7. Cha phó với giáo dân.
Làm cha sở hoặc làm cha phó một giáo xứ thì đều phải có những cuộc tiếp xúc với giáo dân, những cuộc tiếp xúc này có khi thì tại tòa giài tội, có khi tại phòng khách, có khi luôn tiện đứng ở sân nhà thờ.v.v...Việc tiếp xúc với giáo dân thì cha phó nên coi là chuyện bình thường không có gì đáng phải ngại, cứ đường đường chính chính mà tiếp xúc trò chuyện với họ khi công việc mục vụ đòi hỏi hoặc khi họ đến bàn chuyện thiêng liêng với mình.
Có những giáo dân thích đến gặp cha phó vì ngài trẻ trung, vui vẻ, hoạt bát, mà thường là các bạn trẻ ở trong giáo xứ hoặc các giáo xứ khác, đó cũng là một điểm mừng cho cha phó vì ngài đã có sức thu hút giới trẻ đến với nhà thờ (không phải đến với cha phó) qua những lần mà cha phó sinh hoạt với họ. Tuy nhiên đây là chuyện cần phải tế nhị, và cha phó cần biết những người đến tiếp xúc trò chuyện với mình thuộc đối tượng nào : có người đến gặp cha phó vì đoàn thể của họ, có người gặp cha phó vì chuyện hôn phối hoặc giải quyết một nố hôn phố dị giáo nào đó, hoặc đến gặp cha phó để trò chuyện uống cà phê, hoặc là cò khi tỏ tình cảm với cha phó.v.v...tất cả đều là việc mà cha phó cần phải để ý suy xét và...đề phòng, bằng không sẽ xảy ra những việc đáng tiếc làm phiền lòng cha sở của mình...
Trong giáo xứ, có người thích cha phó có người thích cha sở, thích không có nghĩa là ngày ngày đến nhà thờ tìm cha sở cha phó để nói chuyện, nhưng cái thích của giáo dân là cha sở vui tính dễ gần gủi, cha phó hoạt bát dễ tâm sự, cho nên việc làm của cha phó khi tiếp xúc với giáo dân trong giáo xứ, chính là làm cho giáo dân thấy được ưu tư cha sở cũng như của ngài là muốn giáo dân trong giáo xứ đạo biết kính mến Thiên Chúa và yêu thương nhau, đoàn kết để làm cho giáo xứ thăng tiến, chứ không phải đem chuyện cha sở hôm qua trách mình vì chuyện này, to tiếng với mình vì chuyện kia ra nói cho giáo dân nghe.
Tiếp xúc với giáo dân có hai hệ quả : một là tích cực hai là tiêu cực.
1. Tích cực
Hướng tích cực là cha phó đã làm cho giáo dân trở nên gần gủi với nhà thờ hơn, hiểu rõ các linh mục hơn qua những lần tiếp xúc với họ, và từ đó có thể hưởng dẫn họ trở nên những người biết cộng tác với giáo xứ hơn, tóm lại là họ không còn khép kín với cha sở hay cha phó nữa, cũng như không còn coi chuyện nhà thờ là chuyện của cha sở cha phó nữa, nhưng sẵn sàng chia sẻ với cha sở và cha phó của mình.
2. Tiêu cực
Tuy nhiên việc tiếp xúc nhiều với giáo dân cũng gây ra những hiệu quả ngược lại mà cha phó cần phải để ý, đó là có khi làm mất đoàn kết giữa giáo dân với nhau nếu cha phó cứ tiếp xúc chỉ với một vài người quen biết, và do đó họ có rất nhiều chuyện để “báo cáo” cùng cha phó, từ chuyện người này nói cha phó ra sao, người kia nói cha sở như thế nào, và vô hình chung cha phó đơn sơ thật thà đem chuyện nhà xứ ra kể cho họ nghe, và thế là cả giáo xứ đều biết chuyện cha sở độc tài độc đoán, biết chuyện “hai cha ăn hai nồi” không hạp tính nhau...
Có một vài giáo dân “moi” chuyện của nhà xứ từ nơi cha phó để có cớ mà chê cha sở, bởi vì có một vài cha sở không mấy mặn mà với cha phó làm cho cha phó không được vui, thế là những giáo dân nầy lợi dụng tình thế không tốt đẹp của cha phó để “moi” chuyện nhà xứ, và cha phó thì bức xúc với cha sở nên khi nghe giáo dân hỏi chuyện thì như “rà được đài”, đem mọi chuyện ra nói cho họ nghe, thế là lâu dần cha sở cũng biết được và sự việc càng trầm trọng hơn.
Tiếp xúc với giáo dân là điều cần, nhưng không cần thiết phải đem chuyện nhà xứ ra nói cho họ nghe, và cũng không cần thiết hể gặp giáo dân là bắt chuyện để nói, bởi vì -theo kinh nghiệm- khi hết chuyện để nói thì đem chuyện người khác ra mà nói, nhất là chuyện cha sở của mình.
III. SỐNG LÀ RAO GIẢNG
Cha sở và cha phó cùng sống trong một nhà xứ, cùng gánh vác một trách nhiệm và cùng chia sẻ những niềm vui nổi buồn của giáo xứ cũng như của bản thân.
Rao giảng Tin Mừng là nhiệm vụ của cha sở và cha phó cũng như của tất cả các linh mục, mà trong tất cả các bài giảng của các ngài thì vấn đề bác ái và yêu thương là vấn đề hàng đầu không thể thiếu được, bởi vì đó chính là điều căn bản cốt lõi của đạo Công Giáo mà cha sở và cha phó là những người đi đầu trong vấn đề này, cho nên cha sở và cha phó sống hiệp nhất với nhau là một bài giảng hùng hồn và sống động nhất vậy.
Có giáo dân thấy cha sở và cha phó không hợp nhau, lục đục với nhau thì nói rằng : chỉ có hai ông cha thôi mà cũng không biết thương yêu nhau thì dạy với dỗ gì ? Mà đúng như vậy, đó là một thực tại đáng tiếc thường xảy ra nơi cha sở và cha phó khi giữa các ngài không có sự thông cảm và tôn trọng nhau, nguyên nhân cũng vì tính kiêu căng nóng giận và ích kỷ mà ra, đó là sự sơ hở của các ngài làm cho ma quỷ lợi dụng để đánh phá đoàn chiên mà các ngài đang coi sóc, nó chỉ cần đánh chủ chiên bằng cách chia rẻ họ với nhau thì đoàn chiên nhứt định là hoang mang, hoặc ít nữa là không còn tin vào lời giảng dạy của cha sở và cha phó nữa.
Cuộc sống của người linh mục là luôn cố gắng phản ảnh lại cuộc sống của Chúa Giêsu -vì linh mục là alter Christus- Chúa Kitô thứ hai- nhất là trong lãnh vực yêu thương và tinh thần phục vụ, không ai tin được một linh mục là Chúa Kitô thứ hai nếu người linh mục không sống như Chúa Giêsu đã sống, cũng không ai tin tưởng linh mục là người đại diện Chúa Giêsu khi cử hành thánh lễ và các bí tích, nếu người linh mục không có sự hiền lành và khiêm tốn.
Sống là sống cho Thiên Chúa tức là sống theo Thần Khí, thánh Phaolô tông đồ đã quả quyết : “Những ai sống theo tính xác thịt, thì hướng về những gì thuộc tính xác thịt; còn những ai sống theo Thần Khí, thì hướng về những gì thuộc Thần Khí”. (Rm 8, 5)Quả vậy, cha sở và cha phó là những con người xác thịt, nhưng là những người luôn sống theo Thần Khí của Thiên Chúa, bởi vì các ngài đã được thánh hóa, được xức dầu để thuộc về Thần Khí và làm cho người khác cũng thuộc về Thần Khí trong bí tích Rửa Tội, do đó, các ngài -cha sở và cha phó- luôn là những người cha trong giáo xứ của mình, lấy đời sống thánh thiện làm thành bài giảng để không những cảm hóa người tội lỗi, mà còn làm cho họ trở nên con cái của Thiên Chúa trong Chúa Giêsu Kitô.
a. Sống hiệp nhất là rao giảng
Chúa Giêsu vẫn thường cầu nguyện cho sự hiệp nhất của các tông đồ (Ga 17, 11b), cũng như cho giáo hội được xây trên nền tảng thánh Phêrô được trở nên một, bởi vì Ngài biết rất rõ quyền lực của âm phủ nó sẽ bị thua bại dưới sức mạnh của sự hiệp nhất.
Cũng vậy, cha sở và cha phó là những người được Thiên Chúa sai đến để sống Lời của Ngài, để cho mọi người trong giáo xứ của các ngài coi sóc được thấy để bắt chước noi theo, các ngài là những người mang sự hiệp nhất đến cho giáo dân của mình khi họ sống trong chia rẻ, mang bình an của sự hiệp nhất đến cho giáo dân của mình, khi mà sự chia rẻ do ma quỷ đem đến làm họ bất an và cảm thấy cuộc sống như là một hỏa ngục đắng cay, cho nên họ cần có một tấm gương sáng của sự hiệp nhất nơi cha sở và cha phó của mình, họ không cần cha sở hay cha phó giảng những điều cao siêu trên trời, nhưng họ chỉ cần các ngài chia sẻ những sự dưới đất bằng chính cuộc sống hiệp nhất giữa các ngài với nhau, như thế là quá đủ cho họ hơn cả trăm bài giảng lý thuyết cao siêu mầu nhiệm...
b. Sống yêu thương là rao giảng
Sống yêu thương là lời rao giảng có hiệu quả nhất của cha sở và cha phó, cả hàng trăm con mắt của giáo dân đều nhìn vào các ngài khi các ngài giảng, họ nhìn coi mặt của các ngài có đỏ gượng không khi giảng yêu thương mà các ngài lại chia rẻ với nhau, họ nhìn coi miệng của các ngài khi giảng có bị méo không (theo tướng học, muốn biết ai nói dối thì nhìn cái miệng của họ, khi nói thì bị méo vì không tự nhiên) giáo dân chăm nhìn cha sở cha phó giảng là điều rất tốt nếu các ngài sống như lời các ngài đã giảng.
Ngày chủ nhật gần tết nguyên đán, tôi được cha sở họ đạo nọ mời đến dâng lễ, nhưng tôi chỉ xin ngồi tòa giùm cho ngài vì lý do riêng không thể dâng thánh lễ được, sau khi thánh lễ xong thì có một giáo dân mà tôi quen biết đã ngao ngán lắc đầu sau khi dự thánh lễ chủ nhật ấy đã nói với tôi : “Cha sở nói hay lắm nhưng ngài là người gây chia rẻ trong giáo xứ”, hỏi ra mới biết là cha sở của giáo xứ này đang có chiến tranh lạnh với giáo dân của mình. Trong giáo xứ nhất cử nhất động của cha sở hay cha phó đều được giáo dân để ý, chuyện giữa hai cha sống đối xử với nhau như thế nào họ cũng biết, cho nên lời giảng của các ngài cần phải như việc các ngài đã sống, đó là bài giảng hay nhất mà giáo dân mong mỏi nơi cha sở và cha phó của họ.
Sống yêu thương như Chúa Giêsu đã yêu thương các tông đồ là bằng chứng để các tông đồ yêu thương nhau, cha sở và cha phó là hai tông đồ trên đường Emmau đã nhận ra được Chúa Giêsu khi các ngài bẻ Bánh Thánh trên bàn thờ và lập lại lời của Chúa Giêsu : “Các con hãy làm việc này mà nhớ đến Ta”. “Làm việc này” chính là việc cử hành Thánh Thể -bí tích tình yêu- với tình yêu tha thiết dành cho Chúa Giêsu và cho anh chị em, do đó mà cha sở và cha phó hằng ngày cần cố gắng phá tan những bất hòa gây chia rẻ giữa hai người với nhau, bằng cách luôn nhớ đến việc cử hành Thánh Thể trong đời sống hằng ngày của mình. Chúa Giêsu đã nói với các môn đệ của mình rằng : “Chính Thầy biết những người Thầy đã chọn, nhưng phải ứng nghiệm lời Kinh Thánh sau đây : Kẻ đã cùng con chia cơm sẻ bánh lại giơ gót đạp con”(Ga 13, 18).cũng có nghĩa là Ngài đã biết những ai phản bội Ngài khi cùng nhau cử hành việc bẻ bánh, nhưng Ngài vẫn cứ chọn họ, bởi vì tình yêu của Ngài thì lớn hơn tất cả những khuyết điểm của chúng ta, nếu chúng ta -những người được chọn- biết trở nên tấm bánh cho anh em.
Khi cha sở và cha phó biết sống yêu thương, thì dù cho các ngài không có tài lợi khẩu khi giảng, thì dù cho các ngài vì bận bịu quá nhiều việc mà chưa chuẩn bị kịp bài giảng, thì giáo dân vẫn cứ thấy bài giảng của cha sở và cha phó mình rất hay và thu hút, bởi vì họ đã được tâm hồn kính mến Thiên Chúa và yêu thương tha nhân nơi các ngài đánh động, cho nên có thể nói được là : sống yêu thương chính là lời của bài giảng hay nhất và sống động nhất của cha sở và cha phó vậy.
Đức cố giáo hoàng Phaolô VI trong tông thứ “Rao giảng Tin Mừng” đã nhấn mạnh : “Con người thời nay cần những chứng nhân hơn thầy dạy...” và quả thật là như vậy, bởi vì cha sở và cha phó không những là thầy dạy đức tin và luân lý, nhưng các ngài còn sống đức tin và trở thành những chứng nhân về sự hiệp nhất và yêu mến nhau giữa các ngài và giáo dân trong xứ đạo mà các ngài được gởi đến để giảng dạy, thánh hóa và coi sóc.
IV. GIÁO XỨ LÀ ĐẠI GIA ĐÌNH
Chúa Giêsu nói với ông Phêrô : “Thầy bảo thật anh em : chẳng hề có ai từ bỏ nhà, bỏ vợ, anh em, cha mẹ hay con cái vì Nước Thiên Chúa, mà lại không được gấp bội ở đời này và sự sống vĩnh cữu ở đời sau”(Lc 18, 29-30).Từ bỏ tất cả để được lời gấp trăm ngàn lần thì ai lại không thích, nhưng thế gian có mấy người từ bỏ tất cả để được lợi như lời Chúa Giêsu đã hứa ?
Các linh mục (và các tu sĩ nam nữ) là những người đã từ bỏ tất cả để đi theo Chúa Giêsu làm môn đệ của Ngài, các ngài đã từ chối những mời mọc giàu sang vinh hoa phú quý của thế gian để được Nước Trời làm gia nghiệp, mà gia nghiệp Nứơc Trời ở trần gian này của các linh mục chính là Chúa Giêsu Thánh Thể và những linh hồn mà Chúa Giêsu đã chuộc lại bằng giá máu của Ngài đã đổ ra trên thập giá, và giờ đây trao lại cho các linh mục chăm sóc dạy dỗ, để họ -nhờ các linh mục- mà được thông phần vào vinh phúc Nước Trời, đó là các giáo dân trong giáo xứ của các ngài đang có nhiệm vụ chăm nom và dạy dỗ.
Giáo xứ là phần gia nghiệp Nước Trời mà Chúa Giêsu đã trao cho các cha sở và cha phó, là năm nén bạc trao cho cha sở và hai nén bạc trao cho cha phó, và tùy khả năng sức lực tài trí của mình để sinh lợi thêm nhiều cho Thiên Chúa, cho nên việc trước tiên mà cha sở và cha phó luôn tâm niệm rằng : giáo xứ là đại gia đình của chúng ta, trong đại gia đình này, mỗi người -cha sở và cha phó- tùy theo bổn phận và trách nhiệm của mình mà chu toàn bổn phận. Trong giáo xứ cha sở cha phó như người cha người mẹ hết lòng thương yêu và đùm bọc con cái mình, dù cho con cái có sai lỗi, có đi hoang đàng thì cũng vẫn cứ ân cần chăm lo với tất cả tình thương mến.
Giáo xứ là một đại gia đình hòa thuận thương yêu của cha sở và cha phó, trong giáo xứ này, các ngài cùng chia sẻ những niềm vui nổi buồn với giáo dân, có những giáo dân mà chính tay cha sở Rửa Tội khi mới sinh ra, làm phép hôn phối khi đã thành nhân, và -có khi- dâng thánh lễ cuối cùng cho họ, tất cả những điều đó không phải là hạnh phúc mà Thiên Chúa dành cho cha sở cà cha phó sao ? Chính những suy nghĩ đầy đức tin và yêu thương ấy đã làm cho giáo dân và cha sở cha phó của mình gắn bó với nhau, đồng tâm nhất trí xây dựng và phát triển những nén bạc mà Thiên Chúa đã trao cho các ngài, thật hạnh phúc biết bao.
Giáo xứ là một đại gia đình thật đúng nghĩa khi mà cha sở và cha phó đồng tâm nhất trí trong mọi công việc của giáo xứ, từ những việc nhỏ cho đến việc lớn, từ việc giáo huấn cho đến các lễ nghi đều được bàn hỏi với nhau trước khi dạy cho giáo dân thực hành, bởi vì có những lúc -nhất là việc lễ nghi- cha sở dạy làm một đường thì cha phó lại dạy làm cách khác, cho nên có những lúc “trống đánh xuôi kèn thổi ngược” làm cho giáo dân cảm thấy cha sở và cha phó không hợp nhau.
Cha mẹ nào cũng mong muốn gia đình của mình thật yên vui hòa thuận và hạnh phúc, nhất là con cái biết sống yêu thương nhau và biết giúp đỡ nhau hơn. Giáo xứ cũng như thế mà thôi, cha sở cha phó nào cũng mong muốn giáo xứ của mình ngày càng phát triển, giáo dân trong giáo xứ đối xử với nhau chân thành, tương thân tương ái, biết cùng nhau kính Chúa yêu người, thế là cha sở cha phó mãn nguyện rồi.
Có nhiều cha sở khi đổi đến một giáo xứ thì tóc ngài vẫn còn đen, nhưng chỉ một năm sau thì tóc đã có nhiều sợi trắng, vài ba năm sau nữa thì tóc đã bạc nhiều lắm so với tuổi của ngài, đó là vì ngài lo lắng cho họ đạo, ngài thương yêu họ đạo mà ngài được sai đến như một người cha người mẹ để chăm sóc phần linh hồn (và có khi phần xác) cho giáo dân trong giáo xứ, nhất là những họ đạo nghèo thiếu thốn vật chất lẫn tinh thần, nhưng các ngài không than thở với giáo dân, như một người cha người mẹ, ngài hy sinh tất cả và chỉ “than thở” với Chúa Giêsu Thánh Thể rồi phó thác tất cả cho Ngài. Tinh thần khiêm cung phục vụ của các ngài chắc chắn Thiên Chúa sẽ trả công bội hậu, và giáo xứ của các ngài sẽ thay đổi rất rõ rệt từng ngày, bởi vì các ngài đã coi giáo xứ như là một đại gia đình của mình, thì Thiên Chúa cũng sẽ yêu thương và ban ơn cho giáo xứ của các ngài; bởi vì giáo xứ của các ngài cũng là một chi thể nho nhỏ trong thân thể mầu nhiệm của Chúa Giêsu, cho nên Thiên Chúa cũng sẽ không làm ngơ trước những nổ lực rao giảng Tin Mừng Nước Trời của cha sở và cha phó trong giáo xứ của các ngài.
Tiên tri Isaia đã nói về Đấng Messia như sau :
“Thần Khí của Đức Chúa là Chúa Thượng ngự trên tôi,
Vì Đức Chúa đã xức dầu tấn phong tôi
Sai đi báo tin mừng cho kẻ nghèo hèn,
Băng bó những tấm lòng tan nát,
Công bố lệnh ân xá cho những kẻ bị giam cầm,
Ngày phóng thích cho những tù nhân,
Công bố một năm hồng ân của Đức Chúa...”(Is 61, 1-2a)
Chúng ta -các linh mục nói chung và các cha sở và cha phó nói riêng - cũng thấy lời loan báo đây trên của tiên tri Isaia là đang nói với chúng ta, bởi vì chúng ta đã được Thiên Chúa xức dầu thánh và tấn phong làm tư tế rồi sai đi như một tiên tri, sai đi đến nơi một giáo xứ để loan báo tin mừng bằng lời giảng dạy và đời sống của mình, và qua qua bí tích hòa giải chúng ta ân xá cho những giáo dân bị giam cầm, bị trói buộc trong xiềng xích tội lỗi của sa tan, và dẫn họ đến nơi nguồn ân sủng của Thiên Chúa đó là được tham dự vào tiệc Nước Trời là Mình và Máu thánh của Chúa Giêsu...
Lời kết
Như đã nói ở phần lời ngõ, bài chia sẻ “Cha Sở & Cha Phó” này là để chia sẻ kinh nghiệm mục vụ với các linh mục trẻ -bạn bè và các anh em của tôi- đang làm cha sở hoặc cha phó, tức là các linh mục tuổi đời còn trẻ và tuổi chịu chức cũng còn trẻ.
Còn những linh mục chịu chức vào tuổi xế chiều (khoảng 45 tuổi trở lên) thì đã có rất nhiều kinh nghiệm mục vụ, cũng như kinh nghiệm cuộc sống ở ngoài xã hội khi đang làm thầy giúp xứ, cho nên khi chịu chức linh mục và được sai đi làm cha sở hay làm cha phó, thì kinh nghiệm đã có đầy mình, nên bài chia sẻ này coi như là thừa thải với các ngài, bởi vì không một thầy giúp xứ lớn tuổi nào mà không có có con mắt để thấy, lỗ tai để nghe chuyện giữa cha sở và cha phó, rồi có một quyết tâm, một kinh nghiệm cho mình làm linh mục sau này !
Còn có những cha phó lớn tuổi hơn cha sở thì coi như chẳng có chuyện gì xảy ra, giáo dân sẽ thấy các ngài rất đoàn kết, bởi vì cha sở sẽ tôn trọng tuổi tác và -có khi- nhân cách lớn nơi cha phó, và cha phó cũng vậy, sẽ tôn trọng cha sở của mình không những vì ngài chịu chức trước mình, mà còn vì ngài là cha sở của một giáo xứ với nhiều kinh nghiệm mục vụ giáo xứ nơi ngài, cũng có nghĩa là các ngài là những người rất khiêm tốn và ý thức về bổn phận phải làm của mình trong cuộc sống hằng ngày.
Cha sở và cha phó đều là linh mục của Chúa Giêsu, nhưng đồng thời các ngài cũng là những con người với những tính cách không giống nhau, do đó mà khi làm việc mục vụ chung với nhau thì chắc chắn là sẽ có những lần to tiếng với nhau vì bất đồng ý kiến hoặc vì cá tính mỗi người, nhưng dù thế nào chăng nữa, thì các ngài vẫn luôn thấy một điểm chung phải đạt cho bằng được, đó là xây dựng một giáo xứ đầy tinh huynh đệ chân thành, và làm cho giáo xứ ngày càng phát triển hơn như lòng mong muốn của Cha trên trời.
Có một vài linh mục trẻ nói với tôi : “chuyện “Cha sở và Cha phó” là chuyện dài nhiều tập”, nhưng theo cách suy nghĩ của riêng tôi thì nó không phải là chuyện dài nhiều tập, nhưng dài hay ngắn thì đều do nơi tác giả, mà tác giả không ngoài ai khác mà chính là cha sở và cha phó, nếu các ngài muốn viết dài thì nó dài, nếu các ngài muốn viết ngắn hay chấm dứt thì cũng tùy thuộc các ngài mà thôi...
Xin Thiên Chúa chúc lành cho tất cả chúng ta là những người bất xứng mà Ngài đã chọn vào hàng linh mục đời đời, biết luôn tìm thấy thánh ý của Ngài trong cuộc sống, nhất là biết sống bổn phận của một cha sở và cha phó trong xã hội với nhiều cám dỗ và nguy hiểm bởi vật chất xa hoa và tục hóa...
Taiwan, ngày lễ thánh nữ Têrêxa Hài Đồng
1.10.2005
--------------------------------------------------------
http://www.vietcatholic.net/nhantai
taibytw@hotmail.com
jmtaiby@yahoo.com
Làm cha sở hoặc làm cha phó một giáo xứ thì đều phải có những cuộc tiếp xúc với giáo dân, những cuộc tiếp xúc này có khi thì tại tòa giài tội, có khi tại phòng khách, có khi luôn tiện đứng ở sân nhà thờ.v.v...Việc tiếp xúc với giáo dân thì cha phó nên coi là chuyện bình thường không có gì đáng phải ngại, cứ đường đường chính chính mà tiếp xúc trò chuyện với họ khi công việc mục vụ đòi hỏi hoặc khi họ đến bàn chuyện thiêng liêng với mình.
Có những giáo dân thích đến gặp cha phó vì ngài trẻ trung, vui vẻ, hoạt bát, mà thường là các bạn trẻ ở trong giáo xứ hoặc các giáo xứ khác, đó cũng là một điểm mừng cho cha phó vì ngài đã có sức thu hút giới trẻ đến với nhà thờ (không phải đến với cha phó) qua những lần mà cha phó sinh hoạt với họ. Tuy nhiên đây là chuyện cần phải tế nhị, và cha phó cần biết những người đến tiếp xúc trò chuyện với mình thuộc đối tượng nào : có người đến gặp cha phó vì đoàn thể của họ, có người gặp cha phó vì chuyện hôn phối hoặc giải quyết một nố hôn phố dị giáo nào đó, hoặc đến gặp cha phó để trò chuyện uống cà phê, hoặc là cò khi tỏ tình cảm với cha phó.v.v...tất cả đều là việc mà cha phó cần phải để ý suy xét và...đề phòng, bằng không sẽ xảy ra những việc đáng tiếc làm phiền lòng cha sở của mình...
Trong giáo xứ, có người thích cha phó có người thích cha sở, thích không có nghĩa là ngày ngày đến nhà thờ tìm cha sở cha phó để nói chuyện, nhưng cái thích của giáo dân là cha sở vui tính dễ gần gủi, cha phó hoạt bát dễ tâm sự, cho nên việc làm của cha phó khi tiếp xúc với giáo dân trong giáo xứ, chính là làm cho giáo dân thấy được ưu tư cha sở cũng như của ngài là muốn giáo dân trong giáo xứ đạo biết kính mến Thiên Chúa và yêu thương nhau, đoàn kết để làm cho giáo xứ thăng tiến, chứ không phải đem chuyện cha sở hôm qua trách mình vì chuyện này, to tiếng với mình vì chuyện kia ra nói cho giáo dân nghe.
Tiếp xúc với giáo dân có hai hệ quả : một là tích cực hai là tiêu cực.
1. Tích cực
Hướng tích cực là cha phó đã làm cho giáo dân trở nên gần gủi với nhà thờ hơn, hiểu rõ các linh mục hơn qua những lần tiếp xúc với họ, và từ đó có thể hưởng dẫn họ trở nên những người biết cộng tác với giáo xứ hơn, tóm lại là họ không còn khép kín với cha sở hay cha phó nữa, cũng như không còn coi chuyện nhà thờ là chuyện của cha sở cha phó nữa, nhưng sẵn sàng chia sẻ với cha sở và cha phó của mình.
2. Tiêu cực
Tuy nhiên việc tiếp xúc nhiều với giáo dân cũng gây ra những hiệu quả ngược lại mà cha phó cần phải để ý, đó là có khi làm mất đoàn kết giữa giáo dân với nhau nếu cha phó cứ tiếp xúc chỉ với một vài người quen biết, và do đó họ có rất nhiều chuyện để “báo cáo” cùng cha phó, từ chuyện người này nói cha phó ra sao, người kia nói cha sở như thế nào, và vô hình chung cha phó đơn sơ thật thà đem chuyện nhà xứ ra kể cho họ nghe, và thế là cả giáo xứ đều biết chuyện cha sở độc tài độc đoán, biết chuyện “hai cha ăn hai nồi” không hạp tính nhau...
Có một vài giáo dân “moi” chuyện của nhà xứ từ nơi cha phó để có cớ mà chê cha sở, bởi vì có một vài cha sở không mấy mặn mà với cha phó làm cho cha phó không được vui, thế là những giáo dân nầy lợi dụng tình thế không tốt đẹp của cha phó để “moi” chuyện nhà xứ, và cha phó thì bức xúc với cha sở nên khi nghe giáo dân hỏi chuyện thì như “rà được đài”, đem mọi chuyện ra nói cho họ nghe, thế là lâu dần cha sở cũng biết được và sự việc càng trầm trọng hơn.
Tiếp xúc với giáo dân là điều cần, nhưng không cần thiết phải đem chuyện nhà xứ ra nói cho họ nghe, và cũng không cần thiết hể gặp giáo dân là bắt chuyện để nói, bởi vì -theo kinh nghiệm- khi hết chuyện để nói thì đem chuyện người khác ra mà nói, nhất là chuyện cha sở của mình.
III. SỐNG LÀ RAO GIẢNG
Cha sở và cha phó cùng sống trong một nhà xứ, cùng gánh vác một trách nhiệm và cùng chia sẻ những niềm vui nổi buồn của giáo xứ cũng như của bản thân.
Rao giảng Tin Mừng là nhiệm vụ của cha sở và cha phó cũng như của tất cả các linh mục, mà trong tất cả các bài giảng của các ngài thì vấn đề bác ái và yêu thương là vấn đề hàng đầu không thể thiếu được, bởi vì đó chính là điều căn bản cốt lõi của đạo Công Giáo mà cha sở và cha phó là những người đi đầu trong vấn đề này, cho nên cha sở và cha phó sống hiệp nhất với nhau là một bài giảng hùng hồn và sống động nhất vậy.
Có giáo dân thấy cha sở và cha phó không hợp nhau, lục đục với nhau thì nói rằng : chỉ có hai ông cha thôi mà cũng không biết thương yêu nhau thì dạy với dỗ gì ? Mà đúng như vậy, đó là một thực tại đáng tiếc thường xảy ra nơi cha sở và cha phó khi giữa các ngài không có sự thông cảm và tôn trọng nhau, nguyên nhân cũng vì tính kiêu căng nóng giận và ích kỷ mà ra, đó là sự sơ hở của các ngài làm cho ma quỷ lợi dụng để đánh phá đoàn chiên mà các ngài đang coi sóc, nó chỉ cần đánh chủ chiên bằng cách chia rẻ họ với nhau thì đoàn chiên nhứt định là hoang mang, hoặc ít nữa là không còn tin vào lời giảng dạy của cha sở và cha phó nữa.
Cuộc sống của người linh mục là luôn cố gắng phản ảnh lại cuộc sống của Chúa Giêsu -vì linh mục là alter Christus- Chúa Kitô thứ hai- nhất là trong lãnh vực yêu thương và tinh thần phục vụ, không ai tin được một linh mục là Chúa Kitô thứ hai nếu người linh mục không sống như Chúa Giêsu đã sống, cũng không ai tin tưởng linh mục là người đại diện Chúa Giêsu khi cử hành thánh lễ và các bí tích, nếu người linh mục không có sự hiền lành và khiêm tốn.
Sống là sống cho Thiên Chúa tức là sống theo Thần Khí, thánh Phaolô tông đồ đã quả quyết : “Những ai sống theo tính xác thịt, thì hướng về những gì thuộc tính xác thịt; còn những ai sống theo Thần Khí, thì hướng về những gì thuộc Thần Khí”. (Rm 8, 5)Quả vậy, cha sở và cha phó là những con người xác thịt, nhưng là những người luôn sống theo Thần Khí của Thiên Chúa, bởi vì các ngài đã được thánh hóa, được xức dầu để thuộc về Thần Khí và làm cho người khác cũng thuộc về Thần Khí trong bí tích Rửa Tội, do đó, các ngài -cha sở và cha phó- luôn là những người cha trong giáo xứ của mình, lấy đời sống thánh thiện làm thành bài giảng để không những cảm hóa người tội lỗi, mà còn làm cho họ trở nên con cái của Thiên Chúa trong Chúa Giêsu Kitô.
a. Sống hiệp nhất là rao giảng
Chúa Giêsu vẫn thường cầu nguyện cho sự hiệp nhất của các tông đồ (Ga 17, 11b), cũng như cho giáo hội được xây trên nền tảng thánh Phêrô được trở nên một, bởi vì Ngài biết rất rõ quyền lực của âm phủ nó sẽ bị thua bại dưới sức mạnh của sự hiệp nhất.
Cũng vậy, cha sở và cha phó là những người được Thiên Chúa sai đến để sống Lời của Ngài, để cho mọi người trong giáo xứ của các ngài coi sóc được thấy để bắt chước noi theo, các ngài là những người mang sự hiệp nhất đến cho giáo dân của mình khi họ sống trong chia rẻ, mang bình an của sự hiệp nhất đến cho giáo dân của mình, khi mà sự chia rẻ do ma quỷ đem đến làm họ bất an và cảm thấy cuộc sống như là một hỏa ngục đắng cay, cho nên họ cần có một tấm gương sáng của sự hiệp nhất nơi cha sở và cha phó của mình, họ không cần cha sở hay cha phó giảng những điều cao siêu trên trời, nhưng họ chỉ cần các ngài chia sẻ những sự dưới đất bằng chính cuộc sống hiệp nhất giữa các ngài với nhau, như thế là quá đủ cho họ hơn cả trăm bài giảng lý thuyết cao siêu mầu nhiệm...
b. Sống yêu thương là rao giảng
Sống yêu thương là lời rao giảng có hiệu quả nhất của cha sở và cha phó, cả hàng trăm con mắt của giáo dân đều nhìn vào các ngài khi các ngài giảng, họ nhìn coi mặt của các ngài có đỏ gượng không khi giảng yêu thương mà các ngài lại chia rẻ với nhau, họ nhìn coi miệng của các ngài khi giảng có bị méo không (theo tướng học, muốn biết ai nói dối thì nhìn cái miệng của họ, khi nói thì bị méo vì không tự nhiên) giáo dân chăm nhìn cha sở cha phó giảng là điều rất tốt nếu các ngài sống như lời các ngài đã giảng.
Ngày chủ nhật gần tết nguyên đán, tôi được cha sở họ đạo nọ mời đến dâng lễ, nhưng tôi chỉ xin ngồi tòa giùm cho ngài vì lý do riêng không thể dâng thánh lễ được, sau khi thánh lễ xong thì có một giáo dân mà tôi quen biết đã ngao ngán lắc đầu sau khi dự thánh lễ chủ nhật ấy đã nói với tôi : “Cha sở nói hay lắm nhưng ngài là người gây chia rẻ trong giáo xứ”, hỏi ra mới biết là cha sở của giáo xứ này đang có chiến tranh lạnh với giáo dân của mình. Trong giáo xứ nhất cử nhất động của cha sở hay cha phó đều được giáo dân để ý, chuyện giữa hai cha sống đối xử với nhau như thế nào họ cũng biết, cho nên lời giảng của các ngài cần phải như việc các ngài đã sống, đó là bài giảng hay nhất mà giáo dân mong mỏi nơi cha sở và cha phó của họ.
Sống yêu thương như Chúa Giêsu đã yêu thương các tông đồ là bằng chứng để các tông đồ yêu thương nhau, cha sở và cha phó là hai tông đồ trên đường Emmau đã nhận ra được Chúa Giêsu khi các ngài bẻ Bánh Thánh trên bàn thờ và lập lại lời của Chúa Giêsu : “Các con hãy làm việc này mà nhớ đến Ta”. “Làm việc này” chính là việc cử hành Thánh Thể -bí tích tình yêu- với tình yêu tha thiết dành cho Chúa Giêsu và cho anh chị em, do đó mà cha sở và cha phó hằng ngày cần cố gắng phá tan những bất hòa gây chia rẻ giữa hai người với nhau, bằng cách luôn nhớ đến việc cử hành Thánh Thể trong đời sống hằng ngày của mình. Chúa Giêsu đã nói với các môn đệ của mình rằng : “Chính Thầy biết những người Thầy đã chọn, nhưng phải ứng nghiệm lời Kinh Thánh sau đây : Kẻ đã cùng con chia cơm sẻ bánh lại giơ gót đạp con”(Ga 13, 18).cũng có nghĩa là Ngài đã biết những ai phản bội Ngài khi cùng nhau cử hành việc bẻ bánh, nhưng Ngài vẫn cứ chọn họ, bởi vì tình yêu của Ngài thì lớn hơn tất cả những khuyết điểm của chúng ta, nếu chúng ta -những người được chọn- biết trở nên tấm bánh cho anh em.
Khi cha sở và cha phó biết sống yêu thương, thì dù cho các ngài không có tài lợi khẩu khi giảng, thì dù cho các ngài vì bận bịu quá nhiều việc mà chưa chuẩn bị kịp bài giảng, thì giáo dân vẫn cứ thấy bài giảng của cha sở và cha phó mình rất hay và thu hút, bởi vì họ đã được tâm hồn kính mến Thiên Chúa và yêu thương tha nhân nơi các ngài đánh động, cho nên có thể nói được là : sống yêu thương chính là lời của bài giảng hay nhất và sống động nhất của cha sở và cha phó vậy.
Đức cố giáo hoàng Phaolô VI trong tông thứ “Rao giảng Tin Mừng” đã nhấn mạnh : “Con người thời nay cần những chứng nhân hơn thầy dạy...” và quả thật là như vậy, bởi vì cha sở và cha phó không những là thầy dạy đức tin và luân lý, nhưng các ngài còn sống đức tin và trở thành những chứng nhân về sự hiệp nhất và yêu mến nhau giữa các ngài và giáo dân trong xứ đạo mà các ngài được gởi đến để giảng dạy, thánh hóa và coi sóc.
IV. GIÁO XỨ LÀ ĐẠI GIA ĐÌNH
Chúa Giêsu nói với ông Phêrô : “Thầy bảo thật anh em : chẳng hề có ai từ bỏ nhà, bỏ vợ, anh em, cha mẹ hay con cái vì Nước Thiên Chúa, mà lại không được gấp bội ở đời này và sự sống vĩnh cữu ở đời sau”(Lc 18, 29-30).Từ bỏ tất cả để được lời gấp trăm ngàn lần thì ai lại không thích, nhưng thế gian có mấy người từ bỏ tất cả để được lợi như lời Chúa Giêsu đã hứa ?
Các linh mục (và các tu sĩ nam nữ) là những người đã từ bỏ tất cả để đi theo Chúa Giêsu làm môn đệ của Ngài, các ngài đã từ chối những mời mọc giàu sang vinh hoa phú quý của thế gian để được Nước Trời làm gia nghiệp, mà gia nghiệp Nứơc Trời ở trần gian này của các linh mục chính là Chúa Giêsu Thánh Thể và những linh hồn mà Chúa Giêsu đã chuộc lại bằng giá máu của Ngài đã đổ ra trên thập giá, và giờ đây trao lại cho các linh mục chăm sóc dạy dỗ, để họ -nhờ các linh mục- mà được thông phần vào vinh phúc Nước Trời, đó là các giáo dân trong giáo xứ của các ngài đang có nhiệm vụ chăm nom và dạy dỗ.
Giáo xứ là phần gia nghiệp Nước Trời mà Chúa Giêsu đã trao cho các cha sở và cha phó, là năm nén bạc trao cho cha sở và hai nén bạc trao cho cha phó, và tùy khả năng sức lực tài trí của mình để sinh lợi thêm nhiều cho Thiên Chúa, cho nên việc trước tiên mà cha sở và cha phó luôn tâm niệm rằng : giáo xứ là đại gia đình của chúng ta, trong đại gia đình này, mỗi người -cha sở và cha phó- tùy theo bổn phận và trách nhiệm của mình mà chu toàn bổn phận. Trong giáo xứ cha sở cha phó như người cha người mẹ hết lòng thương yêu và đùm bọc con cái mình, dù cho con cái có sai lỗi, có đi hoang đàng thì cũng vẫn cứ ân cần chăm lo với tất cả tình thương mến.
Giáo xứ là một đại gia đình hòa thuận thương yêu của cha sở và cha phó, trong giáo xứ này, các ngài cùng chia sẻ những niềm vui nổi buồn với giáo dân, có những giáo dân mà chính tay cha sở Rửa Tội khi mới sinh ra, làm phép hôn phối khi đã thành nhân, và -có khi- dâng thánh lễ cuối cùng cho họ, tất cả những điều đó không phải là hạnh phúc mà Thiên Chúa dành cho cha sở cà cha phó sao ? Chính những suy nghĩ đầy đức tin và yêu thương ấy đã làm cho giáo dân và cha sở cha phó của mình gắn bó với nhau, đồng tâm nhất trí xây dựng và phát triển những nén bạc mà Thiên Chúa đã trao cho các ngài, thật hạnh phúc biết bao.
Giáo xứ là một đại gia đình thật đúng nghĩa khi mà cha sở và cha phó đồng tâm nhất trí trong mọi công việc của giáo xứ, từ những việc nhỏ cho đến việc lớn, từ việc giáo huấn cho đến các lễ nghi đều được bàn hỏi với nhau trước khi dạy cho giáo dân thực hành, bởi vì có những lúc -nhất là việc lễ nghi- cha sở dạy làm một đường thì cha phó lại dạy làm cách khác, cho nên có những lúc “trống đánh xuôi kèn thổi ngược” làm cho giáo dân cảm thấy cha sở và cha phó không hợp nhau.
Cha mẹ nào cũng mong muốn gia đình của mình thật yên vui hòa thuận và hạnh phúc, nhất là con cái biết sống yêu thương nhau và biết giúp đỡ nhau hơn. Giáo xứ cũng như thế mà thôi, cha sở cha phó nào cũng mong muốn giáo xứ của mình ngày càng phát triển, giáo dân trong giáo xứ đối xử với nhau chân thành, tương thân tương ái, biết cùng nhau kính Chúa yêu người, thế là cha sở cha phó mãn nguyện rồi.
Có nhiều cha sở khi đổi đến một giáo xứ thì tóc ngài vẫn còn đen, nhưng chỉ một năm sau thì tóc đã có nhiều sợi trắng, vài ba năm sau nữa thì tóc đã bạc nhiều lắm so với tuổi của ngài, đó là vì ngài lo lắng cho họ đạo, ngài thương yêu họ đạo mà ngài được sai đến như một người cha người mẹ để chăm sóc phần linh hồn (và có khi phần xác) cho giáo dân trong giáo xứ, nhất là những họ đạo nghèo thiếu thốn vật chất lẫn tinh thần, nhưng các ngài không than thở với giáo dân, như một người cha người mẹ, ngài hy sinh tất cả và chỉ “than thở” với Chúa Giêsu Thánh Thể rồi phó thác tất cả cho Ngài. Tinh thần khiêm cung phục vụ của các ngài chắc chắn Thiên Chúa sẽ trả công bội hậu, và giáo xứ của các ngài sẽ thay đổi rất rõ rệt từng ngày, bởi vì các ngài đã coi giáo xứ như là một đại gia đình của mình, thì Thiên Chúa cũng sẽ yêu thương và ban ơn cho giáo xứ của các ngài; bởi vì giáo xứ của các ngài cũng là một chi thể nho nhỏ trong thân thể mầu nhiệm của Chúa Giêsu, cho nên Thiên Chúa cũng sẽ không làm ngơ trước những nổ lực rao giảng Tin Mừng Nước Trời của cha sở và cha phó trong giáo xứ của các ngài.
Tiên tri Isaia đã nói về Đấng Messia như sau :
“Thần Khí của Đức Chúa là Chúa Thượng ngự trên tôi,
Vì Đức Chúa đã xức dầu tấn phong tôi
Sai đi báo tin mừng cho kẻ nghèo hèn,
Băng bó những tấm lòng tan nát,
Công bố lệnh ân xá cho những kẻ bị giam cầm,
Ngày phóng thích cho những tù nhân,
Công bố một năm hồng ân của Đức Chúa...”(Is 61, 1-2a)
Chúng ta -các linh mục nói chung và các cha sở và cha phó nói riêng - cũng thấy lời loan báo đây trên của tiên tri Isaia là đang nói với chúng ta, bởi vì chúng ta đã được Thiên Chúa xức dầu thánh và tấn phong làm tư tế rồi sai đi như một tiên tri, sai đi đến nơi một giáo xứ để loan báo tin mừng bằng lời giảng dạy và đời sống của mình, và qua qua bí tích hòa giải chúng ta ân xá cho những giáo dân bị giam cầm, bị trói buộc trong xiềng xích tội lỗi của sa tan, và dẫn họ đến nơi nguồn ân sủng của Thiên Chúa đó là được tham dự vào tiệc Nước Trời là Mình và Máu thánh của Chúa Giêsu...
Lời kết
Như đã nói ở phần lời ngõ, bài chia sẻ “Cha Sở & Cha Phó” này là để chia sẻ kinh nghiệm mục vụ với các linh mục trẻ -bạn bè và các anh em của tôi- đang làm cha sở hoặc cha phó, tức là các linh mục tuổi đời còn trẻ và tuổi chịu chức cũng còn trẻ.
Còn những linh mục chịu chức vào tuổi xế chiều (khoảng 45 tuổi trở lên) thì đã có rất nhiều kinh nghiệm mục vụ, cũng như kinh nghiệm cuộc sống ở ngoài xã hội khi đang làm thầy giúp xứ, cho nên khi chịu chức linh mục và được sai đi làm cha sở hay làm cha phó, thì kinh nghiệm đã có đầy mình, nên bài chia sẻ này coi như là thừa thải với các ngài, bởi vì không một thầy giúp xứ lớn tuổi nào mà không có có con mắt để thấy, lỗ tai để nghe chuyện giữa cha sở và cha phó, rồi có một quyết tâm, một kinh nghiệm cho mình làm linh mục sau này !
Còn có những cha phó lớn tuổi hơn cha sở thì coi như chẳng có chuyện gì xảy ra, giáo dân sẽ thấy các ngài rất đoàn kết, bởi vì cha sở sẽ tôn trọng tuổi tác và -có khi- nhân cách lớn nơi cha phó, và cha phó cũng vậy, sẽ tôn trọng cha sở của mình không những vì ngài chịu chức trước mình, mà còn vì ngài là cha sở của một giáo xứ với nhiều kinh nghiệm mục vụ giáo xứ nơi ngài, cũng có nghĩa là các ngài là những người rất khiêm tốn và ý thức về bổn phận phải làm của mình trong cuộc sống hằng ngày.
Cha sở và cha phó đều là linh mục của Chúa Giêsu, nhưng đồng thời các ngài cũng là những con người với những tính cách không giống nhau, do đó mà khi làm việc mục vụ chung với nhau thì chắc chắn là sẽ có những lần to tiếng với nhau vì bất đồng ý kiến hoặc vì cá tính mỗi người, nhưng dù thế nào chăng nữa, thì các ngài vẫn luôn thấy một điểm chung phải đạt cho bằng được, đó là xây dựng một giáo xứ đầy tinh huynh đệ chân thành, và làm cho giáo xứ ngày càng phát triển hơn như lòng mong muốn của Cha trên trời.
Có một vài linh mục trẻ nói với tôi : “chuyện “Cha sở và Cha phó” là chuyện dài nhiều tập”, nhưng theo cách suy nghĩ của riêng tôi thì nó không phải là chuyện dài nhiều tập, nhưng dài hay ngắn thì đều do nơi tác giả, mà tác giả không ngoài ai khác mà chính là cha sở và cha phó, nếu các ngài muốn viết dài thì nó dài, nếu các ngài muốn viết ngắn hay chấm dứt thì cũng tùy thuộc các ngài mà thôi...
Xin Thiên Chúa chúc lành cho tất cả chúng ta là những người bất xứng mà Ngài đã chọn vào hàng linh mục đời đời, biết luôn tìm thấy thánh ý của Ngài trong cuộc sống, nhất là biết sống bổn phận của một cha sở và cha phó trong xã hội với nhiều cám dỗ và nguy hiểm bởi vật chất xa hoa và tục hóa...
Taiwan, ngày lễ thánh nữ Têrêxa Hài Đồng
1.10.2005
--------------------------------------------------------
http://www.vietcatholic.net/nhantai
taibytw@hotmail.com
jmtaiby@yahoo.com