Tự do và tự mãn
Suy niệm CN IV Mùa Chay 2004
Suy cho cùng, người con cả trong dụ ngôn “người con hoang đàng” lại là nhân vật phản diện có tính tự mãn làm sáng lên chân dung trở về tự do trọn vẹn của người con thứ. Tự mãn của người con cả đã cản bước lối về vì dù rằng chân đã đưa đẩy những bước thân quen trên đường chiều về nhưng lòng còn bề bộn ngổn ngang trĩu nặng chân bước tự do vào nhà, đã về đến nhà mà chẳng dám vào thì đường về đâu đã trọn vẹn. Đường về không trọn vẹn ấy như gợi tả những bước chân sám hối mùa Chay vẫn còn dang dở. Bước chân trên đường về ngại ngùng nấn ná đó không phải chỉ là hình ảnh của riêng người con cả trong câu truyện nhưng lại là lời nhắc nhớ cho hết thảy những ai đang lắng nghe lời của Đức Giêsu, Lời gọi mời trở về sống tự do như đứa con hoang đàng quay về trong vòng tay yêu thương của người cha bao dung.
Trở về với yêu thương là trở về để nhận lãnh. Người con thứ trở về với cha để được lãnh nhận, trước hết, tình yêu mà chính anh đã đánh mất. Ngày anh xin cha chia phần gia tài sản nghiệp để khởi sự cuộc hành trình mới đã không phải là bước đột phá khởi sắc đầu đời nhưng tự đó đã là dấu hiệu đột quị trầm trọng. Anh quên rằng tình yêu thì nâng bổng ước mơ còn của cải thì trĩu nặng hiện thực. Hiện thực biến đổi ngày này qua tháng nọ cho đến hôm anh cạn kiệt đến độ một miếng “cơm dư gạo thừa” như những người làm công ở nhà cha anh mà nay anh cũng không có để ăn. Và chỉ đến lúc anh không còn gì để lệ thuộc, người con thứ mới chợt nhớ đến tháng ngày đã qua anh sống trong tình yêu của cha đầy đủ sung túc ăn no mặc ấm thỏa dạ hả hê. Anh quyết định trở về và quyết định ấy là quyết định tự do không hề giằng co nao núng.
Người con thứ muốn trở về không phải chỉ để dừng chân ghé qua xin thêm ít vốn cho chuyến ra đi khác, nhưng tự tâm anh muốn trở về trọn vẹn để nương nhờ tá túc ít ra cũng được “như người làm công cho cha vậy” thôi. Anh muốn về lại với nơi anh đã giã từ ra đi, nhưng anh còn ước muốn hơn thế nữa là được vào trong nhà của cha anh và sống quãng đời còn lại. Bước chân tự do trên đường về của người con thứ là đi về nhà với lòng thống hối ăn năn để được vào sống trong tình yêu thương tha thứ. Trở về như thế cần phải khiêm tốn để tự do trở vào tận căn lương tri tâm tính của mình. Đường trở về huênh hoang tự mãn thì khác, nó so đo ích kỷ đòi hỏi nhỏ nhen tị hiềm bon chen toan tính.
Dụ ngôn Đức Giêsu kể cho biết người con cả đã “nổi giận và không chịu vào nhà” chiều hôm ấy. Anh tự mãn vì “đã bao năm trời con hầu hạ cha, và chẳng khi nào trái lời” ấy vậy mà chưa hề bao giờ anh được cha long trọng ban thưởng cho một sự gì. Lòng tự phụ của người con cả bộc lộ trong cách anh dùng từ đối đáp với cha của anh: “còn thằng con của cha đó”, nó đánh mất sản nghiệp với bọn điếm mà nay sao cha lại ăn mừng. Người con cả tự hào về quá khứ mà đánh mất đi căn tính của mình, anh quên rằng “thằng con của cha đó” cũng là em của anh đó!, anh ngỡ rằng nhiệm vụ làm anh của mình là quan hệ loại trừ vô can với sự mất mát của một đứa em, anh chỉ nghĩ đến của cải là quan hệ lệ thuộc với bản thân anh và liên quan nhân quả với công trình anh đã phục vụ cha bấy lâu. Trong cách trả lời của người cha đã xa gần nhẹ nhàng nhắc nhở người con cả rằng “em của con đây đã chết, nay lại sống; đã mất, nay lại tìm thấy!”.
Trong đời, đã bao lần người ta buồn vì sự mất mát ra đi của một người thân cận gần gũi và cũng đã nhiều lần hoan hỉ reo vui khi gặp lại cố nhân lâu năm xa vắng. Chỉ có những cuộc tái ngộ mang sầu oán vào đời khi người trở về mang dấu hiệu ảnh hưởng đến quyền lợi của người khác. Có những chuyến trở về sum họp là khởi đầu cho một sự ngăn cách chia ly khi người về với thâm mưu chỉ biết nghĩ cho quyền lợi của mình mà so đo toan tính với người khác. Có những lần trở về lại bất mãn ra đi vì về với lòng tự mãn tự phụ nhưng chẳng thể được thoả mãn toại lòng, về như thế là lối về bất thành đường về bất hảo bước về bất trung. Lòng trung tín không có chỗ cho tự mãn tự cao, mà trái lại nó đòi hỏi khiêm nhường tự hạ. Đường về trọn vẹn không phải là lối về có điều kiện đặt để hơn thua nhưng tự do về lại với chính mình, không bằng những gì mình có nhưng với những gì mình là. Người về mang tin vui là người về với trọn tâm lòng tự do. Tự do của tâm hồn là bước chân giải phóng mọi lệ thuộc. Lệ thuộc của lòng người là tự mãn với chính mình và bất mãn với anh em. Bất mãn với anh em là nhìn dòng đời trôi dạt trên số phận người khác với những khắt khe lên án nghiệt ngã ganh đua. Tự mãn với chính mình là ao ước thỏa mãn những điều mình muốn mà bỏ mặc quên đi thông phận sẻ chia với mọi người.
Dụ ngôn của hai anh em mà Đức Giêsu ví dụ là mời gọi mỗi người trở về và vào trong mái nhà yêu thương của Thiên Chúa. Tin Mừng Chúa nhật thứ tư Mùa Chay không chỉ cho thấy hình ảnh trở về của người con thứ mà còn giới thiệu dung mạo của người con cả. Thánh Luca tường thuật (15, 1-3. 11-13) cả hai người con cùng trở về nhà vào buổi chiều hôm ấy, nhưng người con cả đã về đến rồi mà vẫn chần chừ nấn ná chẳng dám vào nhà. Sống mùa Chay mời gọi mọi người và mỗi người không chỉ trở về đến cửa nhưng phải can đảm vào trong. Từ dụ ngôn của hai người con, Đức Giêsu muốn con người phải tự do trở về như người con thứ nhưng cũng phải từ bỏ tự mãn như người con cả. Tự do trở về như người con thứ trong mùa Chay này là đường về với lòng sám hối ăn năn nương nhờ trông cậy vào tình thương của Thiên Chúa, Đấng giàu lòng xót thương sẽ chạnh lòng chạy ra tận ngõ nghênh đón “ôm cổ” và “hôn lấy hôn để” người con sám hối trở về. Trở về trọn vẹn không là trở về tự mãn giống như người anh cả chỉ đứng ngoài ngõ phân bua so bì; trở về này dở dang bất thành vì vắng bóng tự do.
Sám hối là trở về thật tâm tự do bước ra khỏi lòng tự mãn của mình mà xin ơn tha thứ và xót thương.
Lạy Chúa Giêsu, xin cho con biết trở về với Thiên Chúa là cha giàu lòng thương xót. Xin cho con hiểu rằng tự do thỏa mãn thế gian thì chóng qua và giam kín hạnh phúc đích thực từ Thiên Chúa mà con hằng ao ước. Xin cho con thấy những vấp ngã đã qua giúp con lớn lên và nhận thấy phận mình mong manh trước Thiên Chúa bao dung. Xin cho con biết từ bỏ tự mãn để sống với những người xung quanh con bằng tự do nhân ái hiền dịu bao dung khiêm nhường tha thứ.
· Vũ, S.J.
Suy niệm CN IV Mùa Chay 2004
Suy cho cùng, người con cả trong dụ ngôn “người con hoang đàng” lại là nhân vật phản diện có tính tự mãn làm sáng lên chân dung trở về tự do trọn vẹn của người con thứ. Tự mãn của người con cả đã cản bước lối về vì dù rằng chân đã đưa đẩy những bước thân quen trên đường chiều về nhưng lòng còn bề bộn ngổn ngang trĩu nặng chân bước tự do vào nhà, đã về đến nhà mà chẳng dám vào thì đường về đâu đã trọn vẹn. Đường về không trọn vẹn ấy như gợi tả những bước chân sám hối mùa Chay vẫn còn dang dở. Bước chân trên đường về ngại ngùng nấn ná đó không phải chỉ là hình ảnh của riêng người con cả trong câu truyện nhưng lại là lời nhắc nhớ cho hết thảy những ai đang lắng nghe lời của Đức Giêsu, Lời gọi mời trở về sống tự do như đứa con hoang đàng quay về trong vòng tay yêu thương của người cha bao dung.
Trở về với yêu thương là trở về để nhận lãnh. Người con thứ trở về với cha để được lãnh nhận, trước hết, tình yêu mà chính anh đã đánh mất. Ngày anh xin cha chia phần gia tài sản nghiệp để khởi sự cuộc hành trình mới đã không phải là bước đột phá khởi sắc đầu đời nhưng tự đó đã là dấu hiệu đột quị trầm trọng. Anh quên rằng tình yêu thì nâng bổng ước mơ còn của cải thì trĩu nặng hiện thực. Hiện thực biến đổi ngày này qua tháng nọ cho đến hôm anh cạn kiệt đến độ một miếng “cơm dư gạo thừa” như những người làm công ở nhà cha anh mà nay anh cũng không có để ăn. Và chỉ đến lúc anh không còn gì để lệ thuộc, người con thứ mới chợt nhớ đến tháng ngày đã qua anh sống trong tình yêu của cha đầy đủ sung túc ăn no mặc ấm thỏa dạ hả hê. Anh quyết định trở về và quyết định ấy là quyết định tự do không hề giằng co nao núng.
Người con thứ muốn trở về không phải chỉ để dừng chân ghé qua xin thêm ít vốn cho chuyến ra đi khác, nhưng tự tâm anh muốn trở về trọn vẹn để nương nhờ tá túc ít ra cũng được “như người làm công cho cha vậy” thôi. Anh muốn về lại với nơi anh đã giã từ ra đi, nhưng anh còn ước muốn hơn thế nữa là được vào trong nhà của cha anh và sống quãng đời còn lại. Bước chân tự do trên đường về của người con thứ là đi về nhà với lòng thống hối ăn năn để được vào sống trong tình yêu thương tha thứ. Trở về như thế cần phải khiêm tốn để tự do trở vào tận căn lương tri tâm tính của mình. Đường trở về huênh hoang tự mãn thì khác, nó so đo ích kỷ đòi hỏi nhỏ nhen tị hiềm bon chen toan tính.
Dụ ngôn Đức Giêsu kể cho biết người con cả đã “nổi giận và không chịu vào nhà” chiều hôm ấy. Anh tự mãn vì “đã bao năm trời con hầu hạ cha, và chẳng khi nào trái lời” ấy vậy mà chưa hề bao giờ anh được cha long trọng ban thưởng cho một sự gì. Lòng tự phụ của người con cả bộc lộ trong cách anh dùng từ đối đáp với cha của anh: “còn thằng con của cha đó”, nó đánh mất sản nghiệp với bọn điếm mà nay sao cha lại ăn mừng. Người con cả tự hào về quá khứ mà đánh mất đi căn tính của mình, anh quên rằng “thằng con của cha đó” cũng là em của anh đó!, anh ngỡ rằng nhiệm vụ làm anh của mình là quan hệ loại trừ vô can với sự mất mát của một đứa em, anh chỉ nghĩ đến của cải là quan hệ lệ thuộc với bản thân anh và liên quan nhân quả với công trình anh đã phục vụ cha bấy lâu. Trong cách trả lời của người cha đã xa gần nhẹ nhàng nhắc nhở người con cả rằng “em của con đây đã chết, nay lại sống; đã mất, nay lại tìm thấy!”.
Trong đời, đã bao lần người ta buồn vì sự mất mát ra đi của một người thân cận gần gũi và cũng đã nhiều lần hoan hỉ reo vui khi gặp lại cố nhân lâu năm xa vắng. Chỉ có những cuộc tái ngộ mang sầu oán vào đời khi người trở về mang dấu hiệu ảnh hưởng đến quyền lợi của người khác. Có những chuyến trở về sum họp là khởi đầu cho một sự ngăn cách chia ly khi người về với thâm mưu chỉ biết nghĩ cho quyền lợi của mình mà so đo toan tính với người khác. Có những lần trở về lại bất mãn ra đi vì về với lòng tự mãn tự phụ nhưng chẳng thể được thoả mãn toại lòng, về như thế là lối về bất thành đường về bất hảo bước về bất trung. Lòng trung tín không có chỗ cho tự mãn tự cao, mà trái lại nó đòi hỏi khiêm nhường tự hạ. Đường về trọn vẹn không phải là lối về có điều kiện đặt để hơn thua nhưng tự do về lại với chính mình, không bằng những gì mình có nhưng với những gì mình là. Người về mang tin vui là người về với trọn tâm lòng tự do. Tự do của tâm hồn là bước chân giải phóng mọi lệ thuộc. Lệ thuộc của lòng người là tự mãn với chính mình và bất mãn với anh em. Bất mãn với anh em là nhìn dòng đời trôi dạt trên số phận người khác với những khắt khe lên án nghiệt ngã ganh đua. Tự mãn với chính mình là ao ước thỏa mãn những điều mình muốn mà bỏ mặc quên đi thông phận sẻ chia với mọi người.
Dụ ngôn của hai anh em mà Đức Giêsu ví dụ là mời gọi mỗi người trở về và vào trong mái nhà yêu thương của Thiên Chúa. Tin Mừng Chúa nhật thứ tư Mùa Chay không chỉ cho thấy hình ảnh trở về của người con thứ mà còn giới thiệu dung mạo của người con cả. Thánh Luca tường thuật (15, 1-3. 11-13) cả hai người con cùng trở về nhà vào buổi chiều hôm ấy, nhưng người con cả đã về đến rồi mà vẫn chần chừ nấn ná chẳng dám vào nhà. Sống mùa Chay mời gọi mọi người và mỗi người không chỉ trở về đến cửa nhưng phải can đảm vào trong. Từ dụ ngôn của hai người con, Đức Giêsu muốn con người phải tự do trở về như người con thứ nhưng cũng phải từ bỏ tự mãn như người con cả. Tự do trở về như người con thứ trong mùa Chay này là đường về với lòng sám hối ăn năn nương nhờ trông cậy vào tình thương của Thiên Chúa, Đấng giàu lòng xót thương sẽ chạnh lòng chạy ra tận ngõ nghênh đón “ôm cổ” và “hôn lấy hôn để” người con sám hối trở về. Trở về trọn vẹn không là trở về tự mãn giống như người anh cả chỉ đứng ngoài ngõ phân bua so bì; trở về này dở dang bất thành vì vắng bóng tự do.
Sám hối là trở về thật tâm tự do bước ra khỏi lòng tự mãn của mình mà xin ơn tha thứ và xót thương.
Lạy Chúa Giêsu, xin cho con biết trở về với Thiên Chúa là cha giàu lòng thương xót. Xin cho con hiểu rằng tự do thỏa mãn thế gian thì chóng qua và giam kín hạnh phúc đích thực từ Thiên Chúa mà con hằng ao ước. Xin cho con thấy những vấp ngã đã qua giúp con lớn lên và nhận thấy phận mình mong manh trước Thiên Chúa bao dung. Xin cho con biết từ bỏ tự mãn để sống với những người xung quanh con bằng tự do nhân ái hiền dịu bao dung khiêm nhường tha thứ.
· Vũ, S.J.