Mặc áo bao bị và rắc tro lên người.

Từ thế kỷ thứ sáu sau lễ Chúa Gíang sinh, ngày thứ tư trước chúa nhật thứ sáu trước lễ Phục sinh bắt đầu vào mùa chay. Thời gian mùa chay chuẩn bị mừng lễ Chúa Giêsu phục sinh kéo dài 40 ngày. Theo tập tục trong Hội Thánh Công giáo, người tín hữu ăn năn sám hối trong ngày này được xức tro trên đầu.Vì thế ngày thư tư này được gọi thành thứ tư lễ tro.

Nhưng tại sao lại dùng tro?

Ngày xưa khi ai làm việc gì không chính đáng, họ thường xức tro lên đầu để tỏ dấu chỉ ăn năn hối lỗi quyết tâm làm điều lành, tránh sự xấu. Tro là dấu chỉ lòng ăn năn thống hối.Mỗi khi trông thấy tro bụi chúng ta liên tưởng ngay đến những gì đã qua. Như một cánh đồng, một căn nhà, một khu phố sau cơn hỏa hoạn chỉ còn lại đống tro tàn.

Tro là dấu chỉ của sự chết. Nhưng tro cũng dùng để tẩy rửa. Tôi còn nhớ khi còn bé, mẹ tôi thường dùng tro mỗi ngày để rửa ly cốc, chùi nồi niêu xoong chảo cho sạch. Cũng ngày xưa, khi chưa có bột giặt, xàphòng, ở thôn quê người ta cũng thường dùng nước lọc từ tro để tẩy giặt quần áo.

Tro là dấu chỉ sự tẩy rửa.Sau mùa cày cấy thu hoạch hoa qủa mùa màng người ta thường đốt những rơm rạ cỏ cây ngoài đồng, không chỉ nguyên cho ruộng đồng gọn gàng sạch sẽ, nhưng còn để lấy chất phân bón từ tro cho đất đai ruộng đồng. Tôi còn nhớ chỗ ruộng đồng nào có phèn chua lúa mạ không phát triển được, người ta thường đem tro đến rải cho hạ chất chua phèn. Sau vài lần, đất sẽ thuần thục phì nhiêu trở lại.

Tro là chất làm cho đất ruộng mầu mỡ trở lại. Tro mang lại sự sống mới.

Tro là tập tục dấu hiệu của sự chóng qua mau tàn lụi và lòng ăn năn sám hối bên vùng Trung Ðống. Theo tập tục bên Do Thái trong Kinh thánh còn ghi lại: Tro được dự trữ dùng làm nước tẩy uế (Ds 19,9). Ông Áp-ra-ham đã khiêm hạ trước mặt Thiên Chúa nhận mình là thân tro bụi (St 18,27). Rắc tro trên đầu cũng là nghi lễ sám hối trong niềm tin đạo giáo văn hóa thời xa xưa bên Do Thái ( 2 Sam 13,19 - 1 Macabe 3,47). Mặc áo vải thô và rắc tro trên đầu là dấu chỉ lòng ăn năn thống hối của con người với Thiên Chúa ( Eth 4,1, Mt 11,21).

Từ thế kỷ thứ 10. mỗi khi xức tro ngày thứ tư lễ tro thầy cả vẽ hình thánh gía trên trán hay đỉnh đầu người đến lãnh nhận tro. Tro không chỉ được dùng trong lễ nghi thống hối xức tro hằng năm ngày thứ tư lễ tro, nhưng còn được dùng trong nghi lễ nhậm chức đăng quang của đức giáo hoàng mới được bầu lên. Theo tập tục lễ nghi, trước mặt đức giáo hoàng mới được bầu, vị hồng y niên trưởng đốt những sợi chỉ ra tro, để nhắc nhớ vị tân giáo hoàng: tất cả chỉ là bụi tro mau qua chóng tàn, không là gì hết!

Cũng từ thế kỷ thứ 12. tro ngày thứ tư lễ tro được đốt từ những cành lá dừa ngày chúa nhật lễ Lá năm trước và sau đó được làm phép để xức trên trán hay đỉnh đầu.

Và khi xức tro trên đầu hay trên trán, linh mục vẽ hình thánh giá và đọc lới kinh thánh: Hỡi người hãy nhớ mình là bụi tro và sẽ trở về tro bụi!

Vậy hình thánh giá có ý nghĩa gì?

Hằng ngày chúng ta làm dấu thánh gía hay mang trên mình cây thánh gía. Thánh gía là dấu hiệu của ChúaGiêu. Thánh gía nhắc nhở cho ta: Chúa Giêsu chịu chết trên thánh gía vì loài người chúng ta.Không chỉ trong nhà thờ, nơi tư gia chúng ta nhìn thấy thánh gía, nhưng còn nơi nghĩa trang nữa. Đó đây trên phần mộ người đã qua đời, người ta thường cắm cây thánh gía. Thánh gía không phải là hình phạt nhưng nhắc cho ta đến sự chết.Mỗi khi vẽ hình thánh gía hay ngắm nhìn thánh gía, chúng ta thấy ngay hai chiều dọc và ngang. Chiều dọc thẳng đứng từ trên xuống dưới nối trời và đất với nhau, liên kết con người với Thiên Chúa. Chiều ngang nối liền hai bên tả và hữu nói lên cuộc sống con người trong tương quan liên đới với nhau. Chúa Giêsu chết trên thánh gía cứu chuộc con người khỏi tội lỗi, mang lại sự sống. Thánhgiá không còn là biểu tượng của hình phạt sự chết, nhưng là dấu hiệu của sự sống. Hình thánh gía bằng tro xức trên trán nhắc ta: nhờ và qua Chúa Giêsu đời sống của chúng ta vẫn còn tiếp tục sau khi chết. Vì Chúa Giêsu qua thập gía đã mang lại sự sống cho linh hồn con người. Tro xức trên trán hay trên đỉnh đầu cũng nhắc cho ta luôn phải tỉnh thức. Vì con người yếu đuối hay sao lãng sống theo ý muốn riêng tư nghiêng theo điều xấu hơn theo điều lành ngay chính.