Lễ Giáng Sinh hiển nhiên là Lễ của những tín đồ Thiên Chúa Giáo, nhưng sinh hoạt Giáng Sinh lại mang tính toàn cầu. Trong dịp này, những tín đồ Thiên Chúa Giáo thì vui mừng đón Chúa đến, trong khi những người khác cũng tìm thấy niềm vui, sự thông cảm, sự cởi mở, qua hình ảnh của một ông già Noel thân thương.
Trong cuộc đời tôi, có hai Lễ Giáng Sinh mà có lẽ chẳng bao giờ tôi quên được, lần đầu tiên khi tôi mới bắt đầu có trí nhớ, với tất cả những kỷ niệm ấu thơ, và lần thứ hai cách đây đúng mười năm, với những suy tư thời cuộc, trong một xã hội vẫn còn chưa mở lắm của quê hương Việt Nam chúng ta.
Vào buổi tối 25-12-1993, tôi đang ngồi coi truyền hình thì kìa, tôi thật sững sờ, ông già Noel xuất hiện trên màn hình, đang phân phát những gói quà cho những người nghèo khổ, không nhà cửa, sống lang thang, đang nằm ngồi la liệt trên các vỉa hè đường phố, ở những nơi chờ mua vé bên ngoài những cánh cửa sắt của ga xe lửa Hoà Hưng. Tại sao thế nhỉ? Tại sao Nhà Nước lại cho phép một hoạt động có tính cách tôn giáo như vậy ở nơi công cộng? Ðể tỏ thiện chí? Ðể tuyên truyền? Hay vì sự nghèo khổ đã đến mức quá tải? Ông già Noel xuất phát từ giáo xứ nào, từ tập thể nào, hay từ cá nhân nào? Ai cung cấp quà? Tôi không có dịp tìm hiểu. Mấy tháng sau tôi rời khỏi đất nước và, mười năm đã qua đi, tôi không biết những năm sau đó ông già Noel có còn xuất hiện để phát quà cho những người nghèo khổ nữa không.
Phải thú thực rằng từ trước tới nay, tôi chưa từng được thấy ông già Noel xuất hiện một cách có ý nghĩa như vậy. Ông đã mang tin mừng của Chúa một cách cụ thể, không phải bằng lời nói xuông, đến với những người anh em xấu số đang phải sống trong một xã hội mà hầu như họ không có cơ may để thoát ra khỏi cảnh sống tủi nhục của mình. Ở những xã hội giàu có, ông già Noel dường như không phải bận tâm đến những người nghèo. Ngoài việc đem niềm vui đến với các em nhỏ qua cái huyền thoại ông chui qua ống khói, nhét quà vào các chiếc vớ treo quanh giường các em, ông còn được các nhà làm thương mại chiếu cố mời làm quảng cáo cho họ. Trong mùa Noel, đó đây khắp các cửa tiệm, các khu buôn bán, chúng ta thấy những ông già Noel, người máy có, người thực có, đang niềm nở mời chào khách hàng.Tôi được biết ở trong nước những năm gần đây, ông già Noel cũng xuất hiện đều khắp trong cái mục đích này. Hình ảnh ông ngồi trên những chiếc xe gắn máy, ôm những gói quà, đem giao tận các gia đình, thật là thân thương, vui mắt, nhưng đó là những gói quà đặt mua, chứ không phải là được trao tặng cho những người nghèo.
Sự xuất hiện của ông già Noel tại Việt Nam năm 1993 với những gói quà phân phát cho những người nghèo khổ mang thật nhiều ý nghĩa. Về vật chất, đó là cái ý nghĩa làm giảm cơn đau của những cái dạ dày xẹp lép, dù chỉ trong một thời gian ngắn, dù chỉ trong chốc lát. Về tinh thần, người nghèo khổ có thể cảm nhận được một chút an ủi là họ vẫn chưa hoàn toàn bị quên lãng. Về mặt tôn giáo thì đây là một khía cạnh thật tích cưc. Ai trong chúng ta cũng nhớ một đoạn trong Thánh kinh thuật lại mẩu đối thoại giữa Chúa Giêsu và những người đạo đức giả khi Chúa hỏi đại ý: “Các ngươi nói thương yêu ta? Vậy mà ta đói các ngươi không cho ta ăn, ta rét các ngươi không cho ta mặc”. Những người đạo đức giả bèn thưa: “Lạy Chúa. Chúng tôi có thấy Chúa đói rét bao giờ”. Và Chúa phán: “Nếu trong các anh em ta có người đói mà các ngươi cho họ ăn chính là các ngươi cho ta ăn, có người rét mà các ngươi cho họ mặc chính là các ngươi cho ta mặc”. Và tại quê hương Việt Nam còn nhiều khó khăn của chúng ta, ở cái thời điểm năm 1993, sự xuất hiện của ông già Noel, với những gói quà cho những người nghèo khổ, phải chăng đã mang ý nghĩa thực hiện lời Chúa một cách cụ thể, dù chỉ mới là một phần nhỏ nhoi.
Lạy Chúa. Xin cho chúng con có khả năng nhân cái phần nhỏ nhoi trên thành những phần to lớn hơn. Xin cho chúng con không chỉ yêu Chúa bằng lời, bằng những bài kinh cầu nguyện, bằng những câu ca vinh danh, mà còn bằng những việc làm cụ thể theo lời Chúa dạy. Xin cho chúng con mạnh dạn đem tin mừng của Chúa đến với anh em, nhất là những người xấu số, không phải chỉ bằng những lời nói đầu môi chót lưỡi. Xin cho chúng con biết đau cái đau của anh em, biết đói cái đói của anh em, biết rét cái rét của anh em. Xin cho chúng con biết mở lòng, cụ thể là biết mở cái nắp túi của chúng con, để có những ông già Noel với những gói quà hằng năm đến với các anh em xấu số của chúng con.
Tôi có đòi hỏi nhiều quá không? Làm thế nào để tất cả các nắp túi được mở ra để những đồng tiền, dù nhỏ, được chuyển qua tay ông già Noel? Chúng ta có thể thực hiện được hai chữ ngắn ngủi “hằng năm” không? Viết đến đây đầu óc tôi rối beng, thật là bí. Tôi ngồi xuống chiếc sôfa, ngả người, mắt lim dim, thì chợt nghe tiếng xe đậu bên ngoài. Tôi nhìn ra và chạy vội ra đón bạn tôi. Anh xuất hiện thật là đúng lúc. Hai mươi hai năm kể từ ngày được tha ra từ trại cải tạo, giờ này chhúng tôi mới gặp lại nhau, tay bắt mặt mừng, biết bao nhiêu chuyện để kể cho nhau nghe. Bạn tôi là dân “tu xuất”, kém tôi hai tuổi, nên thường gọi tôi là bác. Ðể tỏ lòng kính trọng bạn tôi, tôi thường gọi bạn tôi bằng ông.
Sau khi thăm hỏi nhau, bạn tôi nhìn thấy cái computer đang nhảy múa, bèn hỏi tôi:
-Bác đang làm gì dở dang mà không tắt computer đi?
Ðược dịp, tôi bèn kể cho bạn tôi nghe những gì tôi đang viết và cái “bí” của tôi. Anh cười dí dỏm:
-Bác tính làm chuyện khác người đấy à? Nhưng thôi, tôi với bác có nhiều điểm giống nhau. Có điều tôi làm việc này được nhiều năm rồi.
“Ðược lời như cởi tấm lòng”, tôi bèn vồ lấy ngay:
-Vậy thì ông giúp tôi kinh nghiệm.
(còn 1 kỳ)
Trong cuộc đời tôi, có hai Lễ Giáng Sinh mà có lẽ chẳng bao giờ tôi quên được, lần đầu tiên khi tôi mới bắt đầu có trí nhớ, với tất cả những kỷ niệm ấu thơ, và lần thứ hai cách đây đúng mười năm, với những suy tư thời cuộc, trong một xã hội vẫn còn chưa mở lắm của quê hương Việt Nam chúng ta.
Vào buổi tối 25-12-1993, tôi đang ngồi coi truyền hình thì kìa, tôi thật sững sờ, ông già Noel xuất hiện trên màn hình, đang phân phát những gói quà cho những người nghèo khổ, không nhà cửa, sống lang thang, đang nằm ngồi la liệt trên các vỉa hè đường phố, ở những nơi chờ mua vé bên ngoài những cánh cửa sắt của ga xe lửa Hoà Hưng. Tại sao thế nhỉ? Tại sao Nhà Nước lại cho phép một hoạt động có tính cách tôn giáo như vậy ở nơi công cộng? Ðể tỏ thiện chí? Ðể tuyên truyền? Hay vì sự nghèo khổ đã đến mức quá tải? Ông già Noel xuất phát từ giáo xứ nào, từ tập thể nào, hay từ cá nhân nào? Ai cung cấp quà? Tôi không có dịp tìm hiểu. Mấy tháng sau tôi rời khỏi đất nước và, mười năm đã qua đi, tôi không biết những năm sau đó ông già Noel có còn xuất hiện để phát quà cho những người nghèo khổ nữa không.
Phải thú thực rằng từ trước tới nay, tôi chưa từng được thấy ông già Noel xuất hiện một cách có ý nghĩa như vậy. Ông đã mang tin mừng của Chúa một cách cụ thể, không phải bằng lời nói xuông, đến với những người anh em xấu số đang phải sống trong một xã hội mà hầu như họ không có cơ may để thoát ra khỏi cảnh sống tủi nhục của mình. Ở những xã hội giàu có, ông già Noel dường như không phải bận tâm đến những người nghèo. Ngoài việc đem niềm vui đến với các em nhỏ qua cái huyền thoại ông chui qua ống khói, nhét quà vào các chiếc vớ treo quanh giường các em, ông còn được các nhà làm thương mại chiếu cố mời làm quảng cáo cho họ. Trong mùa Noel, đó đây khắp các cửa tiệm, các khu buôn bán, chúng ta thấy những ông già Noel, người máy có, người thực có, đang niềm nở mời chào khách hàng.Tôi được biết ở trong nước những năm gần đây, ông già Noel cũng xuất hiện đều khắp trong cái mục đích này. Hình ảnh ông ngồi trên những chiếc xe gắn máy, ôm những gói quà, đem giao tận các gia đình, thật là thân thương, vui mắt, nhưng đó là những gói quà đặt mua, chứ không phải là được trao tặng cho những người nghèo.
Sự xuất hiện của ông già Noel tại Việt Nam năm 1993 với những gói quà phân phát cho những người nghèo khổ mang thật nhiều ý nghĩa. Về vật chất, đó là cái ý nghĩa làm giảm cơn đau của những cái dạ dày xẹp lép, dù chỉ trong một thời gian ngắn, dù chỉ trong chốc lát. Về tinh thần, người nghèo khổ có thể cảm nhận được một chút an ủi là họ vẫn chưa hoàn toàn bị quên lãng. Về mặt tôn giáo thì đây là một khía cạnh thật tích cưc. Ai trong chúng ta cũng nhớ một đoạn trong Thánh kinh thuật lại mẩu đối thoại giữa Chúa Giêsu và những người đạo đức giả khi Chúa hỏi đại ý: “Các ngươi nói thương yêu ta? Vậy mà ta đói các ngươi không cho ta ăn, ta rét các ngươi không cho ta mặc”. Những người đạo đức giả bèn thưa: “Lạy Chúa. Chúng tôi có thấy Chúa đói rét bao giờ”. Và Chúa phán: “Nếu trong các anh em ta có người đói mà các ngươi cho họ ăn chính là các ngươi cho ta ăn, có người rét mà các ngươi cho họ mặc chính là các ngươi cho ta mặc”. Và tại quê hương Việt Nam còn nhiều khó khăn của chúng ta, ở cái thời điểm năm 1993, sự xuất hiện của ông già Noel, với những gói quà cho những người nghèo khổ, phải chăng đã mang ý nghĩa thực hiện lời Chúa một cách cụ thể, dù chỉ mới là một phần nhỏ nhoi.
Lạy Chúa. Xin cho chúng con có khả năng nhân cái phần nhỏ nhoi trên thành những phần to lớn hơn. Xin cho chúng con không chỉ yêu Chúa bằng lời, bằng những bài kinh cầu nguyện, bằng những câu ca vinh danh, mà còn bằng những việc làm cụ thể theo lời Chúa dạy. Xin cho chúng con mạnh dạn đem tin mừng của Chúa đến với anh em, nhất là những người xấu số, không phải chỉ bằng những lời nói đầu môi chót lưỡi. Xin cho chúng con biết đau cái đau của anh em, biết đói cái đói của anh em, biết rét cái rét của anh em. Xin cho chúng con biết mở lòng, cụ thể là biết mở cái nắp túi của chúng con, để có những ông già Noel với những gói quà hằng năm đến với các anh em xấu số của chúng con.
Tôi có đòi hỏi nhiều quá không? Làm thế nào để tất cả các nắp túi được mở ra để những đồng tiền, dù nhỏ, được chuyển qua tay ông già Noel? Chúng ta có thể thực hiện được hai chữ ngắn ngủi “hằng năm” không? Viết đến đây đầu óc tôi rối beng, thật là bí. Tôi ngồi xuống chiếc sôfa, ngả người, mắt lim dim, thì chợt nghe tiếng xe đậu bên ngoài. Tôi nhìn ra và chạy vội ra đón bạn tôi. Anh xuất hiện thật là đúng lúc. Hai mươi hai năm kể từ ngày được tha ra từ trại cải tạo, giờ này chhúng tôi mới gặp lại nhau, tay bắt mặt mừng, biết bao nhiêu chuyện để kể cho nhau nghe. Bạn tôi là dân “tu xuất”, kém tôi hai tuổi, nên thường gọi tôi là bác. Ðể tỏ lòng kính trọng bạn tôi, tôi thường gọi bạn tôi bằng ông.
Sau khi thăm hỏi nhau, bạn tôi nhìn thấy cái computer đang nhảy múa, bèn hỏi tôi:
-Bác đang làm gì dở dang mà không tắt computer đi?
Ðược dịp, tôi bèn kể cho bạn tôi nghe những gì tôi đang viết và cái “bí” của tôi. Anh cười dí dỏm:
-Bác tính làm chuyện khác người đấy à? Nhưng thôi, tôi với bác có nhiều điểm giống nhau. Có điều tôi làm việc này được nhiều năm rồi.
“Ðược lời như cởi tấm lòng”, tôi bèn vồ lấy ngay:
-Vậy thì ông giúp tôi kinh nghiệm.
(còn 1 kỳ)