CHIA SẺ MỤC VỤ

CHA SỞ & CHA PHÓ


Lời ngõ :

Cha sở, Cha Phó là hai chức vụ và cùng chia sẻ trách nhiệm với nhau trong một giáo xứ, do đức giám mục địa phương hay đấng bản quyền sở tại sai phái.

“Cha sở là chủ chăn riêng của giáo xứ đã được giao phó...”(Gl 519) do đó mà ngài có toàn quyền trong giáo xứ của ngài với nhiêm vụ giảng dạy, thánh hóa và quản trị đối với cộng đoàn ấy...

Giáo luật điều 545 viết : “Mỗi khi xét thấy cần thiết hay thuận lợi cho việc chăm sóc mục vụ tốt đẹp của một giáo xứ, thì ngoài cha sở ra, có thể đặt một hoặc nhiều cha phó cũng như cộng sự viên của cha sở và san sẻ mọi nổi lo âu của cha sở, đồng tâm nhất trí và dưới quyền của cha sở để thi hành nhiệm vụ mục vụ”, như thế, cha phó chiếu theo chức vụ thì có nghĩa vụ giúp cha sở trong toàn thể tác vụ thuộc giáo xứ, ngoại trừ việc dâng thánh lễ cho giáo dân...(Gl 548, 2)

Việc phân định đã rõ ràng, nhưng không phải là việc ai nấy làm mà thôi, nhưng cùng hổ tương để cùng chung sức rao truyền Lời Chúa và làm cho giáo dân của mình ngày càng yêu mến Thiên Chúa hơn.

Trong tâm tình là một linh mục trẻ, tôi xin chia sẻ với các anh em linh mục trẻ đang được làm cha sở hay cha phó những ưu tư và cảm nghiệm của mình trong chủ đề “Cha Sờ và Cha Phó”.

Lm. Giuse Maria Nhân Tài, csjb.

--------------------------

CHA SỞ

Cha sở là người coi sóc một giáo xứ với nhiệm vụ giảng dạy, thánh hóa và quản trị, cho nên, ngài có đầy đủ mọi thẩm quyền để đại diện đức giám mục giáo phận coi sóc đoàn dân mà Thiên Chúa -qua giáo hội- đã trao phó cho ngài.

Cha sở- ngài là một mục tử của đàn chiên, là cha của một đại gia đình bao gồm mọi thành phần giáo dân trong giáo xứ của ngài, chức vụ và trách nhiệm này rất lớn, cho nên đòi buộc các đấng bề trên phải chọn lựa kỷ các linh mục có năng lực để làm cha sở.

Ngài là mục tử của đàn chiên, có nghĩa là ngài luôn đứng mũi chịu sào, là người đi trước đàn chiên và dẫn đàn chiên đến đồng cỏ xanh tươi, và ngài có bổn phận phải canh giữ đàn chiên cho khỏi thú dữ (ma quỷ) đến quấy phá và tha mất chiên của mình.

Ngài là cha của một đại gia đình, nên ngài phải có bổn phận chăm nom con cái của mình được mạnh khỏe, lo lắng từng đứa con khi chúng nó đau yếu bệnh hoạn, đi tìm những đứa con đi bụi trở về, chính ngài là người cha nhân hậu luôn thương yêu và tha thứ cho những đứa con ngỗ nghịch của mình, và cuộc sống của chính ngài là phản ảnh lại đời sống của Chúa Giêsu trong giáo xứ của mình.

CHA PHÓ

Ngài là người được đức giám mục hoặc bề trên sai phái đến giúp cha sở ở một họ đạo nào đó, hoặc vì quá to lớn để giúp cha sở làm công việc mục vụ, hoặc cha sở tuổi tác đã cao, bệnh hoạn để giúp đỡ ngài chia sẻ phần mục vụ với ngài.

Cha phó cũng có những quyền lợi như cha sở tùy theo giáo luật ban hành, nhưng xét cho cùng quyền lợi lớn nhất mà cha phó được hưởng, đó chính là được thực tập làm công tác mục vụ sau khi chịu chức linh mục với một cha sở đầy kinh nghiệm trong một họ đạo lớn.

Cha phó không những là cánh tay mặt của cha sở, mà còn là người cộng tác chia sẻ với cha sở những lo âu và khắc khoải cho sự sống còn của đoàn chiên, và sự phát triển của cộng đoàn dân Thiên Chúa trong giáo xứ, do đó mà chính ngài -cha phó- luôn tâm niệm rằng : tôi được sai đến đây là để giúp đỡ và cộng tác với cha sở để xây dựng Nước Trời ở trần gian, do đó, đây là giáo xứ của tôi nên tôi hết lòng vì nó.

I. CHA SỞ ĐỐI VỚI CHA PHÓ

Cha sở là người chịu chức linh mục trước cha phó, cho nên ngài cũng là người anh của cha phó, nơi ngài có nhiều kinh nghiệm trong công tác mục vụ như cách điều hành một giáo xứ, kinh nghiệm giải quyết các nố hôn nhân và những việc tế nhị trong giáo xứ giữa dáo dân với nhau, hoặc giữa hội đoàn này với hội đoàn nọ.v.v... cho nên sự tương quan giữa cha sở và cha phó rất là cần thiết và quan trọng.

Cần thiết là vì để xây dựng một giáo xứ hiệp nhất và phát triển; quan trọng là vì các ngài là những mục tử, nếu không hổ tương cho nhau thì giáo dân sẽ thấy ngay giữa cha sở và cha phó có cái gì đó không ổn.

1. Quyền hành cha sở

Ngài chịu trách nhiệm tất cả những vấn đề trong giáo xứ của ngài trước mặt Thiên Chúa và giáo hội, cho nên quyền hạn của ngài cũng là lớn nhất trong phạm vi hành chánh của giáo xứ, vai trò này của ngài thì tất cả mọi giáo dân đều biết, nhất là cha phó.

Quyền hạn to lớn thì trách nhiệm cũng nặng nề trên đôi vai của cha sở, nhưng không phải vì thế mà cha sở cứ lấy quyền hạn cha sở mà coi cha phó của mình như một người giúp việc không hơn không kém. Các ngài suy gì nghĩ gì thì làm một mình rồi “phán” xuống cho cha phó chứ không hề hỏi ý kiến của cha phó là có thể làm được không, cha phó vì nể cha sở và vì thấy mình “không có quyền hạn” nên cứ đè nén trong lòng, rồi sự đè nén này được bày ra nơi lời nói khi cha phó tiếp xúc với giáo dân, nơi việc vâng lời cách miễn cưỡng không vui vẻ, và lâu ngày sẽ vỡ ra và trở thành cái cảnh cha sở ăn một mâm và cha phó ăn một mâm, mạnh ai nấy sống trong một giáo xứ mà tất cả giáo dân đều hướng về coi cha sở và cha phó sống như thế nào...

Cha sở, dù với quyền hành gì chăng nữa thì ngài cũng phải thấy rằng, quyền hành mà mình có được không phải bởi một tổng giám đốc trao cho để điều hành một công ty trách nhiệm hữu hạn, với những quyền hành thét ra lửa, ăn trên ngồi trước hoặc đe người này phạt người nọ, nhưng là được Thiên Chúa ban cho -qua đức giám mục- để trở nên một người cha hết lòng yêu thương con cái trong gia đình và biết nâng đỡ những người cộng tác với mình, quyền hành ấy tự nó -trong phạm vi ân sủng- chính là trở nên người tôi tớ phục vụ mọi người như Chúa Giêsu đã cúi xuống rửa chân cho các môn đệ của Ngài.

Do đó, đối với các cha phó là người gần gủi nhất với mình, thì cha sở -theo kinh nghiệm của tôi- trước hết nên :

a. Tôn trọng chức thánh của cha phó.

Tôi thường chia sẻ với các anh em linh mục trẻ trong dòng rằng : “Các anh em dù tuổi đời còn rất trẻ, thì anh em cũng đã là linh mục rồi, chính chức thánh này dần dần sẽ làm cho anh em trưởng thành hơn, và như thế, anh em cũng biết tự nhận lấy trách nhiệm về việc làm của mình hơn”.

Đừng nhìn cha phó tuổi quá trẻ mà coi thường các ngài, bởi vì chức thánh mà các ngài đã lãnh nhận cũng là thiên chức linh mục mà Chúa Giêsu cũng đã trao cho các cha sở, giống y chang trăm phần trăm không khác nhau tí nào, cho nên, dù cha phó của mình có trẻ tuổi đời và tuổi chịu chức thì trước hết các cha sở nên nhìn thấy chức linh mục của Chúa Giêsu nơi các cha phó của mình, có như thế trong việc cộng tác để chu toàn mục vụ, hoặc trong cuộc sống đời thường các ngài mới thông cảm và yêu thương nhau hơn.

Giáo dân kinh trọng các linh mục cũng vì lý do đó : chức thánh, cho nên nếu người có chức thánh không tôn trọng chức thánh nơi người khác thì làm sao để giáo dân tôn trọng mình được. Chức thánh làm cho người linh mục trở nên người của mọi người và là con ngươi của Thiên Chúa, đó cũng là yêu tố chính đáng để các linh mục nhận được sự yêu thương kính trọng và đùm bọc của giáo dân.

Tôn trọng chức thánh nơi các cộng sự viên như cha phó và cha phụ tá của mình, thì cha sở đã làm một việc hết sức đẹp đẽ, đó là ngài trở nên một người cha đúng nghĩa của nó và một mục tử đúng với nhiệm vụ của mình.

Có nhiều giáo dân than thở rẳng : cũng là linh mục với nhau, cũng là có chức thánh như nhau, thì tại sao phải “đì” cha phó như vậy, họ nói vậy là vì họ tận mắt thấy được cha sở đối xử không mấy tốt đẹp với cha phó của mình, họ thấy cha sở quá khắt khe với cha phó như khắc khe với một đứa bé chưa trưởng thành : to tiếng, chỉ huy, nạt nộ.v.v...mặc dù đó là chuyện của các “đấng bậc”, nhưng giáo dân vẫn cứ to nhỏ với nhau là hai ông cha sở cha phó của giáo xứ mình cơm không lành canh không ngọt.

Không phải các đấng bề trên chọn một em bé để cho chịu chức linh mục, không phải giám mục chọn một người cù bất cù bơ để phong chức linh mục, lại càng không phải các ngài chọn một người học lực quá kém và tính tình ngang bướng phóng đãng để phong chức linh mục, nhưng các ngài chọn một người đã qua các thử thách, qua các môn học của giáo hội trong đại chủng viện với mức độ hạnh kiểm tốt và đã trưởng thành để phong chức linh mục, và cha sở chắc chắn sẽ hiểu hơn ai hết rằng, ân sủng bởi thiên chức linh mục có thừa sức mạnh để biến đổi một con người tầm thường trở thành một linh mục xuất sắc tài ba lỗi lạc, nếu các ngài hiểu trọn vẹn bổn phận và trách nhiệm linh mục của mình.

b. Cha sở phải là người anh của cha phó.

Cha sở là người coi sóc một hay nhiều giáo xứ nên ngài là một mục tử của cộng đoàn dân Thiên Chúa trong giáo xứ của ngài, và ngài phải được mọi thành phần dân Thiên Chúa tôn trọng, nhưng với cha phó của mình, ngài cần phải trở nên là một người anh của đứa em hơn là một cấp trên đối với thuộc hạ.

Không có gì vui cho bằng sau một ngày làm công tác mục vụ vất vả, tối lại cha sở và cha phó như hai anh em cùng ngồi trò chuyện vui vẻ, coi truyền hình, bàn luận việc giáo xứ, và vui vẻ hơn nữa khi cha sở trổ tài pha cà phê cho cha phó uống, và cha phó trổ tài làm thức ăn để hai anh em cùng nhâm nhi và bàn chuyện giáo xứ. Trong những lúc như thế, cha sở với tâm tình là người anh sẽ chỉ bảo cho cha phó rất nhiều điều và kinh nghiệm mục vụ của mình, và cha phó cũng sẽ rất phấn khởi tiếp thu những góp ý và chỉ bảo thân tình của một người anh hơn là một cấp trên dạy bảo.

Cha sở phải là người anh của cha phó vì chính các ngài cũng được đào tạo từ trong chủng viện như nhau, và hơn thế nữa, qua thiên chức linh mục của các ngài -cha sở và cha phó- trở nên người anh em trong Chúa Giêsu Kitô, cho nên cứ hành xử với nhau như anh em trong một nhà thì giáo xứ của các ngài sẽ là một cộng đoàn yêu thương từ cha sở đến cha phó, và đến mỗi thành phần tín hữu trong giáo xứ của các ngài.

Ai đã làm anh thì hiểu rất rõ tâm trạng của một người anh biết lo lắng cho em mình như thế nào, cũng vậy, tâm tình của một người anh nơi cha sở đối với cha phó sẽ là chất xúc tác làm cho cha phó vui vẻ hơn, yêu đời hơn và làm việc hăng say hơn, và cũng chính tình cảm anh em này làm cho cha phó ngày càng trưởng thành và kinh nghiệm hơn trong công tác mục vụ giáo xứ của mình.

Giáo dân -thỉnh thoảng- hỏi tôi về cha phó của mình rằng : “Cha phó còn trẻ quá, cha có thấy mệt không ?” Tôi nói với họ rằng, đối với các anh chị em thì ngài là cha phó, nhưng đối với tôi ngài là một người em cho nên không có gì phải mệt cả, và chính tôi cũng chưa bao giờ đối xử với ngài như một cha phó mà là như một người em. Và quả thật như vậy, cha phó là một người em của cha sở vì tuổi đời và tuổi chịu chức đều nhỏ hơn cha sở, kinh nghiệm mục vụ cũng ít, các ngài cần có một cha sở nhiều kinh nghiệm và một người anh đầy yêu thương chăm sóc và chỉ bảo, hơn là cần một cha sở nhiều tham vọng chỉ huy và ra lệnh, đó là bí quyết đơn giản để cha sở và cha phó ngồi lại với nhau chung sức chăm lo giáo xứ mà Thiên Chúa đã trao cho các ngài.

Thực tế cho thấy rằng, rất ít các cha sở và cha phó chung lòng chung ý với nhau và có khi gây gương mù cho giáo dân, có nhiều lý do khách quan và chủ quan, nhưng lý do cốt lõi nhất là các ngài -cha sở- không coi cha phó như người em của mình để thật sự yêu thương và chăm lo đời sống tinh thần cũng như vật chất cho các ngài.

(còn tiếp)

http://www.vietcatholic.net/nhantai

taibytw@hotmail.com

jmtaiby@yahoo.com