CHÚA NHẬT 2 MÙA VỌNG B

(Mc 1,1-8)

Thưa quí vị.

Nếu có thời gian nào rao giảng về Cựu ước, thì mùa vọng là thuận tiện nhất. Những bài đọc 1 của các tuần lễ này am hợp với tâm tình chung của mùa mong chờ Chúa đến. Vậy xin hãy khởi sự với bài trích từ đoạn văn an ủi của tiên trí Isaia chương 40: Thiên Chúa phán: “Hãy an ủi, an ủi dân ta, hãy ngọt ngào khuyên bảo Giêrusalem, hãy hô lên cho thành, thời phục dịch của thành đã mãn, tội của thành đã đền xong.” Tuy nhiên bởi lẽ bài đọc Cựu ước thường được trích rải rác trong các sách Thánh kinh, như Sáng thế ký, Giêrêmia, Giảng viên, Khôn ngoan… nên chúng ta cần một chút thấu hiểu về bối cảnh của mỗi bài để hiểu rõ sứ điệp của nó đối với Phúc âm. Sự thực, nếu chúng ta không nắm được bối cảnh, chúng ta sẽ ngỡ ngàng khi nối kết nó với các bài đọc khác. Thí dụ hôm nay chúng ta gặp tiên tri Isaia chương 40 chứ không phải chương 1. Tiên tri này khác với Isaia chính thức. Ông vô danh. Sách của ông gồm các chương 40-55 và người ta đoán phỏng ông sống đồng thời với các kiều bào đang bị lưu đày ở Babylone (587- 538), nhờ vào nội dung ông viết trong sách, sứ vụ của ông là an ủi đồng bào và loan báo trước ngày được tha về (chiếu dụ của vua Cyrus 538). Con đường về sẽ đi qua sa mạc Syria: “Trong sa mạc, hãy mở một con đường cho Đức Chúa, giữa đồng hoang, hãy vạch một con lộ thẳng băng cho Thiên Chúa chúng ta…” Bài ca Trời Cao Hãy Đổ Sương Xuống là ý tưởng của nhà tiên tri. Ngoài ra ơn gọi của ông được áp dụng cho thánh Gioan tiền hô trong Tân Ước. Vậy thì tư tuởng chung của bài đọc hôm nay là gì?

Ông dùng hai hình ảnh để nói với tuyển dân: “Thiên Chúa sẽ dẫn dắt dân Người từ kiếp lưu đày trở về đất hứa, kiến thiết lại thành Giêrusalem trên núi Sion". Có lẽ tiên tri cảm hứng từ việc dân Babylone hàng năm rước kiệu tượng thần Mardock chung quanh thành phố của họ, qua những con đường thánh và những lời chúc tụng. Nhưng trong đầu óc vị tiên tri không phải là ngẫu tượng Mardock mà là Giavê mạnh mẽ, uy quyền đã giải phóng tổ tiên khỏi kiếp nô lệ Ai-cập thì cũng làm như vậy cho con cháu ở Babylone. Con đường gồ ghề có thể hiểu về tính kiêu căng của chúng ta, và thung lũng tối tăm là lòng tham vô đáy của nhân loại. Hình ảnh thứ hai là người lính canh: “Hỡi kẻ loan Tin mừng cho Sion, hãy trèo lên núi cao, hỡi kẻ loan tin mừng cho Giêrusalem hãy cất tiếng cho thật mạnh”. Nhà vua Syrus sẽ thay Ðức Chúa phá huỷ các việc làm của những bạo chúa trước của Babylone mà tha cho Israel trở về. Cho nên các người lính canh thức phải leo lên núi cao để loan tin vui này cho toàn thể tuyển dân. Đã đến lúc Thiên Chúa can thiệp để giải phóng dân Ngài.

Suy nghĩ trên bối cảnh này, chúng ta tự hỏi: “Tại sao vị tiên tri có giọng điệu lạc quan đến thế? Hãy an ủi, hãy an ủi dân ta?” Nếu không phải tuyển dân đang ở tình trạng tuyệt vọng? Họ chính là dân đang bị đè nén, khổ sai đến tận cùng. Đang ngồi trong bóng tối cực độ mà không thể tự giải thoát. Tương tự như chúng ta đang trong vòng kiểm toả của tội lỗi. Satan đang lợi dụng các dục vọng của nhân loại mà kìm kẹp các linh hồn! Làm thế nào thoát khỏi? Hiển nhiên tự sức mình chúng ta không làm được. Bởi chẳng ai ý thức được rõ ràng tình trạng khốn khổ của mình, phải nhờ đến bàn tay uy quyền của Đấng Cứu Thế mà chúng ta đang trông đợi. Vua Cyrô là Đức Giê-su Kitô sẽ ban chiếu chỉ cho nhân loại thoát lòng ích kỷ, độc ác, lầm lạc mà trở về nẻo chính đường ngay. Rõ ràng tuyển dân đang lâm vào hoàn cảnh kiệt quệ như thời ở Ai-cập, cho nên Thiên Chúa giơ tay cứu giúp, xây đắp cho họ một con lộ thẳng băng, san phẳng núi đồi, lấp đầy thung lũng để họ trở về bình an như thời cha ông họ vượt biển đỏ vậy. Thật là ủi an, đúng vậy không? Khi nghe sứ điệp này, chúng ta liên tưởng ngay đến mùa vọng và triệt hạ ngay tư tưởng về Thiên Chúa Cựu ước, nổi giận và trả thù. Trái lại, Ngài nhân hậu và quan tâm đến nhân loại, biết rõ hoàn cảnh của mỗi linh hồn mà giơ tay cứu độ ( trong khi chính chúng ta lại không ý thức được). Vị tiên tri kêu gọi dân Do thái hãy đứng thẳng và ngẩng đầu lên. Giờ cứu thoát đã tới gần. Thiên Chúa của cha ông đây rồi: “Kìa Thiên Chúa quang lâm hùng dũng, tay nắm trọn chủ quyền”. Liệu vị tiên tri có quá mơ mộng về truyện đã qua trong quá khứ? Hát bài ca ru em để làm cho chúng ta quên đi những điều xấu xa đang diễn tiến chung quanh mình? Nhất là những ai đang lâm cảnh khốn khổ nhất? Không đúng vậy, khi nghe tiên tri rao giảng, chúng ta vững bụng tin chắc trái tim Đức Chúa đang ở đâu? Ngài về phe với ai? Say mê và sức mạnh của Ngài với tới những hạng người nào để cứu giúp họ? Cho nên chúng ta không nản chí trong mùa vọng này, ngược lại, phấn khởi và mừng vui đón chờ Chúa ngự đến. Bài đọc vạch rõ Thiên Chúa chẳng hề lãng quên và sẽ không khi nào lãng quên chúng ta. Tuy nhiên có điều chúng ta cần suy nghĩ: Đa phần chúng ta không phải là nạn nhân, là kẻ bên lề xã hội, ngược lại là người có địa vị, quyền lực trong xã hội mình sống. Chúng ta có giáo dục, tự do và ảnh hưởng. Chúng ta được phép quyết định tương lai của mình. Vậy chúng ta về phe với ai? Nếu chúng ta quên lãng những kẻ ngoài lề, nghèo hèn, khốn khó, chúng ta vô tình chống lại Thiên Chúa. Thiên Chúa của Cựu ước cũng là Thiên Chúa của Tân Ước. Ngài không phải là một Thiên Chúa phân liệt ngôi vị. Ngài luôn đồng hành với dân mình trong sa mạc, trong những nơi chốn người ta phải vật lộn với hoàn cảnh (kể cả tội lỗi) để trở về nhà. Cho nên phần cuối của bài đọc 1, tiên tri Isaia nói: “Như mục tử Đức Chúa chăn giữ đoàn chiên của mình, tập trung cả đàn dưới cánh tay. Lũ chiên con Ngài ấp ủ vào lòng. Bầy chiên mẹ cũng tận tình chăn dắt”.

Chúng ta sẽ hiểu biết thêm về vị Mục tử này trong các sách Tin mừng. Hôm nay thánh Gioan tiền hô loan báo: “Có Đấng quền thế hơn tôi đang đến sau tôi…Ngài sẽ làm phép rửa cho anh em bằng Thánh Thần”. Chúng ta đang ở giai đoạn đầu mùa vọng và cũng khởi sự đọc Tin mừng Marcô. Trong Phúc âm của ông không có trình thuật về thời thơ ấu của Chúa Giê-su, cho nên không có biến cố Giáng sinh. Chúa xuất hiện như một người trưởng thành, có tầm vóc đã lớn và được thánh Gioan giới thiệu như một Đấng đầy quyền năng. Như vậy, ở khởi đầu của Tin mừng thánh Marcô, chúng ta có ngay một vị ngôn sứ loan báo Đấng phải đến trong thế gian, thở hơi Thánh Thần trên những ai rã rời, nghèo đói, tội lỗi, những người không hy vọng được cứu rỗi theo lề luật Môsê, cái hy vọng duy nhất trong dân Do thái. Họ đành lòng sống kiếp trầm luân như cha ông họ ở Ai-cập hay Babylone. Đó là lý do thánh Marcô lôi kéo chúng ta ra khỏi những ồn ào sửa soạn Giáng sinh. Những ồn ào nuốt chửng thế giới Công giáo vào sinh hoạt lợi nhuận. Thay vào đó, thánh nhân kêu gọi chúng ta nhìn đến vi?c chuẩn bị đúng nghĩa hơn để đón Chúa Cứu thế: “Hãy hối cải”. Rời bỏ con đường tội lỗi mà trở về với Thiên Chúa. Ăn ở như hiện thời thì không thích hợp cho việc Chúa ngự đến. Thiên Chúa là của mọi người bình đẳng. Không phân chia giai cấp, tầng lớp xã hội trước ơn cứu độ của Ngài. Cả nhân loại đã đi con đường sai lầm khi phân biệt chủng tộc, màu da, ngôn ngữ, kẻ được cứu rỗi vì giầu sáng phú quí, kẻ trầm luân vì nghèo nàn dốt nát, chẳng biết lề luật mà tuân giữ. Tuy nhiên, theo Marco, thánh Gioan cho bi?t thời giờ vẫn chưa quá muộn. Hãy gột rửa trí óc lệch lạc, hãy rũ bỏ não trạng duy vật, chạy theo tiền tài, danh vọng, vật chất. Trở về với ý tưởng của Thiên Chúa, xây dựng một thế giới đại đồng, bình đẳng và yêu thương. Hãy cật vấn lương tâm về lối sống kiêu căng sa đoạ, và tìm ra con đường phục vụ Chúa, phục vụ tha nhân tốt hơn. Vẫn còn chưa quá muộn để đón nhận bàn tay tha thứ, dịu dàng của Đấng đang ngự đến. Thánh Gioan hô lớn trong cuộc sống khắc khổ: “Hãy dọn sẵn con đường cho Đức Chúa, sửa lối cho thẳng để Ngài đi”.

Hình ảnh trung tâm của mùa vọng là Gioan tẩy giả kêu gọi lòng thống hối bằng nếp sống khắc khổ của ông. Nhưng điểm sáng trên sân khấu lại là Chúa Giê-su mà ông không xứng đáng cởi giây giầy. Đấng đang ngự đến là mục tiêu ông rao giảng và cũng là nhân vật chính của toàn thể Phúc âm. Tuy nhiên, hiện thời chúng ta chú ý vào Gioan và sú điệp của ông. Bởi cũng như Isaia 40, ông là tiếng nói hy vọng của toàn dân. Ông loan báo Thiên Chúa không bỏ quên nhân loại, không hề quên lãng lòng thương xót của Ngài. Ngài trông thấy chúng ta trong mọi hoàn cảnh đoạ đầy, vật chất cũng như tinh thần. Đoạ đầy vật chất đã khốn khổ, nghèo đói, chiến tranh, áp bức, bóc lột… Đoạ đầy về tinh thần khốn đốn hơn. Nó là thứ đoạ đầy đa phần nhân loại không ý thức được: vong thân, tội lỗi, đam mê, xa đọa. Chúa đến để cứu giúp chúng ta, giơ cánh tay uy quyền kéo nhân loại ra khỏi vũng nhơ lầm lạc, tội lỗi. Ngài mạc khải những sự thật siêu nhiên để chúng ta sống đúng với ơn gọi của mình. Tắt một lời, mang nhân loại trở về “nhà” với Ba Ngôi Thiên Chúa. Nhưng khốn khổ, chúng ta thường khi ngủ quên trong những lo toan trần thế, không lưu tâm đến lòng nhân từ, thương xót của Ngài, cũng không suy nghĩ đến cánh tay mạnh mẽ giơ ra để cứu giúp nhân loại. Cho nên mùa vọng cho chúng ta cơ hội để mở tâm trí và lòng ước muốn nhìn vào Đấng đang ngự đến. Đấng các ngôn sứ đã loan báo hàng ngàn năm trước và đã mặc xác thịt nơi Đức Giê-su Kitô.

Thánh Marcô khởi sự Phúc âm không phải với Giáng sinh của Chúa Hài Đồng, nhưng với Đức Kitô trưởng thành mà Thiên Chúa đã hứa ban cho nhân loại. Là hy vọng cứu thoát của mọi dân tộc. Thính giả của Isaia cầu xin ơn giải cứu, thính giả của Gioan cũng cầu ơn tha tội. Cả hai ách nô lệ đều nặng nề và không lối thoát. Họ cần cử chỉ quyền uy của Đấng sắp ngự đến cứu giúp mình do lòng yêu thương và chăm sóc. Liệu chúng ta có cảm thấy mình cần một cuộc giải phóng thực sự khỏi nếp sống tha hoá? Chứ không giả vờ theo hình thức chung kiểu Phariseo. Nghĩa là đau xót về các lỗi lầm đã phạm và cần thiết một cuộc cải tạo theo ơn thánh, theo lời Chúa dạy, chứ không ngoài môi miệng, là điều xưa nay chúng ta thường làm. Ý nghĩa của mùa vọng chỉ thực hiện được khi chúng ta đón chờ Chúa đến bằng các nhân đức. Thánh Gioan kêu gọi: “Hãy dọn sẵn con đường cho Đức Chúa. Sửa lối cho thẳng để Ngài đi”, là lời phát xuất từ con tim thánh nhân. Ông thực sự ước ao dân Do thái làm như vậy chứ không giả vờ khao khát suông. Y phục ông vận, nếp sống ông thực hành tỏ rõ sứ điệp ông muốn rao truyền cho dân chúng. Chúng ta sống khác với điều mình dạy dỗ thì quả là dối trá. Thánh nhân ở trong hoang địa nhiều ngày tháng không phải chỉ là hình thức. Ông đối lập trong thực chất với nhung lụa triều đình, cao lương mĩ vị, quyền lực chính trị, quân sự, tiện nghi, sung sướng. Vậy thì ông được cái gì? Thưa, được Lời Chúa thẳng thắn, bộc trực, không diêm dúa trang hoàng, để nói với quần chúng, đang háo hức ăn năn. Lời nói và dáng điệu của ông có thể là đơn giản, khó nghèo, nhưng tác động của nó trên thính giả thật là kinh khủng: “Này cái rìu đã đặt sát gốc cây. Bất cứ cây nào không sinh trái tốt đều bị chặt đi và quăng vào lửa”, (Lc 3,9).

Nhưng hôm nay chúng ta chú ý đến lời nói của ông trong Tin mừng, trước khi kết thúc suy niệm này: “Ngài sẽ rửa anh em bằng Thánh Thần.” Đó là vai trò của Đấng quyền thế đang ngự đến. Ngài sẽ rửa chúng ta bằng Thánh Thần giống như ông Gioan đang dìm người ta vào nước sông Giôđanô. Nghĩa là Chúa Giê-su đang ngự đến, sẽ dìm nhân loại vào đời sống Chúa Ba Ngôi. Đúng là một hạnh phúc tuyệt vời, chúng ta không thể nghĩ tới. Vậy thì sửa soạn mùa vọng hời hợt thế nào được? Bằng câu văn như vậy, thánh sử Marcô đã mở đầu Phúc âm của ông. Thực sự đây là cuộc khởi dầu, một cuộc khai mạc hoàn toàn mới cho nhân loại. Một cuộc sinh lại mới cho mỗi người chúng ta. Nghe như lễ Chúa Thánh Thần hiện xuống, phải không thưa quí vị. Nó không phải là sự che đậy dối trá hời hợt. Mà là ơn huệ được tháp nhập vào sự sống Chúa Ba Ngôi. Nó hoán cải toàn bộ đời sống chúng ta, ảnh hưởng trực tiếp đến các mục tiêu, khát vọng, khuynh hướng của cuộc sống tín hữu. Chúng ta sẽ lập thành thân thể Chúa Kitô, thở hơi Chúa Thánh Thần: khiêm nhu, hiền hoà, bác ái chứ không thở hơi satan nữa: kiêu căng, ích kỷ, độc ác. Không, lời tiên tri Isaia không phải là lời đẹp đẽ, thơ mộng của quá khư, khi nhân loại đang phải vật lộn với ác thần. Mà là lời hằng sống, luôn mới mẻ, nhập thể vào thân xác chúng ta. Mùa vọng này, mỗi tín hữu sẽ là dấu chỉ sống động minh chứng thông điệp Isaia, Gioan là chân thật. Thiên Chúa ngự đến với quyền lực và xót thương, là mục tử chăm sóc và nuôi dưỡng đàn chiên. Ngài thâu thập tất cả dưới cánh tay yêu thương của mình. Amen.