Dẫn Nhập:
Đọc kinh Mân Côi (Lần Chuỗi) là một thói quen tốt của người Công Giáo Việt Nam. Không biết từ lúc nào, chúng ta có thói quen khác hẳn với người Công Giáo các nước khác là có một câu thưa đồng nhất sau mỗi Mầu Nhiệm. Thêm vào đó, có những lúc, thay vì Lần Chuỗi ngắn thì lại đọc thêm phần suy gẫm (ngắm) khoảng 2 phút cho mỗi Mầu Nhiệm. Lời của phần này có chút hơi khác nhau theo từng địa phận đàng Trong hay đàng Ngoài, nhưng tựu trung vẫn là dựa theo Phúc Âm và Thánh Truyền để giúp thấm nhuần thêm những Mầu Nhiệm đang đọc.
Nay Đức Thánh Cha vừa ra tông thư "Rosarium Virginis Mariae", trong đó Ngài thêm Năm Mầu Nhiệm Sự Sáng để kính nhớ cuộc đời công khai của Đức Kitô, chúng tôi mạo muội xin đề nghị lời thưa thích hợp cho từng Mầu Nhiệm dựa theo ý của vị Cha chung.
Bắt đầu: HDV: Phép lần hạt Mân Côi năm sự Sáng
· HDV: Thứ Nhất thì gẫm (ngắm): Đức Chúa Giêsu chịu phép Rửa tại sông Gio-đan:
Thưa: Ta hãy xin cho được sống đẹp lòng Đức Chúa Trời.
· HDV: Thứ Hai thì gẫm (ngắm): Đức Chúa Giêsu làm phép lạ hoá nước thành rượu tại Cana:
Thưa: Ta hãy xin cho được vững tin vào quyền năng của Đức Chúa Trời
· HDV: Thứ Ba thì gẫm (ngắm): Đức Chúa Giêsu rao giảng Nước Trời và ơn thống hối:
Thưa: Ta hãy xin cho được ơn cải sửa tâm hồn.
· HDV: Thứ Bốn thì gẫm (ngắm): Đức Chúa Giêsu biến hình trên núi Tabor:
Thưa: Ta hãy xin cho được luôn luôn lắng nghe Lời Người.
· HDV: Thứ Năm thì gẫm (ngắm): Đức Chúa Giêsu lập phép Thánh Thể:
Thưa: Ta hãy xin cho được siêng năng rước Mình Máu Thánh Người.
·
Bị chú:
Các lời xướng và thưa cần phải hợp với vần bằng trắc và ngắn gọn để dễ xướng và dễ thưa theo như cung điệu thưa kinh của tiếng Việt và cũng để dễ nhớ. Nội dung cũng không đi ra ngoài ý nghĩa Thánh Kinh và thần học của Đức Thánh Cha đã gởi gấm vào những Mầu Nhiệm mới này.
Xin bàn thêm về lời văn: Kho tàng phong phú của văn hoá và văn chương Việt Nam được thể hiện rõ nét trong các bản kinh và sách bổn Hỏi - Thưa của Giáo Hội Việt Nam ngay từ những thế kỷ đầu của việc truyền giáo. Công trình dịch thuật các bản kinh từ Latinh hay tiếng Bồ Đào Nha đã đi sâu vào đời sống đạo đức của người Công Giáo Việt Nam một phần lớn là do các vị truyền giáo đã được sự cố vấn và tham gia trực tiếp vào công tác chuyển ngữ của các nhà Nho học đương thời. Kết quả là các lời kinh tràn đầy ý thơ và tuy ngôn từ cỏ vẻ cổ xưa nhưng thật là bình dân, dễ hiểu. Nếu có dịp nghe lại những kinh dài các cụ già hay đọc và suy gẫm từng câu một thì sẽ thấy "chỉ toàn là thơ", cung điệu nhịp nhàng và các câu đều ngắn gọn để khi đọc lên không bị "hụt hơi". Vì thế đề nghị là các câu thưa nên kết bằng dấu huyền hay tối thiểu là không dấu, nói chung là vần bằng. Các lời kinh cũng nên dùng những từ ngữ dễ hiểu. Lấy thí dụ: dùng chữ Chúa biến hình trên núi Tabor, không dùng chữ "hiển dung" (transfiguratio) vì chữ này rất khó hiểu, xa lạ đối với người bình dân dù cũng chưa hẳn là sai nghĩa với chữ transfiguratio trong Latinh hay các tiếng Âu Châu (transfiguration): biến hình, chuyển từ hình này qua hình khác (trans-figure). Tự điển New World Dictionary của Webster dịch thêm là: "2. to transform so as to exalt or glorify". Nếu dùng chữ hiển dung theo nghĩa thứ 2 này của Webster thì hiển có nghĩa là vẻ vang (TĐ Hán Việt Thiều Chửu) và dung (dong) có nghĩa là dáng dấp thì cũng đúng: dáng dấp vẻ vang, sáng rực.
Lại nữa, yếu tố truyền thống hay yếu tố "đại chúng, phổ thông" cũng nên chú ý. Lấy thí dụ Kinh Lạy Cha trong Sách Lễ Rôma, bản dịch mới của Hội Đồng Giám Mục Việt Nam cho thử nghiệm năm từ năm 1992 đến năm 1997 (trang 506):
"Lạy Cha chúng con là Đấng ngự trên trời ....". Mười năm trôi qua, cho đến ngày hôm nay (2002), không thấy ai đọc câu này hết mà vẫn đọc: " Lạy Cha chúng con ở trên trời ...": ngắn gọn, phổ thông và vẫn không đi ra ngoài ý "Lạy Cha chúng con là Đấng ngự trên trời". Kinh Lạy Cha bằng tiếng Anh (Our Father) vẫn giữ những chữ cổ chứ không thay đổi theo thời đại này, cũng chỉ vì yếu tố phổ thông, đại chúng.
"Our Father, who art in heaven, hallowed be thy name; thy kingdom come; thy will be done on earth as it is in heaven ... " (xem Sacramentary trang 561).
Đọc kinh Mân Côi (Lần Chuỗi) là một thói quen tốt của người Công Giáo Việt Nam. Không biết từ lúc nào, chúng ta có thói quen khác hẳn với người Công Giáo các nước khác là có một câu thưa đồng nhất sau mỗi Mầu Nhiệm. Thêm vào đó, có những lúc, thay vì Lần Chuỗi ngắn thì lại đọc thêm phần suy gẫm (ngắm) khoảng 2 phút cho mỗi Mầu Nhiệm. Lời của phần này có chút hơi khác nhau theo từng địa phận đàng Trong hay đàng Ngoài, nhưng tựu trung vẫn là dựa theo Phúc Âm và Thánh Truyền để giúp thấm nhuần thêm những Mầu Nhiệm đang đọc.
Nay Đức Thánh Cha vừa ra tông thư "Rosarium Virginis Mariae", trong đó Ngài thêm Năm Mầu Nhiệm Sự Sáng để kính nhớ cuộc đời công khai của Đức Kitô, chúng tôi mạo muội xin đề nghị lời thưa thích hợp cho từng Mầu Nhiệm dựa theo ý của vị Cha chung.
Bắt đầu: HDV: Phép lần hạt Mân Côi năm sự Sáng
· HDV: Thứ Nhất thì gẫm (ngắm): Đức Chúa Giêsu chịu phép Rửa tại sông Gio-đan:
Thưa: Ta hãy xin cho được sống đẹp lòng Đức Chúa Trời.
· HDV: Thứ Hai thì gẫm (ngắm): Đức Chúa Giêsu làm phép lạ hoá nước thành rượu tại Cana:
Thưa: Ta hãy xin cho được vững tin vào quyền năng của Đức Chúa Trời
· HDV: Thứ Ba thì gẫm (ngắm): Đức Chúa Giêsu rao giảng Nước Trời và ơn thống hối:
Thưa: Ta hãy xin cho được ơn cải sửa tâm hồn.
· HDV: Thứ Bốn thì gẫm (ngắm): Đức Chúa Giêsu biến hình trên núi Tabor:
Thưa: Ta hãy xin cho được luôn luôn lắng nghe Lời Người.
· HDV: Thứ Năm thì gẫm (ngắm): Đức Chúa Giêsu lập phép Thánh Thể:
Thưa: Ta hãy xin cho được siêng năng rước Mình Máu Thánh Người.
·
Bị chú:
Các lời xướng và thưa cần phải hợp với vần bằng trắc và ngắn gọn để dễ xướng và dễ thưa theo như cung điệu thưa kinh của tiếng Việt và cũng để dễ nhớ. Nội dung cũng không đi ra ngoài ý nghĩa Thánh Kinh và thần học của Đức Thánh Cha đã gởi gấm vào những Mầu Nhiệm mới này.
Xin bàn thêm về lời văn: Kho tàng phong phú của văn hoá và văn chương Việt Nam được thể hiện rõ nét trong các bản kinh và sách bổn Hỏi - Thưa của Giáo Hội Việt Nam ngay từ những thế kỷ đầu của việc truyền giáo. Công trình dịch thuật các bản kinh từ Latinh hay tiếng Bồ Đào Nha đã đi sâu vào đời sống đạo đức của người Công Giáo Việt Nam một phần lớn là do các vị truyền giáo đã được sự cố vấn và tham gia trực tiếp vào công tác chuyển ngữ của các nhà Nho học đương thời. Kết quả là các lời kinh tràn đầy ý thơ và tuy ngôn từ cỏ vẻ cổ xưa nhưng thật là bình dân, dễ hiểu. Nếu có dịp nghe lại những kinh dài các cụ già hay đọc và suy gẫm từng câu một thì sẽ thấy "chỉ toàn là thơ", cung điệu nhịp nhàng và các câu đều ngắn gọn để khi đọc lên không bị "hụt hơi". Vì thế đề nghị là các câu thưa nên kết bằng dấu huyền hay tối thiểu là không dấu, nói chung là vần bằng. Các lời kinh cũng nên dùng những từ ngữ dễ hiểu. Lấy thí dụ: dùng chữ Chúa biến hình trên núi Tabor, không dùng chữ "hiển dung" (transfiguratio) vì chữ này rất khó hiểu, xa lạ đối với người bình dân dù cũng chưa hẳn là sai nghĩa với chữ transfiguratio trong Latinh hay các tiếng Âu Châu (transfiguration): biến hình, chuyển từ hình này qua hình khác (trans-figure). Tự điển New World Dictionary của Webster dịch thêm là: "2. to transform so as to exalt or glorify". Nếu dùng chữ hiển dung theo nghĩa thứ 2 này của Webster thì hiển có nghĩa là vẻ vang (TĐ Hán Việt Thiều Chửu) và dung (dong) có nghĩa là dáng dấp thì cũng đúng: dáng dấp vẻ vang, sáng rực.
Lại nữa, yếu tố truyền thống hay yếu tố "đại chúng, phổ thông" cũng nên chú ý. Lấy thí dụ Kinh Lạy Cha trong Sách Lễ Rôma, bản dịch mới của Hội Đồng Giám Mục Việt Nam cho thử nghiệm năm từ năm 1992 đến năm 1997 (trang 506):
"Lạy Cha chúng con là Đấng ngự trên trời ....". Mười năm trôi qua, cho đến ngày hôm nay (2002), không thấy ai đọc câu này hết mà vẫn đọc: " Lạy Cha chúng con ở trên trời ...": ngắn gọn, phổ thông và vẫn không đi ra ngoài ý "Lạy Cha chúng con là Đấng ngự trên trời". Kinh Lạy Cha bằng tiếng Anh (Our Father) vẫn giữ những chữ cổ chứ không thay đổi theo thời đại này, cũng chỉ vì yếu tố phổ thông, đại chúng.
"Our Father, who art in heaven, hallowed be thy name; thy kingdom come; thy will be done on earth as it is in heaven ... " (xem Sacramentary trang 561).