GIÁNG SINH XƯA NAY
NGUỒN GỐC CỦA LỄ GIÁNG SINH
Mặc dầu lịch sử về nguồn gốc của lễ giáng sinh hàng năm vào 25/12 không được rõ rệt xuất xứ tự đâu, theo bộ bách khoa tự điển Infopedia và Encarta thì tập tục mừng lễ Giáng sinh ngày 25/12 hàng năm bắt nguồn từ thói tục của những dân tộc ngoài Kitô giáo các vùng Đức và Âu châu mừng kính thần mặt trời.
Theo bài của Bạch Mỹ trong Dân Chúa Úc Châu số 10-/86 thì đến khoảng đầu thế kỷ thứ IV, Đức thánh cha Libere mới chính thức thành lập lễ này tại Roma. Tuy thế không buộc và phổ biến sâu rộng trong Giáo hội hoàn vũ.
Trong những thập niên đầu của Giáo hội, Giáo hội chỉ có mừng kính trọng thể hai biến cố Chúa chịu chết và phục sinh quang vinh mà thôi. Việc mừng Chúa giáng sinh sau này mới được phổ biến sâu rrộng hơn nhằm thánh hóa những ngày đại hội ăn chơi của dân gian
CÁC PHONG TỤC CỦA GIÁNG SINH
Tìm hiểu tự điển ta thấy tiếng Anh và Pháp và hầu hết dân gian nhận ra Noel hay Christmas chỉ Giáng sinh của Chúa. Còn cách thức mừng lễ với hang đá máng cỏ, cây thông với đèn sáng rực rỡ có lẽ bắt nguồn từ thời thánh Phan Sinh Assisi. Khi Ngài mong ước và ủy thác cho Jean Velita, người bạn thân, sắp xếp dàn cảnh như hang đá máng lừa xưa trong ngày Giáng sinh hầu bạn bè và các tín hữu cảm nghiệm cảnh thực phần nào sự kiện con vua trời giáng thế năm xưa.
Và tập tục này được mau chóng lan tràn khắp toàn cầu. Theo Bộ bách khoa Encarta thì tập tục cây thông giáng sinh mãi sang thế kỷ thứ 17 mới phát nguồn từ Strasbourgh, Pháp và lan tràn qua Đức cùng khắp Âu Châu. Năm 1841 hoàng tử Albert con nữ hoàng Victoria đem tập tục này vào Anh quốc và từ đó lan tràn qua Mỹ châu, Úc châu qua các đợt sóng di dân. Tập quán ông già Noel thì do những sắc dân Đức, Hòa Lan khởi xướng và ông già Noel đem theo quà giáng sinh trong đêm giáng sinh là hình thức biến thái từ lễ thánh Nicholas mừng vào ngày 6/12 hàng năm; ngày nay gọi là Santa Claus.
Khắp nơi trên thế giới, ngày Giáng sinh của Chúa Giêsu là lễ nghỉ của toàn cầu và người người tặng quà cho nhau để nói lên lòng biết ơn, tình thương mến. Ngày Giáng sinh cũng là ngày của hòa bình như Thiên thần ca xướng trong đêm Belem xưa: “Vinh danh Thiên Chúa trên trời, bình an dưới thế cho người thiện tâm”. Ngày Giáng sinh đã trở thành ngày chung sống hòa bình, những nơi đang tranh chấp cũng tạm gác súng, hiềm thù để sống hài hòa an thái với nhau.
LỄ GIÁNG SINH TRÊN QUÊ HƯƠNG VIỆT NAM
Tại quê hương thân yêu Việt Nam, theo cuốn Lịch sử truyền giáo Việt Nam của linh mục Nguyễn Hồng thì thánh lễ giáng sinh đầu tiên được cử hành trên quê hương Việt Nam vào đầu thế kỷ thứ 17, mang tính cách dung hợp lễ nghi Lamã và Việt Nam. Thánh lễ nửa đêm trọng thể có nghi lễ gia nhập Kitô giáo, xong thì giáo sĩ cùng giáo dân lần lượt lên hôn chân tượng Chúa Hài Đồng. Sau này còn thêm cuộc rước kiệu Chúa Hài Đồng thật linh đình. Chẳng được bao lâu thì Giáo hội bị bắt hại nên cách thức mừng lễ linh đình và long trọng bị giảm thiểu và lễ được tổ chức âm thầm; tuy thế âm hưởng của lễ này ảnh hưởng và lan trùm trên khắp mọi miền của đất nước thân yêu.
NĂM XƯA CHÚA GIÁNG SINH
Trong chuyến hành hương gần đây, chúng tôi có dịp tới cánh đồng mục tử, dâng lễ trong hang bò chiên năm xưa để mặc lấy vài tâm tình của những mục đồng thành tâm được các thiên thần mời gọi đi chầu vua cả giáng thế. Họ đã vội vã lên đường quên lạnh giá của đêm tối âm u giá buốt, quên giấc ngủ vùi say sau một ngày dầm mưa giãi nắng... Họ đi với trọn tấm lòng thành khát vọng tìm gặp nguồn ơn cứu rỗi không giống gian trần mà thánh Gioan chi lại trong mấy câu đầu của Phúc âm ngài viết:
Lúc khởi đầu đã có Ngôi Lời.
Ngôi Lời vẫn hướng về Thiên Chúa,
và Ngôi Lời là Thiên Chúa.
Lúc khởi đầu Ngài vẫn hướng về Thiên Chúa.
Nhờ Ngôi Lời, vạn vật được tạo thành,
và không có Người,
thì chẳng có gì được tạo thành.
Điều đã được tạo thành ở nơi Người là sự sống,
và sự sống là ánh sáng cho nhân loại.
Ánh sáng chiếu soi trong bóng tối,
và bóng tối đã không diệt được ánh sáng...
Người đến trong nhà mình,
nhưng người nhà chẳng chịu đón nhận.
Còn những ai đón nhận
tức là những ai tin vào danh Người
thì Người cho họ quyền trở nên con Thiên Chúa.
Nhân gian đã từ bóng tối bước vào ánh sáng an bình. Chúa Hài nhi tới để giao hòa chúng sinh với Đấng Tạo hóa, để hòa giải con người với con người và vãn hồi trật tự nguyên thủy hài hòa của vũ hoàn: trời đất và con người (thiên nhân địa). Cộc giáng sinh của Con Trời được thánh Luca ghi lại trong Phúc âm chương 2 như sau:
Thời ấy, hoàng đế Augustô ra chiếu chỉ, truyền kiểm tra dân số trong khắp cả thiên hạ... Ai nấy phải về nguyên quán mà khai tên tuổi. Bởi thế ông Giuse từ thành Nadarét, miền Galilê lên thành Belem, miềm Giuđê, là thành vua Đavít, vì ông thuộc về nhà và gia tộc vua Đavít. Ông lên đó khai cùng với người đã đính hôn với ông là bà Maria, lúc ấy đang có thai. Khi hai người đang ở đó thì Maria đã tới ngày mãn nguyệt khia hoa. Bà sinh con trai đầu lòng, lấy tã bọc con, rồi đặt nằm trong máng cỏ vì hai ông bà không tìm được chỗ trong nhà trọ.
Trong vùng ấy có những người chăn chiên sống ngoài đồng và thức đêm canh giữ đàn vật. Và khi Sứ thần Chúa đứng bên họ... bảo họ:”Ta báo một tin mừng trọng đại... Hôm nay, một Đấng Cứu Độ đã sinh ra cho anh em trong thành vua Đavít, Người là Đấng Kitô Đức Chúa...” Bỗng có muôn vàn thiên binh hợp với sứ thần cất tiếng ngợi khen Thiên Chúa rằng:
Vinh danh Thiên Chúa trên trời,
bình an dưới thế cho loài người Chúa thương.
CHÚA GIÁNG SINH HÔM NAY
Mỗi mùa giáng sinh về là hàng quán nhộn nhịp kẻ mua người bán. Mùa giáng sinh tại xứ Úc rơi vào mùa nghỉ hè của sinh viên học sinh và các hãng xưởng nên nhịp sống càng tăng. Chính phủ vẫn thường cảnh tỉnh dân chúng phải tiêu xài cho đúng mức, cho vừa túi tiền. Vì trong thời đại mua bán bằng card, nên nhiều khi xài quá tay mà không biết. Thi hào David Ravelli viết một câu chuyện “Chúa đi xe điện ngầm” rất hay và thi vị, tả cảnh Chúa hiện thân đi xe điện với chúng ta hôm nay, Chúa gặp bao cảnh trạng vui buồn sướng khổ trớ trêu. Từ cảnh nhã nhặn, người với người lịch thiệp, tới cảnh khố rách áo ôm. Từ cảnh đạo đức tới cảnh xì ke chích choác và hôn hít... Chúa sẽ nghĩ gì? Chúa sẽ phản ứng ra sao?
Hôm qua tôi có dịp đi Shopping, các bãi đậu xe kín đặc, phải đảo qua đảo lại vòng vòng may ra mới kiếm được chỗ đậu xe vì có người đã mua sắm xong đi về... Trong các thương xá người người như dòng sông bị cuốn theo dòng! Người ta đa mua những món quà cuối cho những người thân trong dịp lễ Giáng sinh và năm mới... Tự hỏi chúng ta bận rộn bề ngoài và sửa soạn quà cáp cho nhau, có mấy ai đã và đang nghĩ "Mình phải sửa soạn món quà gì cho Hài Nhi Giêsu, Người mà chúng ta mừng sinh nhật sắp tới???"
NGUỒN GỐC CỦA LỄ GIÁNG SINH
Mặc dầu lịch sử về nguồn gốc của lễ giáng sinh hàng năm vào 25/12 không được rõ rệt xuất xứ tự đâu, theo bộ bách khoa tự điển Infopedia và Encarta thì tập tục mừng lễ Giáng sinh ngày 25/12 hàng năm bắt nguồn từ thói tục của những dân tộc ngoài Kitô giáo các vùng Đức và Âu châu mừng kính thần mặt trời.
Theo bài của Bạch Mỹ trong Dân Chúa Úc Châu số 10-/86 thì đến khoảng đầu thế kỷ thứ IV, Đức thánh cha Libere mới chính thức thành lập lễ này tại Roma. Tuy thế không buộc và phổ biến sâu rộng trong Giáo hội hoàn vũ.
Trong những thập niên đầu của Giáo hội, Giáo hội chỉ có mừng kính trọng thể hai biến cố Chúa chịu chết và phục sinh quang vinh mà thôi. Việc mừng Chúa giáng sinh sau này mới được phổ biến sâu rrộng hơn nhằm thánh hóa những ngày đại hội ăn chơi của dân gian
CÁC PHONG TỤC CỦA GIÁNG SINH
Tìm hiểu tự điển ta thấy tiếng Anh và Pháp và hầu hết dân gian nhận ra Noel hay Christmas chỉ Giáng sinh của Chúa. Còn cách thức mừng lễ với hang đá máng cỏ, cây thông với đèn sáng rực rỡ có lẽ bắt nguồn từ thời thánh Phan Sinh Assisi. Khi Ngài mong ước và ủy thác cho Jean Velita, người bạn thân, sắp xếp dàn cảnh như hang đá máng lừa xưa trong ngày Giáng sinh hầu bạn bè và các tín hữu cảm nghiệm cảnh thực phần nào sự kiện con vua trời giáng thế năm xưa.
Và tập tục này được mau chóng lan tràn khắp toàn cầu. Theo Bộ bách khoa Encarta thì tập tục cây thông giáng sinh mãi sang thế kỷ thứ 17 mới phát nguồn từ Strasbourgh, Pháp và lan tràn qua Đức cùng khắp Âu Châu. Năm 1841 hoàng tử Albert con nữ hoàng Victoria đem tập tục này vào Anh quốc và từ đó lan tràn qua Mỹ châu, Úc châu qua các đợt sóng di dân. Tập quán ông già Noel thì do những sắc dân Đức, Hòa Lan khởi xướng và ông già Noel đem theo quà giáng sinh trong đêm giáng sinh là hình thức biến thái từ lễ thánh Nicholas mừng vào ngày 6/12 hàng năm; ngày nay gọi là Santa Claus.
Khắp nơi trên thế giới, ngày Giáng sinh của Chúa Giêsu là lễ nghỉ của toàn cầu và người người tặng quà cho nhau để nói lên lòng biết ơn, tình thương mến. Ngày Giáng sinh cũng là ngày của hòa bình như Thiên thần ca xướng trong đêm Belem xưa: “Vinh danh Thiên Chúa trên trời, bình an dưới thế cho người thiện tâm”. Ngày Giáng sinh đã trở thành ngày chung sống hòa bình, những nơi đang tranh chấp cũng tạm gác súng, hiềm thù để sống hài hòa an thái với nhau.
LỄ GIÁNG SINH TRÊN QUÊ HƯƠNG VIỆT NAM
Tại quê hương thân yêu Việt Nam, theo cuốn Lịch sử truyền giáo Việt Nam của linh mục Nguyễn Hồng thì thánh lễ giáng sinh đầu tiên được cử hành trên quê hương Việt Nam vào đầu thế kỷ thứ 17, mang tính cách dung hợp lễ nghi Lamã và Việt Nam. Thánh lễ nửa đêm trọng thể có nghi lễ gia nhập Kitô giáo, xong thì giáo sĩ cùng giáo dân lần lượt lên hôn chân tượng Chúa Hài Đồng. Sau này còn thêm cuộc rước kiệu Chúa Hài Đồng thật linh đình. Chẳng được bao lâu thì Giáo hội bị bắt hại nên cách thức mừng lễ linh đình và long trọng bị giảm thiểu và lễ được tổ chức âm thầm; tuy thế âm hưởng của lễ này ảnh hưởng và lan trùm trên khắp mọi miền của đất nước thân yêu.
NĂM XƯA CHÚA GIÁNG SINH
Trong chuyến hành hương gần đây, chúng tôi có dịp tới cánh đồng mục tử, dâng lễ trong hang bò chiên năm xưa để mặc lấy vài tâm tình của những mục đồng thành tâm được các thiên thần mời gọi đi chầu vua cả giáng thế. Họ đã vội vã lên đường quên lạnh giá của đêm tối âm u giá buốt, quên giấc ngủ vùi say sau một ngày dầm mưa giãi nắng... Họ đi với trọn tấm lòng thành khát vọng tìm gặp nguồn ơn cứu rỗi không giống gian trần mà thánh Gioan chi lại trong mấy câu đầu của Phúc âm ngài viết:
Lúc khởi đầu đã có Ngôi Lời.
Ngôi Lời vẫn hướng về Thiên Chúa,
và Ngôi Lời là Thiên Chúa.
Lúc khởi đầu Ngài vẫn hướng về Thiên Chúa.
Nhờ Ngôi Lời, vạn vật được tạo thành,
và không có Người,
thì chẳng có gì được tạo thành.
Điều đã được tạo thành ở nơi Người là sự sống,
và sự sống là ánh sáng cho nhân loại.
Ánh sáng chiếu soi trong bóng tối,
và bóng tối đã không diệt được ánh sáng...
Người đến trong nhà mình,
nhưng người nhà chẳng chịu đón nhận.
Còn những ai đón nhận
tức là những ai tin vào danh Người
thì Người cho họ quyền trở nên con Thiên Chúa.
Nhân gian đã từ bóng tối bước vào ánh sáng an bình. Chúa Hài nhi tới để giao hòa chúng sinh với Đấng Tạo hóa, để hòa giải con người với con người và vãn hồi trật tự nguyên thủy hài hòa của vũ hoàn: trời đất và con người (thiên nhân địa). Cộc giáng sinh của Con Trời được thánh Luca ghi lại trong Phúc âm chương 2 như sau:
Thời ấy, hoàng đế Augustô ra chiếu chỉ, truyền kiểm tra dân số trong khắp cả thiên hạ... Ai nấy phải về nguyên quán mà khai tên tuổi. Bởi thế ông Giuse từ thành Nadarét, miền Galilê lên thành Belem, miềm Giuđê, là thành vua Đavít, vì ông thuộc về nhà và gia tộc vua Đavít. Ông lên đó khai cùng với người đã đính hôn với ông là bà Maria, lúc ấy đang có thai. Khi hai người đang ở đó thì Maria đã tới ngày mãn nguyệt khia hoa. Bà sinh con trai đầu lòng, lấy tã bọc con, rồi đặt nằm trong máng cỏ vì hai ông bà không tìm được chỗ trong nhà trọ.
Trong vùng ấy có những người chăn chiên sống ngoài đồng và thức đêm canh giữ đàn vật. Và khi Sứ thần Chúa đứng bên họ... bảo họ:”Ta báo một tin mừng trọng đại... Hôm nay, một Đấng Cứu Độ đã sinh ra cho anh em trong thành vua Đavít, Người là Đấng Kitô Đức Chúa...” Bỗng có muôn vàn thiên binh hợp với sứ thần cất tiếng ngợi khen Thiên Chúa rằng:
Vinh danh Thiên Chúa trên trời,
bình an dưới thế cho loài người Chúa thương.
CHÚA GIÁNG SINH HÔM NAY
Mỗi mùa giáng sinh về là hàng quán nhộn nhịp kẻ mua người bán. Mùa giáng sinh tại xứ Úc rơi vào mùa nghỉ hè của sinh viên học sinh và các hãng xưởng nên nhịp sống càng tăng. Chính phủ vẫn thường cảnh tỉnh dân chúng phải tiêu xài cho đúng mức, cho vừa túi tiền. Vì trong thời đại mua bán bằng card, nên nhiều khi xài quá tay mà không biết. Thi hào David Ravelli viết một câu chuyện “Chúa đi xe điện ngầm” rất hay và thi vị, tả cảnh Chúa hiện thân đi xe điện với chúng ta hôm nay, Chúa gặp bao cảnh trạng vui buồn sướng khổ trớ trêu. Từ cảnh nhã nhặn, người với người lịch thiệp, tới cảnh khố rách áo ôm. Từ cảnh đạo đức tới cảnh xì ke chích choác và hôn hít... Chúa sẽ nghĩ gì? Chúa sẽ phản ứng ra sao?
Hôm qua tôi có dịp đi Shopping, các bãi đậu xe kín đặc, phải đảo qua đảo lại vòng vòng may ra mới kiếm được chỗ đậu xe vì có người đã mua sắm xong đi về... Trong các thương xá người người như dòng sông bị cuốn theo dòng! Người ta đa mua những món quà cuối cho những người thân trong dịp lễ Giáng sinh và năm mới... Tự hỏi chúng ta bận rộn bề ngoài và sửa soạn quà cáp cho nhau, có mấy ai đã và đang nghĩ "Mình phải sửa soạn món quà gì cho Hài Nhi Giêsu, Người mà chúng ta mừng sinh nhật sắp tới???"