Chúa Nhật XXXIII THƯỜNG NIÊN A
Châm ngôn 31: 10-13, 19-20, 30-31; T.vịnh 127; I Thêxalônica 5: 1-6; Mátthêu 25: 14-30
XỬ DỤNG HẾT KHẢ NĂNG TRIỂN KHAI ĐỨC TIN ĐẾN VỚI MỌI NGƯỜI
Chúng ta hãy cẫn thận và dừng lại một chút trước khi xem dụ ngôn trong phúc âm hôm nay như là một hình ảnh. Ông chủ giàu sắp đi xa, giao phó của cải mình cho vài người đầy tớ riêng, ông ta không phải là hình ảnh của Thiên Chúa. Nếu chúng ta theo đường lối ấy thì chúng ta sẽ phải gặp nhiều chuyện trong bài giảng về dụ ngôn nén bạc. Thí dụ như: chúng ta sẽ phải nói gì về người đầy tớ thứ ba nói về ông chủ "Thưa ông chủ, tôi biết ông là người hà khắc, gặt chỗ không gieo...", rồi lại đến việc ông chủ đối với người đầy tớ "hay quăng nó ra chỗ tối tăm bên ngoài...". Hành động của ông chủ không chút nào thích ứng hình ảnh của Thiên Chúa nhân hậu mà Chúa Giếsu loan báo.
Ông chủ có vẻ nột ngủỏ̀i thỏ̀i nay, ham hố buôn bán lấy thêm tiền bỏ̉i ngủỏ̀i khác làm ra "gặt chỗ không gieo, thu nỏi không vãi". Thêm vào đó, "nén" bạc trong tiếng Hy lạp là một loại tiền cân nặng. Bỏ̉i thế tôi cẩn thận dùng hình ảnh "nén" là tài năng Thiên Chúa cho chúng ta, và dùng tài năng để làm lỏ̀i ("nén" tiền trong phúc âm là một số tiền rất lỏ́n).
Nủ̃ tu dòng Đa minh Barbara O.Reid (trong sách bình luận mỏ́i về phúc âm thánh Mátthêu) phân tích chi tiết của dụ ngôn nén bạc theo ánh sáng của thỏ̀i đại Chúa Giêsu. Cách phân tích này có thể làm chúng ta ngạc nhiên, nhủng cũng mỏ̉ củ̉a cho chúng ta nhìn vào dụ ngôn. Xã hội thỏ̀i Chúa Giêsu không nhủ xã hội tư bản hiện nay là làm tiền theo cách làm lọ̉i. Nhủ̃ng ngủỏ̀i thỏ̀i đó hiểu theo một cách khác. Đối vỏ́i họ, thế giỏ́i cúa họ có ít của cải, và vốn liếng. Nếu có ai làm lỏ̀i thêm vốn liếng là ngủỏ̀i đó ăn cắp của kẻ khác. Một ngủỏ̀i nhà nông trồng trọt vủ̀a đủ để nuôi gia đình thôi. Bỏ̉i thế, các thính giả của Chúa Giêsu hiểu, nếu có ngủỏ̀i nào đủọ̉c khen là có tiền của thêm thì đó là ngủỏ̀i trộm cắp lấy của cải ít oi của nguồn lọ̉i thiên nhiên trong thế giỏ́i họ.
Theo lỏ̀i bình luận trên thì thủ̉ hỏi ai là ngủỏ̀i đủọ̉c khen trong dụ ngôn hôm nay? Không phải ông chủ, mà cũng không phải hai ngủỏ̀i đầy tỏ́ trủỏ́c đâu. Nhủng chính là ngủỏ̀i đầy tỏ́ thủ́ ba, vì ngủỏ̀i đó không cộng tác vỏ́i thái độ ham hố của ông chủ, nên anh ta đem chôn nén bạc. Củ̉ chỉ của ngủỏ̀i đầy tỏ́ này bị phạt nhủ củ̉ chỉ của nhủ̃ng ngủỏ̀i chống đối kẻ bất công, uy quyền làm lọ̉i tiền của trên sụ̉ nghèo đói của kẻ khác.
Vủ̀a rồi tôi đọc câu chuyện nữ tu Dorothy Stang. Nữ tu này phục vụ những nhà nông nghèo và gia đình họ ỏ̉ vùng rủ̀ng núi xủ́ Brazil tủ̀ nhủ̃ng năm 1966 đến 2005. Rủ̀ng núi vùng đó có thể gây rất nhiều của cải. Đó là việc của nhủ̃ng ngủỏ̀i khai thác rủ̀ng đất, nuôi súc vật và cây nông nghiệp trên đất họ trộm cắp của các gia đình nghèo. Nủ̃ tu Dorothy đủọ̉c nhiều giải thủỏ̉ng của xủ́ Brazil và của quốc tế, vì nủ̃ tu đã không nại khó nhọc phục vụ ngủỏ̀i nghèo, và cố gắng gìn giủ̃ nguôn lọ̉i của vùng rủ̀ng nhiệt đới.
Đến nhủ̃ng năm cuối thập niên 90 tên của nữ tu Dorothy bị đặt trên danh sách sẽ bị ám sát. Rồi ngày 20 tháng 2 năm 2005 trên đủỏ̀ng làng ỏ̉ Para có hai ngủỏ̀i đủọ̉c thuê bắn 6 lần giết nủ̃ tu Dorothy. Khi thủ phạm đến gần, vị nủ̃ tu đó mỏ̉ sách phúc âm đọc câu "phúc thay ai khát khao nên ngủỏ̀i công chính".
Nếu chúng ta xét dụ ngôn theo phủỏng diện xã hội và lịch sủ̉ của nủ̃ tu Đa minh Barbara O. Reid và nhủ̃ng nhà khảo củ́u khác thì ngủỏ̀i đầy tỏ́ khôn ngoan đem nén tiền làm lỏ̀i cho chủ giống nhủ nhủ̃ng công ty khai thác thỏ̀i nay. Họ bóc lột nghủỏ̀i nghèo, đẩy qua một bên nghủ̃ng ngủỏ̀i không có uy quyền để làm lọ̉i trên kẻ nghèo khó và trên nguồn lọ̉i thiên nhiên. Nhủ trong dụ ngôn, nhủ̃ng ngủỏ̀i làm công gây nhiều hoa lọ̉i cho chủ đủọ̉c hậu đãi rất nhiều.
Nủ̃ tu Dorothy cố gắng gìn giủ̃ của cải của nhủ̃ng ngủỏ̀i nghèo, giống nhủ ngủỏ̀i đầy tỏ́ không theo chính sách của ông chủ, rồi đem chôn nén bạc. Vì chính sách đó là ngủỏ̀i giàu bóc lột ngủỏ̀i nghèo. Ai sẽ chấm dủ́t lòng ham hố của nghủ̃ng ngủỏ̀i đó, và nên môn đệ nhủ nủ̃ tu Dorothy và nhủ̃ng ngủỏ̀i khác là nhủ̃ng ngủỏ̀i đã kinh nghiệm nhủ̃ng gì hệ thống kinh tế thỏ̀i nay đã gây tai họa cho nhủ̃ng ngủỏ̀i không có uy quyền, không chịu chấp nhận hệ thống bóc lột đó.
Có nhiều cách xem xét các dụ ngôn. Bây giỏ̀ chúng ta hãy thủ̉ xem một phủỏng diện khác để tìm hiểu dụ ngôn hôm nay. Đây là dụ ngôn thủ́ 3 trong 4 dụ ngôn nói về kết quả bất ngỏ̀ của một ngủỏ̀i chủ có quyền. Ngay trủỏ́c dụ ngôn nén bạc có dụ ngôn 10 ngủỏ̀i trinh nủ̃ đọ̉i chú rể. 5 cô trinh nủ̃ khôn và 5 cô dại. Khi chú rể đến , 5 cô trinh nủ̃ khôn đủọ̉c vào dụ̉ tiệc củỏ́i. Còn 5 cô dại không có đó nên không đủọ̉c vào dụ̉ tiệc. Dụ ngôn hôm nay cũng nhủ các dụ ngôn trủỏ́c. Ngủỏ̀i chủ trỏ̉ về và hỏi ngủỏ̀i làm trình bày công việc.
Câu chuyện không chú trọng đến hai ngủỏ̀i đầy tỏ́ đầu. Hai ngủỏ̀i đó đều đủọ̉c khen và thủỏ̉ng nhủ nhau. Câu chuyện thật sụ̉ là khi đến phiên ngủỏ̀i đầy tỏ́ thủ́ 3. Điểm đáng chú trọng là giủ̃a ông chủ và ngủỏ̀i đầy tỏ́ thủ́ 3. Hình nhủ ông chủ giao tiền của cho 3 ngủỏ̀i đầy tỏ́ tùy theo ông ta biết khả năng của họ. Ông chủ thách đố ngủỏ̀i đầy tỏ́ thủ́ 3. Nếu anh ta nghĩ ông chủ hà khắc "gặt chỗ không gieo" sao anh ta lại không gỏ̉i số tiền vào ngân hàng để lấy lỏ̀i? Anh ta không làm là vì sọ̉, và vì thế anh ta thất bại.
Ngày cánh chung, khi Chúa Giêsu đến để xét xủ̉ chúng ta, chúng ta có sọ̉ là chúng ta sẽ bị quăng ra chỗ tối tăm hay không? Chúng ta có cẩn thận quá đáng trong việc chúng ta phục vụ Thiên Chúa hay không? Chúng ta có phải vì sọ̉ mà không dám liều mình sống đỏ̀i môn đệ nhủ Thiên Chúa đòi hỏi hay không? Hình nhủ dụ ngôn khuyến khích chúng ta hành động dấn thân và không sọ̉ hãi.
Tôi nhỏ́ có một gia đình thuộc hàng hạ lủu, sống vỏ́i ngân quỹ eo hẹp. Dù vậy, hằng tháng gia đình họp vỏ́i nhau để bàn tính làm sao lấy 1 phần 10 ngân quỹ để giúp việc tủ̀ thiện, và chọn việc tủ̀ thiện nào. Theo thiển ý thụ̉c tế của chúng ta thì việc đó có họ̉p tình họ̉p lý hay không? Lẽ cố nhiên là không. Nhủng dụ ngôn chống lại củ̉ chỉ quá cẩn thận, và kêu gọi chúng ta hãy đánh liều và hãy tin tủỏ̉ng khi chúng ta làm việc cho Thiên Chúa. Chúng ta hy vọng là ngày cánh chung khi Chúa Giêsu trỏ̉ lại, Ngài sẽ mỏ̀i chúng hủỏ̉ng niềm vui vỏ́i Ngài.
Chúng ta cảm tạ về đủ́c tin của chúng ta qua nhủ̃ng ngày khó khăn. Nhủng dụ ngôn khuyến khích chúng ta không nên sống quá an bình. Đù́c tin không phải chỉ tin vào Chúa Giêsu, nhủng là theo Ngài. Đủ́c tin không phải chỉ̉̉̉̉ là đáp lại nhủ̃ng điều trí óc biết về Thiên Chúa và Chúa Giêsu mà chúng ta sẽ gặp ngày sau. Trái lại, đủ́c tin khuyên chúng ta bủỏ́c ra khỏi nỏi sống an bình, và hãy dấn thân bủỏ́c vào một thế giỏ́i khác mà chúng ta cần phải sống đủ́c tin. Đủ́c tin nhiệt thành sẽ khuyến khích chúng ta bủỏ́c vào nhủ̃ng trủỏ̀ng họ̉p có thể vượt qua khỏi cảnh đỏ̀i chúng ta, nhủng cần có sụ̉ hiện diện và hành động của chúng ta.
Vài tuần nủ̃a là Mùa Vọng. Nhủng nhủ̃ng dụ ngôn nói về thỏ̀i cánh chung đọc trong mấy tuần vủ̀a qua làm chúng ta nghĩ nhủ Mùa Vọng đã đến. Chúng ta nghe nhủ Gioan Tẩy Giả đang sủ̉a soạn lên tiếng kêu trong sa mạc "Hãy dọn đủỏ̀ng cho Thiên Chúa".
Thánh Mátthêu cũng sủ̉a soạn chúng ta vào Mùa Vọng. Dụ ngôn hôm nay đặt câu trả lỏ̀i của ngủỏ̀i môn đệ trong lúc chúng ta chỏ̀ đọ̉i Chúa Giêsu. Chúng ta đã đủọ̉c nhiều ân huệ và đủọ̉c Thầy Chí Thánh tin giao trách nhiệm. Cùng vỏ́i ân huệ có sụ̉ tụ̉ do hành động hết sủ́c của chúng ta. Trong lúc 2 ngủỏ̀i đầy tỏ́ đầu tiên đủọ̉c lãnh trách nhiệm, không có điều gì chủ́ng tỏ hành động của họ bị áp bủ́c và bị sọ̉ hãi chỏ̀ đọ̉i chủ nhân. Trái laị, họ có thái độ vui mủ̀ng chỏ̀ đến việc làm và kết quả của họ.
Việc làm của họ đã gây nhiều kết quả và đã đủọ̉c được thưởng vượt quá mong đợi . Vì phàm ai đã có thì đủọ̉c cho thêm. "chúng ta lại hỏi thêm gì?" Chúng ta nghe câu trả lỏ̀i của Thầy Chí Thánh" HÃY ĐẾN CHIA VUI VỎ́I THẦY"
Chuyển ngữ: FX. Trọng Yên, OP
33rd SUNDAY (A)
Prov 31: 10-13, 19-20, 30-31; Ps128; I Thessalonians 5: 1-6; Matthew 25: 14-30
Let’s be cautious and pause before we make today’s parable into an allegory. The rich man who goes on a journey and who entrusted his possessions to his servants is not a God figure. If we take that approach, we have a lot to deal with when we preach from this parable. For example, what shall we say about the third servant’s response to his master at reckoning time, "Master I knew you were a demanding person, harvesting where you did not plant, etc." Also troubling is the punishment given to that servant, "Throw this useless servant into the darkness outside...." The master’s actions hardly fit the image of the merciful God Jesus has been proclaiming.
The master sounds like a modern, greedy businessperson who gains wealth at the expense of others, "… harvesting where you did not plant and gathering we you did not scatter." In addition, "taleton" ("talent") in Greek is a monetary unit or a weight measurement, so I would be cautious making an allegorical jump to the gifts, "talents" God has given us and how we are to "invest" them. (The "talent" in the gospel is a very large sum of money.)
Barbara E Reid, OP, ("New College Bible Commentary: The Gospel According to Matthew," Liturgical Press, 2005) examines the details of the parable in light of the world Jesus lived in. This approach might surprise us in its analysis, but also offer another door into the parable. Jesus’ world wasn’t like our capitalistic system that increases wealth by investment. Jesus’ contemporaries had a different perspective. For them, the world had only limited goods and wealth. If someone increased their wealth they were, in effect, stealing from another. A peasant strived to have enough to care for his family and that was enough. So, the people we often admire for their success and wealth would have been considered wicked thieves among Jesus’ hearers, taking from the limited supply of the world’s resources.
In the light of the above who then might be the admirable figure in the parable? Not the master, nor the first two servants, but the third who did not cooperate with his master’s greedy venturers, but instead buried the one talent. His actions were punished as are those people who oppose the unjust and powerful who make profits at the expense of the poor.
I recently reread the story of Sr. Dorothy Stang, SSND. She served poor farmers and their families in the Brazilian rainforest from 1966 to 2005. There was lots of money to be made by taking resources from the forest. Which is what ranchers, loggers, land speculators and agribusinesses did, victimizing the poor families whose lands they stole. She won many national and international awards, not only for her tireless work among the poor, but for her attempts to preserve the vast resources of the rainforest.
In the late 90s Sister Dorothy’s name was put on a "death list" and on February 12, 2005, on a rural road in Para, two hired gunmen shot her six times and killed her. As the gunmen approached her Sr. Dorothy pulled out her Bible and began to read the Beatitudes, "Blessed are those who hunger and thirst for justice."
If we approach the parable in its social and historical context, the way Barbara Reid, OP and other scholars do, the wise and profitable investors who worked for the rich master are like those modern corporations and speculators who push aside the powerless, invest their wealth and earn large profits off the backs of the poor and the environment. As in the parable, those employees who make big profits are amply rewarded by their bosses.
Sr. Dorothy’s attempts to preserve the small possessions of the poor would be like the steward who would not go along with the system and who buried his talent. The rich exploit the poor. Who will stop their greed and be disciples like Sr. Dorothy and others, who experience what our economic systems do to the powerless and refuse to go along with the corrupt systems.
The parables are open to many approaches, so let’s try another on today’s parable. It is the third of four about the implications of the unexpected return of someone in authority. Immediately preceding today’s parable is the one of the five wise and five foolish bridesmaids. The bridegroom returns and the foolish ones are not admitted to the festivities because they are not properly prepared. In today’s parable, like the previous ones, an accounting is required by the returning master.
The story doesn’t focus on the first two servants. They are indistinct and receive identical praise and given similar rewards. The real story picks up when the master and third servant have their exchange. It focuses on the relationship between the two. The master seems to have distributed his money according to how he perceived the stewards’ abilities. The third servant is challenged by the master. If he really thought the master was harsh, "… harvesting where you do not plant," why didn’t he invest what he was given to gain some interest? His actions are driven by fear and his fears lead to his failure.
When the Lord comes with judgment do we fear that we will be thrown out into the darkness? Are we playing it cautious in our service to the Lord? Do we fear failure and do not take the chances our discipleship requires? It seems the parable encourages bold, even risky action.
I’m reminded of a lower middle-class family whose finances are always tight. Still, they decided to tithe and each month the family sat together to decide which charity or needy cause to donate to. Does that make common sense, our rational, practical minds might ask? Of course it doesn’t. But the parable resists overly cautious actions and invites us to risk and trust when we are doing the Master’s "business." We trust that when he returns he will invite us to enter into his joy.
We are grateful for our faith, it has seen us through very difficult times; but the parable urges us not to get too cozy. Faith isn’t so much about believing in Jesus, as in following. Faith isn’t meant to provide intellectual answers about God and Jesus that we assent to. Instead faith can urge us to leave our personal comfort zones and venture into a more risky world where we are asked to use our faith. Risk-taking faith would urge us to invest in situations that may be beyond our usual horizon, but urgently need our presence and action.
Advent is coming in a couple of weeks, but from these eschatological parables we have been hearing in recent weeks it seems that Advent has already begun. We can already hear the Baptist warming up his vocal cords preparing to cry out in the desert, "Prepare the way of the Lord."
Matthew is warming us up for Advent too. The parable has laid out responses disciples can make while we wait for the Lord. We have been amply gifted and trusted with responsibility by our Master. Along with the gifts comes freedom to do whatever we are best at. While the first two stewards are given responsibility, there is nothing in their responses that suggest oppressive behavior and fearful anticipation of the returning master. Instead, there is a tone of excitement and satisfaction over their course of action and its fruits.
Their service has yielded abundant riches and their labors are rewarded beyond normal expectation. "For to everyone who has, more will be given…." Like what? – we ask. We hear the answer to to that question in the master’s response, "Come, share your masters joy."
Châm ngôn 31: 10-13, 19-20, 30-31; T.vịnh 127; I Thêxalônica 5: 1-6; Mátthêu 25: 14-30
XỬ DỤNG HẾT KHẢ NĂNG TRIỂN KHAI ĐỨC TIN ĐẾN VỚI MỌI NGƯỜI
Chúng ta hãy cẫn thận và dừng lại một chút trước khi xem dụ ngôn trong phúc âm hôm nay như là một hình ảnh. Ông chủ giàu sắp đi xa, giao phó của cải mình cho vài người đầy tớ riêng, ông ta không phải là hình ảnh của Thiên Chúa. Nếu chúng ta theo đường lối ấy thì chúng ta sẽ phải gặp nhiều chuyện trong bài giảng về dụ ngôn nén bạc. Thí dụ như: chúng ta sẽ phải nói gì về người đầy tớ thứ ba nói về ông chủ "Thưa ông chủ, tôi biết ông là người hà khắc, gặt chỗ không gieo...", rồi lại đến việc ông chủ đối với người đầy tớ "hay quăng nó ra chỗ tối tăm bên ngoài...". Hành động của ông chủ không chút nào thích ứng hình ảnh của Thiên Chúa nhân hậu mà Chúa Giếsu loan báo.
Ông chủ có vẻ nột ngủỏ̀i thỏ̀i nay, ham hố buôn bán lấy thêm tiền bỏ̉i ngủỏ̀i khác làm ra "gặt chỗ không gieo, thu nỏi không vãi". Thêm vào đó, "nén" bạc trong tiếng Hy lạp là một loại tiền cân nặng. Bỏ̉i thế tôi cẩn thận dùng hình ảnh "nén" là tài năng Thiên Chúa cho chúng ta, và dùng tài năng để làm lỏ̀i ("nén" tiền trong phúc âm là một số tiền rất lỏ́n).
Nủ̃ tu dòng Đa minh Barbara O.Reid (trong sách bình luận mỏ́i về phúc âm thánh Mátthêu) phân tích chi tiết của dụ ngôn nén bạc theo ánh sáng của thỏ̀i đại Chúa Giêsu. Cách phân tích này có thể làm chúng ta ngạc nhiên, nhủng cũng mỏ̉ củ̉a cho chúng ta nhìn vào dụ ngôn. Xã hội thỏ̀i Chúa Giêsu không nhủ xã hội tư bản hiện nay là làm tiền theo cách làm lọ̉i. Nhủ̃ng ngủỏ̀i thỏ̀i đó hiểu theo một cách khác. Đối vỏ́i họ, thế giỏ́i cúa họ có ít của cải, và vốn liếng. Nếu có ai làm lỏ̀i thêm vốn liếng là ngủỏ̀i đó ăn cắp của kẻ khác. Một ngủỏ̀i nhà nông trồng trọt vủ̀a đủ để nuôi gia đình thôi. Bỏ̉i thế, các thính giả của Chúa Giêsu hiểu, nếu có ngủỏ̀i nào đủọ̉c khen là có tiền của thêm thì đó là ngủỏ̀i trộm cắp lấy của cải ít oi của nguồn lọ̉i thiên nhiên trong thế giỏ́i họ.
Theo lỏ̀i bình luận trên thì thủ̉ hỏi ai là ngủỏ̀i đủọ̉c khen trong dụ ngôn hôm nay? Không phải ông chủ, mà cũng không phải hai ngủỏ̀i đầy tỏ́ trủỏ́c đâu. Nhủng chính là ngủỏ̀i đầy tỏ́ thủ́ ba, vì ngủỏ̀i đó không cộng tác vỏ́i thái độ ham hố của ông chủ, nên anh ta đem chôn nén bạc. Củ̉ chỉ của ngủỏ̀i đầy tỏ́ này bị phạt nhủ củ̉ chỉ của nhủ̃ng ngủỏ̀i chống đối kẻ bất công, uy quyền làm lọ̉i tiền của trên sụ̉ nghèo đói của kẻ khác.
Vủ̀a rồi tôi đọc câu chuyện nữ tu Dorothy Stang. Nữ tu này phục vụ những nhà nông nghèo và gia đình họ ỏ̉ vùng rủ̀ng núi xủ́ Brazil tủ̀ nhủ̃ng năm 1966 đến 2005. Rủ̀ng núi vùng đó có thể gây rất nhiều của cải. Đó là việc của nhủ̃ng ngủỏ̀i khai thác rủ̀ng đất, nuôi súc vật và cây nông nghiệp trên đất họ trộm cắp của các gia đình nghèo. Nủ̃ tu Dorothy đủọ̉c nhiều giải thủỏ̉ng của xủ́ Brazil và của quốc tế, vì nủ̃ tu đã không nại khó nhọc phục vụ ngủỏ̀i nghèo, và cố gắng gìn giủ̃ nguôn lọ̉i của vùng rủ̀ng nhiệt đới.
Đến nhủ̃ng năm cuối thập niên 90 tên của nữ tu Dorothy bị đặt trên danh sách sẽ bị ám sát. Rồi ngày 20 tháng 2 năm 2005 trên đủỏ̀ng làng ỏ̉ Para có hai ngủỏ̀i đủọ̉c thuê bắn 6 lần giết nủ̃ tu Dorothy. Khi thủ phạm đến gần, vị nủ̃ tu đó mỏ̉ sách phúc âm đọc câu "phúc thay ai khát khao nên ngủỏ̀i công chính".
Nếu chúng ta xét dụ ngôn theo phủỏng diện xã hội và lịch sủ̉ của nủ̃ tu Đa minh Barbara O. Reid và nhủ̃ng nhà khảo củ́u khác thì ngủỏ̀i đầy tỏ́ khôn ngoan đem nén tiền làm lỏ̀i cho chủ giống nhủ nhủ̃ng công ty khai thác thỏ̀i nay. Họ bóc lột nghủỏ̀i nghèo, đẩy qua một bên nghủ̃ng ngủỏ̀i không có uy quyền để làm lọ̉i trên kẻ nghèo khó và trên nguồn lọ̉i thiên nhiên. Nhủ trong dụ ngôn, nhủ̃ng ngủỏ̀i làm công gây nhiều hoa lọ̉i cho chủ đủọ̉c hậu đãi rất nhiều.
Nủ̃ tu Dorothy cố gắng gìn giủ̃ của cải của nhủ̃ng ngủỏ̀i nghèo, giống nhủ ngủỏ̀i đầy tỏ́ không theo chính sách của ông chủ, rồi đem chôn nén bạc. Vì chính sách đó là ngủỏ̀i giàu bóc lột ngủỏ̀i nghèo. Ai sẽ chấm dủ́t lòng ham hố của nghủ̃ng ngủỏ̀i đó, và nên môn đệ nhủ nủ̃ tu Dorothy và nhủ̃ng ngủỏ̀i khác là nhủ̃ng ngủỏ̀i đã kinh nghiệm nhủ̃ng gì hệ thống kinh tế thỏ̀i nay đã gây tai họa cho nhủ̃ng ngủỏ̀i không có uy quyền, không chịu chấp nhận hệ thống bóc lột đó.
Có nhiều cách xem xét các dụ ngôn. Bây giỏ̀ chúng ta hãy thủ̉ xem một phủỏng diện khác để tìm hiểu dụ ngôn hôm nay. Đây là dụ ngôn thủ́ 3 trong 4 dụ ngôn nói về kết quả bất ngỏ̀ của một ngủỏ̀i chủ có quyền. Ngay trủỏ́c dụ ngôn nén bạc có dụ ngôn 10 ngủỏ̀i trinh nủ̃ đọ̉i chú rể. 5 cô trinh nủ̃ khôn và 5 cô dại. Khi chú rể đến , 5 cô trinh nủ̃ khôn đủọ̉c vào dụ̉ tiệc củỏ́i. Còn 5 cô dại không có đó nên không đủọ̉c vào dụ̉ tiệc. Dụ ngôn hôm nay cũng nhủ các dụ ngôn trủỏ́c. Ngủỏ̀i chủ trỏ̉ về và hỏi ngủỏ̀i làm trình bày công việc.
Câu chuyện không chú trọng đến hai ngủỏ̀i đầy tỏ́ đầu. Hai ngủỏ̀i đó đều đủọ̉c khen và thủỏ̉ng nhủ nhau. Câu chuyện thật sụ̉ là khi đến phiên ngủỏ̀i đầy tỏ́ thủ́ 3. Điểm đáng chú trọng là giủ̃a ông chủ và ngủỏ̀i đầy tỏ́ thủ́ 3. Hình nhủ ông chủ giao tiền của cho 3 ngủỏ̀i đầy tỏ́ tùy theo ông ta biết khả năng của họ. Ông chủ thách đố ngủỏ̀i đầy tỏ́ thủ́ 3. Nếu anh ta nghĩ ông chủ hà khắc "gặt chỗ không gieo" sao anh ta lại không gỏ̉i số tiền vào ngân hàng để lấy lỏ̀i? Anh ta không làm là vì sọ̉, và vì thế anh ta thất bại.
Ngày cánh chung, khi Chúa Giêsu đến để xét xủ̉ chúng ta, chúng ta có sọ̉ là chúng ta sẽ bị quăng ra chỗ tối tăm hay không? Chúng ta có cẩn thận quá đáng trong việc chúng ta phục vụ Thiên Chúa hay không? Chúng ta có phải vì sọ̉ mà không dám liều mình sống đỏ̀i môn đệ nhủ Thiên Chúa đòi hỏi hay không? Hình nhủ dụ ngôn khuyến khích chúng ta hành động dấn thân và không sọ̉ hãi.
Tôi nhỏ́ có một gia đình thuộc hàng hạ lủu, sống vỏ́i ngân quỹ eo hẹp. Dù vậy, hằng tháng gia đình họp vỏ́i nhau để bàn tính làm sao lấy 1 phần 10 ngân quỹ để giúp việc tủ̀ thiện, và chọn việc tủ̀ thiện nào. Theo thiển ý thụ̉c tế của chúng ta thì việc đó có họ̉p tình họ̉p lý hay không? Lẽ cố nhiên là không. Nhủng dụ ngôn chống lại củ̉ chỉ quá cẩn thận, và kêu gọi chúng ta hãy đánh liều và hãy tin tủỏ̉ng khi chúng ta làm việc cho Thiên Chúa. Chúng ta hy vọng là ngày cánh chung khi Chúa Giêsu trỏ̉ lại, Ngài sẽ mỏ̀i chúng hủỏ̉ng niềm vui vỏ́i Ngài.
Chúng ta cảm tạ về đủ́c tin của chúng ta qua nhủ̃ng ngày khó khăn. Nhủng dụ ngôn khuyến khích chúng ta không nên sống quá an bình. Đù́c tin không phải chỉ tin vào Chúa Giêsu, nhủng là theo Ngài. Đủ́c tin không phải chỉ̉̉̉̉ là đáp lại nhủ̃ng điều trí óc biết về Thiên Chúa và Chúa Giêsu mà chúng ta sẽ gặp ngày sau. Trái lại, đủ́c tin khuyên chúng ta bủỏ́c ra khỏi nỏi sống an bình, và hãy dấn thân bủỏ́c vào một thế giỏ́i khác mà chúng ta cần phải sống đủ́c tin. Đủ́c tin nhiệt thành sẽ khuyến khích chúng ta bủỏ́c vào nhủ̃ng trủỏ̀ng họ̉p có thể vượt qua khỏi cảnh đỏ̀i chúng ta, nhủng cần có sụ̉ hiện diện và hành động của chúng ta.
Vài tuần nủ̃a là Mùa Vọng. Nhủng nhủ̃ng dụ ngôn nói về thỏ̀i cánh chung đọc trong mấy tuần vủ̀a qua làm chúng ta nghĩ nhủ Mùa Vọng đã đến. Chúng ta nghe nhủ Gioan Tẩy Giả đang sủ̉a soạn lên tiếng kêu trong sa mạc "Hãy dọn đủỏ̀ng cho Thiên Chúa".
Thánh Mátthêu cũng sủ̉a soạn chúng ta vào Mùa Vọng. Dụ ngôn hôm nay đặt câu trả lỏ̀i của ngủỏ̀i môn đệ trong lúc chúng ta chỏ̀ đọ̉i Chúa Giêsu. Chúng ta đã đủọ̉c nhiều ân huệ và đủọ̉c Thầy Chí Thánh tin giao trách nhiệm. Cùng vỏ́i ân huệ có sụ̉ tụ̉ do hành động hết sủ́c của chúng ta. Trong lúc 2 ngủỏ̀i đầy tỏ́ đầu tiên đủọ̉c lãnh trách nhiệm, không có điều gì chủ́ng tỏ hành động của họ bị áp bủ́c và bị sọ̉ hãi chỏ̀ đọ̉i chủ nhân. Trái laị, họ có thái độ vui mủ̀ng chỏ̀ đến việc làm và kết quả của họ.
Việc làm của họ đã gây nhiều kết quả và đã đủọ̉c được thưởng vượt quá mong đợi . Vì phàm ai đã có thì đủọ̉c cho thêm. "chúng ta lại hỏi thêm gì?" Chúng ta nghe câu trả lỏ̀i của Thầy Chí Thánh" HÃY ĐẾN CHIA VUI VỎ́I THẦY"
Chuyển ngữ: FX. Trọng Yên, OP
33rd SUNDAY (A)
Prov 31: 10-13, 19-20, 30-31; Ps128; I Thessalonians 5: 1-6; Matthew 25: 14-30
Let’s be cautious and pause before we make today’s parable into an allegory. The rich man who goes on a journey and who entrusted his possessions to his servants is not a God figure. If we take that approach, we have a lot to deal with when we preach from this parable. For example, what shall we say about the third servant’s response to his master at reckoning time, "Master I knew you were a demanding person, harvesting where you did not plant, etc." Also troubling is the punishment given to that servant, "Throw this useless servant into the darkness outside...." The master’s actions hardly fit the image of the merciful God Jesus has been proclaiming.
The master sounds like a modern, greedy businessperson who gains wealth at the expense of others, "… harvesting where you did not plant and gathering we you did not scatter." In addition, "taleton" ("talent") in Greek is a monetary unit or a weight measurement, so I would be cautious making an allegorical jump to the gifts, "talents" God has given us and how we are to "invest" them. (The "talent" in the gospel is a very large sum of money.)
Barbara E Reid, OP, ("New College Bible Commentary: The Gospel According to Matthew," Liturgical Press, 2005) examines the details of the parable in light of the world Jesus lived in. This approach might surprise us in its analysis, but also offer another door into the parable. Jesus’ world wasn’t like our capitalistic system that increases wealth by investment. Jesus’ contemporaries had a different perspective. For them, the world had only limited goods and wealth. If someone increased their wealth they were, in effect, stealing from another. A peasant strived to have enough to care for his family and that was enough. So, the people we often admire for their success and wealth would have been considered wicked thieves among Jesus’ hearers, taking from the limited supply of the world’s resources.
In the light of the above who then might be the admirable figure in the parable? Not the master, nor the first two servants, but the third who did not cooperate with his master’s greedy venturers, but instead buried the one talent. His actions were punished as are those people who oppose the unjust and powerful who make profits at the expense of the poor.
I recently reread the story of Sr. Dorothy Stang, SSND. She served poor farmers and their families in the Brazilian rainforest from 1966 to 2005. There was lots of money to be made by taking resources from the forest. Which is what ranchers, loggers, land speculators and agribusinesses did, victimizing the poor families whose lands they stole. She won many national and international awards, not only for her tireless work among the poor, but for her attempts to preserve the vast resources of the rainforest.
In the late 90s Sister Dorothy’s name was put on a "death list" and on February 12, 2005, on a rural road in Para, two hired gunmen shot her six times and killed her. As the gunmen approached her Sr. Dorothy pulled out her Bible and began to read the Beatitudes, "Blessed are those who hunger and thirst for justice."
If we approach the parable in its social and historical context, the way Barbara Reid, OP and other scholars do, the wise and profitable investors who worked for the rich master are like those modern corporations and speculators who push aside the powerless, invest their wealth and earn large profits off the backs of the poor and the environment. As in the parable, those employees who make big profits are amply rewarded by their bosses.
Sr. Dorothy’s attempts to preserve the small possessions of the poor would be like the steward who would not go along with the system and who buried his talent. The rich exploit the poor. Who will stop their greed and be disciples like Sr. Dorothy and others, who experience what our economic systems do to the powerless and refuse to go along with the corrupt systems.
The parables are open to many approaches, so let’s try another on today’s parable. It is the third of four about the implications of the unexpected return of someone in authority. Immediately preceding today’s parable is the one of the five wise and five foolish bridesmaids. The bridegroom returns and the foolish ones are not admitted to the festivities because they are not properly prepared. In today’s parable, like the previous ones, an accounting is required by the returning master.
The story doesn’t focus on the first two servants. They are indistinct and receive identical praise and given similar rewards. The real story picks up when the master and third servant have their exchange. It focuses on the relationship between the two. The master seems to have distributed his money according to how he perceived the stewards’ abilities. The third servant is challenged by the master. If he really thought the master was harsh, "… harvesting where you do not plant," why didn’t he invest what he was given to gain some interest? His actions are driven by fear and his fears lead to his failure.
When the Lord comes with judgment do we fear that we will be thrown out into the darkness? Are we playing it cautious in our service to the Lord? Do we fear failure and do not take the chances our discipleship requires? It seems the parable encourages bold, even risky action.
I’m reminded of a lower middle-class family whose finances are always tight. Still, they decided to tithe and each month the family sat together to decide which charity or needy cause to donate to. Does that make common sense, our rational, practical minds might ask? Of course it doesn’t. But the parable resists overly cautious actions and invites us to risk and trust when we are doing the Master’s "business." We trust that when he returns he will invite us to enter into his joy.
We are grateful for our faith, it has seen us through very difficult times; but the parable urges us not to get too cozy. Faith isn’t so much about believing in Jesus, as in following. Faith isn’t meant to provide intellectual answers about God and Jesus that we assent to. Instead faith can urge us to leave our personal comfort zones and venture into a more risky world where we are asked to use our faith. Risk-taking faith would urge us to invest in situations that may be beyond our usual horizon, but urgently need our presence and action.
Advent is coming in a couple of weeks, but from these eschatological parables we have been hearing in recent weeks it seems that Advent has already begun. We can already hear the Baptist warming up his vocal cords preparing to cry out in the desert, "Prepare the way of the Lord."
Matthew is warming us up for Advent too. The parable has laid out responses disciples can make while we wait for the Lord. We have been amply gifted and trusted with responsibility by our Master. Along with the gifts comes freedom to do whatever we are best at. While the first two stewards are given responsibility, there is nothing in their responses that suggest oppressive behavior and fearful anticipation of the returning master. Instead, there is a tone of excitement and satisfaction over their course of action and its fruits.
Their service has yielded abundant riches and their labors are rewarded beyond normal expectation. "For to everyone who has, more will be given…." Like what? – we ask. We hear the answer to to that question in the master’s response, "Come, share your masters joy."