Kính Mừng Lễ Đức Mẹ Vô Nhiễm Nguyên Tội 8-12-2005: Kỷ niệm 40 năm ngày Bế Mạc Cộng Đồng Vatican II.Mỗi năm, Giáo Hội Công Giáo khắp hòan cầu Mừng kính Lễ Đức Mẹ Vô Nhiễm Nguyên Tội vào mùa vọng, ngày 8 tháng 12. Giáo Hội Công Giáo Hoa Kỳ chọn Đức Mẹ Vô Nhiễm là Quan Thày. Đặc biệt năm nay, lễ này còn là kỷ niệm tròn 40 năm ngày bế mạc Công đồng Vatican II. Vì vậy người viết xin được ghi nhận tóm tắt một số dữ kiện lịch sử cũng như sơ lược các tài liệu đã được công bố vào bốn thập niên truớc, để cống hiến bạn đọc xa gần.
Vào mùa thu năm 1958, Đức Giáo Hoàng Gioan XXIII đăng quang, lúc ấy Ngài đã 76 tuổi, người ta bàn rằng Ngài đã lớn tuổi rồi, có lẻ chỉ trông coi Giáo Hội một thời gian ngắn và có lẻ chẳng mấy gì thay đổi trong triều đại của Ngài. Nhưng chỉ trong vòng 3 tháng sau, trong một phiên họp kín với một nhóm Hồng Y, Ngài công bố ý định sẽ triệu tập Cộng Đồng qui tụ các thành viên trên tòan thế giới. Các Hồng Y yên lặng, ngạc nhiên và ngỡ ngàng.
Sở dĩ như vậy, vì trong vòng mấy trăm năm, các vị Giáo Hoàng chỉ qui tụ công đồng để biện bác sai lầm hay lên án Giáo phái. Ví dụ như Cộng đồng Trent (từ 1545 đến 1563) để đáp lại tổ chức Tin Lành và Cộng Đồng Vatican I ( từ 1869 đến 1870) để đối phó với giáo huấn căn bản và cuộc cách mạng Pháp 1789. Nhưng ý định của ĐGH Gioan 23 khác với các vị tiền nhiệm khi triệu tập công đồng. Chuyện kể rằng, Ngài đã tự mở rộng cánh cửa sổ và nói với một vị Hồng Y rằng, Giáo hội cần mở cửa ra như vậy để cho không khí trong lành thổi vào. Ngài không có ý định thay đổi các giáo điều nhưng Ngài muốn cập nhật hoá, từ ngữ Ngài thường dùng là aggiomamento, tức là cập nhật hóa, hiện đại hóa.
Cộng Đồng Vatican II triệu tập tại Vương Cung Thánh Đường Thánh Phêrô ở Rôma, khai mạc ngày 11 tháng 10 năm 1962 và bế mạc ngày 8 tháng 12 năm 1965. Dưới 2 triều đại Giáo Hoàng; ĐGH Gioan XXIII khai mạc, Ngài qua đời ngày 4 tháng 6 năm 1963; kế tục và bế mạc bởi ĐGH Phaolô VI. Công đồng qui tụ gần 2500 Giám Mục trên tòan thế giới. Các thành viên khác của công đồng gồm có gần 500 nhà thần học, 80 quan sát viên từ Chính thống giáo và các nhánh Tin Lành chính và 52 nhân viên kiểm tra (bao gồm 29 nam và 23 nữ, kể cả 10 nữ tu). Đây là công đồng đầu tiên có mặt truyền thông và báo chí, nhưng họ không được tham gia các buổi họp. Các diễn văn, hội họp chủ yếu bằng tiếng La tinh.
Cộng đồng công bố 4 hiến chương, 9 nghị quyết và 3 tuyên cáo, khỏang 1000 trang tài liệu tất cả, hơn gấp hai tài liệu của Cộng đồng Trent (1543-1563).Tất cả 16 tài liệu được công bố, mỗi tài liệu đều có đề tựa bằng tiếng La tinh, thường là 2 hay 3 chữ đầu của văn bản Latinh. Tài liệu bằng Anh ngữ có chú giải được ghi nhận dễ hiểu là sách “Vatican Council II: constitution, decress. declaration, do cha Austin Flannery,OP làm giám đốc, được xuất bản bởi Costello Publishing năm 1996. Tưởng cũng nên ghi chú, 4 bản hiến chương (constitution) để diển tả giáo điều, 9 nghị quyết (decreees) nói đến cải cách một số vấn đề và 3 tuyên cáo (declaration) để nói lên những giáo huấn hiện thời của giáo hội.
Các phiên họp và tài liệu được công bố theo thứ tự sau đây:
Phiên họp thứ nhất từ ngày 11 tháng 10 đến ngày 8 tháng 12 năm 1962.
Các Giám Mục đề cử và phân chia vào các tiểu ban. Họ thảo luận các bản sơ khảo và sắp xếp, thu thập các tài liệu mới, nhưng không công bố tài liệu nào cả.
Phiên họp thứ nhì từ ngày 29 tháng 9 đến ngày 4 tháng 12 năm1963.
Hai tài liệu được công bố:
- Sacrosanctum Concilium, Hiến Chương về Thánh Lễ: Khuyến khích và kêu mời tích cực tham gia Thánh lễ bằng ngôn ngữ của mình. Mở ra chuyển biến mới, dẫn tới địa phương hóa, và bản xứ hóa việc thờ tự và công bố Tin Mừng. Tăng cường 3 lịch trình hằng năm của Tin mừng, thay vì chỉ có một chu kỳ lịch trình phụng vụ. Từ đó có 3 bài đọc trong thánh lễ, bài1 trích trong cựu ước, bài 2, trích Thánh Thư và bài 3, trích Tân Ước. Thánh ca được cho phép xử dụng nhiều hơn trong Thánh Lễ và giáo dân được phép tham gia đọc 2 bài đọc. Bản Hiến Chương này tạo ra rất nhiều tranh cải vì không ép buộc cử hành Thánh Lễ bằng tiếng Latinh. Đây là cuộc cách mạng quan trọng của công đồng Vatican II, phần này do chính ĐGH Gioan XXIII điều khiển trước khi Ngài qua đời. Các phần khác do ĐGH Phaolô VI điều khiển.
- Inter Mirifica, nghị quyết về truyền thông: thừa nhận sự hữu hiệu của truyền thông, bao gồm báo chí, phim ảnh, truyền thanh và truyền hình trong việc công bố Tin Mừng.
Phiên họp thứ ba từ ngày 14 tháng 09 đến 21 tháng 11 năm 1964
Ba tài liệu được công bố ngày 21/11/1964:
- Lumen Gentium, Hiến chương giáo điều của Hội Thánh: trên quan điểm Giáo Hội là một dấu chỉ và Bí tích của Thiên Chúa.Tất cả phẩm trật của giáo hội, và tất cả mọi con cái Chúa được kêu mời Nên Thánh chứ không phải chỉ có các đấng bậc tu hành đã được thụ phong, chịu chức mà thôi.
- Unitatis redintegratio, Quyết nghị hợp nhất: thể hiện ước nguyện hợp nhất tất cả Ki tô hửu. Chấp nhận khuyết điểm mang đến sự chia rẻ của các giáo hội, và chỉ dẫn đừơng hướng để mang lại sự hợp nhất.
- Orientalium Ecclesiarum, quyết nghị về Giáo hội công giáo đông phương: ghi nhận các giáo hội này và kêu gọi cải thiện thánh lễ và phong tục của họ.
Phiên họp thứ tư từ ngày 14 tháng 9 đến 8 tháng 12 năm 1965
Năm tài liệu được công bố ngày 28/11/1965:
- Christus Dominus, quyết nghị về các tòa giám mục của các địa phận trong giáo hội: ghi lại quyền hạn và trách nhiệm của các giám mục, cả trong sự hiệp thông với Đức Giáo Hoàng và địa phận của các giám mục. Ngòai ra, còn tái lập các hội đồng giám mục địa phương.
- Perfect Caritatis, quyết nghị về đổi mới đời sống tu trì cho thích hợp: kêu mời các bậc tu trì trở lại với quan điểm của mình và khi thích hợp, thích ứng với sự thay đổi của văn hoá.
- Optatam Totius, quyết nghị về huấn luyện Linh Mục: sửa đổi chương trình của chủng viện, nhấn mạnh đến sự cần thiết của các chủng sinh trong việc học hỏi Tin Mừng, phụng vụ và mục vụ. Đồng thời cũng kêu gọi các Linh mục đã chịu chức phải tiếp tục học hỏi.
- Gravissimum Educationis, quyết nghị về giáo dục công giáo: nhận định rằng giáo dục cần thiết cho sự trưởng thành của mỗi người. Giáo dục là quyền của con người (nhân quyền, human right) chứ không phải là đặc quyền (privilege). Cha mẹ là nhà giáo dục đức tin chủ yếu. Các trường và đại học công giáo được nhắc đến như là nơi để đào tạo đức tin.
- Nostra Aetate, quyết nghị về các tôn giáo ngoài Ki tô giáo: là cuộc cách mạng trong sự liên hệ với các tôn giáo khác, nhất là Do Thái giáo. Giáo hội Công Giáo cũng thừa nhân chân lý và sự nên thánh của các tôn giáo khác. Giáo hội biện bác kỳ thị chống Do Thái và cho rằng không phải người Do Thái có tội giết Chúa Giêsu, mà tội lỗi nhân loại là thủ phạm giết Chúa Giêsu.
Hai tài liệu được công bố ngày 18/11/1965.
- Dei Verbum, hiến chương, Giáo điều về Thiên Chúa: công bố rằng Chúa Giêsu vừa là trung gian vừa là Thiên Chúa mặc khải. Tin mừng của Chúa được thể hiện qua thánh kinh và giáo truyền. Bộ truyền giãng (magisterium) của giáo hội được ủy nhiệm trong việc giáo huấn về Tin Mừng.
- Apostolicam Actuositatem, nghị quyết về tông đồ giáo dân: công bố rằng, giáo dân, do chịu phép rửa tội, có ơn gọi làm muối men cho thế giới trong đời sống gia đình, văn hóa, kinh tế,nghệ thuật, và chính trị.
Bốn tài liệu chót được công bố hôm 7/12/1965, một ngày trước khi bế mạc công đồng:
- Dignitatis Humanae, nghị quyết về tự do tôn giáo: tranh cải rằng mỗi cá nhân do bản tính thiện ( lòng nhân lành) của mình có quyền lựa chọn tôn giáo theo lương tâm của mình. Hội thánh đả kích bất cứ chính phủ nào ép buộc tôn giáo. Điều này rất mới mẻ, rất khác với những dạy dỗ của giáo hội trước đây.
- Ad Gentes, nghị quyết về các hoạt động truyền giáo: cho rằng, từ bản tính, giáo hội là cơ sở truyền giáo rao giãng Tin Mừng của Chúa Giêsu Kitô cho nhân loại. Nhưng nhấn mạnh rằng các nhà truyền giáo phải tôn trọng văn hoá địa phương, nơi họ muốn chia sẻ Tin Mừng của Chúa Giêsu.
- Presbyterorum Ordinis, nghị quyết về mục vụ và đời sống của các Linh Mục: cho rằng Linh Mục chịu trách nhiệm mang mọi người đến với Chúa Giêsu bằng chính đời sống chứng nhân của mình cũng như cử hành các phép bí tích, chủ yếu là Thánh Lễ.
- Gaudium et Spes, Hiến Chương về mục vụ trong thế giới hiện đại:cho rằng Giáo hội phải đáp ứng với dấu chỉ thời đại. Giáo hội cung cấp mục vụ cho tất cả nhân loại,chia sẻ những vui, buồn, hy vọng, và đau khổ của nhân trần.
Trong dịp kỷ niệm tròn 40 năm ngày bế mạc Công Đồng Vatican II hôm nay, chúng con Nguyện Xin Thiên Chúa qua lời cầu bầu của Đức Mẹ Vô Nhiễm Nguyên Tội ban cho tất cả các Giáo Hội Chúa Kitô được ơn Hiệp Nhất và nhân loại được ơn An Bình, Amen
Bùi xuân Hải, M.D.
Vào mùa thu năm 1958, Đức Giáo Hoàng Gioan XXIII đăng quang, lúc ấy Ngài đã 76 tuổi, người ta bàn rằng Ngài đã lớn tuổi rồi, có lẻ chỉ trông coi Giáo Hội một thời gian ngắn và có lẻ chẳng mấy gì thay đổi trong triều đại của Ngài. Nhưng chỉ trong vòng 3 tháng sau, trong một phiên họp kín với một nhóm Hồng Y, Ngài công bố ý định sẽ triệu tập Cộng Đồng qui tụ các thành viên trên tòan thế giới. Các Hồng Y yên lặng, ngạc nhiên và ngỡ ngàng.
Sở dĩ như vậy, vì trong vòng mấy trăm năm, các vị Giáo Hoàng chỉ qui tụ công đồng để biện bác sai lầm hay lên án Giáo phái. Ví dụ như Cộng đồng Trent (từ 1545 đến 1563) để đáp lại tổ chức Tin Lành và Cộng Đồng Vatican I ( từ 1869 đến 1870) để đối phó với giáo huấn căn bản và cuộc cách mạng Pháp 1789. Nhưng ý định của ĐGH Gioan 23 khác với các vị tiền nhiệm khi triệu tập công đồng. Chuyện kể rằng, Ngài đã tự mở rộng cánh cửa sổ và nói với một vị Hồng Y rằng, Giáo hội cần mở cửa ra như vậy để cho không khí trong lành thổi vào. Ngài không có ý định thay đổi các giáo điều nhưng Ngài muốn cập nhật hoá, từ ngữ Ngài thường dùng là aggiomamento, tức là cập nhật hóa, hiện đại hóa.
Cộng Đồng Vatican II triệu tập tại Vương Cung Thánh Đường Thánh Phêrô ở Rôma, khai mạc ngày 11 tháng 10 năm 1962 và bế mạc ngày 8 tháng 12 năm 1965. Dưới 2 triều đại Giáo Hoàng; ĐGH Gioan XXIII khai mạc, Ngài qua đời ngày 4 tháng 6 năm 1963; kế tục và bế mạc bởi ĐGH Phaolô VI. Công đồng qui tụ gần 2500 Giám Mục trên tòan thế giới. Các thành viên khác của công đồng gồm có gần 500 nhà thần học, 80 quan sát viên từ Chính thống giáo và các nhánh Tin Lành chính và 52 nhân viên kiểm tra (bao gồm 29 nam và 23 nữ, kể cả 10 nữ tu). Đây là công đồng đầu tiên có mặt truyền thông và báo chí, nhưng họ không được tham gia các buổi họp. Các diễn văn, hội họp chủ yếu bằng tiếng La tinh.
Cộng đồng công bố 4 hiến chương, 9 nghị quyết và 3 tuyên cáo, khỏang 1000 trang tài liệu tất cả, hơn gấp hai tài liệu của Cộng đồng Trent (1543-1563).Tất cả 16 tài liệu được công bố, mỗi tài liệu đều có đề tựa bằng tiếng La tinh, thường là 2 hay 3 chữ đầu của văn bản Latinh. Tài liệu bằng Anh ngữ có chú giải được ghi nhận dễ hiểu là sách “Vatican Council II: constitution, decress. declaration, do cha Austin Flannery,OP làm giám đốc, được xuất bản bởi Costello Publishing năm 1996. Tưởng cũng nên ghi chú, 4 bản hiến chương (constitution) để diển tả giáo điều, 9 nghị quyết (decreees) nói đến cải cách một số vấn đề và 3 tuyên cáo (declaration) để nói lên những giáo huấn hiện thời của giáo hội.
Các phiên họp và tài liệu được công bố theo thứ tự sau đây:
Phiên họp thứ nhất từ ngày 11 tháng 10 đến ngày 8 tháng 12 năm 1962.
Các Giám Mục đề cử và phân chia vào các tiểu ban. Họ thảo luận các bản sơ khảo và sắp xếp, thu thập các tài liệu mới, nhưng không công bố tài liệu nào cả.
Phiên họp thứ nhì từ ngày 29 tháng 9 đến ngày 4 tháng 12 năm1963.
Hai tài liệu được công bố:
- Sacrosanctum Concilium, Hiến Chương về Thánh Lễ: Khuyến khích và kêu mời tích cực tham gia Thánh lễ bằng ngôn ngữ của mình. Mở ra chuyển biến mới, dẫn tới địa phương hóa, và bản xứ hóa việc thờ tự và công bố Tin Mừng. Tăng cường 3 lịch trình hằng năm của Tin mừng, thay vì chỉ có một chu kỳ lịch trình phụng vụ. Từ đó có 3 bài đọc trong thánh lễ, bài1 trích trong cựu ước, bài 2, trích Thánh Thư và bài 3, trích Tân Ước. Thánh ca được cho phép xử dụng nhiều hơn trong Thánh Lễ và giáo dân được phép tham gia đọc 2 bài đọc. Bản Hiến Chương này tạo ra rất nhiều tranh cải vì không ép buộc cử hành Thánh Lễ bằng tiếng Latinh. Đây là cuộc cách mạng quan trọng của công đồng Vatican II, phần này do chính ĐGH Gioan XXIII điều khiển trước khi Ngài qua đời. Các phần khác do ĐGH Phaolô VI điều khiển.
- Inter Mirifica, nghị quyết về truyền thông: thừa nhận sự hữu hiệu của truyền thông, bao gồm báo chí, phim ảnh, truyền thanh và truyền hình trong việc công bố Tin Mừng.
Phiên họp thứ ba từ ngày 14 tháng 09 đến 21 tháng 11 năm 1964
Ba tài liệu được công bố ngày 21/11/1964:
- Lumen Gentium, Hiến chương giáo điều của Hội Thánh: trên quan điểm Giáo Hội là một dấu chỉ và Bí tích của Thiên Chúa.Tất cả phẩm trật của giáo hội, và tất cả mọi con cái Chúa được kêu mời Nên Thánh chứ không phải chỉ có các đấng bậc tu hành đã được thụ phong, chịu chức mà thôi.
- Unitatis redintegratio, Quyết nghị hợp nhất: thể hiện ước nguyện hợp nhất tất cả Ki tô hửu. Chấp nhận khuyết điểm mang đến sự chia rẻ của các giáo hội, và chỉ dẫn đừơng hướng để mang lại sự hợp nhất.
- Orientalium Ecclesiarum, quyết nghị về Giáo hội công giáo đông phương: ghi nhận các giáo hội này và kêu gọi cải thiện thánh lễ và phong tục của họ.
Phiên họp thứ tư từ ngày 14 tháng 9 đến 8 tháng 12 năm 1965
Năm tài liệu được công bố ngày 28/11/1965:
- Christus Dominus, quyết nghị về các tòa giám mục của các địa phận trong giáo hội: ghi lại quyền hạn và trách nhiệm của các giám mục, cả trong sự hiệp thông với Đức Giáo Hoàng và địa phận của các giám mục. Ngòai ra, còn tái lập các hội đồng giám mục địa phương.
- Perfect Caritatis, quyết nghị về đổi mới đời sống tu trì cho thích hợp: kêu mời các bậc tu trì trở lại với quan điểm của mình và khi thích hợp, thích ứng với sự thay đổi của văn hoá.
- Optatam Totius, quyết nghị về huấn luyện Linh Mục: sửa đổi chương trình của chủng viện, nhấn mạnh đến sự cần thiết của các chủng sinh trong việc học hỏi Tin Mừng, phụng vụ và mục vụ. Đồng thời cũng kêu gọi các Linh mục đã chịu chức phải tiếp tục học hỏi.
- Gravissimum Educationis, quyết nghị về giáo dục công giáo: nhận định rằng giáo dục cần thiết cho sự trưởng thành của mỗi người. Giáo dục là quyền của con người (nhân quyền, human right) chứ không phải là đặc quyền (privilege). Cha mẹ là nhà giáo dục đức tin chủ yếu. Các trường và đại học công giáo được nhắc đến như là nơi để đào tạo đức tin.
- Nostra Aetate, quyết nghị về các tôn giáo ngoài Ki tô giáo: là cuộc cách mạng trong sự liên hệ với các tôn giáo khác, nhất là Do Thái giáo. Giáo hội Công Giáo cũng thừa nhân chân lý và sự nên thánh của các tôn giáo khác. Giáo hội biện bác kỳ thị chống Do Thái và cho rằng không phải người Do Thái có tội giết Chúa Giêsu, mà tội lỗi nhân loại là thủ phạm giết Chúa Giêsu.
Hai tài liệu được công bố ngày 18/11/1965.
- Dei Verbum, hiến chương, Giáo điều về Thiên Chúa: công bố rằng Chúa Giêsu vừa là trung gian vừa là Thiên Chúa mặc khải. Tin mừng của Chúa được thể hiện qua thánh kinh và giáo truyền. Bộ truyền giãng (magisterium) của giáo hội được ủy nhiệm trong việc giáo huấn về Tin Mừng.
- Apostolicam Actuositatem, nghị quyết về tông đồ giáo dân: công bố rằng, giáo dân, do chịu phép rửa tội, có ơn gọi làm muối men cho thế giới trong đời sống gia đình, văn hóa, kinh tế,nghệ thuật, và chính trị.
Bốn tài liệu chót được công bố hôm 7/12/1965, một ngày trước khi bế mạc công đồng:
- Dignitatis Humanae, nghị quyết về tự do tôn giáo: tranh cải rằng mỗi cá nhân do bản tính thiện ( lòng nhân lành) của mình có quyền lựa chọn tôn giáo theo lương tâm của mình. Hội thánh đả kích bất cứ chính phủ nào ép buộc tôn giáo. Điều này rất mới mẻ, rất khác với những dạy dỗ của giáo hội trước đây.
- Ad Gentes, nghị quyết về các hoạt động truyền giáo: cho rằng, từ bản tính, giáo hội là cơ sở truyền giáo rao giãng Tin Mừng của Chúa Giêsu Kitô cho nhân loại. Nhưng nhấn mạnh rằng các nhà truyền giáo phải tôn trọng văn hoá địa phương, nơi họ muốn chia sẻ Tin Mừng của Chúa Giêsu.
- Presbyterorum Ordinis, nghị quyết về mục vụ và đời sống của các Linh Mục: cho rằng Linh Mục chịu trách nhiệm mang mọi người đến với Chúa Giêsu bằng chính đời sống chứng nhân của mình cũng như cử hành các phép bí tích, chủ yếu là Thánh Lễ.
- Gaudium et Spes, Hiến Chương về mục vụ trong thế giới hiện đại:cho rằng Giáo hội phải đáp ứng với dấu chỉ thời đại. Giáo hội cung cấp mục vụ cho tất cả nhân loại,chia sẻ những vui, buồn, hy vọng, và đau khổ của nhân trần.
Trong dịp kỷ niệm tròn 40 năm ngày bế mạc Công Đồng Vatican II hôm nay, chúng con Nguyện Xin Thiên Chúa qua lời cầu bầu của Đức Mẹ Vô Nhiễm Nguyên Tội ban cho tất cả các Giáo Hội Chúa Kitô được ơn Hiệp Nhất và nhân loại được ơn An Bình, Amen
Bùi xuân Hải, M.D.