Ep 1,3-6
Thưa quý vị.
Năm nay lễ Đức Mẹ Vô Nhiễm Nguyên Tội rơi vào ngày thứ hai đầu tuần chắc nhiều giáo dân không có thời gian tham dự thánh lễ. Họ phải đi làm việc kiếm sống. Dẫu sao tôi cũng xin chia sẻ vài ý tưởng về ngày lễ. Năm nay tôi chọn bài đọc 2, thư gởi tín hữu thành Ephêsô. Thư này có liên hệ mật thiết với ơn phép rửa tội và từ đó với việc cử hành lễ Vô Nhiễm và hiệu quả của nó đối với mọi tín hữu.
Có lẽ một số lớn giáo dân không thấu hiểu nội dung của ngày lễ này. Nó không cử hành mầu nhiệm Chúa Giêsu thụ thai và sinh hạ bởi Đức Trinh Nữ Maria. Theo tín điều Đức Giáo Hoàng Pio IX công bố năm 1854 thì ngày lễ kính nhớ Đức Maria được giải thoát khỏi mọi tội khiên. Nhờ công nghiệp của Chúa Giêsu, Đức Mẹ từ giây phút đầu tiên của cuộc sống, được Thiên Chúa giữ gìn khỏi lây nhiễm bất cứ tội luỵ nào, kể cả tội nguyên tổ. Bởi lẽ công nghiệp của Chúa Giêsu có quyền năng cứu chữa nhân loại khỏi hết mọi tội khiên và các hệ luỵ của lỗi lầm. Đức Giáo Hoàng tuyên bố tín điều này dựa vào Kinh Thánh và sau khi đã tham khảo ý kiến của tất cả các Giám Mục trên thế giới, về đức tin của các tín hữu (Sensus Fidelium) liên quan đến Đức Maria. Các Đức Giám Mục trả lời thuận lợi. Để thăng tiến lòng sùng kính Đức Mẹ cho khắp năm châu, nên Đức Thánh Cha long trọng công bố học thuyết vô nhiễm thành tín điều (8-12-1854). Lập tức các chuông nhà thờ trên thế giới đổ hồi vui mừng.
Bài đọc 2 chọn thư Êphêsô (1,3-6) cho ngày lễ. Sứ điệp trung tâm của đoạn thư này là tính hợp nhất. Nó khích lệ sự hợp nhất của cộng đoàn tại gia cũng nhữ tại các buổi tụ họp trong nhà thờ. Thường thì các buổi tụ họp này mang nhiều sắc thái văn hoá, địa phương khác nhau. Bài đọc hôm nay phản ánh tinh thần ngày lễ. Tức nói đến việc các tín hữu được giải phóng khỏi tội lỗi, nhờ lòng Thiên Chúa thương xót chọn lựa cách nhưng không. Đức Maria đã được làm mẹ Chúa Giêsu là bởi sự chọn lựa đó. Thiên Chúa đã sửa soạn Đức Maria làm mẹ Thiên Chúa (Theotokos) mà không qua một điều kiện nào. Đức Mẹ chưa có công nghiệp hay tính tốt nào để Ngài chọn lựa. Hoàn toàn là ý muốn của Thiên Chúa. Xin duy trì giọng điệu của bài đọc và thể văn của nó. Đây là một kinh cầu nguyện có tính ngợi khen. Ngợi khen Thiên Chúa vì những công trình của Ngài giữa nhân loại. Đức Mẹ là mẫu gương tuyệt hảo về công trình đó. Thiên Chúa cũng thực hiện ơn phúc cho mỗi linh hồn trong suốt cuộc sống như vậy. Xin tin chắc để có thể luôn luôn hướng lòng về Ngài mà dâng lời tạ ơn. Ngày lễ hôm nay không cử hành mừng kính các nhân đức của Mẹ như thể là điều kiện để Thiên Chúa đoái thương, mà là vị trí của Ngài. Thiên Chúa luôn luôn là Đấng gây nên ơn cứu rỗi cho mọi người. Ngài là nguyên nhân đệ nhất các ơn phúc và tính xứng hợp nơi Đức Mẹ và nơi chúng ta. Giáo lý của Hội Thánh và nội dung bài đọc 2 đều nhất trí như vậy: “Trong Đức Kitô, Người đã chọn ta trước cả khi tạo thành vũ trụ, để trước thánh nhan Người, ta trở nên tinh tuyền thánh thiện, nhờ tình thương của Người.”
Bài đọc hai hôm nay trích từ ngay đầu thư. Lá thư được gửi cho các thánh ở Ephêsô. Chúng ta được phép hiểu ý nghĩa rộng hơn cộng đoàn địa phương. Mọi người có thể sử dụng nó, cộng đồng hay cá nhân, như lời cầu nguyện cảm tạ ngợi khen. Trong suốt lá thư thánh Phaolô đều giữ giọng văn như vậy. Có lẽ khi viết ông nghĩ đến ân huệ đặc biệt của Đức Chúa Trời trong đời mình. Sau này người ta dùng nó như kinh cầu nguyện ở giếng rửa tội. Vậy thì có thể gọi nó là kinh đọc sau bí tích thanh tẩy cho người lớn. Bí tích này giải thoát con người khỏi mọi tội khiên và tháp nhập vào thân mình mầu nhiệm Chúa Kitô. Đọc kinh này sau khi được rửa tội là am hợp. Thánh ý Thiên Chúa được thực hiện trên mỗi người qua và trong Đức Kitô. Như vậy ơn cứu độ đã hiện diện thực sự nơi các tín hữu. Họ được chúc phúc trong Đức Kitô “với muôn vàn ơn sủng của Thánh Thần”.
Toàn thể lá thư bàn về những hiệu quả của bí tích thánh tẩy, nhờ đó ta có mối tương giao mới với Thiên Chúa. Mối tương giao này được bài đọc hôm nay mô tả như được làm “nghĩa tử” của Thiên Chúa. Nghĩa là Ngài nắm vai trò chủ động trong đời sống mỗi Kitô hữu. Chính Ngài lựa chọn và chúc phúc cho họ trong Đức Kitô. Xin suy nghĩ nhiều hơn về phương diện này. Chúng ta được Thiên Chúa yêu thương và ấp ủ. Phản bội Ngài quả là một trọng tội không thể tưởng tượng và tha thứ. Chống lại chính Người đã cưu mang, cứu thoát mình! Địa vị, phẩm giá làm con Chúa là do Ngài rộng rãi ban cho, không phải chúng ta lựa chọn. Còn chi cao quý cho một tạo vật? Câu 5: “Người đã tiền định cho ta làm nghĩa tử trong Đức Kitô”, gây nhiều tranh cãi trong giới thần học gia xưa nay. Tiền định (predestinatio) có nghĩa làm sao? Theo sự hiểu biết bình dân thì hình như Thiên Chúa đã sắp đặt trước cho một số người được ơn cứu rỗi? Đúng như vậy sao? Chúng ta chẳng thể vội vàng đi đến kết luận quan trọng như vậy dựa vào duy một câu. Tân Ước có khá nhiều bằng chứng khác để nói lên trách nhiệm của con người trong nhiệm cục cứu rỗi. Tất cả phải được xem xét để cân đối với câu văn trên. Hiện thời xin đừng hạn chế hoạt động tự do của Thượng Đế vào một số ít ưu tuyển. Có lẽ ở đây thánh Phaolô (hay tác giả khác còn đang tranh cãi) chỉ muốn khuyến khích chúng ta cộng tác vào chương trình cứu rỗi của Thiên Chúa. Ông nhấn mạnh khía cạnh cụ thể của ơn cứu rỗi. Thế thôi. Chúng ta có trách nhiệm đáp ứng lời mời gọi từ phía Thiên Chúa, Đấng hoàn toàn tự do hành động vì nhân loại qua Đức Kitô. Ở đoạn này thánh Phaolô chủ yếu dâng lời ngợi khen Thiên Chúa, Diễn Viên chính trong vở kịch cứu độ trần gian. Ngài hoạt động qua Đức Kitô, Nguồn mạch hợp nhất của cộng đồng. Đấng liên kết mọi thành phần trong vũ trụ. Đấng biểu lộ mình như nguyên tố nhờ đó Thiên Chúa tạo dựng trời mới đất mới. Thế thì nhiệm cục cứu thế hệ tại điều chi? Cứ theo như nội dung lá thư, nó hệ tại chúng ta hợp thành gia đình của Thiên Chúa. Lúc ấy mọi chia rẻ bị triệt tiêu, chỉ còn một cộng đoàn duy nhất trong đường hướng tồn tại mới.
Một trong những hiệu quả của bí tích thanh tẩy là sức mạnh chống lại quyền lực hoả ngục. Trong linh hồn người tín hữu chân chính luôn hiện diện tinh thần hiệp nhất. Nó cương quyết chống lại mọi thứ gây chia rẻ như thù oán, ghen ghét, ganh tỵ, bạo lực, cục bộ, rượu chè, trai gái, nghiện ngập. Nó còn trợ giúp chúng ta tẩy trừ các thói hư nết xấu cá nhân như kiêu ngạo, tham lam, bất nhẫn, lười biếng, hoá đá, võ đoán, thành kiến, vô tâm. Những thói xấu này khiến chúng ta cảm thấy không gần gũi Thiên Chúa, bởi thiếu ngay lành, thánh thiện, giống như một thứ hàng hoá kém chất lượng hoặc hư hỏng. Hôm nay đã vào tháng cuối năm, lễ Giáng Sinh gần kề, không khí trao đổi quà cáp đầy ắp không gian, các cửa tiệm bày bán đủ loại hàng hoá sinh nhật, tết nhất. Khi chúng ta chẳng may mua phải món hàng không đủ chất lượng, chúng ta mang trả lại, đổi lấy món khác tốt hơn. Tương tự như thế, những lực lượng tăm tối có thể làm chúng ta cảm thấy mình như một thứ hàng hoá hư hỏng. Có thể bởi những nguyên nhân tâm lý tự kỷ, những chấn thương tinh thần như tuổi thơ bị bỏ rơi, bị lạm dụng tình dục, thất bại trong học đường, tình bạn phản bội, không được người khác chấp nhận… và cũng có thể chúng ta không sống đúng với tiêu chuẩn lý tưởng mà xã hội áp đặt lên mình, những sai lầm về nghề nghiệp,kinh tế.
Tuy vậy bài đọc 2 đảm bảo với chúng ta rằng Thiên Chúa luôn có chương trình lạ lùng cho đời sống mỗi người. Điều này kêu gọi các tín hữu nhớ lại căn cước rửa tội của mình. Chúng ta không là hàng hoá hư hỏng, nhưng là nghĩa tử của Thiên Chúa, là con nuôi của Ngài. Bằng ơn thánh Ngài đã thâu nhận chúng ta vào gia đình hạnh phúc của Ngài. Mỗi người đều là chi thể quý báu của thân mình mầu nhiệm Chúa Kitô. Ngài đã chọn chúng ta theo ý muốn của mình. Chúng ta không hề bị Ngài bỏ rơi, ruồng rẫy. Tuy rằng nhiều khi chúng ta không cảm nhận như vậy, nhưng đó là sự thật được mặc khải qua thư Êphêsô. Cho nên đừng bao giờ để mình rơi vào nhát đảm, thất vọng. Ngược lại, xin cứ nhìn nơi Đức Maria Vô Nhiễm hôm nay, chúng ta sẽ nhận ra chương trình của Đức Chúa Trời nhân lành dành cho mỗi tín hữu trên trần gian. Amen.
Hoa tư tưởng : Lời nói lung lay, gương bày lôi kéo. Đức Maria đúng là gương sáng kỳ diệu lôi cuốn chúng ta sống đời trinh trong vô tội. Đó là cách thức tín hữu sùng kính Đức Mẹ Chúa Trời hợp lý nhất.
Thưa quý vị.
Năm nay lễ Đức Mẹ Vô Nhiễm Nguyên Tội rơi vào ngày thứ hai đầu tuần chắc nhiều giáo dân không có thời gian tham dự thánh lễ. Họ phải đi làm việc kiếm sống. Dẫu sao tôi cũng xin chia sẻ vài ý tưởng về ngày lễ. Năm nay tôi chọn bài đọc 2, thư gởi tín hữu thành Ephêsô. Thư này có liên hệ mật thiết với ơn phép rửa tội và từ đó với việc cử hành lễ Vô Nhiễm và hiệu quả của nó đối với mọi tín hữu.
Có lẽ một số lớn giáo dân không thấu hiểu nội dung của ngày lễ này. Nó không cử hành mầu nhiệm Chúa Giêsu thụ thai và sinh hạ bởi Đức Trinh Nữ Maria. Theo tín điều Đức Giáo Hoàng Pio IX công bố năm 1854 thì ngày lễ kính nhớ Đức Maria được giải thoát khỏi mọi tội khiên. Nhờ công nghiệp của Chúa Giêsu, Đức Mẹ từ giây phút đầu tiên của cuộc sống, được Thiên Chúa giữ gìn khỏi lây nhiễm bất cứ tội luỵ nào, kể cả tội nguyên tổ. Bởi lẽ công nghiệp của Chúa Giêsu có quyền năng cứu chữa nhân loại khỏi hết mọi tội khiên và các hệ luỵ của lỗi lầm. Đức Giáo Hoàng tuyên bố tín điều này dựa vào Kinh Thánh và sau khi đã tham khảo ý kiến của tất cả các Giám Mục trên thế giới, về đức tin của các tín hữu (Sensus Fidelium) liên quan đến Đức Maria. Các Đức Giám Mục trả lời thuận lợi. Để thăng tiến lòng sùng kính Đức Mẹ cho khắp năm châu, nên Đức Thánh Cha long trọng công bố học thuyết vô nhiễm thành tín điều (8-12-1854). Lập tức các chuông nhà thờ trên thế giới đổ hồi vui mừng.
Bài đọc 2 chọn thư Êphêsô (1,3-6) cho ngày lễ. Sứ điệp trung tâm của đoạn thư này là tính hợp nhất. Nó khích lệ sự hợp nhất của cộng đoàn tại gia cũng nhữ tại các buổi tụ họp trong nhà thờ. Thường thì các buổi tụ họp này mang nhiều sắc thái văn hoá, địa phương khác nhau. Bài đọc hôm nay phản ánh tinh thần ngày lễ. Tức nói đến việc các tín hữu được giải phóng khỏi tội lỗi, nhờ lòng Thiên Chúa thương xót chọn lựa cách nhưng không. Đức Maria đã được làm mẹ Chúa Giêsu là bởi sự chọn lựa đó. Thiên Chúa đã sửa soạn Đức Maria làm mẹ Thiên Chúa (Theotokos) mà không qua một điều kiện nào. Đức Mẹ chưa có công nghiệp hay tính tốt nào để Ngài chọn lựa. Hoàn toàn là ý muốn của Thiên Chúa. Xin duy trì giọng điệu của bài đọc và thể văn của nó. Đây là một kinh cầu nguyện có tính ngợi khen. Ngợi khen Thiên Chúa vì những công trình của Ngài giữa nhân loại. Đức Mẹ là mẫu gương tuyệt hảo về công trình đó. Thiên Chúa cũng thực hiện ơn phúc cho mỗi linh hồn trong suốt cuộc sống như vậy. Xin tin chắc để có thể luôn luôn hướng lòng về Ngài mà dâng lời tạ ơn. Ngày lễ hôm nay không cử hành mừng kính các nhân đức của Mẹ như thể là điều kiện để Thiên Chúa đoái thương, mà là vị trí của Ngài. Thiên Chúa luôn luôn là Đấng gây nên ơn cứu rỗi cho mọi người. Ngài là nguyên nhân đệ nhất các ơn phúc và tính xứng hợp nơi Đức Mẹ và nơi chúng ta. Giáo lý của Hội Thánh và nội dung bài đọc 2 đều nhất trí như vậy: “Trong Đức Kitô, Người đã chọn ta trước cả khi tạo thành vũ trụ, để trước thánh nhan Người, ta trở nên tinh tuyền thánh thiện, nhờ tình thương của Người.”
Bài đọc hai hôm nay trích từ ngay đầu thư. Lá thư được gửi cho các thánh ở Ephêsô. Chúng ta được phép hiểu ý nghĩa rộng hơn cộng đoàn địa phương. Mọi người có thể sử dụng nó, cộng đồng hay cá nhân, như lời cầu nguyện cảm tạ ngợi khen. Trong suốt lá thư thánh Phaolô đều giữ giọng văn như vậy. Có lẽ khi viết ông nghĩ đến ân huệ đặc biệt của Đức Chúa Trời trong đời mình. Sau này người ta dùng nó như kinh cầu nguyện ở giếng rửa tội. Vậy thì có thể gọi nó là kinh đọc sau bí tích thanh tẩy cho người lớn. Bí tích này giải thoát con người khỏi mọi tội khiên và tháp nhập vào thân mình mầu nhiệm Chúa Kitô. Đọc kinh này sau khi được rửa tội là am hợp. Thánh ý Thiên Chúa được thực hiện trên mỗi người qua và trong Đức Kitô. Như vậy ơn cứu độ đã hiện diện thực sự nơi các tín hữu. Họ được chúc phúc trong Đức Kitô “với muôn vàn ơn sủng của Thánh Thần”.
Toàn thể lá thư bàn về những hiệu quả của bí tích thánh tẩy, nhờ đó ta có mối tương giao mới với Thiên Chúa. Mối tương giao này được bài đọc hôm nay mô tả như được làm “nghĩa tử” của Thiên Chúa. Nghĩa là Ngài nắm vai trò chủ động trong đời sống mỗi Kitô hữu. Chính Ngài lựa chọn và chúc phúc cho họ trong Đức Kitô. Xin suy nghĩ nhiều hơn về phương diện này. Chúng ta được Thiên Chúa yêu thương và ấp ủ. Phản bội Ngài quả là một trọng tội không thể tưởng tượng và tha thứ. Chống lại chính Người đã cưu mang, cứu thoát mình! Địa vị, phẩm giá làm con Chúa là do Ngài rộng rãi ban cho, không phải chúng ta lựa chọn. Còn chi cao quý cho một tạo vật? Câu 5: “Người đã tiền định cho ta làm nghĩa tử trong Đức Kitô”, gây nhiều tranh cãi trong giới thần học gia xưa nay. Tiền định (predestinatio) có nghĩa làm sao? Theo sự hiểu biết bình dân thì hình như Thiên Chúa đã sắp đặt trước cho một số người được ơn cứu rỗi? Đúng như vậy sao? Chúng ta chẳng thể vội vàng đi đến kết luận quan trọng như vậy dựa vào duy một câu. Tân Ước có khá nhiều bằng chứng khác để nói lên trách nhiệm của con người trong nhiệm cục cứu rỗi. Tất cả phải được xem xét để cân đối với câu văn trên. Hiện thời xin đừng hạn chế hoạt động tự do của Thượng Đế vào một số ít ưu tuyển. Có lẽ ở đây thánh Phaolô (hay tác giả khác còn đang tranh cãi) chỉ muốn khuyến khích chúng ta cộng tác vào chương trình cứu rỗi của Thiên Chúa. Ông nhấn mạnh khía cạnh cụ thể của ơn cứu rỗi. Thế thôi. Chúng ta có trách nhiệm đáp ứng lời mời gọi từ phía Thiên Chúa, Đấng hoàn toàn tự do hành động vì nhân loại qua Đức Kitô. Ở đoạn này thánh Phaolô chủ yếu dâng lời ngợi khen Thiên Chúa, Diễn Viên chính trong vở kịch cứu độ trần gian. Ngài hoạt động qua Đức Kitô, Nguồn mạch hợp nhất của cộng đồng. Đấng liên kết mọi thành phần trong vũ trụ. Đấng biểu lộ mình như nguyên tố nhờ đó Thiên Chúa tạo dựng trời mới đất mới. Thế thì nhiệm cục cứu thế hệ tại điều chi? Cứ theo như nội dung lá thư, nó hệ tại chúng ta hợp thành gia đình của Thiên Chúa. Lúc ấy mọi chia rẻ bị triệt tiêu, chỉ còn một cộng đoàn duy nhất trong đường hướng tồn tại mới.
Một trong những hiệu quả của bí tích thanh tẩy là sức mạnh chống lại quyền lực hoả ngục. Trong linh hồn người tín hữu chân chính luôn hiện diện tinh thần hiệp nhất. Nó cương quyết chống lại mọi thứ gây chia rẻ như thù oán, ghen ghét, ganh tỵ, bạo lực, cục bộ, rượu chè, trai gái, nghiện ngập. Nó còn trợ giúp chúng ta tẩy trừ các thói hư nết xấu cá nhân như kiêu ngạo, tham lam, bất nhẫn, lười biếng, hoá đá, võ đoán, thành kiến, vô tâm. Những thói xấu này khiến chúng ta cảm thấy không gần gũi Thiên Chúa, bởi thiếu ngay lành, thánh thiện, giống như một thứ hàng hoá kém chất lượng hoặc hư hỏng. Hôm nay đã vào tháng cuối năm, lễ Giáng Sinh gần kề, không khí trao đổi quà cáp đầy ắp không gian, các cửa tiệm bày bán đủ loại hàng hoá sinh nhật, tết nhất. Khi chúng ta chẳng may mua phải món hàng không đủ chất lượng, chúng ta mang trả lại, đổi lấy món khác tốt hơn. Tương tự như thế, những lực lượng tăm tối có thể làm chúng ta cảm thấy mình như một thứ hàng hoá hư hỏng. Có thể bởi những nguyên nhân tâm lý tự kỷ, những chấn thương tinh thần như tuổi thơ bị bỏ rơi, bị lạm dụng tình dục, thất bại trong học đường, tình bạn phản bội, không được người khác chấp nhận… và cũng có thể chúng ta không sống đúng với tiêu chuẩn lý tưởng mà xã hội áp đặt lên mình, những sai lầm về nghề nghiệp,kinh tế.
Tuy vậy bài đọc 2 đảm bảo với chúng ta rằng Thiên Chúa luôn có chương trình lạ lùng cho đời sống mỗi người. Điều này kêu gọi các tín hữu nhớ lại căn cước rửa tội của mình. Chúng ta không là hàng hoá hư hỏng, nhưng là nghĩa tử của Thiên Chúa, là con nuôi của Ngài. Bằng ơn thánh Ngài đã thâu nhận chúng ta vào gia đình hạnh phúc của Ngài. Mỗi người đều là chi thể quý báu của thân mình mầu nhiệm Chúa Kitô. Ngài đã chọn chúng ta theo ý muốn của mình. Chúng ta không hề bị Ngài bỏ rơi, ruồng rẫy. Tuy rằng nhiều khi chúng ta không cảm nhận như vậy, nhưng đó là sự thật được mặc khải qua thư Êphêsô. Cho nên đừng bao giờ để mình rơi vào nhát đảm, thất vọng. Ngược lại, xin cứ nhìn nơi Đức Maria Vô Nhiễm hôm nay, chúng ta sẽ nhận ra chương trình của Đức Chúa Trời nhân lành dành cho mỗi tín hữu trên trần gian. Amen.
Hoa tư tưởng : Lời nói lung lay, gương bày lôi kéo. Đức Maria đúng là gương sáng kỳ diệu lôi cuốn chúng ta sống đời trinh trong vô tội. Đó là cách thức tín hữu sùng kính Đức Mẹ Chúa Trời hợp lý nhất.