Lễ Giáng Sinh 2003 - Thánh lễ ban ngày
Đêm hôm qua, chúng ta vui mừng cử hành lễ sinh nhật lần thứ 2003 của Chúa Giêsu, Đấng là Thiên Chúa đã làm người để cứu chuộc chúng ta. Đêm hôm qua, Con Thiên Chúa làm người, là đêm cả loài người nói riêng, tưng bừng cảm tạ và chúc tụng Thiên Chúa. Đó cũng là đêm cả triều thần thánh, cả vũ trụ nói chung như reo vang bài ca cứu chuộc, tôn thờ và vinh tụng Thiên Chúa tình yêu, một tình yêu vượt trên tất cả mọi trí tuệ, mọi thanh âm.
Và hôm nay, một lần nữa, tiếp nối ý nghĩa của đêm vọng Giáng sinh, chúng ta long trọng tung hô mầu nhiệm nhập thể đã đưa Thiên Chúa đến với con người trong thân phận hèn hạ của một con người: Thiên Chúa đã XÓA một khoảng cách rất dài: khoảng cách THIÊN CHÚA - CON NGƯỜI; Đó cũng là một khoảng cách rất rộng: TẠO HÓA - THỤ TẠO. Và là một khoảng cách rất sâu: TRỜI CAO - ĐẤT THẤP. Một khoảng cách vô cùng lớn như thế, lại được rút ngắn cho đến mức không còn một mảy may nào, không còn gì dù chỉ là một sợi chỉ mỏng: THIÊN CHÚA ĐÃ LÀM NGƯỜI. Một khoảng cách lớn như thế, được rút ngắn vô cùng tận như thế, chỉ có thể được thực hiện nhờ tình yêu và trong tình yêu.
Chỉ bằng một câu ngắn, nhưng thật chính xác, thánh Gioan đã diễn tả đầy đủ tình yêu của Thiên Chúa về một khoảng cách lẽ ra rất diệu vợi, lại không còn khoảng cách: “Ngôi Lời đã hóa thành nhục thể, và Người đã cư ngụ giữa chúng ta”. Ngài đã hóa thành nhục thể, nghĩa là đã làm người! Làm người không phải như một “siêu nhân”. Làm người không phải để khác người. Nhưng như một con người giữa mọi người, như tất cả chúng ta là người. Ngài làm người bằng tất cả và đầy đủ nhất những gì cần thiết để làm nên một con người, những gì mà con người có thể cần, có thể có để trở nên người hoàn hảo, được gọi là CON NGƯỜI. Đúng là một khoảng cách không còn khoảng cách.
Thiên Chúa đã hóa nên nhục thể hoàn toàn giống chúng ta vì một lẽ: Ngài chấp nhận chia sẻ đến cùng kiếp người của mỗi chúng ta. Thánh Gioan đã diễn tả sự chấp nhận chia sẻ này bằng một lối nói rất dễ hiểu: “Người cư ngụ giữa chúng ta”. Làm sao có thể chia sẻ kiếp người, có thể cư ngụ cùng với chúng ta mà lại có thể khác chúng ta được. Không thể nào có một ai đó khác người lại có thể sống chung, sống ngang hàng với những con người, giữa những con người. Một khoảng cách không còn khoảng cách ấy đã để lại một dấu ấn lớn lao: dấu ấn ngàn đời không dễ gì phai nhạt, không dễ gì thay thế, càng không dễ gì trôi tuột hay mất mát. Đó là dấu Tình yêu: Thiên Chúa yêu nhân trần.
Thiên Chúa đã yêu và đã xóa mọi khoảng cách. Thiên Chúa đã yêu, trong tình yêu ấy, không có chỗ cho bất cứ một khoảng cách nào ngự trị, dù nhỏ nhất. Thiên Chúa đã yêu, trong tình yêu mà nhân loại đón nhận từ nơi Ngài, cũng sẽ được Ngài mời gọi hãy dấn thân để xóa mọi khoảng cách. Bởi trong đời thường, đâu đó vẫn còn rất nhiều những khoảng cách của người với người, do lòng người xấu, do tật xấu, đam mê xấu, thậm chi tội lỗi tạo ra, cũng có thể do cuộc sống đắp thành. Những khoảng cách đã được xóa bỏ, để còn lại là lòng kính phục và tôn thờ Chúa, lòng nhân ái và bác ái với anh chị em, lòng biết ăn năn sám hối để đón nhận bình an Giáng sinh.
Và tôi đã thấy, trong những ngày qua, đặc biệt đêm hôm qua có rất nhiều anh chị đã tìm mọi cách để rút ngắn khoảng cách; hay xa hơn: xóa khoảng cách….
Vậy đêm hôm qua, khi cử hành mầu nhiệm Con Thiên Chúa làm người, chúng ta thấy gì? Nhiều lắm. Nhiều điều mà bạn và tôi nhận thấy lắm. Chẳng hạn, nơi đâu người ta cũng trưng bày hang đá thật đẹp. Đèn ở mọi nơi, mọi chỗ chiếu sáng lung linh, hay lập lòe chớp tắt đủ màu, đủ sắc. Đêm lễ Giáng sinh, dẫu cho trời càng lúc càng về khuya, ta vẫn thấy, vẫn nghe trên đường phố, người vẫn tấp nập, và tiếng ồn của giọng nói, của nụ cười, của xe cộ vẫn kéo dài thêm. Không biết những người đã chuẩn cả một không gian lộng lẫy như thế, có chuẩn bị lòng mình mừng Chúa Giáng sinh hay không? Chắc rằng, vẫn còn đó những người chỉ dọn lễ bên ngoài mà quên mất tâm hồn. Bởi đó, chắc cũng không có một khoảng cách nào được rút ngắn.
Không biết đêm ăn mừng đội tuyển đá banh Olympic Việt Nam (U 23) thắng U 23 Malaysia với tỷ số 4-3, người đông đến mức nào, nhưng chắc chắn không trật tự bằng đêm Giáng sinh hôm qua. Và trong dòng người mừng lễ Chúa Giáng sinh, đâu chỉ có giới trẻ thanh thiếu niên (như đêm mừng chiến thắng của Olympic VN), mà còn có cả mọi thành phần, mọi lứa tuổi từ những người già nua tuổi tác đến những em bé còn bế trên tay. Khoảng cách về sự chênh lệch do tuổi tác, có thể nói là đã phần nào rút ngắn, nhưng đó chỉ mới dừng lại việc coi lễ Giáng sinh như đêm lễ hội, vì thế khoảng cách được rút ngắn ấy, vẫn chưa là sự rút ngắn lớn lao gì, dẫu đã có một chút gì khá hơn chuyện ăn mừng chiến thắng đá banh.
Và nếu đêm ăn mừng U 23 Việt Nam chiến thắng, chỉ có tiếng hò la hú hét, tiếng trống, tiếng kèn chiêng, tiếng thau nồi vang rợn trời…, tệ hơn, tiếng xe rú ga lao đi hoà vào những trận đua chí tử, làm náo nhiệt đến náo loạn, thì đêm hôm qua, mừng lễ Chúa Giáng sinh, thú thật, bên cạnh rất nhiều kẻ cơ hội, trong đó đa phần là giới trẻ, chỉ biết đến lễ Giáng sinh như một lễ hội, chộp lấy thời cơ để gieo mình vào trong các dịp tội, thì giữa rừng người mừng lễ Giáng sinh ấy, có biết bao tâm hồn thánh thiện, biết bao tâm hồn chìm đắm trong suy tư và cầu nguyện. Họ cầu nguyện để được ở bên Thiên Chúa, ở với Thiên Chúa và ở trong Thiên Chúa. Nhờ đó, tình yêu giữa Thiên Chúa với những tâm hồn thánh thiện ấy, vốn đã không còn một khoảng cách nào, lại thêm tha thiết, gần gũi, hiệp thông và chìm đắm trong nhau.
Và rất đông, rất đông những anh chị em tín hữu, đã chuẩn bị lòng mình mừng lễ Chúa Giáng sinh từ trước, có khi bằng cả một mùa Vọng. Có người đã tham gia tĩnh tâm mùa Vọng, đã thú nhận những thiếu sót trong đời sống nơi tòa giải tội trước cả nửa tháng, một tuần, hoặc mới vài ngày trước đây.
Trên các ngỏ đường, các góc phố, các xóm ấp, mừng lễ Giáng sinh, biết bao nhiêu người chia sớt cho nhau, cho anh em của mình còn đói nghèo từng ký gạo, từng chén nước mắm, từng gói mì tôm… tất cả những anh chị em sống một niềm tin lớn lao ấy, đã cố gắng hết sức có thể để xóa đi càng nhiều những khoảng cách, càng tốt.
Đêm hôm qua, không ai biết được trên đường phố, trong các gia đình có bao nhiêu ông già Noel phát quà, phát kẹo bánh cho trẻ thơ. Có bao nhiêu giấc mơ đẹp, hiền lành, thân thương mà những ông già Noel gởi lại trong tâm hồn đơn sơ của các em. Hình ảnh ông già Noel là hình ảnh truyền thống ngàn năm, mãi mãi vẫn xinh đẹp, vẫn đáng yêu. Một hình ảnh rất cần thiết để làm ngắn lại những khoảng cách vô hình giữa người giàu và người nghèo; giữa những trẻ em trong đêm đông được diễm phúc cuộn mình trong nệm ấm, chăn em với những đứa trẻ lang bạc, rách bươm và rét mướt. Làm ngắn lại khoảng cách ấy, để tất cả các em dù nghèo, dù giàu, trên thân vẫn có một tấm áo và trên tay vẫn có một món quà. Làm ngắn lại khoảng cách để ai đó, dù không là người hạnh phúc nhất, cũng sẽ được làm người mênh mang hạnh phúc.
Nhưng đâu chỉ có đêm hôm qua, kể cả những ngày trước đó nữa, những trẻ em mồ côi, những trẻ em lang thang vì bị bỏ rơi và nghèo đói, bình thường ta cứ gọi chung là trẻ em bất hạnh, lại là những người sống trong hạnh phúc nhất, không phải vì đã được đầy đủ vật chất, nhưng hạnh phúc nhất vì nhận được thật nhiều tình yêu thương.
Bởi thế, ai biết được có biết bao nhiêu tấm lòng đã đồng hóa việc mừng sinh nhật Con Thiên Chúa bằng cách thắp sáng nỗi hạnh phúc, thắp sáng niềm ấm áp trong lòng anh chị em quanh mình. Thắp sáng như thế là làm cho những khoảng trở nên cách mờ tối, và sẽ không còn nữa. Điều mà đêm ăn mừng chiến thắng Olympic, không hề có…
Đức cha Giuse Vũ Duy Thống, Giám mục phụ tá Sài Gòn, trong bài “Noel: niềm vui và hơn thế nữa” (báo Công giáo và Dân tộc số 1437-1438, ra ngày 12. 12. 2003) đã chia sẻ thế này: “Xin cầu cho mọi người biết sống niềm vui Noel bằng cách mở rộng tâm hồn mình ra mà đón Chúa sinh vào…. Đừng như những quán trọ thênh thang phòng ốc, nhưng lại khép kín với giàu sang, ngổn ngang với quyền lực và sực nức với hơi lạnh đồng tiền, khiến Chúa phải lặng lẽ ra đi. Xin cho mỗi người nên như một Hang đá nhỏ, đơn sơ như đời thường dung dị, nhưng đã ấm áp sẵn chờ đợi Chúa sinh vào…”.
Mặc dù trong những lời chia sẻ của mình, Đức cha Vũ Duy Thống không nói gì đến nỗ lực rút ngắn hay xóa khoảng cách mà chúng ta đang đề cập. Nhưng những chia sẻ ấy, một lần nữa, giúp ta chân nhận rằng, để thu ngắn, nhất là để xóa những khoảng cách, ta phải mở rộng tâm hồn mình để Chúa được sinh ra. Và từ trong tâm hồn có Chúa, có tình yêu của Chúa ngự trị, ta mới có đủ can đảm giết chết thái độ “khép kín với giàu sang, ngổn ngang với quyền lực và sực nức với hơi lạnh đồng tiền". Có như thế, lòng mình mới trở thành Hang đá trao tặng anh chị em, nhằm nối liền những khoảng cách đã từng gây ra biết bao nhiêu xa cách, thậm chí ly cách.
Như vậy, có những khoảng cách trong cuộc đời cần phải xóa đi. Nhưng khoảng cách chỉ có thể được xóa khi lòng người biết mở ra. Lòng người càng mở rộng bao nhiêu, khoảng cách càng thu ngắn và dễ xóa bỏ bấy nhiêu.
Đêm hôm qua, chúng ta vui mừng cử hành lễ sinh nhật lần thứ 2003 của Chúa Giêsu, Đấng là Thiên Chúa đã làm người để cứu chuộc chúng ta. Đêm hôm qua, Con Thiên Chúa làm người, là đêm cả loài người nói riêng, tưng bừng cảm tạ và chúc tụng Thiên Chúa. Đó cũng là đêm cả triều thần thánh, cả vũ trụ nói chung như reo vang bài ca cứu chuộc, tôn thờ và vinh tụng Thiên Chúa tình yêu, một tình yêu vượt trên tất cả mọi trí tuệ, mọi thanh âm.
Và hôm nay, một lần nữa, tiếp nối ý nghĩa của đêm vọng Giáng sinh, chúng ta long trọng tung hô mầu nhiệm nhập thể đã đưa Thiên Chúa đến với con người trong thân phận hèn hạ của một con người: Thiên Chúa đã XÓA một khoảng cách rất dài: khoảng cách THIÊN CHÚA - CON NGƯỜI; Đó cũng là một khoảng cách rất rộng: TẠO HÓA - THỤ TẠO. Và là một khoảng cách rất sâu: TRỜI CAO - ĐẤT THẤP. Một khoảng cách vô cùng lớn như thế, lại được rút ngắn cho đến mức không còn một mảy may nào, không còn gì dù chỉ là một sợi chỉ mỏng: THIÊN CHÚA ĐÃ LÀM NGƯỜI. Một khoảng cách lớn như thế, được rút ngắn vô cùng tận như thế, chỉ có thể được thực hiện nhờ tình yêu và trong tình yêu.
Chỉ bằng một câu ngắn, nhưng thật chính xác, thánh Gioan đã diễn tả đầy đủ tình yêu của Thiên Chúa về một khoảng cách lẽ ra rất diệu vợi, lại không còn khoảng cách: “Ngôi Lời đã hóa thành nhục thể, và Người đã cư ngụ giữa chúng ta”. Ngài đã hóa thành nhục thể, nghĩa là đã làm người! Làm người không phải như một “siêu nhân”. Làm người không phải để khác người. Nhưng như một con người giữa mọi người, như tất cả chúng ta là người. Ngài làm người bằng tất cả và đầy đủ nhất những gì cần thiết để làm nên một con người, những gì mà con người có thể cần, có thể có để trở nên người hoàn hảo, được gọi là CON NGƯỜI. Đúng là một khoảng cách không còn khoảng cách.
Thiên Chúa đã hóa nên nhục thể hoàn toàn giống chúng ta vì một lẽ: Ngài chấp nhận chia sẻ đến cùng kiếp người của mỗi chúng ta. Thánh Gioan đã diễn tả sự chấp nhận chia sẻ này bằng một lối nói rất dễ hiểu: “Người cư ngụ giữa chúng ta”. Làm sao có thể chia sẻ kiếp người, có thể cư ngụ cùng với chúng ta mà lại có thể khác chúng ta được. Không thể nào có một ai đó khác người lại có thể sống chung, sống ngang hàng với những con người, giữa những con người. Một khoảng cách không còn khoảng cách ấy đã để lại một dấu ấn lớn lao: dấu ấn ngàn đời không dễ gì phai nhạt, không dễ gì thay thế, càng không dễ gì trôi tuột hay mất mát. Đó là dấu Tình yêu: Thiên Chúa yêu nhân trần.
Thiên Chúa đã yêu và đã xóa mọi khoảng cách. Thiên Chúa đã yêu, trong tình yêu ấy, không có chỗ cho bất cứ một khoảng cách nào ngự trị, dù nhỏ nhất. Thiên Chúa đã yêu, trong tình yêu mà nhân loại đón nhận từ nơi Ngài, cũng sẽ được Ngài mời gọi hãy dấn thân để xóa mọi khoảng cách. Bởi trong đời thường, đâu đó vẫn còn rất nhiều những khoảng cách của người với người, do lòng người xấu, do tật xấu, đam mê xấu, thậm chi tội lỗi tạo ra, cũng có thể do cuộc sống đắp thành. Những khoảng cách đã được xóa bỏ, để còn lại là lòng kính phục và tôn thờ Chúa, lòng nhân ái và bác ái với anh chị em, lòng biết ăn năn sám hối để đón nhận bình an Giáng sinh.
Và tôi đã thấy, trong những ngày qua, đặc biệt đêm hôm qua có rất nhiều anh chị đã tìm mọi cách để rút ngắn khoảng cách; hay xa hơn: xóa khoảng cách….
Vậy đêm hôm qua, khi cử hành mầu nhiệm Con Thiên Chúa làm người, chúng ta thấy gì? Nhiều lắm. Nhiều điều mà bạn và tôi nhận thấy lắm. Chẳng hạn, nơi đâu người ta cũng trưng bày hang đá thật đẹp. Đèn ở mọi nơi, mọi chỗ chiếu sáng lung linh, hay lập lòe chớp tắt đủ màu, đủ sắc. Đêm lễ Giáng sinh, dẫu cho trời càng lúc càng về khuya, ta vẫn thấy, vẫn nghe trên đường phố, người vẫn tấp nập, và tiếng ồn của giọng nói, của nụ cười, của xe cộ vẫn kéo dài thêm. Không biết những người đã chuẩn cả một không gian lộng lẫy như thế, có chuẩn bị lòng mình mừng Chúa Giáng sinh hay không? Chắc rằng, vẫn còn đó những người chỉ dọn lễ bên ngoài mà quên mất tâm hồn. Bởi đó, chắc cũng không có một khoảng cách nào được rút ngắn.
Không biết đêm ăn mừng đội tuyển đá banh Olympic Việt Nam (U 23) thắng U 23 Malaysia với tỷ số 4-3, người đông đến mức nào, nhưng chắc chắn không trật tự bằng đêm Giáng sinh hôm qua. Và trong dòng người mừng lễ Chúa Giáng sinh, đâu chỉ có giới trẻ thanh thiếu niên (như đêm mừng chiến thắng của Olympic VN), mà còn có cả mọi thành phần, mọi lứa tuổi từ những người già nua tuổi tác đến những em bé còn bế trên tay. Khoảng cách về sự chênh lệch do tuổi tác, có thể nói là đã phần nào rút ngắn, nhưng đó chỉ mới dừng lại việc coi lễ Giáng sinh như đêm lễ hội, vì thế khoảng cách được rút ngắn ấy, vẫn chưa là sự rút ngắn lớn lao gì, dẫu đã có một chút gì khá hơn chuyện ăn mừng chiến thắng đá banh.
Và nếu đêm ăn mừng U 23 Việt Nam chiến thắng, chỉ có tiếng hò la hú hét, tiếng trống, tiếng kèn chiêng, tiếng thau nồi vang rợn trời…, tệ hơn, tiếng xe rú ga lao đi hoà vào những trận đua chí tử, làm náo nhiệt đến náo loạn, thì đêm hôm qua, mừng lễ Chúa Giáng sinh, thú thật, bên cạnh rất nhiều kẻ cơ hội, trong đó đa phần là giới trẻ, chỉ biết đến lễ Giáng sinh như một lễ hội, chộp lấy thời cơ để gieo mình vào trong các dịp tội, thì giữa rừng người mừng lễ Giáng sinh ấy, có biết bao tâm hồn thánh thiện, biết bao tâm hồn chìm đắm trong suy tư và cầu nguyện. Họ cầu nguyện để được ở bên Thiên Chúa, ở với Thiên Chúa và ở trong Thiên Chúa. Nhờ đó, tình yêu giữa Thiên Chúa với những tâm hồn thánh thiện ấy, vốn đã không còn một khoảng cách nào, lại thêm tha thiết, gần gũi, hiệp thông và chìm đắm trong nhau.
Và rất đông, rất đông những anh chị em tín hữu, đã chuẩn bị lòng mình mừng lễ Chúa Giáng sinh từ trước, có khi bằng cả một mùa Vọng. Có người đã tham gia tĩnh tâm mùa Vọng, đã thú nhận những thiếu sót trong đời sống nơi tòa giải tội trước cả nửa tháng, một tuần, hoặc mới vài ngày trước đây.
Trên các ngỏ đường, các góc phố, các xóm ấp, mừng lễ Giáng sinh, biết bao nhiêu người chia sớt cho nhau, cho anh em của mình còn đói nghèo từng ký gạo, từng chén nước mắm, từng gói mì tôm… tất cả những anh chị em sống một niềm tin lớn lao ấy, đã cố gắng hết sức có thể để xóa đi càng nhiều những khoảng cách, càng tốt.
Đêm hôm qua, không ai biết được trên đường phố, trong các gia đình có bao nhiêu ông già Noel phát quà, phát kẹo bánh cho trẻ thơ. Có bao nhiêu giấc mơ đẹp, hiền lành, thân thương mà những ông già Noel gởi lại trong tâm hồn đơn sơ của các em. Hình ảnh ông già Noel là hình ảnh truyền thống ngàn năm, mãi mãi vẫn xinh đẹp, vẫn đáng yêu. Một hình ảnh rất cần thiết để làm ngắn lại những khoảng cách vô hình giữa người giàu và người nghèo; giữa những trẻ em trong đêm đông được diễm phúc cuộn mình trong nệm ấm, chăn em với những đứa trẻ lang bạc, rách bươm và rét mướt. Làm ngắn lại khoảng cách ấy, để tất cả các em dù nghèo, dù giàu, trên thân vẫn có một tấm áo và trên tay vẫn có một món quà. Làm ngắn lại khoảng cách để ai đó, dù không là người hạnh phúc nhất, cũng sẽ được làm người mênh mang hạnh phúc.
Nhưng đâu chỉ có đêm hôm qua, kể cả những ngày trước đó nữa, những trẻ em mồ côi, những trẻ em lang thang vì bị bỏ rơi và nghèo đói, bình thường ta cứ gọi chung là trẻ em bất hạnh, lại là những người sống trong hạnh phúc nhất, không phải vì đã được đầy đủ vật chất, nhưng hạnh phúc nhất vì nhận được thật nhiều tình yêu thương.
Bởi thế, ai biết được có biết bao nhiêu tấm lòng đã đồng hóa việc mừng sinh nhật Con Thiên Chúa bằng cách thắp sáng nỗi hạnh phúc, thắp sáng niềm ấm áp trong lòng anh chị em quanh mình. Thắp sáng như thế là làm cho những khoảng trở nên cách mờ tối, và sẽ không còn nữa. Điều mà đêm ăn mừng chiến thắng Olympic, không hề có…
Đức cha Giuse Vũ Duy Thống, Giám mục phụ tá Sài Gòn, trong bài “Noel: niềm vui và hơn thế nữa” (báo Công giáo và Dân tộc số 1437-1438, ra ngày 12. 12. 2003) đã chia sẻ thế này: “Xin cầu cho mọi người biết sống niềm vui Noel bằng cách mở rộng tâm hồn mình ra mà đón Chúa sinh vào…. Đừng như những quán trọ thênh thang phòng ốc, nhưng lại khép kín với giàu sang, ngổn ngang với quyền lực và sực nức với hơi lạnh đồng tiền, khiến Chúa phải lặng lẽ ra đi. Xin cho mỗi người nên như một Hang đá nhỏ, đơn sơ như đời thường dung dị, nhưng đã ấm áp sẵn chờ đợi Chúa sinh vào…”.
Mặc dù trong những lời chia sẻ của mình, Đức cha Vũ Duy Thống không nói gì đến nỗ lực rút ngắn hay xóa khoảng cách mà chúng ta đang đề cập. Nhưng những chia sẻ ấy, một lần nữa, giúp ta chân nhận rằng, để thu ngắn, nhất là để xóa những khoảng cách, ta phải mở rộng tâm hồn mình để Chúa được sinh ra. Và từ trong tâm hồn có Chúa, có tình yêu của Chúa ngự trị, ta mới có đủ can đảm giết chết thái độ “khép kín với giàu sang, ngổn ngang với quyền lực và sực nức với hơi lạnh đồng tiền". Có như thế, lòng mình mới trở thành Hang đá trao tặng anh chị em, nhằm nối liền những khoảng cách đã từng gây ra biết bao nhiêu xa cách, thậm chí ly cách.
Như vậy, có những khoảng cách trong cuộc đời cần phải xóa đi. Nhưng khoảng cách chỉ có thể được xóa khi lòng người biết mở ra. Lòng người càng mở rộng bao nhiêu, khoảng cách càng thu ngắn và dễ xóa bỏ bấy nhiêu.