Bức họa tiết Mùa Chay
Tuy là chuyện tình cờ, nhưng phải tinh ý lắm mới có dịp ngắm nhìn hai chú chim đậu bên vuông cửa cuối chiều đẹp như một bức họa, nhưng lại là họa tiết mùa chay.
Chú chim bé bị rướm máu bên cánh trái xơ xác lớp lông, còn chú chim kia thì đang như cố đậu xích lại gần hơn tựa đầu vào chiếc cánh rách của kẻ đồng loài. Thầm tiếc con người phát minh ra bao nhiêu kỹ thuật y tế cũng đành chịu trận trước vết thương của chú chim con. Chẳng hiểu được quan hệ huyết thống của đôi chim thế nào nhưng cảm thấy chạnh lòng ngắm chúng tựa nương nhau.
Làm người đôi khi cũng phải suy nghĩ cảnh tương thân tương trợ của đôi chim mà ngẫm. Thắc mắc chú chim bé từ đâu bay về, gặp nạn ra sao, thương tích thế nào? Chắc chắn chim không bị nạn ở vuông cửa này, trời đất ở đây bình yên lắm! Nhưng đoán chừng nó đã làm một cuộc hành trình bay nhảy nào đó mà chẳng thành, bây giờ trở về. Và cuộc trở về thương tích của nó đã họa lên một suy tư khởi đầu Mùa Chay.
Con người trở về trong Mùa Chay là trở về với Thiên Chúa. Cuộc trở về nào cũng trĩu nặng quá khứ nhưng trở về với Thiên Chúa lại là lộ trình trở về thanh thoát hướng đến hành trình tương lai. Con người đâu tự nhiên mà trở về với Thiên Chúa nhưng được Thiên Chúa gọi mời qua sấm ngôn truyền khẩu gửi nơi môi miệng ngôn sứ Giô-en. Các ngươi hãy hết lòng trở về với Ta là mời gọi rất đỗi thân thương. Thân thương vì gọi mời không đòi hỏi báo công như nhà cầm quân mong chờ tin đại thắng. Thiên Chúa chỉ chờ đợi tấm lòng và chỉ hằng mong sự trở về thành tâm thành ý. Có thế thôi.
Người đi xa trở về sau cuộc hành trình luôn mang theo hành lý. Người ở nhà mong đợi luôn hy vọng kẻ trở về với chút ít hành trang trao tặng. Quà tặng đôi khi đẹp ý người cho nhưng không vừa lòng kẻ nhận. Quà tặng là biểu tượng gợi lên tâm ý của người cho nhưng lắm khi được đón đáp như hiện tượng đong đo trao đổi từ kẻ nhận. Trở về trong Mùa Chay là trở về mang tính biểu tượng sáng lên ý hướng giao hòa như lời của thánh Phao-lô khuyên nhủ cộng đoàn Cô-rin-tô rằng anh em hãy làm hòa với Thiên Chúa. Và như để xác quyết cho điều mình khuyên nhủ, thánh Phao-lô đảm bảo rằng chính Đức Kitô nhập thế trong hiện thân của kiếp người lỗi tội mà loài người có thể được giao hoà và được nên công chính trong Thiên Chúa.
Trong thế kỷ XVII, thế giới nghệ thuật ghi nhận bức danh họa sơn dầu nổi tiếng của Rijn van Rembrandt (1606- 1669) nói lên giây phút trở về của người con hoang đàng. Trong họa phẩm đó, Rembrandt họa tiết lu mờ nét phú quí phủ phê của người cha bằng cận cảnh rách nát tả tơi trở về phủ phục của người con. Chính sự trở về của người con làm họa lên chi tiết huyết mạch cho bức tranh. Người ta hiểu Rembrandt họa nên tác phẩm để đời đó bằng cảm hứng từ câu chuyện người con hoang đàng trong chương 15 tin mừng Luca, câu truyện kết thúc bằng yến tiệc linh đình người cha long trọng khoản đãi. Từ sấm ngôn Đức Chúa phán cùng ngôn sứ Giô-en, cuộc trở về với Thiên Chúa là đại hội thánh cho hết thảy mọi người từ cụ già cho đến thiếu nhi, từ tân lang tân nương đến trẻ thơ đang bú. Bất kể tầng lớp giai cấp tuổi tác diện mạo khả năng công trạng, khi con người trở về với Thiên Chúa là lúc con người bình đẳng được Thiên Chúa nâng lên vút cao.
Cứ nghĩ đến Mùa Chay là người ta được nhắc nhớ tới trở về. Trở về của Mùa Chay được bắt đầu bằng Lễ Tro và ghi dấu bằng việc xức tro như bảo ban nhắc nhớ đến mong manh mỏng giòn của phận người, và cứ thế mỗi năm nhận tro người ta lại nghe điệp khúc mai này phận người sẽ trở về tro bụi. Nếu việc trở về của Mùa Chay và việc xức tro chỉ là hiện tượng để răn bảo bấy nhiêu thì chắc chẳng ai muốn có ngày trở về trong hình hài như nắm tro tàn hiu quạnh ấy. Phải đọc được ý nghĩa Mùa Chay bằng biểu tượng trở về đón nhận tình thương giao hòa. Không thể sống Mùa Chay như hiện tượng đến hẹn lại lên quanh năm tiếp giáp trong chu kỳ Phụng vụ. Hiện tượng thì nói lên hình thức nhận thấy bên ngoài còn biểu tượng là dấu gợi tả chứa đựng thông điệp thẳm sâu. Người sống và hành động vì hiện tượng là hiện thân của mong manh dễ vỡ vì cứ phải xoay chiều theo vòng xoáy của thế gian. Đức Giêsu thẳng thừng nghiêm khắc bác bỏ lề thói này và khơi mở một lối sống sâu xa hơn.
Tin Mừng Mát-thêu trong phụng vụ Thứ Tư Lễ Tro đã dạy cho biết tiêu chuẩn đạo đức mà Đức Giêsu mong đợi là từ biểu tượng lòng thành chứ không phải hiện tượng hình thức. Việc lành phúc đức chay tịnh nguyện cầu đã là những việc không phải dễ chịu chấp nhận dễ dàng giữ nghiêm thế mà Đức Giêsu cũng không dễ dãi lắm khi đòi hỏi phải thuần thục ý nghĩa những việc đó bằng nội tâm kín đáo thâm sâu. Thế thôi. Kể ra đòi hỏi của Đức Giêsu cũng dễ hiểu. Người ta phân biệt hàng giả hàng thiệt khi mua đồ bằng cách phân loại hình thức và chất lượng, người ta dò xét nhau trong tình yêu ban đầu cũng bằng thách đố tình cảm thật giả, người ta khởi đầu mối quan hệ xã hội buôn bán trao đổi cũng bằng so đo tìm hiểu thật ảo về đối tác. Dấu tro đầu Mùa Chay là đoan hứa sám hối cho chuỗi thời gian 40 ngày sắp đến nhưng cũng là sám hối không ngừng trong từng ngày sống. Sám hối nội tâm là sám hối thúc hối hành động, không phải hành động xé toạc chiếc áo ra vẻ anh hùng cho người cả nể nhưng từ chiếc áo lề xưa thói cũ được cởi bỏ ấy để đến với Thiên Chúa bằng căn tính thật không chỉ về hình hài mà còn bằng tổng thể nội tạng vận hành bài tiết qua việc chay tịnh tiết chế kiêng khem.
Từ cánh chim non mang thương tích cuối chiều mà nghĩ đến cả một đoạn đường đi. Đoạn đường đi đến Thiên Chúa với tâm tư trở về bằng quá khứ bay nhảy như loài chim bé mà đôi cánh rã rượi giữa đường dài. Đoạn đường đi đến anh em không bằng giả hình khen khéo môi miệng nhưng trong tương thân tương ái thật lòng. Đoạn đường đi đến tương lai bằng sứ vụ nhân chứng yêu thương được thanh tẩy thứ tha quãng đời đã qua không vì công trạng nhưng do lòng thương xót mà gọi mời nhân thế quay về kín múc từ suối nguồn xót thương của Đấng- chẳng- hề- biết- tội- là- gì.
Đôi chim bé bên vuông cửa chiều về được mang vào cuộc sống Tin Mừng như chất liệu họa tiết một họa phẩm Mùa Chay sáng lên trong ơn thánh kêu gọi trở về với Đấng đã đưa ta vào đời. Trở về với bàn tay trắng không làm nên công trạng gì nhưng dâng tặng một tấm lòng chỉ biết khao khát được yêu thương.
Ai bảo dấu tro tan tác và sắc tím bi ai không làm nên một họa phẩm bằng những đường vẽ từ cảm hứng khi Giêsu vào đời?
Tuy là chuyện tình cờ, nhưng phải tinh ý lắm mới có dịp ngắm nhìn hai chú chim đậu bên vuông cửa cuối chiều đẹp như một bức họa, nhưng lại là họa tiết mùa chay.
Chú chim bé bị rướm máu bên cánh trái xơ xác lớp lông, còn chú chim kia thì đang như cố đậu xích lại gần hơn tựa đầu vào chiếc cánh rách của kẻ đồng loài. Thầm tiếc con người phát minh ra bao nhiêu kỹ thuật y tế cũng đành chịu trận trước vết thương của chú chim con. Chẳng hiểu được quan hệ huyết thống của đôi chim thế nào nhưng cảm thấy chạnh lòng ngắm chúng tựa nương nhau. Làm người đôi khi cũng phải suy nghĩ cảnh tương thân tương trợ của đôi chim mà ngẫm. Thắc mắc chú chim bé từ đâu bay về, gặp nạn ra sao, thương tích thế nào? Chắc chắn chim không bị nạn ở vuông cửa này, trời đất ở đây bình yên lắm! Nhưng đoán chừng nó đã làm một cuộc hành trình bay nhảy nào đó mà chẳng thành, bây giờ trở về. Và cuộc trở về thương tích của nó đã họa lên một suy tư khởi đầu Mùa Chay.
Con người trở về trong Mùa Chay là trở về với Thiên Chúa. Cuộc trở về nào cũng trĩu nặng quá khứ nhưng trở về với Thiên Chúa lại là lộ trình trở về thanh thoát hướng đến hành trình tương lai. Con người đâu tự nhiên mà trở về với Thiên Chúa nhưng được Thiên Chúa gọi mời qua sấm ngôn truyền khẩu gửi nơi môi miệng ngôn sứ Giô-en. Các ngươi hãy hết lòng trở về với Ta là mời gọi rất đỗi thân thương. Thân thương vì gọi mời không đòi hỏi báo công như nhà cầm quân mong chờ tin đại thắng. Thiên Chúa chỉ chờ đợi tấm lòng và chỉ hằng mong sự trở về thành tâm thành ý. Có thế thôi.
Người đi xa trở về sau cuộc hành trình luôn mang theo hành lý. Người ở nhà mong đợi luôn hy vọng kẻ trở về với chút ít hành trang trao tặng. Quà tặng đôi khi đẹp ý người cho nhưng không vừa lòng kẻ nhận. Quà tặng là biểu tượng gợi lên tâm ý của người cho nhưng lắm khi được đón đáp như hiện tượng đong đo trao đổi từ kẻ nhận. Trở về trong Mùa Chay là trở về mang tính biểu tượng sáng lên ý hướng giao hòa như lời của thánh Phao-lô khuyên nhủ cộng đoàn Cô-rin-tô rằng anh em hãy làm hòa với Thiên Chúa. Và như để xác quyết cho điều mình khuyên nhủ, thánh Phao-lô đảm bảo rằng chính Đức Kitô nhập thế trong hiện thân của kiếp người lỗi tội mà loài người có thể được giao hoà và được nên công chính trong Thiên Chúa.
Trong thế kỷ XVII, thế giới nghệ thuật ghi nhận bức danh họa sơn dầu nổi tiếng của Rijn van Rembrandt (1606- 1669) nói lên giây phút trở về của người con hoang đàng. Trong họa phẩm đó, Rembrandt họa tiết lu mờ nét phú quí phủ phê của người cha bằng cận cảnh rách nát tả tơi trở về phủ phục của người con. Chính sự trở về của người con làm họa lên chi tiết huyết mạch cho bức tranh. Người ta hiểu Rembrandt họa nên tác phẩm để đời đó bằng cảm hứng từ câu chuyện người con hoang đàng trong chương 15 tin mừng Luca, câu truyện kết thúc bằng yến tiệc linh đình người cha long trọng khoản đãi. Từ sấm ngôn Đức Chúa phán cùng ngôn sứ Giô-en, cuộc trở về với Thiên Chúa là đại hội thánh cho hết thảy mọi người từ cụ già cho đến thiếu nhi, từ tân lang tân nương đến trẻ thơ đang bú. Bất kể tầng lớp giai cấp tuổi tác diện mạo khả năng công trạng, khi con người trở về với Thiên Chúa là lúc con người bình đẳng được Thiên Chúa nâng lên vút cao.
Cứ nghĩ đến Mùa Chay là người ta được nhắc nhớ tới trở về. Trở về của Mùa Chay được bắt đầu bằng Lễ Tro và ghi dấu bằng việc xức tro như bảo ban nhắc nhớ đến mong manh mỏng giòn của phận người, và cứ thế mỗi năm nhận tro người ta lại nghe điệp khúc mai này phận người sẽ trở về tro bụi. Nếu việc trở về của Mùa Chay và việc xức tro chỉ là hiện tượng để răn bảo bấy nhiêu thì chắc chẳng ai muốn có ngày trở về trong hình hài như nắm tro tàn hiu quạnh ấy. Phải đọc được ý nghĩa Mùa Chay bằng biểu tượng trở về đón nhận tình thương giao hòa. Không thể sống Mùa Chay như hiện tượng đến hẹn lại lên quanh năm tiếp giáp trong chu kỳ Phụng vụ. Hiện tượng thì nói lên hình thức nhận thấy bên ngoài còn biểu tượng là dấu gợi tả chứa đựng thông điệp thẳm sâu. Người sống và hành động vì hiện tượng là hiện thân của mong manh dễ vỡ vì cứ phải xoay chiều theo vòng xoáy của thế gian. Đức Giêsu thẳng thừng nghiêm khắc bác bỏ lề thói này và khơi mở một lối sống sâu xa hơn.
Tin Mừng Mát-thêu trong phụng vụ Thứ Tư Lễ Tro đã dạy cho biết tiêu chuẩn đạo đức mà Đức Giêsu mong đợi là từ biểu tượng lòng thành chứ không phải hiện tượng hình thức. Việc lành phúc đức chay tịnh nguyện cầu đã là những việc không phải dễ chịu chấp nhận dễ dàng giữ nghiêm thế mà Đức Giêsu cũng không dễ dãi lắm khi đòi hỏi phải thuần thục ý nghĩa những việc đó bằng nội tâm kín đáo thâm sâu. Thế thôi. Kể ra đòi hỏi của Đức Giêsu cũng dễ hiểu. Người ta phân biệt hàng giả hàng thiệt khi mua đồ bằng cách phân loại hình thức và chất lượng, người ta dò xét nhau trong tình yêu ban đầu cũng bằng thách đố tình cảm thật giả, người ta khởi đầu mối quan hệ xã hội buôn bán trao đổi cũng bằng so đo tìm hiểu thật ảo về đối tác. Dấu tro đầu Mùa Chay là đoan hứa sám hối cho chuỗi thời gian 40 ngày sắp đến nhưng cũng là sám hối không ngừng trong từng ngày sống. Sám hối nội tâm là sám hối thúc hối hành động, không phải hành động xé toạc chiếc áo ra vẻ anh hùng cho người cả nể nhưng từ chiếc áo lề xưa thói cũ được cởi bỏ ấy để đến với Thiên Chúa bằng căn tính thật không chỉ về hình hài mà còn bằng tổng thể nội tạng vận hành bài tiết qua việc chay tịnh tiết chế kiêng khem.
Từ cánh chim non mang thương tích cuối chiều mà nghĩ đến cả một đoạn đường đi. Đoạn đường đi đến Thiên Chúa với tâm tư trở về bằng quá khứ bay nhảy như loài chim bé mà đôi cánh rã rượi giữa đường dài. Đoạn đường đi đến anh em không bằng giả hình khen khéo môi miệng nhưng trong tương thân tương ái thật lòng. Đoạn đường đi đến tương lai bằng sứ vụ nhân chứng yêu thương được thanh tẩy thứ tha quãng đời đã qua không vì công trạng nhưng do lòng thương xót mà gọi mời nhân thế quay về kín múc từ suối nguồn xót thương của Đấng- chẳng- hề- biết- tội- là- gì.
Đôi chim bé bên vuông cửa chiều về được mang vào cuộc sống Tin Mừng như chất liệu họa tiết một họa phẩm Mùa Chay sáng lên trong ơn thánh kêu gọi trở về với Đấng đã đưa ta vào đời. Trở về với bàn tay trắng không làm nên công trạng gì nhưng dâng tặng một tấm lòng chỉ biết khao khát được yêu thương.
Ai bảo dấu tro tan tác và sắc tím bi ai không làm nên một họa phẩm bằng những đường vẽ từ cảm hứng khi Giêsu vào đời?