Thập hình mang hình Thánh Giá.
Thánh Giá Biểu lộ Khởi nguyên và Cùng Tận:
Sức mạnh niềm tin của Giáo Hội Sơ Khai bộc lộ rõ nét trong Thánh Giá mà M. Didron đã ghi lại trong cuốn sách Histoire de Dieu: “Con dấu được khắc như một thánh giá hình chữ T (Tau), chữ X chi vắt chéo cán chữ T tròn ra phía trên làm thành chữ P (rho). Tên của Chúa Kitô và cây thập tự được thâu tóm bằng những đường nét ấy. Chúa Giêsu Kitô được viết là Iésous Christos, Con Thiên Chúa là khởi nguyên và là cùng tận, nghĩa là Alpha và là Omega, ký hiệu đầu tiên và cuối cùng của trí khôn và tâm hồn con người, nằm cạnh cây Thánh Giá ở bên phải và bên trái. Thánh giá chiến thắng Satan, con rắn xưa kia, vì thế hình con rắn bao quanh và bị thắt lại ở chân Thánh Giá. Kẻ thù của loài người này luôn tìm cách tác hại linh hồn con người được biểu hình con chim bồ câu, dù bồ câu bị đe dọa rất dữ, mắt nó luôn ngưỡng mộ nhìn về phía Thánh Giá, là nguồn sức mạnh của nó, cứu nó khỏi nọc độc của Satan. Từ Salus được kẻ dưới chân đế của Thánh Giá và hai con bồ câu là tiếng hát khải hòan ca của những người đã chiến thắng tử thần đang ca tụng kỳ công cứu độ của Chúa và ca ngợi Thánh Giá”.
Trong đêm Vọng Phục Sinh, là Đêm của mọi Đêm, Cây Nến Phục Sinh là tâm điểm của cử hành Phụng Vụ, Cây Nến Phục Sinh đó biểu trưng là Đức Giêsu Kitô, Ngài đã ra khỏi mồ (tối tăm), Ngài đã chiến thắng thần chết, và trở thành Nguồn Ánh Sáng, Sự Sống cho nhân loại. Để đánh mốc thời gian lịch sử cứu độ, trong đêm ấy, linh mục chủ tế sẽ khắc ghi trên nến với những dấu chỉ sau:
“Đức Kitô là Một, (vẽ đường dọc) Hôm qua cũng như hôm nay, (Vẽ đường ngang) Là Alpha và là Omega, (Viết chữ Alpha trên cây Thánh Giá) Nghĩa là Khởi nguyên và tận cùng, (Viết chữ Omega ở phía dưới Thánh Giá) Người làm chủ thời gian, (Viết số đầu của năm đó bên góc trái phía trên Thánh Giá). Và muôn thế hệ, (Viết số thứ hai của năm nơi góc phải phía trên Thánh Giá) Vạn Tuế Đức Kitô, Đấng vinh hiển quyền năng, (Viết số thứ ba của năm góc trái phía dưới Thánh Giá). Vạn vạn tuế. Amen, (Viết số thứ tư của năm nơi góc trái phía dưới Thánh Giá). Với năm hạt hương biểu thị năm dấu đanh của Chúa Giêsu khổ nạn được gắn trên cây nến Phục Sinh, gắn trên mỗi góc của Thánh Giá, vừa gắn vừa đọc: Vì năm vết thương Chí thánh và vinh hiển. Xin Chúa Kitô Gìn giữ Và bảo vệ chúng ta.” (Sách Lễ Roma).
Thánh giá biểu trưng trục thế giới:
Hình Thánh Giá viết trên Cây Nến Đêm Vọng Phục Sinh, có ý nghĩa thâu họp vạn vật, mang ý nghĩa vũ trụ. Thánh Irénée viết: “Ngài đã đến dưới dạng hữu hình với những gì thuộc về Ngài, Ngài đã trở thành xác thịt và xác thịt ấy đã được treo lên cây Thập tự để bằng cách ấy thâu họp vào mình cả vũ trụ” và cũng theo Irénée thâu họp để biến đổi (tái sinh): “Con Thiên Chúa làm người để con người trở thành con cái Thiên Chúa”. Như vậy, cách nào cũng để nói, Thánh Giá trở thành trục thế giới, thánh Cyrille ở Jérusalem viết: Chúa Trời đã dang hai tay trên cây Thập Tự để ôm lấy bờ cõi Vũ trụ và vì vậy núi Golgotha là trục thế giới”. Trên trục vũ trụ ấy có treo lên một người Con của Thiên Chúa, Thánh Phaolô thì diễn tả trục này như sau: “Đó là đưa thời gian tới hồi viên mãn là quy tụ muôn loài trong trời đất dưới quyền một thủ lãnh là Đức Ki-tô” (Ep 1, 10). Thánh Grégoire Nysee nói thánh giá như dấu ấn vũ trụ. Lactance thì viết: “Thiên Chúa trong Đức Giêsu Kitô khi ôm khổ nạn của mình đã giang tay ôm lấy hình cầu trái đất”. Diễn giải về trục thế giới, điều này liên quan tới nhiều hình thức biểu tượng của cây trụ trời. Cây trục vũ trụ được gọi có nghĩa là xung quanh trục ấy biểu lộ những xoay vần của loài thọ tạo, liên kết tòan thể vũ trụ vào trong cây truc trung tâm. Cây trục nối giữa trời và đất, biểu trưng trong cây Thánh Giá còn mang theo ý nghĩa của Cứu Độ, đó là trung tâm điểm nối kết giữa trời và đất bằng sự giao hòa. Sự rạn nứt của cây trục thế giới đã từng bị tội của Adam tác động vào, nay được làm mới lại trong một Adam mới là Đức Giêsu Kitô. Khi người ta ghi dấu năm cứu độ chung quanh trục cây Thánh Giá, người ta cũng ghi khắc vào đó cả khối tình tri ân của những năm hưởng nhờ hồng ân cứu độ trong lịch sử thời gian. Về không gian thì trục vũ trụ nối trời với đất. Về mặt thời gian cây trục là điểm thâu họp lịch sử. Hai chiều kích của Thánh Gía biểu hiện bao gồm hai chiều kích ấy. Đức Kitô là trung tâm điểm của không gian và thời gian.
Là Trục của thế giới, mà trung tâm điểm ấy là Đức Giêsu Kitô, nếu nhìn theo chiều kích cánh chung, thế giới nhân loại thời gian sau cùng hết, sẽ chịu sự phân chia, bên tả hoặc bên hữu. Thời điểm phân chia tả hữu, gọi là thời gian của sự phán xét. Sự phán xét cuối cùng của mọi người sẽ trải qua. Như vậy, trục còn có nghĩa là mốc tuyển chọn, những người được tuyển chọn và những người tự mình đánh rơi. Thánh Phaolô nhìn trục này như sự phân chia Lề Luật và Đức Tin, phân chia tâm hồn con người thành hai phần, nhục thể và Thần Khí, để rồi cho thấy sự thống nhất của phân chia là việc hóan cải, tái sinh, công chính hóa lề luật, nhờ vào niềm tin cuộc khổ nạn của Đức Giêsu trên Thập Giá.
Là trục của thế giới, nếu nhìn theo chiều kích cánh chung, còn thấy trục biểu trưng là chiếc thang, một chiếc thang đưa con người đi lên tham dự vào đời sống của Thiên Chúa. Một chiếc thang để đất trời không còn xa nhau. Chiếc thang nhiệm màu mà thánh Nữ Perpétue thấy trong ngày chịu tử đạo: “Tôi nhìn thấy một cái thang bằng đồng thanh, cao khác thường, vươn tới tận trời, nhưng hẹp tới mức chỉ có thể đi lên từng người một: Hai bên thang tua tủa các khí giới: Kiếm, giáo, móc câu, gươm, như vậy mà nếu người nào lên mà lơ đãng, không chú ý nhìn lên trên cao, sẽ bị tan nát thịt da, để lại những mảng thịt mắc vào những khí giới đó. Và bên dưới cái thang có một con rồng to lớn dị thường, nằm đó chăng bẫy những ai đạp chân lên thang, làm cho họ khiếp sợ không dám trèo lên. Còn tôi, khi tôi đặt chân lên trên bậc thang thứ nhất, tôi đã đạp lên đầu con rồng đó, thé là tôi đi lên được và nhìn thấy một khu vườn rộng mênh mông”. Biểu hình chiếc thang của ý nghĩa cây trục thế giới, có những bậc chỉ nhất thời, đó là những bậc của thử thách, niềm an bình sẽ xuất hiện khi bước lên bậc thang thứ nhất, và cứ thế theo từng bậc niềm an bình sẽ được gia tăng cho đến khi hòan tòan ở trên đỉnh thang. Muốn đi lên cao, cần rũ bỏ, rũ bỏ làm cho nhẹ nhàng thanh thóat trên đường đi lên. Đó cũng là thời gian dành cho việc cầu nguyện và ăn chay thực thi đức ái để trút bỏ mỗi ngày trong cuộc sống. Mùa chay có cao điểm là Thánh Giá cho nên cũng là mùa luyện tập trút bỏ để lên cao và được làm mới lại trong Đức Giêsu Kitô. Chiếc thang biểu tượng cho sự thăng thiên, đường lên trời chỉ có thể đi lên nếu tháp nhập vào Đức Giêsu Kitô. Do đó, khi Đức Giêsu Kitô được biểu trưng bằng cây trục thế giới thì mọi người chỉ có thể : “Nhờ Đức Kitô, Trong Đức Kitô và với Đức kitô”, chúng ta được hòan thành trong Ngài.
Thánh Giá, nguồn ơn cứu rỗi:
“O Crux, spes unica”, Thánh Giá, niềm hy vọng duy nhất, biểu trưng nguồn ơn cứu rỗi, suối nguồn nhân ái tuôn trào từ cạnh sườn Đức Giêsu. Cây Thánh Giá được biểu trưng sự vinh thắng của Chúa Giêsu Kitô, biểu trưng công cuộc cứu độ của Thiên Chúa, biểu trưng chính cuộc đời của Con Thiên Chúa xuống thế làm người. Nếu Thập Giá là sự ô nhục của con người, là sự điên rồ, thứ khổ hình dành riêng cho nô lệ, thứ khổ hình không những mang lại cái chết mà còn mang cả sự hổ thẹn, sự chế nhạo, sự khinh khi, thì chính ở những điểm tột cùng của nhân loại ấy, Thiên Chúa đã mang lấy nó trong Đức Giêsu để đóng đinh vào Thập Giá, hòan trả cho con người những giá trị của khổ đau, là câu trả lời cho con người về những đau khổ phải chịu, là cớ vấp phạm cho những ai tẩy trừ. Thánh Phaolô tuyên tín: “Đức Kitô đã chết vì tội chúng ta theo lời Thánh Kinh” (1Cor 15, 3). Đó là một bằng chứng mở đầu cho những suy tư: Thiên Chúa Tòan Năng biểu lộ trong một Con Người tử tội - Thiên Chúa là Đấng Quyền Năng biểu lộ trong một Con Người Đón Nhận Và Tha Thứ - Thiên Chúa là Đấng Siêu Việt biểu lộ nơi Con Người chịu treo trên Thập Giá - Thiên Chúa là Chân Lý chịu sự xét đóan của con người cầm nắm công lý…
Hai chiều kích đối nghịch trong Thánh Giá nguồn ơn cứu rỗi, một mặt là tội lỗi, xấu xa của con người, mặt khác sự vô tội, sự thánh thiện của Thiên Chúa. Tội lỗi được thứ tha, xấu xa được hóan cải, đó là chiều kích cứu rỗi của Thánh Giá. Trong hình thức Thánh Giá, người ta phân biệt cây Thánh Giá Đức Giêsu khổ nạn và Cây Thánh Giá vinh quang. Cây Thánh Giá Vinh Quang theo nghĩa cánh chung là cây Thánh Giá sẽ xuất hiện trước khi Chúa Giêsu quang lâm, biểu trưng cho Con Người - Đức Kitô Phục Sinh xuất hiện trong vinh quang. Thánh Giá Phục Sinh được treo lên thành ngang một giải vải, có thể là tấm vải liệm, biểu thị Đức Giêsu đã sống lại, M. Didron nói Đây không là một cây như ở khổ nạn, mà là một chiếc gậy. Thánh Bonaventura đồng hóa Cây Thánh Giá với cây đời: “Thánh Giá là cây tòan hảo, được thánh hóa bởi Máu Chúa Kitô, mang đầy trái thơm ngon”.
Dấu Thánh Giá người Kitô hữu thường làm dấu có ý nghĩa: Được tháp nhập vào Thập Giá của Đức kitô, người Tín Hữu được biến đổi nhờ Máu của Người, nhờ sự chết của Đức Kitô, để sống lại trong “Nhân Danh Chúa Cha Chúa Con và Chúa Thánh Thần”. Như vậy, mỗi khi làm dấu, người Kitô hữu ý thức rằng cuộc đời của mình cần được ơn cứu rỗi, cần được lòng Thiên Chúa xót thương, cần được Thiên Chúa làm mới lại trong từng phút giây của cuộc sống. Cứu rỗi là đường thẳng đi lên nhưng không chỉ một mình nhưng còn là cùng với anh chị em, cùng với muôn loài được tạo dựng, cho nên cũng cần được góp phần hy sinh mỗi ngày, cũng cần được hiến lễ mỗi ngày, để trong Đức Kitô, công cuộc cứu rỗi được hòan tất.
Tôi cảm thấy sung sướng khi được làm dấu Thánh Giá, bởi vì qua đó tôi được tham dự vào trong công trình cứu độ của Chúa Giêsu, cho dẫu chính tôi mang đầy bất xứng và yếu hèn. Nhờ Người, Trong Người, Với Người, tôi đang được biến đổi cùng với muôn loài được dựng nên.
Bốn loại hình Thánh Giá:
Cây Thánh Giá hình chữ T, tượng trưng cho con rắn bị đóng cọc, cho cái chết bị chiến thắng bởi sự hy sinh. biểu hình chữ T này được dùng nhiều trong Cựu Ước với hình ảnh Isaac bị trói vác lên đống củi, là hình ảnh con dao mà cánh tay Abraham đưa cao bị thiên thần giữ lại, là hình ảnh của Moise đưa gậy trên biển đỏ để rẽ lối, là cột mây, cột lửa dẫn đường cho dân Do Thái trong hoang địa. Trong Tân Ước những hình ảnh đó biểu lộ trong lúc Đức Giêsu chữa lành bệnh tật, lúc Chúa Giêsu vác Thánh Giá lên Núi Sọ. Thánh Giá hình chữ T lúc con người bị treo lên và gục đầu trút hơi thở phó nộp Thần Khí.
Cây Thánh Giá với một thanh ngang, là cây Thánh Giá của bốn Phúc Âm. Bốn cành của cây Thánh Giá là chỉ bốn yếu tố bị suy sụp của con người bởi tội lỗi (Ý chí - lý trí - thân xác - tinh thần), bốn cánh của Thánh Giá là biểu thị cho bốn phương nhân loại và muôn loài hướng về đó. Cây Thánh Giá được cắm dưới đất mang biểu hình của đức tính mọc lên từ đất, “Tín nghĩa ân tình nay hội ngộ, hoà bình công lý đã giao duyên. Tín nghĩa mọc lên từ đất thấp, công lý nhìn xuống tự trời cao” (Tv 85, 11 -12). Chiều cao hướng lên biểu trưng sự quy hướng thuộc về: “Mảnh hồn này khát khao mòn mỏi mong tới được khuôn viên đền vàng. Cả tấm thân con cùng là tấc dạ
những hướng lên Chúa Trời hằng sống mà hớn hở reo mừng” (Tv 84, 3). Chiều ngang của Thánh Giá được diễn tả tình thương của Thiên Chúa bao bọc: “ĐỨC CHÚA, Thiên Chúa của ngươi đang ngự giữa ngươi, Người là Vị cứu tinh, là Đấng anh hùng. Vì ngươi, Chúa sẽ vui mừng hoan hỷ, sẽ lấy tình thương của Người mà đổi mới ngươi. Vì ngươi, Chúa sẽ nhảy múa tưng bừng” (Xp 3, 17). Chiều dài của Thánh Giá là biểu thị sự kiên nhẫn của Thiên Chúa: “Chúa không chậm trễ thực hiện lời hứa, như có kẻ cho là Người chậm trễ. Kỳ thực, Người kiên nhẫn đối với anh em, vì Người không muốn cho ai phải diệt vong, nhưng muốn cho mọi người đi tới chỗ ăn năn hối cải”. (2Pr 3, 9). Cây Thánh Giá Hy Lạp có bốn cánh bằng nhau, biểu thị hình vuông nằm nội tiếp trong hình tròn, diễn nghĩa Trời cao che chở nâng đỡ phận người. Cây Thánh Giá La tinh chia chiều dọc thành hai phần không đều, theo kích thước của một con người chịu treo trên Thánh Giá. M Didron đã ghi nhận: “Đây là một cây tuyệt diệu, một cây được lý tưởng hóa, một cây trở thành hiện thực. Từ một giá treo cổ, người Hy Lạp đã làm thành một hoa văn”.
Cây Thánh Giá với hai thanh ngang thường có khắc ở thanh ngang ở trên lời nhạo báng Của Philatô: Giêsu Nazareth, vua người Do Thái; thanh ngang ở dưới là thanh trải ngang hai cánh tay Chúa Giêsu. Cây Thánh Giá này được gọi là cây Thánh Giá Lorraine, trong thực tế thì cây thánh giá này xuất phát từ Hy Lạp.
Cây Thánh Giá với ba thanh ngang là chỉ về phẩm trật của Giáo Hội, ứng với ba loại mũ: Giáo Hòang (Tiare), mũ Hồng Y (chapeau) và mũ Giám Mục (mitre). Từ thế kỷ thứ XV, Giáo Hòang đeo Thánh Giá ba thanh ngang, Hồng Y và Tổng Giám Mục đeo Thánh Giá hai thanh ngang và Giám Mục đeo Thánh Giá một thanh ngang.
Thánh Giá Biểu lộ Khởi nguyên và Cùng Tận:
Sức mạnh niềm tin của Giáo Hội Sơ Khai bộc lộ rõ nét trong Thánh Giá mà M. Didron đã ghi lại trong cuốn sách Histoire de Dieu: “Con dấu được khắc như một thánh giá hình chữ T (Tau), chữ X chi vắt chéo cán chữ T tròn ra phía trên làm thành chữ P (rho). Tên của Chúa Kitô và cây thập tự được thâu tóm bằng những đường nét ấy. Chúa Giêsu Kitô được viết là Iésous Christos, Con Thiên Chúa là khởi nguyên và là cùng tận, nghĩa là Alpha và là Omega, ký hiệu đầu tiên và cuối cùng của trí khôn và tâm hồn con người, nằm cạnh cây Thánh Giá ở bên phải và bên trái. Thánh giá chiến thắng Satan, con rắn xưa kia, vì thế hình con rắn bao quanh và bị thắt lại ở chân Thánh Giá. Kẻ thù của loài người này luôn tìm cách tác hại linh hồn con người được biểu hình con chim bồ câu, dù bồ câu bị đe dọa rất dữ, mắt nó luôn ngưỡng mộ nhìn về phía Thánh Giá, là nguồn sức mạnh của nó, cứu nó khỏi nọc độc của Satan. Từ Salus được kẻ dưới chân đế của Thánh Giá và hai con bồ câu là tiếng hát khải hòan ca của những người đã chiến thắng tử thần đang ca tụng kỳ công cứu độ của Chúa và ca ngợi Thánh Giá”.
Trong đêm Vọng Phục Sinh, là Đêm của mọi Đêm, Cây Nến Phục Sinh là tâm điểm của cử hành Phụng Vụ, Cây Nến Phục Sinh đó biểu trưng là Đức Giêsu Kitô, Ngài đã ra khỏi mồ (tối tăm), Ngài đã chiến thắng thần chết, và trở thành Nguồn Ánh Sáng, Sự Sống cho nhân loại. Để đánh mốc thời gian lịch sử cứu độ, trong đêm ấy, linh mục chủ tế sẽ khắc ghi trên nến với những dấu chỉ sau:
Thánh giá biểu trưng trục thế giới:
Hình Thánh Giá viết trên Cây Nến Đêm Vọng Phục Sinh, có ý nghĩa thâu họp vạn vật, mang ý nghĩa vũ trụ. Thánh Irénée viết: “Ngài đã đến dưới dạng hữu hình với những gì thuộc về Ngài, Ngài đã trở thành xác thịt và xác thịt ấy đã được treo lên cây Thập tự để bằng cách ấy thâu họp vào mình cả vũ trụ” và cũng theo Irénée thâu họp để biến đổi (tái sinh): “Con Thiên Chúa làm người để con người trở thành con cái Thiên Chúa”. Như vậy, cách nào cũng để nói, Thánh Giá trở thành trục thế giới, thánh Cyrille ở Jérusalem viết: Chúa Trời đã dang hai tay trên cây Thập Tự để ôm lấy bờ cõi Vũ trụ và vì vậy núi Golgotha là trục thế giới”. Trên trục vũ trụ ấy có treo lên một người Con của Thiên Chúa, Thánh Phaolô thì diễn tả trục này như sau: “Đó là đưa thời gian tới hồi viên mãn là quy tụ muôn loài trong trời đất dưới quyền một thủ lãnh là Đức Ki-tô” (Ep 1, 10). Thánh Grégoire Nysee nói thánh giá như dấu ấn vũ trụ. Lactance thì viết: “Thiên Chúa trong Đức Giêsu Kitô khi ôm khổ nạn của mình đã giang tay ôm lấy hình cầu trái đất”. Diễn giải về trục thế giới, điều này liên quan tới nhiều hình thức biểu tượng của cây trụ trời. Cây trục vũ trụ được gọi có nghĩa là xung quanh trục ấy biểu lộ những xoay vần của loài thọ tạo, liên kết tòan thể vũ trụ vào trong cây truc trung tâm. Cây trục nối giữa trời và đất, biểu trưng trong cây Thánh Giá còn mang theo ý nghĩa của Cứu Độ, đó là trung tâm điểm nối kết giữa trời và đất bằng sự giao hòa. Sự rạn nứt của cây trục thế giới đã từng bị tội của Adam tác động vào, nay được làm mới lại trong một Adam mới là Đức Giêsu Kitô. Khi người ta ghi dấu năm cứu độ chung quanh trục cây Thánh Giá, người ta cũng ghi khắc vào đó cả khối tình tri ân của những năm hưởng nhờ hồng ân cứu độ trong lịch sử thời gian. Về không gian thì trục vũ trụ nối trời với đất. Về mặt thời gian cây trục là điểm thâu họp lịch sử. Hai chiều kích của Thánh Gía biểu hiện bao gồm hai chiều kích ấy. Đức Kitô là trung tâm điểm của không gian và thời gian.
Là Trục của thế giới, mà trung tâm điểm ấy là Đức Giêsu Kitô, nếu nhìn theo chiều kích cánh chung, thế giới nhân loại thời gian sau cùng hết, sẽ chịu sự phân chia, bên tả hoặc bên hữu. Thời điểm phân chia tả hữu, gọi là thời gian của sự phán xét. Sự phán xét cuối cùng của mọi người sẽ trải qua. Như vậy, trục còn có nghĩa là mốc tuyển chọn, những người được tuyển chọn và những người tự mình đánh rơi. Thánh Phaolô nhìn trục này như sự phân chia Lề Luật và Đức Tin, phân chia tâm hồn con người thành hai phần, nhục thể và Thần Khí, để rồi cho thấy sự thống nhất của phân chia là việc hóan cải, tái sinh, công chính hóa lề luật, nhờ vào niềm tin cuộc khổ nạn của Đức Giêsu trên Thập Giá.
Là trục của thế giới, nếu nhìn theo chiều kích cánh chung, còn thấy trục biểu trưng là chiếc thang, một chiếc thang đưa con người đi lên tham dự vào đời sống của Thiên Chúa. Một chiếc thang để đất trời không còn xa nhau. Chiếc thang nhiệm màu mà thánh Nữ Perpétue thấy trong ngày chịu tử đạo: “Tôi nhìn thấy một cái thang bằng đồng thanh, cao khác thường, vươn tới tận trời, nhưng hẹp tới mức chỉ có thể đi lên từng người một: Hai bên thang tua tủa các khí giới: Kiếm, giáo, móc câu, gươm, như vậy mà nếu người nào lên mà lơ đãng, không chú ý nhìn lên trên cao, sẽ bị tan nát thịt da, để lại những mảng thịt mắc vào những khí giới đó. Và bên dưới cái thang có một con rồng to lớn dị thường, nằm đó chăng bẫy những ai đạp chân lên thang, làm cho họ khiếp sợ không dám trèo lên. Còn tôi, khi tôi đặt chân lên trên bậc thang thứ nhất, tôi đã đạp lên đầu con rồng đó, thé là tôi đi lên được và nhìn thấy một khu vườn rộng mênh mông”. Biểu hình chiếc thang của ý nghĩa cây trục thế giới, có những bậc chỉ nhất thời, đó là những bậc của thử thách, niềm an bình sẽ xuất hiện khi bước lên bậc thang thứ nhất, và cứ thế theo từng bậc niềm an bình sẽ được gia tăng cho đến khi hòan tòan ở trên đỉnh thang. Muốn đi lên cao, cần rũ bỏ, rũ bỏ làm cho nhẹ nhàng thanh thóat trên đường đi lên. Đó cũng là thời gian dành cho việc cầu nguyện và ăn chay thực thi đức ái để trút bỏ mỗi ngày trong cuộc sống. Mùa chay có cao điểm là Thánh Giá cho nên cũng là mùa luyện tập trút bỏ để lên cao và được làm mới lại trong Đức Giêsu Kitô. Chiếc thang biểu tượng cho sự thăng thiên, đường lên trời chỉ có thể đi lên nếu tháp nhập vào Đức Giêsu Kitô. Do đó, khi Đức Giêsu Kitô được biểu trưng bằng cây trục thế giới thì mọi người chỉ có thể : “Nhờ Đức Kitô, Trong Đức Kitô và với Đức kitô”, chúng ta được hòan thành trong Ngài.
Thánh Giá, nguồn ơn cứu rỗi:
“O Crux, spes unica”, Thánh Giá, niềm hy vọng duy nhất, biểu trưng nguồn ơn cứu rỗi, suối nguồn nhân ái tuôn trào từ cạnh sườn Đức Giêsu. Cây Thánh Giá được biểu trưng sự vinh thắng của Chúa Giêsu Kitô, biểu trưng công cuộc cứu độ của Thiên Chúa, biểu trưng chính cuộc đời của Con Thiên Chúa xuống thế làm người. Nếu Thập Giá là sự ô nhục của con người, là sự điên rồ, thứ khổ hình dành riêng cho nô lệ, thứ khổ hình không những mang lại cái chết mà còn mang cả sự hổ thẹn, sự chế nhạo, sự khinh khi, thì chính ở những điểm tột cùng của nhân loại ấy, Thiên Chúa đã mang lấy nó trong Đức Giêsu để đóng đinh vào Thập Giá, hòan trả cho con người những giá trị của khổ đau, là câu trả lời cho con người về những đau khổ phải chịu, là cớ vấp phạm cho những ai tẩy trừ. Thánh Phaolô tuyên tín: “Đức Kitô đã chết vì tội chúng ta theo lời Thánh Kinh” (1Cor 15, 3). Đó là một bằng chứng mở đầu cho những suy tư: Thiên Chúa Tòan Năng biểu lộ trong một Con Người tử tội - Thiên Chúa là Đấng Quyền Năng biểu lộ trong một Con Người Đón Nhận Và Tha Thứ - Thiên Chúa là Đấng Siêu Việt biểu lộ nơi Con Người chịu treo trên Thập Giá - Thiên Chúa là Chân Lý chịu sự xét đóan của con người cầm nắm công lý…
Hai chiều kích đối nghịch trong Thánh Giá nguồn ơn cứu rỗi, một mặt là tội lỗi, xấu xa của con người, mặt khác sự vô tội, sự thánh thiện của Thiên Chúa. Tội lỗi được thứ tha, xấu xa được hóan cải, đó là chiều kích cứu rỗi của Thánh Giá. Trong hình thức Thánh Giá, người ta phân biệt cây Thánh Giá Đức Giêsu khổ nạn và Cây Thánh Giá vinh quang. Cây Thánh Giá Vinh Quang theo nghĩa cánh chung là cây Thánh Giá sẽ xuất hiện trước khi Chúa Giêsu quang lâm, biểu trưng cho Con Người - Đức Kitô Phục Sinh xuất hiện trong vinh quang. Thánh Giá Phục Sinh được treo lên thành ngang một giải vải, có thể là tấm vải liệm, biểu thị Đức Giêsu đã sống lại, M. Didron nói Đây không là một cây như ở khổ nạn, mà là một chiếc gậy. Thánh Bonaventura đồng hóa Cây Thánh Giá với cây đời: “Thánh Giá là cây tòan hảo, được thánh hóa bởi Máu Chúa Kitô, mang đầy trái thơm ngon”.
Dấu Thánh Giá người Kitô hữu thường làm dấu có ý nghĩa: Được tháp nhập vào Thập Giá của Đức kitô, người Tín Hữu được biến đổi nhờ Máu của Người, nhờ sự chết của Đức Kitô, để sống lại trong “Nhân Danh Chúa Cha Chúa Con và Chúa Thánh Thần”. Như vậy, mỗi khi làm dấu, người Kitô hữu ý thức rằng cuộc đời của mình cần được ơn cứu rỗi, cần được lòng Thiên Chúa xót thương, cần được Thiên Chúa làm mới lại trong từng phút giây của cuộc sống. Cứu rỗi là đường thẳng đi lên nhưng không chỉ một mình nhưng còn là cùng với anh chị em, cùng với muôn loài được tạo dựng, cho nên cũng cần được góp phần hy sinh mỗi ngày, cũng cần được hiến lễ mỗi ngày, để trong Đức Kitô, công cuộc cứu rỗi được hòan tất.
Tôi cảm thấy sung sướng khi được làm dấu Thánh Giá, bởi vì qua đó tôi được tham dự vào trong công trình cứu độ của Chúa Giêsu, cho dẫu chính tôi mang đầy bất xứng và yếu hèn. Nhờ Người, Trong Người, Với Người, tôi đang được biến đổi cùng với muôn loài được dựng nên.
Bốn loại hình Thánh Giá:
Cây Thánh Giá hình chữ T, tượng trưng cho con rắn bị đóng cọc, cho cái chết bị chiến thắng bởi sự hy sinh. biểu hình chữ T này được dùng nhiều trong Cựu Ước với hình ảnh Isaac bị trói vác lên đống củi, là hình ảnh con dao mà cánh tay Abraham đưa cao bị thiên thần giữ lại, là hình ảnh của Moise đưa gậy trên biển đỏ để rẽ lối, là cột mây, cột lửa dẫn đường cho dân Do Thái trong hoang địa. Trong Tân Ước những hình ảnh đó biểu lộ trong lúc Đức Giêsu chữa lành bệnh tật, lúc Chúa Giêsu vác Thánh Giá lên Núi Sọ. Thánh Giá hình chữ T lúc con người bị treo lên và gục đầu trút hơi thở phó nộp Thần Khí.
Cây Thánh Giá với một thanh ngang, là cây Thánh Giá của bốn Phúc Âm. Bốn cành của cây Thánh Giá là chỉ bốn yếu tố bị suy sụp của con người bởi tội lỗi (Ý chí - lý trí - thân xác - tinh thần), bốn cánh của Thánh Giá là biểu thị cho bốn phương nhân loại và muôn loài hướng về đó. Cây Thánh Giá được cắm dưới đất mang biểu hình của đức tính mọc lên từ đất, “Tín nghĩa ân tình nay hội ngộ, hoà bình công lý đã giao duyên. Tín nghĩa mọc lên từ đất thấp, công lý nhìn xuống tự trời cao” (Tv 85, 11 -12). Chiều cao hướng lên biểu trưng sự quy hướng thuộc về: “Mảnh hồn này khát khao mòn mỏi mong tới được khuôn viên đền vàng. Cả tấm thân con cùng là tấc dạ
những hướng lên Chúa Trời hằng sống mà hớn hở reo mừng” (Tv 84, 3). Chiều ngang của Thánh Giá được diễn tả tình thương của Thiên Chúa bao bọc: “ĐỨC CHÚA, Thiên Chúa của ngươi đang ngự giữa ngươi, Người là Vị cứu tinh, là Đấng anh hùng. Vì ngươi, Chúa sẽ vui mừng hoan hỷ, sẽ lấy tình thương của Người mà đổi mới ngươi. Vì ngươi, Chúa sẽ nhảy múa tưng bừng” (Xp 3, 17). Chiều dài của Thánh Giá là biểu thị sự kiên nhẫn của Thiên Chúa: “Chúa không chậm trễ thực hiện lời hứa, như có kẻ cho là Người chậm trễ. Kỳ thực, Người kiên nhẫn đối với anh em, vì Người không muốn cho ai phải diệt vong, nhưng muốn cho mọi người đi tới chỗ ăn năn hối cải”. (2Pr 3, 9). Cây Thánh Giá Hy Lạp có bốn cánh bằng nhau, biểu thị hình vuông nằm nội tiếp trong hình tròn, diễn nghĩa Trời cao che chở nâng đỡ phận người. Cây Thánh Giá La tinh chia chiều dọc thành hai phần không đều, theo kích thước của một con người chịu treo trên Thánh Giá. M Didron đã ghi nhận: “Đây là một cây tuyệt diệu, một cây được lý tưởng hóa, một cây trở thành hiện thực. Từ một giá treo cổ, người Hy Lạp đã làm thành một hoa văn”.
Cây Thánh Giá với hai thanh ngang thường có khắc ở thanh ngang ở trên lời nhạo báng Của Philatô: Giêsu Nazareth, vua người Do Thái; thanh ngang ở dưới là thanh trải ngang hai cánh tay Chúa Giêsu. Cây Thánh Giá này được gọi là cây Thánh Giá Lorraine, trong thực tế thì cây thánh giá này xuất phát từ Hy Lạp.
Cây Thánh Giá với ba thanh ngang là chỉ về phẩm trật của Giáo Hội, ứng với ba loại mũ: Giáo Hòang (Tiare), mũ Hồng Y (chapeau) và mũ Giám Mục (mitre). Từ thế kỷ thứ XV, Giáo Hòang đeo Thánh Giá ba thanh ngang, Hồng Y và Tổng Giám Mục đeo Thánh Giá hai thanh ngang và Giám Mục đeo Thánh Giá một thanh ngang.