Giới thiệu một cách tổng quan chi tiết về Tòa Thánh (Phần XX)
Phần 4: Việc Trống Ngôi Giáo Hoàng (Papal Interregnum)
W. Sự Trống Ngôi (The Interregnum)
Khi Vị Giáo Hoàng Đương Nhiệm Băng Hà (When a Pope Dies):
Cho dẫu vào bất kỳ điều kiện hay tình huống nào đi chăng nữa, khi vị Giáo Hoàng đương nhiệm băng hà, thì một số thủ tục đặc biệt như đã qui định trong luật của Giáo Hội, cụ thể là Tông Hiến Universi Dominici Gregis, cần phải được tuân thủ chấp hành. Trước tiên là việc xác nhận rằng vị Giáo Hoàng đương nhiệm thật sự qua đời. Nhiệm vụ này thuộc vào quyền hạn của Vị Hồng Y Thị Thần của Giáo Hội Thánh La Mã (Holy Roman Church).
Trước sự hiện diện của các vị như: vị Chủ Các Cử Hành Lễ Nghi Phụng Vụ của Đức Giáo Hoàng, vị Giám Mục của Văn Phòng Riêng Tòa Thánh, vị Hồng Y Quốc Vụ Khanh Tòa Thánh, vị Trưởng Ấn, thì vị Hồng Y Thị Thần khẳng định là vị Giáo Hoàng đương nhiệm đã thật sự qua đời. Theo thông lệ tự nhiên, việc này cần đến sự trợ giúp của nhân viên y tế. Sau khi đi đến quyết định đó, vị Trưởng Ấn của Tòa Thánh sẽ chính thức viết Giấy Khai Tử. Vị Hồng Y Thị Thần cũng sẽ đặt dấu niêm phong trên phòng đọc sách và phòng ngủ của Đức Giáo Hoàng. Tất cả mọi vật dụng trong phòng đó phải được niêm phong kín, và đợi việc bầu chọn ra vị kế nhiệm. Các nhân viên cư ngụ trong căn hộ đó, sẽ cứ vẫn ở đó cho đến khi chôn cất xong vị Giáo Hoàng quá cố, thì lúc đó, toàn bộ căn hộ của vị Giáo Hoàng quá cố cũng sẽ được niêm phong. Nếu vị Giáo Hoàng quá cố có để lại di chúc và chỉ định ra người thực hiện di chúc, thì người thực hiện di chúc, sẽ trung thành thực hiện những gì đã viết trong di chúc, và báo cáo lại mọi hoạt động của mình cho vị Giáo Hoàng mới được bầu chọn lên.
Sau khi đã xác nhận vị Giáo Hoàng đương nhiệm đã thật sự qua đời, thì vị Hồng Y Thị Thần sẽ chính thức thông báo cho vị Tổng Quản Đền Thờ Vaticăn, và vị Hồng Y Tổng Trưởng của Giáo Phận Rôma. Vị Hồng Y Tổng Trưởng của Giáo Phận Rôma, mới là người công bố chính thức cho toàn thể Thành Phố Rôma rằng vị Giám Mục Tối Cao của họ đã băng hà. Giữa vị Hồng Y Thị Thần và vị Hồng Y Tổng Trưởng Văn Phòng Nội Chính, sẽ là vị loan báo tin buồn này cho vị Hồng Y Niên Trưởng. Rồi vị Hồng Y Niên Trưởng mới chính thức công bố cho các vị Hồng Y khác, và mời gọi các vị ấy tới Rôma. Vị Hồng Y Niên Trưởng của Hồng Y Đoàn cũng đồng thời loan báo tin buồn này cho giới ngoại giao đoàn bên cạnh Tòa Thánh, và Quốc Trưởng/Tổng Thống của các quốc gia có liên lạc ngoại giao với Tòa Thánh. Vị Hồng Y Thị Thần cũng chính thức quản nhiệm các Dinh Thự Tông Đồ của Vaticăn, Dinh Thự Lateranô, và khu nghĩ mát Castel Gondolpho, tức những nơi ở riêng của Đức Giáo Hoàng.
Thi hài của vị Giáo Hoàng quá cố sau đó được đưa về Nhà Nguyện Sistine để các thành viên của Văn Phòng Nội Chính và các Hồng Y được ghé đến thăm viếng riêng. Sau đó, thi hài của Ngài mới được đem ra Đại Vương Cung Thánh Đường Thánh Phêrô, là nơi mà Ngài sẽ yên nghĩ suốt đời.
Việc Để Tang Đức Giáo Hoàng (Mourning The Pope)
Việc để tang chính thức kéo dài đến 9 ngày, được gọi là Novendiales, được bắt đầu kể từ khi vị Giáo Hoàng qua đời. Ngày mà Ngài chết đi, được tính là ngày thứ nhất. Trong suốt 9 ngày này, mỗi một vị Hồng Y sẽ cử hành thánh lễ an táng cho vị Giáo Hoàng quá cố.
Trước khi Ngài được chôn cất, thì mọi tín hữu có thể tới nhìn xác, và chào tạm biệt Ngài lần sau chót. Trong khoảng ngày thứ tư và thứ sáu sau khi Ngài chết đi (tức vào ngày thứ 5, thứ 6 hay thứ 7 của thời gian chịu tang), một Thánh Lễ An Táng Rất Trọng Đại sẽ được cử hành bởi vị Hồng Y Niên Trưởng và toàn thể Hồng Y Đoàn. Vị Giáo Hoàng quá cố, sau đó được chôn cất gần bên trong hầm mộ của Thánh Phêrô Tông Đồ. Thời gian chịu tang cứ thế mà tiếp tục cho đến hết 9 ngày.
Trước Khi Xảy Ra Cơ Mật Viện (Before Conclave)
Những ngày sau lễ tang và trước khi xảy ra Cơ Mật Viện, các vị Hồng Y sẽ có dịp để bàn thảo về tình hình của Giáo Hội. Các vị ấy không phải dịp này mà được phép vận động hay điều động phiếu, vì đó là những điều bị ngăn cấm, theo đúng với các khoản 81 và 82 của Tông Hiến Universi Dominici Gregis
[Lưu ý: Apostolic Constitution phải được dịch chính xác là Tông Hiến (tức Hiến Pháp Tông Đồ), chứ không phải Tông Huấn (Apostolic Exhortations) như một số dịch giả đã dịch lầm.]
Bước Vào Cơ Mật Viện (Entry Into The Conclave)
Ngày mà Cơ Mật Viện được chính thức bắt đầu, thường là vào ngày thứ 15 sau cái chết của vị Giáo Hoàng quá cố, tức ngày thứ 16 của việc trống ngôi. Tuy nhiên, Hồng Y Đoàn, theo qui định của Tông Hiến Universi Dominici Gregis, nếu vì những “lý do trầm trọng”, thì có thể bắt đầu Cơ Mật Viện vào ngày thứ 20 (tức ngày thứ 21 của thời gian trống ngôi Giáo Hoàng).
Vào buổi sáng của ngày bắt đầu Cơ Mật Viện, các vị Hồng Y cử tri sẽ tụ tập tại Đại Vương Cung Thánh Đường Thánh Phêrô, hay tại một nơi nào đó được quyết định bởi Hồng Y Đoàn, để cùng cử hành lễ Tạ Ơn (Votive Mass) cho Việc Bầu Chọn Giáo Hoàng.
Vào buổi chiều, các vị sẽ cùng tụ tập tại Nhà Nguyện Pauline của Dinh Thự Tông Đồ, khẩn cầu sự giúp đỡ của Chúa Thánh Thần với bản kinh Veni Creator Spiritu, rồi các vị sẽ tiến về Nhà Nguyện Sistine. Tại nơi đó, các vị đọc ra một lời thề khấn nhằm hứa tuân thủ nghiêm ngặt luật lệ qui định về việc bầu chọn Giáo Hoàng, và không được phép để cho bất kỳ một thế lực hay ảnh hưởng của trần tục khống chế. Các vị cũng thề rằng, nếu được bầu chọn, thì vị ấy sẽ phải trung thành thi hành sứ vụ của Thánh Phêrô, và bảo vệ các quyền lợi về thiêng liêng lẫn trần tục của Tòa Thánh.
Sau khi vị Hồng Y cuối cùng đã đọc lên lời thề, thì vị Trưởng Các Nghi Thức Cử Hành Phụng Vụ Cho Đức Thánh Cha (Master of Papal Liturgical Celebrations) sẽ đọc ra huấn lệnh Extra omnes, và những vị nào không tham gia vào Cơ Mật Viện thì buộc phải rời Nhà Nguyện Sistine.
Những người duy nhất còn ở lại trong Nhà Nguyện là vị Trưởng Các Nghi Thức Cử Hành Phụng Vụ Cho Đức Thánh Cha và vị được chọn để giảng cho các vị Hồng Y cử tri về lời suy gẫm thứ hai, có liên quan đến nghĩa vụ quan trọng đặt trên các vị Hồng Y cử tri đó, và buộc các vị phải hành động vì những điều thiện hảo và tốt đẹp chung của cả Giáo Hội hoàn vũ solum Deum praeoculis habentes. Sau đó, vị Trưởng Các Nghi Thức Cử Hành Phụng Vụ Cho Đức Thánh Cha và vị được chọn để giảng cho các vị Hồng Y cử tri về lời suy gẫm thứ hai, sẽ rời khỏi Nhà Nguyện Sistine.
Sau khi các vị Hồng Y cử tri đọc lời nguyện Ordo, thì các vị sẽ lắng nghe vị Hồng Y Niên Trưởng (hay người thay thế) hỏi các vị Hồng Y cử tri là có nên bắt đầu tiến trình chọn lựa hay không, hoặc là liệu có còn những khúc mắt nào đó không vốn cần được giải thích rõ có liên quan đến các qui phạm (norms) và các thủ tục đã được trình bày trong Tông Hiến.
Chỉ có những vị Hồng Y cử tri mới ở lại Nhà Nguyện Sistine trong suốt tiến trình bầu chọn thật sự, nghĩa là theo luật, được tính từ sau khi các lá phiếu được phân phát ra mãi cho đến sau khi đã hoàn toàn việc lập bảng thống kê và kiểm xong các phiếu. Ngoài thời gian bầu cử chính thức, thì vị Thư Ký của Hồng Y Đoàn và vị Trưởng Các Nghi Thức Cử Hành Phụng Vụ Cho Đức Thánh Cha và thêm 2 vị Chủ Buổi Lễ sẽ hiện diện để hổ trợ cho Cơ Mật Viện.
Vào ngày đầu tiên của Cơ Mật Viện, chỉ một phiếu bầu được cho phép mà thôi. Vào những ngày kế tiếp của Cơ Mật Viện, hai phiếu bầu được cho phép vào buổi sáng và 2 phiếu vào buổi chiều.
Thủ Tục Bỏ Phiếu (Voting Procedure)
Tiến trình bỏ phiếu được thực hiện theo ba giai đoạn. Giai đoạn 1 gồm có: (1) việc chuẩn bị và phân phát các phiếu bầu do vị Chủ Nghi Thức, mỗi một vị Hồng Y cử tri sẽ nhận được ít nhất 2 hay 3 phiếu bầu; (2) sau đó rút phiếu, được thực hiện bởi 3 vị kiểm phiếu (scrutineers) và 3 vị có nhiệm vụ thu thập các phiếu bầu của những vị bị bệnh hay ốm đau và của 3 vị duyệt lại (revisers). Thì 9 vị Hồng Y này đều thuộc cấp bậc Hồng Y Trợ Tá hay Hồng Y Phó Tế.
Phiếu bầu có hình chử nhật, trên góc trái có chữ Eligo in Summum Pontificem, và phía dưới có khoảng trống để ghi tên người được chọn, do đó, phiếu bầu được thiết kể có thể gấp lại, sau khi tên của người được chọn được viết vào phiếu, thì phiếu sẽ được gấp lại làm đôi. Sau khi phân phát phiếu xong, vị Thư Ký của Hồng Y Đoàn, vị Chủ Các Nghi Thức Cử Hành Phụng Vụ của Đức Thánh Cha, và vị Trưởng Buổi Bầu Chọn phải rời khỏi Nhà Nguyện Sistine để cho các vị Hồng Y cử tri bầu chọn trong sự bí mật và im lặng tuyệt đối. Sau khi họ đã rời khỏi, thì vị niên trưởng Hồng Y của cấp bậc Trợ Tá/Phó Tế sẽ đóng cửa, rồi mở cửa, rồi lại đóng cửa cứ mỗi lần như vậy để cho 3 vị Hồng Y Trợ Tá/Phó Tế đi thâu phiếu của các vị Hồng Y bị bệnh hay ốm đau, và trở về lại Nhà Nguyện Sistine.
Giai đoạn 2 gồm: (1) việc đặt các phiếu đã thu thập vào thùng phiếu; (2) trộn và đếm các phiếu; (3) mở các phiếu. Sau khi gấp lại làm đôi, vị Hồng Y cử tri cầm cao lá phiếu để phiếu được trông thấy và tiến lên bàn thờ, là nơi mà 3 vị kiểm phiếu đang đứng, để vị Hồng Y cử tri đó bỏ phiếu vào thùng, được che bằng một cái đĩa, để chứng nhận là đã nhận được phiếu từ vị Hồng Y cử tri.
Khi tiến lên bàn thờ, vị Hồng Y cử tri sẽ đọc lớn những chữ sau của lời thề:
“Tôi được mời gọi với tư cách là chứng nhân của Chúa Giêsu Kitô, Người sẽ phán xét tôi, rằng phiếu bầu của tôi, được bầu cho người mà trước mặt Thiên Chúa, tôi nghĩ là được xứng đáng để được bầu lên.”
Sau đó, vị Hồng Y cử tri cuối đầu trước bàn thờ và quay trở lại chổ củ. Nếu vị Hồng Y cử tri có mặt, không thể tiến lên bàn thờ, vì lý do bệnh hoạn hay yếu đau, thì vị kiểm phiếu sẽ tới tận chổ của vị Hồng Y đó.
Sau khi phiếu đã được bỏ vào thùng, thì vị kiểm phiếu đầu tiên sẽ lắc mạnh thùng nhiều lần để hòa trộn các phiếu lại, và liền sau đó, vị kiểm phiếu cuối cùng sẽ tiến hành việc đếm phiếu. Nếu số các phiếu không tương xứng với số các cử tri bỏ phiếu, thì tất cả các lá phiếu đó sẽ bị đốt đi, và bắt đầu lại tiến trình bỏ phiếu.
Các vị kiểm phiếu sẽ ngồi trên một cái bàn đặt trước bàn thờ. Vị đầu tiên sẽ cầm lá phiếu, mở ra, ghi tên của người được bầu chọn, và chuyển lá phiếu sang cho vị thứ hai, vốn cũng làm tương tự như vị đầu, rồi sau đó chuyển cho vị thứ ba, và vị này sẽ đọc to và rõ ràng để tất cả các vì Hồng Y cử tri hiện diện lắng nghe và ghi vào trên một tờ giấy được phân phát ra cho mục đích này. Nếu trong suốt tiến trình mở phiếu, vị kiểm phiếu khám phá ra 2 phiếu được xếp lại trông giống như nó đến từ một vị Hồng Y cử tri, và những phiếu này có cùng tên người được chọn, thì cả hai phiếu được xem như là một, và nếu cả hai phiếu mang 2 tên người được chọn khác nhau, thì không có phiếu nào là hợp lệ cả.
Sau khi phiếu đã được mở hết, thì các vị kiểm phiếu sẽ cộng các tên được chọn qua tất cả những phiếu nhận được, viết vào giấy, và vị kiểm phiếu cuối cùng sẽ đọc to tên của những vị được chọn. Nếu không có vị nào đạt được 2/3 tổng số phiếu, thì vị Giáo Hoàng không được bầu chọn này; còn nếu vị nào đó đã nhận được 2/3 số phiếu bầu, thì theo giáo luật vị đó sẽ là vị Giáo Hoàng La Mã. Trong bất kỳ trường hợp này, cho dẫu việc bầu chọn có xảy ra hay không, thì những vị kiểm duyệt cũng sẽ phải tiến hành việc kiểm tra phiếu và những lời ghi của các vị kiểm phiếu.
Ngay sau khi việc kiểm phiếu thực hiện xong, và trước khi các vị Hồng Y cử tri rời Nhà Nguyện Sistine, thì toàn bộ các phiếu bầu chọn phải được những vị kiểm phiếu đốt, với sự trợ giúp của vị Thư Ký Cơ Mật Viện và các vị Chủ Buổi Lễ.
Để duy trì tính bí mật, các vị Hồng Y cử tri phải trao lại cho vị Hồng Y Thị Thần hay bất kỳ một trong ba vị Hồng Y đại diện 3-cấp bậc, tất cả những giấy ghi chú lại. Và những giấy này sẽ được đốt cùng các lá phiếu.
Kết Quả Bầu Chọn (The Results of the Vote)
Không Bầu Chọn Được Ai (No Election)
Nếu ít hơn 2/3 số phiếu đã được bỏ cho cùng một vị, hoặc ít hơn số phiếu đại đa số như đã qui định, thì việc bầu chọn đã không được diễn ra. Nếu đó là lần bỏ phiếu đầu tiên, các vị Hồng Y cử tri có thể bắt đầu trở lại tiến trình bỏ phiếu. Sau lần bỏ phiếu thứ hai, và phiếu của cả hai lần đều bị đốt đi, cho dẫu việc bầu cử có diễn ra hay không.
Bầu Chọn (Election)
Nếu 2/3 số phiếu cũng đều bỏ cho cùng một vị, và hội đủ đại đa số theo những qui định đặc biệt, thì việc bầu cử đã được thật sự diễn ra. Thì vị kiểm phiếu, với sự trợ giúp của vị Thư Ký Hồng Y Đoàn và các vị Chủ Lễ Nghi, khi đó sẽ được cho phép gia nhập trở lại vào Cơ Mật Viện, để đốt bỏ tất cả những lá phiếu đó đi.
Việc Chấp Nhận (Acceptance)
Sau khi vị Hồng Y Phó Tế cho phép vị Thư Ký Hồng Y Đoàn và vị Chủ Các Lễ Nghi Phụng Vụ của Đức Giáo Hoàng được gia nhập trở lại vào Cơ Mật Viện, thì vị Hồng Y Niên Trưởng, sẽ nhân danh toàn thể các vị Hồng Y, rồi sau đó tiến tới vị được chọn ra và hỏi vị được bầu chọn những chữ sau:
Thưa, Ngài có chấp nhận việc Ngài được chọn là vị Giáo Hoàng Tối Cao của La Mã theo giáo luật không?
Sau lời chấp nhận ưng thuận, thì vị được chọn sẽ tức khắc trở thành Đức Giám Mục của Toàn Giáo Hội La Mã, là Đức Giáo Hoàng thật sự, và là vị đứng đầu của Hội Các Giám Mục. Ngài liền sau đó có toàn quyền tối cao trên khắp cả Giáo Hội hoàn vũ.
Nếu vị được bầu chọn chưa phải là Đức Giám Mục [tức mới là linh mục, liền được phong lên thẳng Hồng Y, như trường hợp của Đức Hồng Y Averes Dullues, Dòng Tên của Hoa Kỳ], thì vị đó sẽ tức khắc được phong chức Giám Mục.
Rồi vị Hồng Y Niên Trưởng mới hỏi tiếp:
Thế Ngài muốn mọi người gọi Ngài bằng tên gì?
Thì vị Chủ Các Lễ Nghi Phụng Vụ của Đức Giáo Hoàng, với sự chứng kiến của hai vị Chủ Buổi Lễ (Masters of Ceremonies) (khi đó được triệu tập vào), mới lập ra một văn bản xác nhận sự đồng ý của vị được bầu chọn ra và tên mà vị ấy đã chọn.
Vào theo đúng với các thủ tục được mô tả trong nghi thức của Cơ Mật Viện, mỗi một vị Hồng Y thay phiên nhau tiến lên cúi chào, để tỏ dấu chỉ vâng phục vị Tân Giáo Hoàng. Rồi cử chỉ biết ơn được vị Tân Giáo Hoàng gởi đến cho những vị Hồng Y hiện diện.
Sau khi tao và mặc phẩm phục của Giáo Hoàng, thì vị Trưởng Hồng Y Phó Tế đứng công bố ra hành lang phía ngoài (loggia) của Đại Vương Cung Thánh Đường Thánh Phêrô cho tất cả những người đang tụ tập tại Quãng Trường là Habemus papam (tức chúng ta có một vị Giáo Hoàng rồi) và tên mà Ngài đã chọn. Vị Tân Giáo Hoàng sau đó sẽ tiến ra, đọc bài diễn văn và chúc phúc lành cho Thành Phố và Toàn Thể Thế Giới (Urbi et Orbi).
Y. Lời Kết (Conclusion)
Kính thưa Quý vị độc giả VietCatholic, loạt bài viết tổng hợp Giới Thiệu về Tòa Thánh Vaticăn, Giáo Triều Rôma, và Việc Trống Ngôi Giáo Hoàng trong nhiều ngày qua, đã đến hồi kết thúc. Rất cám ơn sự theo dõi và khích lệ của Quý vị qua loạt bài viết này.
Nếu Quý vị muốn nhận được loạt bài viết này (dài hơn 76 trang) với những hiệu chỉnh và hình ảnh đầy đủ, trong cùng một tập tin (file) dưới dạng văn bản trong Microsoft Word (tức. DOC file) hay dưới dạng. PDF, xin liên lạc với VietCatholic hay với dịch giả tại địa chỉ email là: phi_michael@lycos.com. Xin hẹn gặp lại Quý vị vào những bài viết có giá trị khác sắp tới. Dịch giả.
(Hết.)
Phần 4: Việc Trống Ngôi Giáo Hoàng (Papal Interregnum)
W. Sự Trống Ngôi (The Interregnum)
Khi Vị Giáo Hoàng Đương Nhiệm Băng Hà (When a Pope Dies):
Cho dẫu vào bất kỳ điều kiện hay tình huống nào đi chăng nữa, khi vị Giáo Hoàng đương nhiệm băng hà, thì một số thủ tục đặc biệt như đã qui định trong luật của Giáo Hội, cụ thể là Tông Hiến Universi Dominici Gregis, cần phải được tuân thủ chấp hành. Trước tiên là việc xác nhận rằng vị Giáo Hoàng đương nhiệm thật sự qua đời. Nhiệm vụ này thuộc vào quyền hạn của Vị Hồng Y Thị Thần của Giáo Hội Thánh La Mã (Holy Roman Church).
Trước sự hiện diện của các vị như: vị Chủ Các Cử Hành Lễ Nghi Phụng Vụ của Đức Giáo Hoàng, vị Giám Mục của Văn Phòng Riêng Tòa Thánh, vị Hồng Y Quốc Vụ Khanh Tòa Thánh, vị Trưởng Ấn, thì vị Hồng Y Thị Thần khẳng định là vị Giáo Hoàng đương nhiệm đã thật sự qua đời. Theo thông lệ tự nhiên, việc này cần đến sự trợ giúp của nhân viên y tế. Sau khi đi đến quyết định đó, vị Trưởng Ấn của Tòa Thánh sẽ chính thức viết Giấy Khai Tử. Vị Hồng Y Thị Thần cũng sẽ đặt dấu niêm phong trên phòng đọc sách và phòng ngủ của Đức Giáo Hoàng. Tất cả mọi vật dụng trong phòng đó phải được niêm phong kín, và đợi việc bầu chọn ra vị kế nhiệm. Các nhân viên cư ngụ trong căn hộ đó, sẽ cứ vẫn ở đó cho đến khi chôn cất xong vị Giáo Hoàng quá cố, thì lúc đó, toàn bộ căn hộ của vị Giáo Hoàng quá cố cũng sẽ được niêm phong. Nếu vị Giáo Hoàng quá cố có để lại di chúc và chỉ định ra người thực hiện di chúc, thì người thực hiện di chúc, sẽ trung thành thực hiện những gì đã viết trong di chúc, và báo cáo lại mọi hoạt động của mình cho vị Giáo Hoàng mới được bầu chọn lên.
Sau khi đã xác nhận vị Giáo Hoàng đương nhiệm đã thật sự qua đời, thì vị Hồng Y Thị Thần sẽ chính thức thông báo cho vị Tổng Quản Đền Thờ Vaticăn, và vị Hồng Y Tổng Trưởng của Giáo Phận Rôma. Vị Hồng Y Tổng Trưởng của Giáo Phận Rôma, mới là người công bố chính thức cho toàn thể Thành Phố Rôma rằng vị Giám Mục Tối Cao của họ đã băng hà. Giữa vị Hồng Y Thị Thần và vị Hồng Y Tổng Trưởng Văn Phòng Nội Chính, sẽ là vị loan báo tin buồn này cho vị Hồng Y Niên Trưởng. Rồi vị Hồng Y Niên Trưởng mới chính thức công bố cho các vị Hồng Y khác, và mời gọi các vị ấy tới Rôma. Vị Hồng Y Niên Trưởng của Hồng Y Đoàn cũng đồng thời loan báo tin buồn này cho giới ngoại giao đoàn bên cạnh Tòa Thánh, và Quốc Trưởng/Tổng Thống của các quốc gia có liên lạc ngoại giao với Tòa Thánh. Vị Hồng Y Thị Thần cũng chính thức quản nhiệm các Dinh Thự Tông Đồ của Vaticăn, Dinh Thự Lateranô, và khu nghĩ mát Castel Gondolpho, tức những nơi ở riêng của Đức Giáo Hoàng.
Thi hài của vị Giáo Hoàng quá cố sau đó được đưa về Nhà Nguyện Sistine để các thành viên của Văn Phòng Nội Chính và các Hồng Y được ghé đến thăm viếng riêng. Sau đó, thi hài của Ngài mới được đem ra Đại Vương Cung Thánh Đường Thánh Phêrô, là nơi mà Ngài sẽ yên nghĩ suốt đời.
Việc Để Tang Đức Giáo Hoàng (Mourning The Pope)
Việc để tang chính thức kéo dài đến 9 ngày, được gọi là Novendiales, được bắt đầu kể từ khi vị Giáo Hoàng qua đời. Ngày mà Ngài chết đi, được tính là ngày thứ nhất. Trong suốt 9 ngày này, mỗi một vị Hồng Y sẽ cử hành thánh lễ an táng cho vị Giáo Hoàng quá cố.
Trước khi Ngài được chôn cất, thì mọi tín hữu có thể tới nhìn xác, và chào tạm biệt Ngài lần sau chót. Trong khoảng ngày thứ tư và thứ sáu sau khi Ngài chết đi (tức vào ngày thứ 5, thứ 6 hay thứ 7 của thời gian chịu tang), một Thánh Lễ An Táng Rất Trọng Đại sẽ được cử hành bởi vị Hồng Y Niên Trưởng và toàn thể Hồng Y Đoàn. Vị Giáo Hoàng quá cố, sau đó được chôn cất gần bên trong hầm mộ của Thánh Phêrô Tông Đồ. Thời gian chịu tang cứ thế mà tiếp tục cho đến hết 9 ngày.
Trước Khi Xảy Ra Cơ Mật Viện (Before Conclave)
Những ngày sau lễ tang và trước khi xảy ra Cơ Mật Viện, các vị Hồng Y sẽ có dịp để bàn thảo về tình hình của Giáo Hội. Các vị ấy không phải dịp này mà được phép vận động hay điều động phiếu, vì đó là những điều bị ngăn cấm, theo đúng với các khoản 81 và 82 của Tông Hiến Universi Dominici Gregis
[Lưu ý: Apostolic Constitution phải được dịch chính xác là Tông Hiến (tức Hiến Pháp Tông Đồ), chứ không phải Tông Huấn (Apostolic Exhortations) như một số dịch giả đã dịch lầm.]
Bước Vào Cơ Mật Viện (Entry Into The Conclave)
Ngày mà Cơ Mật Viện được chính thức bắt đầu, thường là vào ngày thứ 15 sau cái chết của vị Giáo Hoàng quá cố, tức ngày thứ 16 của việc trống ngôi. Tuy nhiên, Hồng Y Đoàn, theo qui định của Tông Hiến Universi Dominici Gregis, nếu vì những “lý do trầm trọng”, thì có thể bắt đầu Cơ Mật Viện vào ngày thứ 20 (tức ngày thứ 21 của thời gian trống ngôi Giáo Hoàng).
Vào buổi sáng của ngày bắt đầu Cơ Mật Viện, các vị Hồng Y cử tri sẽ tụ tập tại Đại Vương Cung Thánh Đường Thánh Phêrô, hay tại một nơi nào đó được quyết định bởi Hồng Y Đoàn, để cùng cử hành lễ Tạ Ơn (Votive Mass) cho Việc Bầu Chọn Giáo Hoàng.
Vào buổi chiều, các vị sẽ cùng tụ tập tại Nhà Nguyện Pauline của Dinh Thự Tông Đồ, khẩn cầu sự giúp đỡ của Chúa Thánh Thần với bản kinh Veni Creator Spiritu, rồi các vị sẽ tiến về Nhà Nguyện Sistine. Tại nơi đó, các vị đọc ra một lời thề khấn nhằm hứa tuân thủ nghiêm ngặt luật lệ qui định về việc bầu chọn Giáo Hoàng, và không được phép để cho bất kỳ một thế lực hay ảnh hưởng của trần tục khống chế. Các vị cũng thề rằng, nếu được bầu chọn, thì vị ấy sẽ phải trung thành thi hành sứ vụ của Thánh Phêrô, và bảo vệ các quyền lợi về thiêng liêng lẫn trần tục của Tòa Thánh.
Sau khi vị Hồng Y cuối cùng đã đọc lên lời thề, thì vị Trưởng Các Nghi Thức Cử Hành Phụng Vụ Cho Đức Thánh Cha (Master of Papal Liturgical Celebrations) sẽ đọc ra huấn lệnh Extra omnes, và những vị nào không tham gia vào Cơ Mật Viện thì buộc phải rời Nhà Nguyện Sistine.
Những người duy nhất còn ở lại trong Nhà Nguyện là vị Trưởng Các Nghi Thức Cử Hành Phụng Vụ Cho Đức Thánh Cha và vị được chọn để giảng cho các vị Hồng Y cử tri về lời suy gẫm thứ hai, có liên quan đến nghĩa vụ quan trọng đặt trên các vị Hồng Y cử tri đó, và buộc các vị phải hành động vì những điều thiện hảo và tốt đẹp chung của cả Giáo Hội hoàn vũ solum Deum praeoculis habentes. Sau đó, vị Trưởng Các Nghi Thức Cử Hành Phụng Vụ Cho Đức Thánh Cha và vị được chọn để giảng cho các vị Hồng Y cử tri về lời suy gẫm thứ hai, sẽ rời khỏi Nhà Nguyện Sistine.
Sau khi các vị Hồng Y cử tri đọc lời nguyện Ordo, thì các vị sẽ lắng nghe vị Hồng Y Niên Trưởng (hay người thay thế) hỏi các vị Hồng Y cử tri là có nên bắt đầu tiến trình chọn lựa hay không, hoặc là liệu có còn những khúc mắt nào đó không vốn cần được giải thích rõ có liên quan đến các qui phạm (norms) và các thủ tục đã được trình bày trong Tông Hiến.
Chỉ có những vị Hồng Y cử tri mới ở lại Nhà Nguyện Sistine trong suốt tiến trình bầu chọn thật sự, nghĩa là theo luật, được tính từ sau khi các lá phiếu được phân phát ra mãi cho đến sau khi đã hoàn toàn việc lập bảng thống kê và kiểm xong các phiếu. Ngoài thời gian bầu cử chính thức, thì vị Thư Ký của Hồng Y Đoàn và vị Trưởng Các Nghi Thức Cử Hành Phụng Vụ Cho Đức Thánh Cha và thêm 2 vị Chủ Buổi Lễ sẽ hiện diện để hổ trợ cho Cơ Mật Viện.
Vào ngày đầu tiên của Cơ Mật Viện, chỉ một phiếu bầu được cho phép mà thôi. Vào những ngày kế tiếp của Cơ Mật Viện, hai phiếu bầu được cho phép vào buổi sáng và 2 phiếu vào buổi chiều.
Thủ Tục Bỏ Phiếu (Voting Procedure)
Tiến trình bỏ phiếu được thực hiện theo ba giai đoạn. Giai đoạn 1 gồm có: (1) việc chuẩn bị và phân phát các phiếu bầu do vị Chủ Nghi Thức, mỗi một vị Hồng Y cử tri sẽ nhận được ít nhất 2 hay 3 phiếu bầu; (2) sau đó rút phiếu, được thực hiện bởi 3 vị kiểm phiếu (scrutineers) và 3 vị có nhiệm vụ thu thập các phiếu bầu của những vị bị bệnh hay ốm đau và của 3 vị duyệt lại (revisers). Thì 9 vị Hồng Y này đều thuộc cấp bậc Hồng Y Trợ Tá hay Hồng Y Phó Tế.
Phiếu bầu có hình chử nhật, trên góc trái có chữ Eligo in Summum Pontificem, và phía dưới có khoảng trống để ghi tên người được chọn, do đó, phiếu bầu được thiết kể có thể gấp lại, sau khi tên của người được chọn được viết vào phiếu, thì phiếu sẽ được gấp lại làm đôi. Sau khi phân phát phiếu xong, vị Thư Ký của Hồng Y Đoàn, vị Chủ Các Nghi Thức Cử Hành Phụng Vụ của Đức Thánh Cha, và vị Trưởng Buổi Bầu Chọn phải rời khỏi Nhà Nguyện Sistine để cho các vị Hồng Y cử tri bầu chọn trong sự bí mật và im lặng tuyệt đối. Sau khi họ đã rời khỏi, thì vị niên trưởng Hồng Y của cấp bậc Trợ Tá/Phó Tế sẽ đóng cửa, rồi mở cửa, rồi lại đóng cửa cứ mỗi lần như vậy để cho 3 vị Hồng Y Trợ Tá/Phó Tế đi thâu phiếu của các vị Hồng Y bị bệnh hay ốm đau, và trở về lại Nhà Nguyện Sistine.
Giai đoạn 2 gồm: (1) việc đặt các phiếu đã thu thập vào thùng phiếu; (2) trộn và đếm các phiếu; (3) mở các phiếu. Sau khi gấp lại làm đôi, vị Hồng Y cử tri cầm cao lá phiếu để phiếu được trông thấy và tiến lên bàn thờ, là nơi mà 3 vị kiểm phiếu đang đứng, để vị Hồng Y cử tri đó bỏ phiếu vào thùng, được che bằng một cái đĩa, để chứng nhận là đã nhận được phiếu từ vị Hồng Y cử tri.
Khi tiến lên bàn thờ, vị Hồng Y cử tri sẽ đọc lớn những chữ sau của lời thề:
“Tôi được mời gọi với tư cách là chứng nhân của Chúa Giêsu Kitô, Người sẽ phán xét tôi, rằng phiếu bầu của tôi, được bầu cho người mà trước mặt Thiên Chúa, tôi nghĩ là được xứng đáng để được bầu lên.”
Sau đó, vị Hồng Y cử tri cuối đầu trước bàn thờ và quay trở lại chổ củ. Nếu vị Hồng Y cử tri có mặt, không thể tiến lên bàn thờ, vì lý do bệnh hoạn hay yếu đau, thì vị kiểm phiếu sẽ tới tận chổ của vị Hồng Y đó.
Sau khi phiếu đã được bỏ vào thùng, thì vị kiểm phiếu đầu tiên sẽ lắc mạnh thùng nhiều lần để hòa trộn các phiếu lại, và liền sau đó, vị kiểm phiếu cuối cùng sẽ tiến hành việc đếm phiếu. Nếu số các phiếu không tương xứng với số các cử tri bỏ phiếu, thì tất cả các lá phiếu đó sẽ bị đốt đi, và bắt đầu lại tiến trình bỏ phiếu.
Các vị kiểm phiếu sẽ ngồi trên một cái bàn đặt trước bàn thờ. Vị đầu tiên sẽ cầm lá phiếu, mở ra, ghi tên của người được bầu chọn, và chuyển lá phiếu sang cho vị thứ hai, vốn cũng làm tương tự như vị đầu, rồi sau đó chuyển cho vị thứ ba, và vị này sẽ đọc to và rõ ràng để tất cả các vì Hồng Y cử tri hiện diện lắng nghe và ghi vào trên một tờ giấy được phân phát ra cho mục đích này. Nếu trong suốt tiến trình mở phiếu, vị kiểm phiếu khám phá ra 2 phiếu được xếp lại trông giống như nó đến từ một vị Hồng Y cử tri, và những phiếu này có cùng tên người được chọn, thì cả hai phiếu được xem như là một, và nếu cả hai phiếu mang 2 tên người được chọn khác nhau, thì không có phiếu nào là hợp lệ cả.
Sau khi phiếu đã được mở hết, thì các vị kiểm phiếu sẽ cộng các tên được chọn qua tất cả những phiếu nhận được, viết vào giấy, và vị kiểm phiếu cuối cùng sẽ đọc to tên của những vị được chọn. Nếu không có vị nào đạt được 2/3 tổng số phiếu, thì vị Giáo Hoàng không được bầu chọn này; còn nếu vị nào đó đã nhận được 2/3 số phiếu bầu, thì theo giáo luật vị đó sẽ là vị Giáo Hoàng La Mã. Trong bất kỳ trường hợp này, cho dẫu việc bầu chọn có xảy ra hay không, thì những vị kiểm duyệt cũng sẽ phải tiến hành việc kiểm tra phiếu và những lời ghi của các vị kiểm phiếu.
Ngay sau khi việc kiểm phiếu thực hiện xong, và trước khi các vị Hồng Y cử tri rời Nhà Nguyện Sistine, thì toàn bộ các phiếu bầu chọn phải được những vị kiểm phiếu đốt, với sự trợ giúp của vị Thư Ký Cơ Mật Viện và các vị Chủ Buổi Lễ.
Để duy trì tính bí mật, các vị Hồng Y cử tri phải trao lại cho vị Hồng Y Thị Thần hay bất kỳ một trong ba vị Hồng Y đại diện 3-cấp bậc, tất cả những giấy ghi chú lại. Và những giấy này sẽ được đốt cùng các lá phiếu.
Kết Quả Bầu Chọn (The Results of the Vote)
Không Bầu Chọn Được Ai (No Election)
Nếu ít hơn 2/3 số phiếu đã được bỏ cho cùng một vị, hoặc ít hơn số phiếu đại đa số như đã qui định, thì việc bầu chọn đã không được diễn ra. Nếu đó là lần bỏ phiếu đầu tiên, các vị Hồng Y cử tri có thể bắt đầu trở lại tiến trình bỏ phiếu. Sau lần bỏ phiếu thứ hai, và phiếu của cả hai lần đều bị đốt đi, cho dẫu việc bầu cử có diễn ra hay không.
Bầu Chọn (Election)
Nếu 2/3 số phiếu cũng đều bỏ cho cùng một vị, và hội đủ đại đa số theo những qui định đặc biệt, thì việc bầu cử đã được thật sự diễn ra. Thì vị kiểm phiếu, với sự trợ giúp của vị Thư Ký Hồng Y Đoàn và các vị Chủ Lễ Nghi, khi đó sẽ được cho phép gia nhập trở lại vào Cơ Mật Viện, để đốt bỏ tất cả những lá phiếu đó đi.
Việc Chấp Nhận (Acceptance)
Sau khi vị Hồng Y Phó Tế cho phép vị Thư Ký Hồng Y Đoàn và vị Chủ Các Lễ Nghi Phụng Vụ của Đức Giáo Hoàng được gia nhập trở lại vào Cơ Mật Viện, thì vị Hồng Y Niên Trưởng, sẽ nhân danh toàn thể các vị Hồng Y, rồi sau đó tiến tới vị được chọn ra và hỏi vị được bầu chọn những chữ sau:
Thưa, Ngài có chấp nhận việc Ngài được chọn là vị Giáo Hoàng Tối Cao của La Mã theo giáo luật không?
Sau lời chấp nhận ưng thuận, thì vị được chọn sẽ tức khắc trở thành Đức Giám Mục của Toàn Giáo Hội La Mã, là Đức Giáo Hoàng thật sự, và là vị đứng đầu của Hội Các Giám Mục. Ngài liền sau đó có toàn quyền tối cao trên khắp cả Giáo Hội hoàn vũ.
Nếu vị được bầu chọn chưa phải là Đức Giám Mục [tức mới là linh mục, liền được phong lên thẳng Hồng Y, như trường hợp của Đức Hồng Y Averes Dullues, Dòng Tên của Hoa Kỳ], thì vị đó sẽ tức khắc được phong chức Giám Mục.
Rồi vị Hồng Y Niên Trưởng mới hỏi tiếp:
Thế Ngài muốn mọi người gọi Ngài bằng tên gì?
Thì vị Chủ Các Lễ Nghi Phụng Vụ của Đức Giáo Hoàng, với sự chứng kiến của hai vị Chủ Buổi Lễ (Masters of Ceremonies) (khi đó được triệu tập vào), mới lập ra một văn bản xác nhận sự đồng ý của vị được bầu chọn ra và tên mà vị ấy đã chọn.
Vào theo đúng với các thủ tục được mô tả trong nghi thức của Cơ Mật Viện, mỗi một vị Hồng Y thay phiên nhau tiến lên cúi chào, để tỏ dấu chỉ vâng phục vị Tân Giáo Hoàng. Rồi cử chỉ biết ơn được vị Tân Giáo Hoàng gởi đến cho những vị Hồng Y hiện diện.
Sau khi tao và mặc phẩm phục của Giáo Hoàng, thì vị Trưởng Hồng Y Phó Tế đứng công bố ra hành lang phía ngoài (loggia) của Đại Vương Cung Thánh Đường Thánh Phêrô cho tất cả những người đang tụ tập tại Quãng Trường là Habemus papam (tức chúng ta có một vị Giáo Hoàng rồi) và tên mà Ngài đã chọn. Vị Tân Giáo Hoàng sau đó sẽ tiến ra, đọc bài diễn văn và chúc phúc lành cho Thành Phố và Toàn Thể Thế Giới (Urbi et Orbi).
Y. Lời Kết (Conclusion)
Kính thưa Quý vị độc giả VietCatholic, loạt bài viết tổng hợp Giới Thiệu về Tòa Thánh Vaticăn, Giáo Triều Rôma, và Việc Trống Ngôi Giáo Hoàng trong nhiều ngày qua, đã đến hồi kết thúc. Rất cám ơn sự theo dõi và khích lệ của Quý vị qua loạt bài viết này.
Nếu Quý vị muốn nhận được loạt bài viết này (dài hơn 76 trang) với những hiệu chỉnh và hình ảnh đầy đủ, trong cùng một tập tin (file) dưới dạng văn bản trong Microsoft Word (tức. DOC file) hay dưới dạng. PDF, xin liên lạc với VietCatholic hay với dịch giả tại địa chỉ email là: phi_michael@lycos.com. Xin hẹn gặp lại Quý vị vào những bài viết có giá trị khác sắp tới. Dịch giả.
(Hết.)