a. Chia sẻ kinh nghiệm mục vụ
Cha sở, nhất định là người có nhiều kinh nghiệm trong vấn đề mục vụ giáo xứ, và biết rất rõ từng giáo dân của mình, do đó, nếu ngài đem kinh nghiệm mục vụ của ngài truyền lại cho cha phó để cha phó có thêm những kinh nghiệm mới, thì đó là một hồng phúc không những cho cha phó mà còn cho cả giáo xứ, bởi vì một cha phó biết lắng nghe và tiếp thu những chỉ dẫn của cha sở, thì giáo xứ phát triển rất rõ rệt với một tinh thần mới hơn.
Có rất nhiều việc mà cha sở nên truyền kinh nghiệm cho cha phó của mình, nhưng thiết tưởng có ba việc xem ra thực tế và quan trọng trong giáo xứ :
1. Cách quản trị giáo xứ
Cha phó chỉ ở với cha sở khoảng một hai năm thì sẽ được đi nhiệm sở mới để làm cha sở hoặc làm một công việc nào đó mà giáo hội cần đến ngài, cho nên trong khi đang còn ở với cha sở trong giáo xứ của ngài, thì cha sở trực tiếp chỉ bảo những kinh nghiệm mục vụ của mình cho cha phó.
Giáo xứ càng lớn thì càng phức tạp, do đó mà cách quản lý rất là quan trọng, có những giáo xứ lớn nhưng đâu ra đó, có nề nếp căn bản, có các hội đoàn và các lớp sinh hoạt giáo lý, cũng như những công tác hoạt động trong giáo xứ mà tất cả mọi phần tử giáo dân trong giáo xứ đều có tham gia, đó là do tài lãnh đạo khéo léo và giỏi của linh mục chánh xứ, những kinh nghiệm này cha sở nên truyền lại cho cha phó để ngài có vốn liếng cơ bản mà dùng sau khi thôi làm cha phó.
Một cha sở không có óc tổ chức và sáng tạo thì giáo xứ không thể phát triển, và tinh thần tông đồ của ngài sẽ không đến được với giáo dân, bởi vì ngài không nhạy bén với những vấn đề của xã hội cũng như những vấn đề của giáo hội, nếu ngài cứ quan niệm giáo dân chỉ cần đi xem lễ đọc kinh là được rồi, mà không làm gì thêm để giúp cho tâm hồn họ ngày càng nhiệt thành gắn bó với nhà thờ và sống đạo cách cụ thể hơn, thì chính ngài đã lãng phí ơn của Thiên Chúa ban cho ngài, và làm mất sự tin tưởng của các đấng bề trên sai phái ngài làm cha sở một họ đạo...
Nhìn một cha phó năng nổ làm việc mục vụ, biết xoay trở trong các công tác, thì người ta sẽ nghĩ ngay đến một cha sở giỏi giang biết cách điều hành giáo xứ và biết cách hướng dẫn cha phó làm việc, đó cũng làm niềm vui của cha phó khi được làm việc và cộng tác với một đàn anh có đầu óc tổ chức, sáng tạo và nhạy bén với các vấn đề của thời đại, và đó cũng là niềm vui của cha sở khi thấy cha phó của mình biết vận dụng những kinh nghiệm của mình đề phát huy khả năng sẵn có của ngài, và đương nhiên giáo dân sẽ vui mừng vì cha phó biết và bắt kịp đường lối làm việc của cha sở.
2. Cách ứng xử với giáo dân khi gặp những nố khó
Cha sở thì biết rành về giáo dân của mình, vì đa phần họ ở quy tụ chung quanh địa bàn của giáo xứ, có thể nói cha sở biết rõ từng gia đình và con cái của họ, và có khi biết luôn cả tính tình và của họ, những cái biết này rất là quan trọng cho việc mục vụ của ngài, cho nên khi có việc bất hòa giữa giáo dân với nhau thì cha sở sẽ biết ngay lý do hoặc biết ngay tình trạng của sự việc.
Việc đem những kinh nghiệm đối nhân xử thế này cho cha phó của mình là điều rất cần thiết, bởi vì cha phó còn trẻ, năng động và có khi chưa quên...lý thuyết những gì mình đang học ở chủng viện, nên lắm việc ngài giải quyết không ổn hoặc không biết cách giải quyết cho hợp với thực tế. Cha sở cần đem những nố, những việc cần lưu ý nói lại cho cha phó, chẳng hạn như giáo dân này tính tình ra sao, cuộc sống của họ như thế nào, giáo dân kia đối với nhà thờ có mặn mà không, tại sao rất lâu mà họ không đi nhà thờ.v.v...để cha phó biết mà thi hành việc mục vụ cách tự tin hơn, để khi tiếp xúc với giáo dân các ngài càng thấy rõ và tự nhiên có cách giải quyết khôn ngoan hơn.
Có những nố khó khăn về hôn nhân mà cha phó mới ra xứ chưa có kinh nghiệm để giải quyết, thì chính cha sở sẽ giúp và truyền đạt kinh nghiệm cho ngài. Mặc dù trong chủng viện các ngài đã được học qua, nhưng trong thực tế các ngài chưa hề gặp các trường hợp ấy để giải quyết, thì đây, các ngài sẽ gặp khi ra xứ làm cha phó và sau này làm cha sở, từ việc dạy giáo lý cho đôi tân hôn cho đến việc rao hôn phối trong nhà thờ, cũng như viết thư xin điều tra hôn phối.v.v...từng việc xem ra nhỏ nhặt nhưng rất quan trọng mà cha sở đừng nói rằng cha phó biết rồi chỉ vẻ làm chi !
Chỉ vẻ ra một kinh nghiệm thì sự hối hận sẽ bớt đi cho người khác, nhất là người cộng sự với mình.
3. Quan hệ với các hội đoàn
Trong giáo xứ, cái làm cho cha sở nhức óc mệt trí nhất có lẽ là các hội đoàn, từ hội đoàn Mẹ gia đình, hội cha gia đình, Thiếu Nhi Thánh Thể, ban lễ sinh, ban hát.v.v...tất cả mỗi hội đoàn đều có cái “chướng kỳ” của nó mà cha sở lắm lúc mệt trí vì phải dạy dỗ và giải quyết vì sự so đo phân bì giữa đoàn thể này với đoàn thể nọ, cho nên việc truyền đạt kinh nghiệm điều hành các đoàn thể cho cha phó của mình là điều cần thiết.
Đoàn thể nào cũng muốn đoàn thể của mình phải có vai trò quan trọng trong giáo xứ, mà họ đâu biết rằng tất cả mọi đoàn thể đều là quan trọng như nhau, thế là có sự so đo phân bì gây xích mích với nhau.
Thông thường cha phó thì “quản” luôn các hội đoàn trẻ như Thiếu Nhi Thánh Thể, ban lễ sinh, ca đoàn, nhưng có lẽ “gay cấn” nhất là ca đoàn. Có một cha sở nói với tôi : “Cha có ấn tượng về ban hát khi còn làm cha phó ở một giáo xứ lớn, nó (ca đoàn) thích làm eo, nủng nịu, với các cha, thích thì đi tập hát không thích thì viện đủ thứ lý do...” nó có nhiều phức tạp mà cha phó nhiều khi còn trẻ chưa thấm nổi cái ý nhị của nó, nên dễ nhức đầu hoa mắt vì những đòi hỏi cho được cái này cái nọ với cha sở cũng như cha phó.
Kinh nghiệm “đối phó” trong những tình huống này của cha sở rất cần thiết cho cha phó, vì ngài đã từng trãi qua trong những tình huống như thế.
Quan hệ giữa hội đoàn với nhau mà cha phó có trách nhiệm giúp cho cha sở, là một thử thách “bản lãnh” của cha phó, không những ngài cần phải có sự khôn ngoan của con rắn mà phải có luôn cả sự hiền lành như chim bồ câu, muốn được như vậy thì cha sở cần phải đem hết kinh nghiệm ứng xử truyền lại cho cha phó của mình, để ngài tùy theo từng trường hợp cụ thể mà đối nhân xử thế cho phù hợp với từng nhu cầu của các đoàn thể trong giáo xứ của mình.
Có cha phó bây giờ đang làm cha sở đã chia sẻ với tôi : “Giáo xứ của mình hôm nay được như vậy là nhờ mình làm phó cho cha Z...đấy, ngài tổ chức giáo xứ rất hay và khoa học, mình học nơi ngài nhiều lắm”, đó cũng là lời khen ngợi và cám ơn cha sở cũ của mình của cha sở mới vậy.
4. Mẹ chồng con dâu
Có nhiều giáo dân nhìn thấy cảnh cha sở không mặn mà với cha phó của mình, cũng như không mấy yêu thương cha phó của mình vì cha sở cứ chỉ tay năm ngón với cha phó, và có khi còn “đì” ngài làm việc đến phờ người mà còn bị cha sở to tiếng nói nặng nói nhẹ...
Tại sao có cảnh “mẹ chồng con dâu” ? Bởi vì mẹ chồng thì có quan hệ máu mủ gì với nàng dâu, tất cả tình cảm mà con trai dành cho bà, thì bị nàng dâu đến “cướp” mất rồi, cho nên bà tìm cách để hành hạ, nói xấu nàng dâu ấy mà.
Cũng vậy, nếu xét theo kiểu người thế gian và nói theo kiểu giáo xứ là một công ty, thì cha phó đối với cha sở thì đâu có quan hệ máu mủ ruột rà gì mà biểu cha sở yêu thương, nhưng trong Chúa Giêsu Kitô thì cha sở và cha phó vừa là anh em vừa là người đang cùng sống chung một mái nhà là giáo xứ, đây là mối giây liên kết hai ngài lại trong Chúa Giêsu, do đó mà cha sở -hơn ai hết- cần tạo mọi điều kiện để cha phó của mình phát triển nhân cách và các nhân đức, nhất là nhân đức yêu thương mà ngài học được từ nơi cha sở của mình.
Giám mục giáo phận (hoặc bề trên) sai phái cha phó đến với cha sở -trước hết- là để chia sẻ công tác mục vụ nặng nề mà cha sở đang gánh vác -sau nữa- là học tập kinh nghiệm mục vụ nơi cha sở là bậc đàn anh đi trước, chứ không phải các ngài đưa cha phó đến để làm người giúp việc cho cha sở sai vặt hoặc không đoái hoài gì đến cha phó của mình.
Có một vài cha sở khi làm cha phó bị các cha sở trước của mình “đì” phát ớn, cho nên bây giờ cũng bổn cũ soạn lại như thế với cha phó của mình, các ngài thường nói với giáo dân : “Trước đây mình làm cha phó khổ sở hơn nhiều”. Nếu trước đây làm cha phó khổ hơn nhiều, thì bây giờ cần phải tạo mọi sự cho cha phó của mình được sung sướng để làm việc, như vậy sẽ không có cảnh “mẹ chồng nàng dâu” nữa, nhưng chỉ có tình anh em thân thiết giữa cha sở và cha phó mà thôi.
(còn tiếp)
http://www.vietcatholic.net/nhantai
taibytw@hotmail.com
jmtaiby@yahoo.com
Cha sở, nhất định là người có nhiều kinh nghiệm trong vấn đề mục vụ giáo xứ, và biết rất rõ từng giáo dân của mình, do đó, nếu ngài đem kinh nghiệm mục vụ của ngài truyền lại cho cha phó để cha phó có thêm những kinh nghiệm mới, thì đó là một hồng phúc không những cho cha phó mà còn cho cả giáo xứ, bởi vì một cha phó biết lắng nghe và tiếp thu những chỉ dẫn của cha sở, thì giáo xứ phát triển rất rõ rệt với một tinh thần mới hơn.
Có rất nhiều việc mà cha sở nên truyền kinh nghiệm cho cha phó của mình, nhưng thiết tưởng có ba việc xem ra thực tế và quan trọng trong giáo xứ :
1. Cách quản trị giáo xứ
Cha phó chỉ ở với cha sở khoảng một hai năm thì sẽ được đi nhiệm sở mới để làm cha sở hoặc làm một công việc nào đó mà giáo hội cần đến ngài, cho nên trong khi đang còn ở với cha sở trong giáo xứ của ngài, thì cha sở trực tiếp chỉ bảo những kinh nghiệm mục vụ của mình cho cha phó.
Giáo xứ càng lớn thì càng phức tạp, do đó mà cách quản lý rất là quan trọng, có những giáo xứ lớn nhưng đâu ra đó, có nề nếp căn bản, có các hội đoàn và các lớp sinh hoạt giáo lý, cũng như những công tác hoạt động trong giáo xứ mà tất cả mọi phần tử giáo dân trong giáo xứ đều có tham gia, đó là do tài lãnh đạo khéo léo và giỏi của linh mục chánh xứ, những kinh nghiệm này cha sở nên truyền lại cho cha phó để ngài có vốn liếng cơ bản mà dùng sau khi thôi làm cha phó.
Một cha sở không có óc tổ chức và sáng tạo thì giáo xứ không thể phát triển, và tinh thần tông đồ của ngài sẽ không đến được với giáo dân, bởi vì ngài không nhạy bén với những vấn đề của xã hội cũng như những vấn đề của giáo hội, nếu ngài cứ quan niệm giáo dân chỉ cần đi xem lễ đọc kinh là được rồi, mà không làm gì thêm để giúp cho tâm hồn họ ngày càng nhiệt thành gắn bó với nhà thờ và sống đạo cách cụ thể hơn, thì chính ngài đã lãng phí ơn của Thiên Chúa ban cho ngài, và làm mất sự tin tưởng của các đấng bề trên sai phái ngài làm cha sở một họ đạo...
Nhìn một cha phó năng nổ làm việc mục vụ, biết xoay trở trong các công tác, thì người ta sẽ nghĩ ngay đến một cha sở giỏi giang biết cách điều hành giáo xứ và biết cách hướng dẫn cha phó làm việc, đó cũng làm niềm vui của cha phó khi được làm việc và cộng tác với một đàn anh có đầu óc tổ chức, sáng tạo và nhạy bén với các vấn đề của thời đại, và đó cũng là niềm vui của cha sở khi thấy cha phó của mình biết vận dụng những kinh nghiệm của mình đề phát huy khả năng sẵn có của ngài, và đương nhiên giáo dân sẽ vui mừng vì cha phó biết và bắt kịp đường lối làm việc của cha sở.
2. Cách ứng xử với giáo dân khi gặp những nố khó
Cha sở thì biết rành về giáo dân của mình, vì đa phần họ ở quy tụ chung quanh địa bàn của giáo xứ, có thể nói cha sở biết rõ từng gia đình và con cái của họ, và có khi biết luôn cả tính tình và của họ, những cái biết này rất là quan trọng cho việc mục vụ của ngài, cho nên khi có việc bất hòa giữa giáo dân với nhau thì cha sở sẽ biết ngay lý do hoặc biết ngay tình trạng của sự việc.
Việc đem những kinh nghiệm đối nhân xử thế này cho cha phó của mình là điều rất cần thiết, bởi vì cha phó còn trẻ, năng động và có khi chưa quên...lý thuyết những gì mình đang học ở chủng viện, nên lắm việc ngài giải quyết không ổn hoặc không biết cách giải quyết cho hợp với thực tế. Cha sở cần đem những nố, những việc cần lưu ý nói lại cho cha phó, chẳng hạn như giáo dân này tính tình ra sao, cuộc sống của họ như thế nào, giáo dân kia đối với nhà thờ có mặn mà không, tại sao rất lâu mà họ không đi nhà thờ.v.v...để cha phó biết mà thi hành việc mục vụ cách tự tin hơn, để khi tiếp xúc với giáo dân các ngài càng thấy rõ và tự nhiên có cách giải quyết khôn ngoan hơn.
Có những nố khó khăn về hôn nhân mà cha phó mới ra xứ chưa có kinh nghiệm để giải quyết, thì chính cha sở sẽ giúp và truyền đạt kinh nghiệm cho ngài. Mặc dù trong chủng viện các ngài đã được học qua, nhưng trong thực tế các ngài chưa hề gặp các trường hợp ấy để giải quyết, thì đây, các ngài sẽ gặp khi ra xứ làm cha phó và sau này làm cha sở, từ việc dạy giáo lý cho đôi tân hôn cho đến việc rao hôn phối trong nhà thờ, cũng như viết thư xin điều tra hôn phối.v.v...từng việc xem ra nhỏ nhặt nhưng rất quan trọng mà cha sở đừng nói rằng cha phó biết rồi chỉ vẻ làm chi !
Chỉ vẻ ra một kinh nghiệm thì sự hối hận sẽ bớt đi cho người khác, nhất là người cộng sự với mình.
3. Quan hệ với các hội đoàn
Trong giáo xứ, cái làm cho cha sở nhức óc mệt trí nhất có lẽ là các hội đoàn, từ hội đoàn Mẹ gia đình, hội cha gia đình, Thiếu Nhi Thánh Thể, ban lễ sinh, ban hát.v.v...tất cả mỗi hội đoàn đều có cái “chướng kỳ” của nó mà cha sở lắm lúc mệt trí vì phải dạy dỗ và giải quyết vì sự so đo phân bì giữa đoàn thể này với đoàn thể nọ, cho nên việc truyền đạt kinh nghiệm điều hành các đoàn thể cho cha phó của mình là điều cần thiết.
Đoàn thể nào cũng muốn đoàn thể của mình phải có vai trò quan trọng trong giáo xứ, mà họ đâu biết rằng tất cả mọi đoàn thể đều là quan trọng như nhau, thế là có sự so đo phân bì gây xích mích với nhau.
Thông thường cha phó thì “quản” luôn các hội đoàn trẻ như Thiếu Nhi Thánh Thể, ban lễ sinh, ca đoàn, nhưng có lẽ “gay cấn” nhất là ca đoàn. Có một cha sở nói với tôi : “Cha có ấn tượng về ban hát khi còn làm cha phó ở một giáo xứ lớn, nó (ca đoàn) thích làm eo, nủng nịu, với các cha, thích thì đi tập hát không thích thì viện đủ thứ lý do...” nó có nhiều phức tạp mà cha phó nhiều khi còn trẻ chưa thấm nổi cái ý nhị của nó, nên dễ nhức đầu hoa mắt vì những đòi hỏi cho được cái này cái nọ với cha sở cũng như cha phó.
Kinh nghiệm “đối phó” trong những tình huống này của cha sở rất cần thiết cho cha phó, vì ngài đã từng trãi qua trong những tình huống như thế.
Quan hệ giữa hội đoàn với nhau mà cha phó có trách nhiệm giúp cho cha sở, là một thử thách “bản lãnh” của cha phó, không những ngài cần phải có sự khôn ngoan của con rắn mà phải có luôn cả sự hiền lành như chim bồ câu, muốn được như vậy thì cha sở cần phải đem hết kinh nghiệm ứng xử truyền lại cho cha phó của mình, để ngài tùy theo từng trường hợp cụ thể mà đối nhân xử thế cho phù hợp với từng nhu cầu của các đoàn thể trong giáo xứ của mình.
Có cha phó bây giờ đang làm cha sở đã chia sẻ với tôi : “Giáo xứ của mình hôm nay được như vậy là nhờ mình làm phó cho cha Z...đấy, ngài tổ chức giáo xứ rất hay và khoa học, mình học nơi ngài nhiều lắm”, đó cũng là lời khen ngợi và cám ơn cha sở cũ của mình của cha sở mới vậy.
4. Mẹ chồng con dâu
Có nhiều giáo dân nhìn thấy cảnh cha sở không mặn mà với cha phó của mình, cũng như không mấy yêu thương cha phó của mình vì cha sở cứ chỉ tay năm ngón với cha phó, và có khi còn “đì” ngài làm việc đến phờ người mà còn bị cha sở to tiếng nói nặng nói nhẹ...
Tại sao có cảnh “mẹ chồng con dâu” ? Bởi vì mẹ chồng thì có quan hệ máu mủ gì với nàng dâu, tất cả tình cảm mà con trai dành cho bà, thì bị nàng dâu đến “cướp” mất rồi, cho nên bà tìm cách để hành hạ, nói xấu nàng dâu ấy mà.
Cũng vậy, nếu xét theo kiểu người thế gian và nói theo kiểu giáo xứ là một công ty, thì cha phó đối với cha sở thì đâu có quan hệ máu mủ ruột rà gì mà biểu cha sở yêu thương, nhưng trong Chúa Giêsu Kitô thì cha sở và cha phó vừa là anh em vừa là người đang cùng sống chung một mái nhà là giáo xứ, đây là mối giây liên kết hai ngài lại trong Chúa Giêsu, do đó mà cha sở -hơn ai hết- cần tạo mọi điều kiện để cha phó của mình phát triển nhân cách và các nhân đức, nhất là nhân đức yêu thương mà ngài học được từ nơi cha sở của mình.
Giám mục giáo phận (hoặc bề trên) sai phái cha phó đến với cha sở -trước hết- là để chia sẻ công tác mục vụ nặng nề mà cha sở đang gánh vác -sau nữa- là học tập kinh nghiệm mục vụ nơi cha sở là bậc đàn anh đi trước, chứ không phải các ngài đưa cha phó đến để làm người giúp việc cho cha sở sai vặt hoặc không đoái hoài gì đến cha phó của mình.
Có một vài cha sở khi làm cha phó bị các cha sở trước của mình “đì” phát ớn, cho nên bây giờ cũng bổn cũ soạn lại như thế với cha phó của mình, các ngài thường nói với giáo dân : “Trước đây mình làm cha phó khổ sở hơn nhiều”. Nếu trước đây làm cha phó khổ hơn nhiều, thì bây giờ cần phải tạo mọi sự cho cha phó của mình được sung sướng để làm việc, như vậy sẽ không có cảnh “mẹ chồng nàng dâu” nữa, nhưng chỉ có tình anh em thân thiết giữa cha sở và cha phó mà thôi.
(còn tiếp)
http://www.vietcatholic.net/nhantai
taibytw@hotmail.com
jmtaiby@yahoo.com