mừng đã. Mới đầu có khi họ không hiểu và sẽ lấy làm nhàm chán. Vì thế, các vị có trách nhiệm phải khuyến khích và nâng đỡ những cố gắng của họ, bằng cách chỉ cho họ thấy ích lợi và giá trị của những lời Tin Mừng, cũng như cách ứng dụng vào mọi thời và mọi hoàn cảnh của những lời ấy, vì quả thật Tin Mừng bao giờ cũng có tính hiện tại và hợp cho mọi thời. Cụ thể như nhiều gia đình đã làm là buổi tối rút vắn giờ kinh thường lệ trong gia đình lại, để đọc một đoạn Tin Mừng, rồi cả gia đình ngưng mấy phút để suy nghĩ và cầu nguyện theo đoạn Tin Mừng đó.
Các nỗi khó khăn.
Nhiều người muốn đọc Kinh Thánh nhưng cảm thấy khó, vì không có người hướng dẫn, hoặc không có thời giờ hay điều kiện như các lời tâm sự dưới dd chứng tỏ :
* “Từ nhiều năm nay, tôi muốn đọc Kinh Thánh. Điều này đối với tôi xem ra dễ dàng. Nhưng khi bắt đầu đọc rồi, tôi mới thấy là cần phải có người hướng dẫn. Có biết bao nhiêu điều khó hiểu, khó tin. Tôi cho rằng những nhân vật trong Kinh Thánh là những người thái cổ, họ nhìn thấy những điều mà tôi cho là không có. Hơn nữa làm sao phân biệt được cái thực với cái hư trong đó. Rồi đọc và suy nghĩ,, ít khi tôi tìm được điều Chúa muốn nói và muốn yêu cầu tôi làm bây giờ ?”
Nỗi khó khăn này thật là tiêu biểu. Nó cho chúng ta thấy mọi vấn đề : Vấn đề thứ nhất là làm sao phân biệt trong Kinh Thánh cái nào là lịch sử, cái nào là thi ca, cái nào là truyện ky. Vấn đề thứ hai là làm sao khám phá ra điều Chúa muốn truyền dạy ta qua những đoạn văn trong một cuốn sách rời rạc không ăn ý gì với nhau, như có người nói: “Tôi thấy hầu hết các bản văn đều khó hiểu. Tôi “khựng” lại trước các hình ảnh dùng trong Kinh Thánh, trước bối cảnh lịch sử tôi không biết, trước các tên riêng xa lạ. Tôi thấy có nhiều nước “chấm” quá mà lại ít thức ăn có thể dùng được.”
Từ những khó khăn này nảy ra ý kiến là phải có những cuốn sách chỉ dẫn cách đọc và giải thích những chỗ khó. Đây là một nhu cầu chính đáng. Và quả thực đã có nhiều tác giả đáp ứng nhu cầu này qua các sách giải thích và hướng dẫn cách đọc như sách Tìm hiểu Cựu Ước, Hương trầm v.v…. Ngoài những khóa hội học,, những tổ nghiên cứu có hướng dẫn thì sách báo viết về Kinh Thánh là những sự giúp đỡ quý giá và cần thiết.
Đến với Kinh Thánh qua những ngã đường khác nhau.
Tuy thấy ngỡ ngàng lại gặp nhiều khó khăn khi đọc Kinh Thánh, nhưng nhiều người vẫn cứ thử. Sau nhiều lần thí nghiệm, họ bắt đầu quen dần và cảm thấy thú vị. Có người không biết bắt đầu từ chỗ nào, nhưng nhờ được chỉ dẫn qua bản Giúp bạn đọc Kinh thánh với 6 câu hỏi gợi ý, do một giáo sư Kinh thánh tại Trung Tâm học vấn Đa Minh Gò vấp ấn hành. Bây giờ trong lịch công giáo, thấy chỉ những đoạn sách Kinh Thánh cho mỗi Chúa nhật và trong sách Lời Chúa trong thánh lễ lại có những bài sách thánh được phân chia theo mùa và năm phụng vụ nữa, nên ai muốn đọc Kinh Thánh thường xuyên và đều đặn đỡ phải băn khoăn và mất công tìm xem phải bắt đầu từ đâu.
Có người, tuy không biết phải bắt đầu từ đâu, nhưng vẫn cứ đọc Kinh Thánh không theo một dàn bài hay thứ tự nào hết. Điều quan trọng là ham thích đọc Kinh Thánh. Sau đó, cùng với thời gian và kinh nghiệm, họ tự khám phá ra phải đọc theo thứ tự nào, như lời tâm sự dưới đây :
“Tôi bắt đầu đọc Kinh Thánh ngay từ những trang đầu tiên. Tôi thấy có nhiều điều khó hiểu, nhưng tôi nghĩ rằng sau này sẽ có thể vượt qua những khó khăn đó.
Đang khi đọc như thế và tất nhiên là tôi không đọc hết từ đầu đến cuối, tôi gặp được một vài phương pháp giúp tôi như dàn bài đọc Tin Mừng. Những dàn bài đọc này có liên quan tới những đoạn Cựu ước. Rồi đến các sách tu đức có nhiều trích dẫn Kinh Thánh lấy trong Cựu ước và Tân ước, hoặc những sách bàn riêng về một chủ đề Kinh Thánh như Le mystère du Temple của cha Congar. Tất cả những yếu tố này đã giúp tôi thêm hứng thú đọc Kinh Thánh và nhất là soi sáng những điều xem ra tối tăm khó hiểu lúc ban đầu.
Sau khi tìm được dàn bài đọc Kinh Thánh trong ba năm, tôi không đọc Kinh Thánh liên tiếp tuần tự theo từng sách nữa, mà theo dàn bài phân chia theo chu kỳ phụng vụ. Cách phân chia này tôi rất thích. Hiện nay tôi mới theo được có một mùa, tôi sẽ theo cho đến hết và như vậy mỗi ngày phải đọc gần một đoạn.”
Nhiều người được biết và làm quen với Kinh Thánh qua ngả Phụng vụ. Lối này có vẻ rất được ưa thích vì đỡ vất vả hơn như có người cho biết :
“Vì không có thời giờ lại bị mỏi mệt nên tôi không thể nghiên cứu Kinh Thánh một cách đều đặn và sâu sắc được. Phần nhiều tôi chỉ đọc Kinh Thánh qua các bản văn phụng vụ mỗi ngày trong sách lễ hoặc trong sách các bài đọc thôi.”
Một nữ sinh sư phạm nhờ Phụng vụ mà biết được những điều Chúa muốn dạy, thí dụ qua các bài đọc trong lễ, hoặc qua sách nguyện. Cô ấy nói :
“Một cô bạn của tôi mua cuốn Phụng vụ Các Giờ kinh , còn tôi thì mua cuốn Lời Chúa trong thánh lễ . Cả hai cuốn sách này đều là những dụng cụ rất tốt để huấn luyện Kinh Thánh và giúp hiểu biết về văn chương các giáo phụ, miễn là chịu khó đọc hằng ngày. Không phải đọc tất cả, nhưng ít là Thánh vịnh và các bài đọc.
Nhưng dịp tốt đẹp và sâu xa nhất đưa tôi đến với Kinh Thánh là Phụng Vụ Mùa Chay. Đức tin của tôi nhờ đó được thêm phong phú và vững mạnh lạ lùng. Tôi rất xúc động vì những điểm song hành giữa Cựu ước và Tân ước. Những hình ảnh trước kia đối với tôi là ngây ngô (như truyện bà Suzanne và mấy viên kỳ lão) đã in sâu vào trí óc tôi từ hồi còn nhỏ, nay đối với tôi có một ý nghĩa mới, khi tôi đem ra đối chiếu với lời giảng huấn của Đức Ki-tô trong Tin Mừng (ví dụ truyện người đàn bà ngoại tình). Trong Phụng vụ, có cả một nền huấn giáo đích thực cần thiết cho những người đã chịu phép rửa tội rồi, cũng như những người sẽ chịu trong đêm Vọng Phục Sinh.”
Nhiều người khác theo các nhóm hội học Kinh Thánh. Có người 41 tuổi mới bắt đầu mở Kinh Thánh ra đọc như lời chính đương sự nói :
“Tôi mở Kinh Thánh ra đọc đã được hơn một năm vào lúc tôi 41 tuổi. Vào thời kỳ này, tôi bắt đầu theo các lớp Kinh Thánh do cha sở họ tôi dạy. Khi thì cha lấy các đoạn Phúc âm, khi thì chọn một đề tài thích hợp với mùa phụng vụ ( như sự sám hối, sự sống lại). Nhờ những bản toát yếu phân phát cho thính giả sau các buổi học, tôi có thể tham chiếu các đoạn trích dẫn trong Kinh Thánh. Từ tháng 9 trở đi, ngày nào tôi cũng đọc Kinh Thánh trong sách các bài đọc, nhờ vậy tôi làm quen được với những bản văn trước kia đối với tôi hoàn toàn xa lạ và nay làm tôi say mê. Mùa Chay là dịp thúc đẩy tôi đọc các đoạn quan trọng hơn trong sách Ngôn sứ I-sa-i-a, Giê-rê-mi-a, Ê-dê-ki-en.
Từ khi mua sách Kinh Thánh do Nhóm Phụng Vụ Các Giờ Kinh phiên dịch, tôi bắt đầu đọc từ đầu và hiện nay đã đọc tới phần cuối sách Ngũ Thư. Tôi hy vọng với ơn Chúa giúp sẽ kiên trì đọc Kinh Thánh liên tiếp, vì tôi rất thích theo những giai đoạn biến chuyển trong Giao ước giữa Thiên Chúa với dân Người. Sau đó, tôi sẽ nghiên cứu tường tận một vài cuốn trong Kinh Thánh, nhờ các sách dẫn nhập và chú giải của các tác giả đương thời được dịch sang tiếng Việt Nam
KẾT LUẬN :
Kinh Thánh với gia đình quả là một mối bận tâm lớn cho ai có trách nhiệm nhất là trong hoàn cảnh hiện nay. Nhiều người biết như thế, nhưng làm thế nào để giải quyết thì đó thật là một vấn đề gay go. Vì thế mới phải đặt ra ở đây cho những người có tâm huyết cùng suy nghĩ thảo luận. Một vài suy nghĩ và nhận định mới phác họa cũng chỉ là những gợi ý khai mào cho cuộc trao đổi hơn là những đường hướng có tình giải quyết. Vấn đề sẽ không thể giải quyết được, nếu những ai có liên hệ trực tiếp xa gần không chịu khổ công tìm tòi, đầu tư thời giờ, tiền bạc, hy sinh tự do cá nhân và đành để cho cuộc đời của mình bị xáo trộn vì công việc đưa Kinh Thánh vào các gia đình và làm cho các gia đình đón nghe Lời Chúa, bằng cách cổ động, khuyến khích, trình bày, giảng dạy, miệt mài suy niệm ….
Đó là về phía những người có trách nhiệm. Còn về phía các gia đình thì vấn đề cũng nêu lên những đòi hỏi không kém. Xưa nay các gia đình ít để tâm đến Kinh Thánh và chưa thấy Kinh Thánh là cốt tuỷ của Đạo. Bây giờ mới được nghe nói và hiểu biết đôi chút thì lại không đủ phương tiện, khả năng và thời giờ. Thành ra, nếu có được khuyến khích và thúc đẩy, thì lại dễ bị cám dỗ đưa ra những lý do, để châm chước cho mình khỏi phải cố gắng và tham gia vào phong trào học hỏi và suy tôn Lời Chúa.
Cho nên cả hai phía đều cần có những nỗ lực qui tâm. Điểm qui tâm đó là lời thiết tha kêu mời của Chúa. Chúa kêu gọi chúng ta đến với Người, vì Người có những Lời ban Sự Sống. (Ga 6,68).