Tuần lễ khởi thủy

Xưa nay hằng năm, sau thời gian năm tuần lễ ăn chay dọn tâm hồn mừng lễ Chúa Giêsu sống lại, giáo hội dành một tuần lễ đặc biệt với những lễ nghi khác thường và trọng thể cảm động tưởng nhớ lại cuộc khổ nạn của Chúa Giêsu.

1. Tên gọi của tuần lễ

Người Nga có thành ngữ: „ Một đứa bé được yêu mến thường được gọi bằng nhiều tên!“. Ðiều này cũng xảy ra cho „tuần thánh „ trong mùa chay thánh chuẩn bị mừng lễ Chúa Giêsu phục sinh.

Những người tín hữu Chúa Kitô thời thế kỷ thứ nhất gọi tuần lễ này là „ Hebdomada sancta“ - „tuần thánh „ hay „septimana paschale“ „tuần lễ chuyển tiếp“. Vì tuần lẽ này lễ Vượt qua (pascha) là lễ chuyển tiếp từ sự chết sang sự sống được mừng kính.

Người Ðức gọi tuần này là „Karwoche“. Ðó là tuần lễ buồn tưởng nhớ đến Chúa Giêsu chịu chết trên thánh gía.

Theo lễ nghi phụng vụ ở Milano thời Thánh Am-brô-siô tuần lễ này có tên gọi „ Hebdomada authentica“ - „Tuần lễ khởi thủy“.

Theo sách lễ Roma có tên„Hebdomada maior“ „ tuần lễ lớn“. Vì tuần lễ này lớn quan trọng hơn mọi tuần lễ trong niên lịch phụng vụ của đời sống Giáo hội công giáo. Và lễ nghi bên miền Byzantino mừng kính tuần lễ này là „ tuần lễ thánh và cao trọng“.

Tiếng Việtnam chúng ta gọi là „tuần thánh“. Vì trong tuần đó mừng kính, tưởng nhớ đến những biến cố thánh trọng đại trong đời cứu chuộc của Chúa Giêsu Kitô cho trần gian.

2. Chúa Nhật lễ lá

Tuần thánh bắt đầu bằng lễ Lá, một lễ khởi đầu với việc Chúa Giêsu khải hoàn như một vị Vua cỡi lừa đi vào thành Giêrusalem và sau đó là cuộc thương khó khổ nạn của Người.

Chúa Nhật lễ Lá có từ thời thế kỷ thứ tư ở Giêrusalem. Vào buổi chiều ngày Chúa Nhậtt lễ lá dân chúng tụ tập ở Núi cây dầu nghe đọc Lời Chúa. Sau đó cùng với Ðức giám mục làm thành đoàn rước tiến vào thành phố, nơi có thánh đường mừng kính Chúa sống lại. Ðang khi đi rước, như ngày xưa họ tung hô ca mừng Vua Giêsu khải hoàn vào thành thánh, hát bài ca Hosanna - vạn tuế con vua Davít.

Tập tục đạo đức đó từ Giêrusalem được truyền bá lan rộng khắp nơi trong Giáo hội. Thời Trung cổ thế kỷ thứ 10., Chúa nhật lễ Lá được tổ chức ở một thánh đường ngoài thành phố vào buổi sáng. Những cành lá dừa được làm phép. Lá dừa là biểu hiệu cho sự chiến thắng của Chúa Giêsu trên sự chết. Cành lá Ô-liu mang ý nghĩa sự hòa bình và lòng thương xót. Ðoàn rước tay cầm cành lá và ca hát mừng Vua Giêsu tiến vào nhà thờ chính của thành phố, giống như ngày xưa Chúa Giêsu vào thành thánh Giêrusalem.

Sau cuộc rước kiệu Lá là Thánh lễ với bài thương khó Chúa Giêsu mở đầu tuần lễ tình yêu, tuần lễ khổ nạn và sự sống lại của Chúa Giêsu.

Ở những xứ có lá dừa và lá Ô-liu, những cành lá này được bện thành những hình thánh gía hay những hình đạo trông rất đẹp mắt. Tôi nhớ đến thời còn niên thiếu vào ngày lễ lá ở bên quê nhà, được cấm cành lá dừa bện hình châu chấu, cào cào chung quanh và trên đỉnh cành lá là hình thánh gía.

Ở những xứ như bên Ðức này không có lá dừa, lá cây Ô-liu, những cành lá cây xanh sự sống được bện bó đơn giản phát cho mỗi người.

Những cành lá đó được làm phép và sau thánh lễ người tín hữu đem về nhà cài đàng sau cây Thánh gía trên bàn thờ ở nhà. Việc làm đạo đức này muốn nói lên tâm tình kính mến sự thánh vật thánh và đồng thời cũng còn muốn bày tỏ, Thánh Giá gỗ của Chúa Giêsu là nơi phát sinh sự sống.

Nhiều nơi dùng những cành lá làm phép ngày lễ Lá năm trước, đã khô héo, đốt ra tro than cho ngày thứ Tư lễ Tro năm sau.

Tuần Thánh 2005

Lm. Nguyễn ngọc Long