Trong Ngày Thứ Năm Tuần Thánh, một nghi thức cảm động là việc linh mục rửa chân cho 12 vị giáo dân để nhắc lại việc Chúa Giêsu, Ngôi Hai Thiên Chúa, trước khi bước cuộc khổ nạn của Ngài, đã cúi xuống rửa chân cho 12 môn đệ, nêu gương bác ái và tinh thần phục vụ yêu thương. Điều đáng tiếc là nghi thức này trong những năm gần đây lại trở thành cớ vấp phạm cho nhiều người, đặc biệt là giới truyền thông đời. Việc rửa chân cho chỉ những người nam bị coi là dấu chỉ khinh miệt phụ nữ. Trong khi, nếu linh mục rửa chân cho cả những người nữ, thì nhiều người thấy “chướng mắt”.
VietCatholic xin đăng nơi đây bản dịch nguyên văn ý kiến chính thức của Ủy ban Phụng Vụ HĐGM Hoa Kỳ. Điều quan trọng ta cần phải nhớ là phụng vụ luôn là một hành động của sự hiệp nhất trong giáo hội và tình bác ái Kitô Giáo. Nghi thức cảm động này cần phải đem lại tình yêu thương bác ái và hiệp nhất trong cộng đoàn và không thể bị xuyên tạc theo những dư luận không ngay chính.
Ủy ban phụng vụ giáo xứ của tôi quyết định cho phép cả nam lẫn nữ tham dự nghi thức rửa chân trong phụng vụ Ngày Thứ Năm Tuần Thánh. Tôi nào giờ chỉ nghe đến việc rửa chân cho người nam thôi. Giáo Hội cho phép thế nào?
Nghi thức dành cho Ngày Thứ Năm Tuần Thánh, mục RỬA CHÂN, quy định:
“Tùy theo hoàn cảnh mục vụ, nghi thức rửa chân theo sau bài giảng. Những người nam được chọn (viri selecti) được các thừa tác viên hướng dẫn đến ghế ngồi được chuẩn bị tại một nơi thích hợp. Sau đó, linh mục (cởi bỏ áo lễ nếu cần) tiến đến từng người. Với sự trợ giúp của các thừa tác viên, ngài đổ nước lên chân mỗi người và lau khô”.
Liên quan đến cụm từ viri selecti (những người nam được chọn), Chủ tịch Ủy Ban Phụng Vụ Hội Đồng Giám Mục Hoa Kỳ, sau khi duyệt xét lại vấn đề này với ủy ban, đồng ý với trả lời sau đây như đã xuất hiện trên tờ Tin BCL tháng 2 năm 1987.
Hỏi: Ý nghĩa của nghi thức rửa chân Ngày Thứ Năm Tuần Thánh là gì?
Đáp:
1. Chúa Giêsu đã rửa chân cho các môn đệ Ngài trong Bữa Tiệc Ly như một dấu chỉ của một giao ước mới theo đó người Kitô hữu phải thương yêu nhau: “Anh em hãy yêu thương nhau như Thầy đã yêu thương anh em. Mọi người sẽ nhận biết anh em là môn đệ của Thầy ở điểm này: là anh em có lòng yêu thương nhau." (x Ga 13: 34-35). Hàng nhiều thế kỷ Giáo Hội luôn bắt chước Chúa qua nghi thức thể hiện điều răn mới của Chúa Giêsu Kitô qua việc rửa chân trong Ngày Thứ Năm Thánh.
2. Mặc dù thực hành này đã không được áp dụng trong một thời gian dài tại các buổi cử hành tại các giáo xứ, thực hành này đã được phục hồi vào năm 1955 bởi Đức Giáo Hoàng Piô XII như một phần của tổng cải tổ Tuần Thánh. Lúc đó, ý nghĩa truyền thống của nghi thức rửa chân đã được Bộ Nghi Lễ khẳng định như sau: “Nơi diễn ra nghi thức rửa chân, thể hiện điều răn của Chúa về tình bác ái huynh đệ, là trong một Nhà Thờ theo những quy định của Sách Lễ dành cho Tuần Thánh, người tín hữu cần được khuyên bảo về ý nghĩa sâu xa của nghi thức thánh thiện này và cần được dạy bảo cho biết điều duy nhất thích hợp là họ phải quảng đại trong các hoạt động bác ái Công Giáo ngày hôm đó”.
3. Ý nghĩa cơ bản và truyền thống của nghi thức rửa chân Ngày Thứ Năm Tuần Thánh, như đã được nhấn mạnh bởi sắc lệnh của Bộ, là lệnh truyền theo như Thánh Kinh về tình bác ái Kitô Giáo: Các môn đệ của Chúa phải thương yêu nhau. Vì lý do này, linh mục chủ sự nghi thức Ngày Thứ Năm Tuần Thánh diễn đạt cảnh tượng Thánh Kinh qua việc rửa chân cho một số tín hữu.
4. Vì đoạn Phúc Âm về giao ước mới được đọc lên trong Ngày Thứ Năm Tuần Thánh cũng mô tả Chúa Giêsu như là “Thầy và là Chúa”, Đấng đã khiêm nhường phục vụ các môn đệ Ngài qua cử cử chỉ ngoại thường vượt quá những truyền thống hiếu khách, yếu tố phục vụ khiêm nhường đã được nhấn mạnh trong việc cử hành nghi thức rửa chân tại Hoa Kỳ trên một thập niên qua và xa hơn nữa. Về phương diện này, đã trở thành tập quán tại nhiều nơi là cả nam lẫn nữ đều được mời tham dự trong nghi thức nói lên sự phục vụ mà tất cả các tín hữu cần cống hiến cho Giáo Hội và thế giới. Vì thế, tại Hoa Kỳ, một sự biến cải trong nghi thức đã được phát triển theo đó không chỉ tình bác ái được nhấn mạnh mà cả sự phục vụ khiêm nhường cũng được đề cập.
5. Dù sự thay đổi này có khác biệt với quy định của Nghi Thức trong đó chỉ đề cập đến người nam ("viri selecti"), điều đáng nói là ý hướng nhấn mạnh đến sự phục vụ cùng với tình bác ái trong việc cử hành nghi thức này vẫn là một phương thế dễ hiểu để đề cao lệnh truyền của Chúa, “Đấng đã đến để phục vụ chứ không phải để được phục vụ”, rằng mọi thành phần của Giáo Hội phải phục vụ nhau trong yêu thương.
6. Phụng vụ luôn là một hành động của sự hiệp nhất giáo hội và tình bác ái Kitô Giáo, mà việc rửa chân Ngày Thứ Năm Tuần Thánh là một dấu chỉ hữu hình. Mọi người cần tuân theo điều răn mới của Chúa là yêu thương nhau với một tình yêu dồi dào, đặc biệt trong thời điểm thánh thiện này của năm phụng vụ khi cuộc vượt qua, sự chết và sự phục sinh của Ngài được tưởng nhớ đến và được cử hành trong các nghi thức thánh thiện của Tam Nhật Thánh.
VietCatholic xin đăng nơi đây bản dịch nguyên văn ý kiến chính thức của Ủy ban Phụng Vụ HĐGM Hoa Kỳ. Điều quan trọng ta cần phải nhớ là phụng vụ luôn là một hành động của sự hiệp nhất trong giáo hội và tình bác ái Kitô Giáo. Nghi thức cảm động này cần phải đem lại tình yêu thương bác ái và hiệp nhất trong cộng đoàn và không thể bị xuyên tạc theo những dư luận không ngay chính.
Ủy ban phụng vụ giáo xứ của tôi quyết định cho phép cả nam lẫn nữ tham dự nghi thức rửa chân trong phụng vụ Ngày Thứ Năm Tuần Thánh. Tôi nào giờ chỉ nghe đến việc rửa chân cho người nam thôi. Giáo Hội cho phép thế nào?
Nghi thức dành cho Ngày Thứ Năm Tuần Thánh, mục RỬA CHÂN, quy định:
“Tùy theo hoàn cảnh mục vụ, nghi thức rửa chân theo sau bài giảng. Những người nam được chọn (viri selecti) được các thừa tác viên hướng dẫn đến ghế ngồi được chuẩn bị tại một nơi thích hợp. Sau đó, linh mục (cởi bỏ áo lễ nếu cần) tiến đến từng người. Với sự trợ giúp của các thừa tác viên, ngài đổ nước lên chân mỗi người và lau khô”.
Liên quan đến cụm từ viri selecti (những người nam được chọn), Chủ tịch Ủy Ban Phụng Vụ Hội Đồng Giám Mục Hoa Kỳ, sau khi duyệt xét lại vấn đề này với ủy ban, đồng ý với trả lời sau đây như đã xuất hiện trên tờ Tin BCL tháng 2 năm 1987.
Hỏi: Ý nghĩa của nghi thức rửa chân Ngày Thứ Năm Tuần Thánh là gì?
Đáp:
1. Chúa Giêsu đã rửa chân cho các môn đệ Ngài trong Bữa Tiệc Ly như một dấu chỉ của một giao ước mới theo đó người Kitô hữu phải thương yêu nhau: “Anh em hãy yêu thương nhau như Thầy đã yêu thương anh em. Mọi người sẽ nhận biết anh em là môn đệ của Thầy ở điểm này: là anh em có lòng yêu thương nhau." (x Ga 13: 34-35). Hàng nhiều thế kỷ Giáo Hội luôn bắt chước Chúa qua nghi thức thể hiện điều răn mới của Chúa Giêsu Kitô qua việc rửa chân trong Ngày Thứ Năm Thánh.
2. Mặc dù thực hành này đã không được áp dụng trong một thời gian dài tại các buổi cử hành tại các giáo xứ, thực hành này đã được phục hồi vào năm 1955 bởi Đức Giáo Hoàng Piô XII như một phần của tổng cải tổ Tuần Thánh. Lúc đó, ý nghĩa truyền thống của nghi thức rửa chân đã được Bộ Nghi Lễ khẳng định như sau: “Nơi diễn ra nghi thức rửa chân, thể hiện điều răn của Chúa về tình bác ái huynh đệ, là trong một Nhà Thờ theo những quy định của Sách Lễ dành cho Tuần Thánh, người tín hữu cần được khuyên bảo về ý nghĩa sâu xa của nghi thức thánh thiện này và cần được dạy bảo cho biết điều duy nhất thích hợp là họ phải quảng đại trong các hoạt động bác ái Công Giáo ngày hôm đó”.
3. Ý nghĩa cơ bản và truyền thống của nghi thức rửa chân Ngày Thứ Năm Tuần Thánh, như đã được nhấn mạnh bởi sắc lệnh của Bộ, là lệnh truyền theo như Thánh Kinh về tình bác ái Kitô Giáo: Các môn đệ của Chúa phải thương yêu nhau. Vì lý do này, linh mục chủ sự nghi thức Ngày Thứ Năm Tuần Thánh diễn đạt cảnh tượng Thánh Kinh qua việc rửa chân cho một số tín hữu.
4. Vì đoạn Phúc Âm về giao ước mới được đọc lên trong Ngày Thứ Năm Tuần Thánh cũng mô tả Chúa Giêsu như là “Thầy và là Chúa”, Đấng đã khiêm nhường phục vụ các môn đệ Ngài qua cử cử chỉ ngoại thường vượt quá những truyền thống hiếu khách, yếu tố phục vụ khiêm nhường đã được nhấn mạnh trong việc cử hành nghi thức rửa chân tại Hoa Kỳ trên một thập niên qua và xa hơn nữa. Về phương diện này, đã trở thành tập quán tại nhiều nơi là cả nam lẫn nữ đều được mời tham dự trong nghi thức nói lên sự phục vụ mà tất cả các tín hữu cần cống hiến cho Giáo Hội và thế giới. Vì thế, tại Hoa Kỳ, một sự biến cải trong nghi thức đã được phát triển theo đó không chỉ tình bác ái được nhấn mạnh mà cả sự phục vụ khiêm nhường cũng được đề cập.
5. Dù sự thay đổi này có khác biệt với quy định của Nghi Thức trong đó chỉ đề cập đến người nam ("viri selecti"), điều đáng nói là ý hướng nhấn mạnh đến sự phục vụ cùng với tình bác ái trong việc cử hành nghi thức này vẫn là một phương thế dễ hiểu để đề cao lệnh truyền của Chúa, “Đấng đã đến để phục vụ chứ không phải để được phục vụ”, rằng mọi thành phần của Giáo Hội phải phục vụ nhau trong yêu thương.
6. Phụng vụ luôn là một hành động của sự hiệp nhất giáo hội và tình bác ái Kitô Giáo, mà việc rửa chân Ngày Thứ Năm Tuần Thánh là một dấu chỉ hữu hình. Mọi người cần tuân theo điều răn mới của Chúa là yêu thương nhau với một tình yêu dồi dào, đặc biệt trong thời điểm thánh thiện này của năm phụng vụ khi cuộc vượt qua, sự chết và sự phục sinh của Ngài được tưởng nhớ đến và được cử hành trong các nghi thức thánh thiện của Tam Nhật Thánh.