LỄ HIỂN LINH
Hiển Linh : chuyện của Thiên Chúa hay của loài người ?
Dẫn nhập đầu lễ : Kính thưa cộng đoàn,
Hôm nay, cộng đoàn chúng ta long trọng cử hành Lễ Hiển Linh. Mầu nhiệm “Hiển Linh” có nghĩa là “Thiên Chúa biểu lộ thần tính của Ngài”, Thiên Chúa tỏ mình cho chúng ta. Ỏ đây, trong Thánh Lễ nầy, một lần nữa Thiên Chúa “Hiển linh” cho nhân loại, tỏ mình cho chúng ta qua mầu nhiệm “Ngôi Hai Nhập Thể” và đang hiện diện ở cùng chúng ta. Chính vì thế, lễ “Hiển Linh” là một lễ “Giáng Sinh” khác, cuộc Giáng sinh mang chiều kích uy nghi và rạng rỡ của mầu nhiệm “Thiên Chúa tỏ mình cho nhân loại”.
Chúng ta cử hành lễ Hiển Linh hôm nay trong bối cảnh một năm dương lịch mới bắt đầu và là năm Giáo Hội Việt Nam “Sống Lời Chúa”. Nhờ Lời Chúa là “ánh sáng chỉ đường soi lối”, chúng ta cùng hân hoan tiến bước trên lộ trình của một Năm Mới bắt đầu.
Giờ đây, chúng ta hãy thành tâm sám hối để xứng đáng cử hành Thánh lễ.
Giảng Lời Chúa : Kính thưa cộng đoàn,
Điều đầu tiên chúng ta gặp được trong sứ điệp phụng vụ lễ Hiển Linh chính là cái chất thi ca, cái ý nghĩa thiêng liêng, huyền nhiệm lại được diển tả, trình bày bằng những chất liệu của không gian và hình ảnh thật gợi cảm. Chúng ta có thể dễ dàng nhận ra điều nầy qua vài trích đoạn trong bài thánh thi giờ Kinh Phụng vụ lễ Hiển Linh hôm nay :
Hởi các bạn người đi tìm Chúa,
Ngước mắt lên thẳng ngó trời cao,
Kìa xem điềm lạ ánh sao,
Hào quang rộng tỏa khắp bầu không trung.
Ngôi sao ấy ngời trong vẻ đẹp,
Ánh trời hồng nối kết trăng thanh.
Báo tin hội lớn hình thành,
Kitô Cứu Chúa mặc thân xác người…
Trong khi đó, qua ngôn ngữ của phụng vụ và Thánh kinh, chúng ta gần như được mách bảo : Hiển Linh vừa là chuyện của Thiên Chúa (Thiên Chúa tỏ mình, Thiên Chúa mặc khải, Thiên Chúa hiển linh), cũng vừa là chuyện của loài người (con người ra đi tìm kiếm, dõi theo ánh sao lạ, cung bái Hài Nhi….)
1. Hiển linh : chuyện của Thiên Chúa :
Để nhấn mạnh nội dung nầy, có người đã bảo : “Cuốn Kinh Thánh chỉ là một tiếng kêu mãi vang dội : Thiên Chúa khát khao tìm kiếm nhân loại. Từ sách Khởi Nguyên : "Adong, Ngươi ở đâu ?" cho đến sách Khải Huyền: "Đây, Ta đứng trước cửa và Ta gõ ! Ai nghe tiếng Ta và mở cửa, thì Ta sẽ vào với nó, và Ta sẽ dùng bữa với nó và nó với Ta ". (Kh 3,20).
Sau đó Đức GIÊSU biết rằng mọi sự đã hoàn tất, để Kinh Thánh được nên trọn, thì Ngài nói : " TÔI KHÁT " (Ga 19,28). Lòng khao khát Chúa của nhân loại không có nghĩa gì khi sánh với lòng khát khao nhân loại của Chúa.” (Mong manh, trong bài Khao Khát kiếm tìm, Tâm linh vào đời số 4)
Và để hiểu rõ hơn tính cách “hiển linh” nầy của Thiên Chúa, chúng ta thử đọc lại một trích đoạn trong bài giảng thánh lễ Đêm Giáng Sinh tại Rôma của ĐTC Bênêđictô XVI :
“Chúng ta hãy lắng nghe một câu khác từ phụng vụ của đêm thánh này, trích từ sách Tiên Tri Isaia: “Một luồng sáng lớn đã chiếu soi cho những người còn đi trong bóng tối” (Isaia 9:1). Từ ngữ “ánh sáng” xâm nhập toàn phụng vụ của Thánh Lễ đêm nay. Nó cũng được thấy ở đoạn trích thư Thánh Phaolô gửi Titô: “Ân sủng của Thiên Chúa đã xuất hiện” (2:11). Từ ngữ “đã xuất hiện” trong nguyên ngữ Hy Lạp đồng nghĩa với những từ trong tiếng Do Thái là “một luồng sáng đã chiếu soi” : “xuất hiện” này – “hiển linh” này – là một sự xâm nhập của ánh sáng Thiên Chúa vào một thế giới bị chìm ngập trong tối tăm và những vấn nạn không thể giải quyết. Rồi Tin Mừng liên kết vinh quang Thiên Chúa xuất hiện với các mục đồng và “chiếu sáng quanh họ” (Luca 2:9). Nơi đâu vinh quang Thiên Chúa xuất hiện, ánh sáng tràn ngập trái đất. Thánh Gioan nói với chúng ta rằng “Thiên Chúa là ánh sáng và trong ngài không có bóng tối” (1 Gioan 1:5). Ánh sáng là căn nguyên của sự sống. Quả thực, ánh sáng đang chói ngời trong ta.”
Và trong Bài đọc 1 hôm nay, qua cái nhìn và cảm nhận của sứ ngôn I-sa-i-a chúng ta lại được chỉ bảo rằng : nếu không có ánh sáng của Thiên Chúa hiển linh, thì mãi mãi nhân loại bị giam cầm trong bóng tối sự chết :
“Kìa bóng tôí bao trùm mặt đất, và mây mù phủ lấp chư dân; còn trên ngươi, Đức Chúa như bình minh chiếu tỏa, vinh quang Người xuất hiện trên ngươi. Chư dân sẽ đi về phía ánh sáng của ngươi, vua chúa hướng về ánh bình minh của ngươi mà tiến bước. Đưa mắt nhìn tứ phía mà xem, tất cả đều tập họp, kéo đến với ngươi…”
Vâng, nếu không có “Anh sao lạ”, nếu không có “thiên thần hiện ra loan báo Tin vui”, nghĩa là, nếu không có sự “mặc khải”, sự dẫn đưa của Thiên Chúa, thì loài người chúng ta không ai có thể khám phá, nhận biết được mầu nhiệm Thiên Chúa làm người. Chúng ta sẽ mãi mãi ngủ vùi trong một giấc ngủ triền miên của sự lầm lạc, cách xa và mù tối về sự hiện diện của Đấng Emmanuel, của Vị Thiên Chúa ở cùng chúng ta. Thật cần thiết biết bao “ánh sao mặc khải của Thiên Chúa”.
Đức tin còn dạy chúng ta rằng : công cuộc “tỏ mình, hiển linh” như thế, không chỉ có mỗi một lần cách đây 2000 năm, ánh sao lạ tỏa sáng trên vùng trời Bê-lem năm xưa không phải đã tắt lịm tự lúc nào để bỏ lại một thế giới trôi dạt bồng bềnh giữa bóng đêm của lầm lạc, đui mù, tăm tối. Không, kể từ khi Con Một được ban tặng cho thế giới, kể từ khi “Vị Hoàng Tử Bình An đã chấp chánh đăng quang”, cho dù một cuộc đăng quang chẳng giống ai : với mảo gai và thập giá, với tủi nhục và đau thương, với ngày Thứ Sáu thảm sầu trên đồi Sọ…thì một “luồng sáng đã chiếu rọi khắp địa cầu”, Thánh Linh với lửa sáng rạng ngời đã nhen lên khắp cùng bờ cõi trái đất. Suốt 2000 năm nay, có từng triệu từng triệu ánh sao Nhân chứng tung chân khắp bốn phương trời để công bố Tin mừng cứu độ, để lôi kéo muôn dân trở về chiêm bái hài Nhi Giê-su, để làm thành một đoàn dân đông đảo cùng tháp tùng tiến về phía trước, phía của tin yêu và hy vọng, phía của tình yêu sự thật và sự sống.
Thánh Phaolô đã xác nhận điều nầy trong thư gởi giáo đoàn Ê-Phê-sô mà chúng ta vừa nghe trong bài đọc 2 hôm nay :
“…nhưng nay Người đã dùng Thần Khí mà mặc khải cho các thánh Tông đồ và ngôn sứ của Người. Mầu nhiệm đó là : trong Đức Kitô Giê-su và nhờ Tin Mừng, các dân ngoại được cùng thừa kế gia nghiệp với người Do Thái, cùng làm thành một thân thể và cùng chia sẻ điều Thiên Chúa hứa”
2. Hiển linh : chuyện của loài người :
Thế nhưng, nếu “Hiển Linh” chỉ là ”chuyện riêng của Thiên Chúa” mà không liên quan gì đến nhân loại, thì cử hành hôm nay chẳng qua cũng chỉ là kỷ niệm, cũng chỉ là nhắc lại một huyền thoại, một chuyện cổ tích để mua vui. Hoàn toàn không như thế. Bởi vì, Hiển Linh cũng là chuyện của chúng ta, của toàn nhân loại. Bởi vì “Thiên Chúa ban tặng Người Con Một là để nhờ Người Con đó mà nhân loại được sống muôn đời”. (Ga 3,16 )
Quả thật, hình tượng Ba Nhà Đạo Sĩ phương đông lên đường dõi theo ánh sao lạ, vượt qua muôn dặm hành trình để về tới máng cỏ Bêlem chiêm bái Hài Nhi Cứu Thế, đã minh họa rõ nét ý nghĩa nầy. Và đó cũng chính là điều căn cốt của niềm tin Kitô giáo, niềm tin lên đường, niềm tin khám phá, niềm tin gặp gỡ, niềm tin đối thoại, và nhất là niềm tin khao khát, như cảm nhận từ xa xưa của các tác giá thánh vịnh :
" Hai tay cầu Chúa giơ lên
Hồn con khát Chúa như miền đất khô ". (Tv..142,6..,)
" Suốt đêm trường, hồn con khao khát Chúa
Trong thâm tâm những kiềm tìm khắc khoải " (Is 26,9)
" Linh hồn con đã khát khao Ngài
Tấm thân này mòn mỏi đợi trông
như mảnh đất hoang khô cằn, không giọt nước " (Tv.62)
Hay như kinh nghiệm nội tâm của Thánh Giáo Phụ Augustinô : “Hồn con xao xuyến mãi cho tới khi được yên nghỉ trong Chúa”.
Câu chuyện nhỏ trong kho tàng văn chương Ấn giáo sau đây có thể minh họa cho thái độ khao khát kiếm tìm Thiên Chúa mà lễ Hiển Linh hôm nay khơi gợi lên trong lòng chúng ta :
Có một chàng đệ tử đến thưa với vị linh đạo của mình : "Thưa Thầy con muốn gặp Chúa ".
Vị linh đạo chỉ đáp trả bằng một cái mỉm cười thinh lặng. Ngày hôm sau, người môn sinh trở lại và bày tỏ cùng một ước muốn. Vị linh đạo tiếp tục mỉm cười và vẫn sự thinh lặng cố hữu của ông. Một ngày nọ ông đưa người môn sinh đến dòng sông, thầy trò cùng trầm mình xuống nước. Chờ cho người môn đệ hoàn toàn cảm thấy thoải mái trong dòng nước mát, bất thần vị linh đạo tóm lấy anh và dìm xuống nước một hồi lâu. Người môn đệ cố gắng vùng vẫy để ngoi lên. Lúc bấy gìờ vị linh đạo mới hỏi anh : “Khi bị dìm dưới dòng nước, con cảm thấy cần điều gì nhất”
Không một chút suy nghĩ người đệ tử đáp :
- Thưa thầy, con cần có không khí để thở.
Lúc bấy gìơ vị linh đạo mới dẫn giải :
- Con có ước ao được gặp gỡ Thiên Chúa như vậy không ? Nếu con khao khát như thế con sẽ gặp được Ngài tức khắc. Ngược lại nếu con không có ước muốn như thế, thì cho dù con có vận dụng mọi tài trí và cố gắng, con sẽ không bao giờ gặp được Ngài.
Tóm lại, nếu “Hiển Linh” đó là mầu nhiệm “Thiên Chúa tỏ mình” thì đây cũng là lời mời gọi chúng ta lên đường tiến về phía của Thiên Chúa, của hang đá máng cỏ, của Ngôi Lời Nhập Thể, của Đấng Thiên Chúa đang hiện diện giữa chúng ta. Chúng ta có thể nói được rằng : toàn bộ chương trình cứu rỗi của Thiên Chúa đó chính là việc Ngài Tỏ mình cho chúng ta và mời ta lên đường về với Ngài qua người Con yêu dấu Ngài ban tặng : Đức Giê-su Ki-tô.
Tuy nhiên, để đến được với Thiên Chúa, chúng ta phải “lên đường”, phải ra khỏi cái tôi của mình, phải tiến bước trên con đường của “ánh sao Lời Chúa”, phải thức dậy khỏi giấc ngủ triền miên của biếng lười và tự mãn để nghe theo tiếng gọi của “Tin Mừng”. Chỉ với một “đức tin hành động” đó, chúng ta mới “tới được Bê-lem như các đạo sĩ phương đông xưa”, như các mục đồng ở Bê-lem hai ngàn năm trước. Và khi đã gặp Chúa, chúng ta còn phải biến mình thành những “vì sao rực lên trong đêm tối” để đưa đường dẫn lối cho bao anh chị em xung quanh đang còn ở trong những chân trời xa cách Thiên Chúa và ánh sáng cứu độ của Ngài. Những ánh sao của “lòng tốt”, của liêm chính, của quảng đại, khoan dung, của nioềm vui và hy vọng…để rọi chiếu vào một thế giới đang còn quá nhiều bóng tối của sự ác, sự dữ, của dối trá lọc lừa, của bất công, hận thù, tham lam, ích kỷ…
Nếu Ba Vua ngày xưa, sau khi chiêm bái Hài Nhi Giê-su, sau khi gặp gỡ Thiên Chúa, đã “lên đường về theo lối khác, không thèm trở lại với bạo vương Hê-rô-đê”, thì ước gì sau thánh lễ nầy, mỗi người chúng ta cũng hãy ra đi trên con đường mới của Tin Mừng, con đường mới của vui tươi, phục vụ, yêu thương, khoan dung và tha thứ, con đường của xây dựng hòa bình, đắp nghĩa huynh đệ, con đường của trong sạch và chung thủy trong tình yêu đôi lứa, của quảng đại và dấn thân trong sứ vụ tông đồ, liêm khiết và tử tế trong trách nhiệm công dân, hiếu thảo và liên đới trong tình nghĩa giá đình, ngay thẳng và chính trực trong đời sống chính trị…. Hãy can đảm bỏ lại đằng sau “vương quốc cuả Hê-rô-đê” và tránh xa những nẻo đường dẫn tới dục vọng và đam mê đen tối, ích kỷ và hận thù, tham lam ác độc…
Và như thế, viễn tượng một thế giới choáng ngợp niềm vui và an bình, một thế giới dâng tràn sự “hiểu biết Thiên Chúa như nước tràn đại dương”, một thời đại mà “vinh quang của Đức Chúa như bình minh tỏa rạng” sẽ không còn xa nữa nhưng đang trở về, đang trở về từ hôm nay nơi bàn tiệc Thánh Thể nầy…