Chúa Nhật 31B Thường niên
Ngày 19.10.2003 vừa qua, Mẹ Têrêxa thành Calcutta (An độ) được Đức Thánh Cha Gioan Phaolo II tôn phong lên hàng Chân Phước. Sự kiện lịch sử này đem lại Niềm Vui lớn lao cho mọi người công giáo khắp năm châu và mang nhiều ý nghĩa đặc biệt vì hơn ai hết, Mẹ Têrêxa đáng được tôn vinh là “mẫu mực” của đời sống Kitô giáo: Mẹ Têrêxa đã yêu mến Thiên Chúa hết lòng, hết linh hồn, hết trí khôn và hết sức của Mẹ. Đồng thời Mẹ Têrêxa cũng đã yêu thương tha nhân như chính mình, đúng như Lời Chúa trong Sách đệ nhị luật và trong sách Phúc âm Máccô đã dạy chúng ta hôm nay.
I. LẮNG NGHE & TÌM HIỂU LỜI CHÚA
1.1 Bài đọc 1: Đnl 6,2-6: Là một đoạn Sách đệ nhị luật chép lại những lời truyền của lãnh tụ Môsê cho toàn dân Ítraen, dân riêng của Thiên Chúa: “Anh em cũng như con cháu anh em sẽ kính sợ Đức Chúa, Thiên Chúa của anh em, mọi ngày trong suốt cuộc đời, tuân giữ tất cả những chỉ thị và mệnh lệnh của Người mà tôi truyền cho anh em, và anh em sẽ được sống lâu.
“Hỡi Ítraen, hãy nghe và lo đem những điều ấy ra thực hành: như vậy anh em sẽ được hạnh phúc và trở nên đông đảo, trong miền đất tràn trề sữa và mật, như Đức Chúa, Thiên Chúa của cha ông anh em, đã phán với anh em. Nghe đây hỡi Ítraen! Đức Chúa Thiên Chúa chúng ta, là Đức Chúa duy nhất. Hãy yêu mến Đức Chúa, Thiên Chúa của anh em, hết lòng hết dạ, hết sức anh em. Những lời này tôi truyền cho anh em hôm nay anh em phải ghi lòng tạc dạ”
Chúng ta nên ghi nhận điều này: theo quan niệm của tác giả Sách đệ nhị luật thì yêu mến Thiên Chúa là điều kiện để dân Ítraen sống lâu, sống hạnh phúc và phát triển thành một dân tộc đông đảo và hùng mạnh.
1.2 Bài đọc 2: Dt 7,23-28: Là những lời của Thánh Phaolô nói tiếp về Đức Giêsu Kitô là Thượng Tế. Thượng Tế Giêsu Kitô “hằng sống muôn đời nên phẩm vị tư tế của Người tồn tại mãi mãi. Do đó Người có thể đem ơn cứu độ vĩnh viễn cho những ai nhờ Người mà tiến lại gần Thiên Chúa. Thật vậy Người hằng sống để chuyền cầu cho họ”
Thánh Phaolô viết tiếp: “Đó chính là vị Thượng Tế mà chúng ta cần đến: một vị Thượng Tế thánh thiện, vẹn toàn, vô tội, tách biệt khỏi đám tội nhân và được nâng cao vượt các tầng trời. Đức Giêsu không như các vị thượng tế khác: mỗi ngày họ phải dâng lễ tế hy sinh, trước là để đền tội của mình, sau là để đền thay cho dân; phần Người, Người đã dâng chính mình và chỉ dâng một lần là đủ".
Khẳng định của Thánh Phaolô không thể hiểu cách khác được: Chỉ một mình Đức Giêsu Kitô là Thượng Tế vô tội, vẹn toàn, không cần phải làm chi để đền tội của mình (vì Người có tội gì đâu mà phải đền!). Nhưng Người đã tự nguyện dâng hiến cả cuộc đời, để đền tội thay cho nhân loại.
1.3 Bài Tin Mừng: Mc 12,28b-34: Là tường thuật của Máccô về cuộc trao đổi hay đối thoại thân tình và cởi mở giữa Đức Giêsu và một kinh sư, về một chủ đề thần học rất quan trọng của Do Thái giáo và cũng là của Kitô giáo. Vấn đề được vị kinh sư đặt ra là “trong mọi điều răn của Đạo Chúa, điều răn nào đứng hàng đầu?” tức điều răn nào quan trọng nhất? Đức Giêsu trình bày quan điểm của Người một cách hết sức rõ ràng, minh bạch: “Điều răn đứng hàng đầu là: Nghe đây hỡi Ítraen, Đức Chúa, Thiên Chúa của ngươi, là Đức Chúa duy nhất. Người phải yêu mến Đức Chúa của ngươi hết lòng, hết linh hồn, hết trí khôn và hết sức lực ngươi. Điều răn thứ hai là: ngươi phải yêu mến người thân cận như chính mình. Chẳng có điều răn nào khác quan trọng hơn các điều răn đó” Nói vắn gọn: mến Chúa yêu người là điều răn quan trọng nhất của Đạo Kitô. Mến Chúa là điều răn quan trọng nhất thì rõ rồi, không có gì phải bàn cãi. Nhưng mến Chúa hết lòng, hết trí khôn và hết sức lực thì không phải là ai cũng thực hiện được. Còn yêu người là điều răn quan trọng ngang bằng với điều răn mến Chúa thì quả là mới mẻ và là nét riêng của Đức Kitô. Vì thế mà sau này Đức Giêsu mới gọi đó là điều răn mới, điều răn riêng của Người: “Thầy ban cho anh em một điều răn mới là anh em hãy yêu thương nhau như Thầy đã yêu thương anh em. Ở điểm này, mọi người sẽ nhận biết anh em là môn đệ của Thầy: là anh em có lòng yêu thương nhau” (Ga 14,34-35).
II. ĐÓN NHẬN & SỐNG SỨ ĐIỆP LỜI CHÚA
2.1 Điều cốt yếu nhất của Kitô giáo là yêu mến Thiên Chúa hết lòng, hết linh hồn, hết trí khôn và hết sức lực. Điều cốt yếu tương tự là yêu tha nhân như chính mình
Nếu chỉ đọc lướt qua lời Thánh Kinh, chúng ta không nhận thấy sức nặng của điều răn mến Chúa và yêu người. Phải đọc chậm rãi và tập trung, chúng ta mới thấy hết sức nặng ấy: “Điều răn đứng hàng đầu là: Người phải yêu mến Đức Chúa của ngươi - là Đức Chúa duy nhất - hết lòng, hết linh hồn, hết trí khôn và hết sức lực ngươi. Điều răn thứ hai là: ngươi phải yêu mến người thân cận như chính mình. Chẳng có điều răn nào khác quan trọng hơn các điều răn đo” Yêu Chúa chừng mực nào đó và yêu tha nhân sơ sơ thì chắc mọi Kitô hữu đã thực hiện được. Nhưng yêu Chúa hết lòng, hết linh hồn, hết trí khôn và hết sức lực thì nhiều người trong chúng ta chắc chắn chưa thực hiện được. Cũng thế yêu tha nhân như chính mình thì ít có ai dám chắc là mình đã yêu người khác như yêu chính bản thân mình. Thế có nghĩa là chúng ta còn ở rất xa so với đòi hỏi của Đức Chúa, Thiên Chúa của chúng ta! Để dễ dàng kiểm chứng chính mình, chúng ta thử đặt câu hỏi: “Tôi đã làm gì mà dám cho rằng mình đã yêu mến Thiên Chúa hết lòng, hết linh hồn, hết trí khôn và hết sức lực? - Tôi đã làm gì mà dám nghĩ rằng mình đã yêu tha nhân như chính mình?” Tôi đã dành bao nhiêu tài năng, tiền của, thời gian cho Thiên Chúa và cho tha nhân?
2.2 Vì sao phải mến Chúa hết lòng, hết linh hồn, hết trí khôn, hết sức lực và yêu người như chính mình?
Trong bối cảnh các dân tộc vùng Cận Đông thời Cựu Ước thờ nhiều thần (đa thần) khác nhau, như các dân tộc ít người Miền Tây Nguyên hay Miền Bắc của chúng ta, mà Ítraen luôn trung tín với một Vị thần duy nhất là Giavê Thiên Chúa thì cũng là một hiện tượng lạ thường. Nếu đọc Thánh Kinh Cựu Ược chúng ta có cảm tưởng là Giavê Thiên Chúa luôn ra sức bảo vệ cho Ítraen tránh khỏi sự lây nhiễm thứ tôn giáo đa thần của các dân ngoại chung quanh. Đó cũng chính là nội dung của Giao Ước cũ: “Thiên Chúa là Chúa của Ítraen và Ítraen là dân riêng của Thiên Chúa” Vì thế, dân Ítraen không được thờ một chúa, một thần nào khác ngoài Đức Chúa của mình. Nếu trên cõi trần này chỉ có một Chúa duy nhất, thì mọi sự đều ở trong tay Người, đều ở dưới quyền Người, đều tùy thuộc vào Người. Chính vì thế mà Người có quyền được loài người yêu mến hết lòng, hết linh hồn, hết trí khôn và hết sức lực.
Nhưng Thiên Chúa của Ítraen và của Kitô giáo chẳng những là Chúa của hết mọi người, mà Người còn là Đấng Tạo dựng nên hết mọi người theo hình ảnh Người, giống như Người (xem Sách Sáng Thế, chương I) và là Cha của hết mọi người, vì thế mà mọi người là đồng loại, là anh em chị em của nhau, trong đại gia đình của Thiên Chúa. Chính vì thế mà điều răn “yêu người như chính bản thân” có giá trị ngang bằng với điều răn “yêu Chúa hết lòng, hết linh hồn, hết trí khôn và hết sức lực.”
2.3 Cách thể hiện lòng mến Chúa và yêu người của Kitô hữu ngày nay.
Ngày nay người tín hữu thể hiện lòng “yêu Chúa hết lòng, hết linh hồn, hết trí khôn và hết sức lực” không chỉ ở trong thánh đường và trong những giờ phút cầu nguyện mà còn thể hiện lòng mến Chúa ấy trong việc dùng hết trí khôn và tài năng của mình cũng như tài nguyên và thời cơ mà xã hội đem đến, để làm vinh danh Thiên Chúa.
Ngày nay người tín hữu thể hiện lòng “yêu thương tha nhân như chính mình” không chỉ bằng cách chia sẻ của cải, thời gian cho họ mà còn bằng cách cùng với người nghèo đấu tranh chống đói nghèo, áp bức, bất công xã hội, dưới bất cứ hình thức nào, xuất phát từ bất cứ nguồn gốc nào. Nếu chúng ta muốn có những tiêu chuẩn cụ thể, thì chúng ta hãy đọc đi đọc lại Kinh “Thương người có mười bốn mối, thương xác bẩy mối, thương linh hồn bẩy mối” mà tổ tiên đã truyền lại cho chúng ta. Nếu chúng ta muốn hiện đại hóa (up-date) các tiêu chuẩn ấy thì chúng ta hãy giúp tha nhân thăng tiến về một trong sáu hay cả sáu chiều kích của cuộc sống con người: (1) kinh tế, (2) xã hội, (3) chính trị, (4) văn hóa, (5) môi sinh và (6) tâm linh là chúng ta thể hiện lòng yêu người như yêu chính mình.
Cách riêng ngày hôm nay và trong tháng 11 này chúng ta hãy thể hiện lòng yêu người đối với những người đã khuất là tổ tiên ông bà cha mẹ va người thân, là ân nhân của chúng ta. Chúng ta cũng không quên thể hiện lòng yêu người đối với những người đã khuất bị lãng quên, vì không có ai nhớ đến họ.
III. CẦU NGUYỆN
Lạy Chúa Giêsu Kitô, chúng con cám ơn Chúa đã nhắc nhở chúng con điều cốt lõi của ĐẠO Chúa là luật Mến Chúa yêu người. Sinh ra trong trần gian với thân phận một con người, Chúa đã thực hành luật ấy một cách tuyệt hảo. Xin Chúa giúp chúng con biết sống giống như Chúa đã sống, biết yêu giống như Chúa đã yêu. Amen.
Ngày 19.10.2003 vừa qua, Mẹ Têrêxa thành Calcutta (An độ) được Đức Thánh Cha Gioan Phaolo II tôn phong lên hàng Chân Phước. Sự kiện lịch sử này đem lại Niềm Vui lớn lao cho mọi người công giáo khắp năm châu và mang nhiều ý nghĩa đặc biệt vì hơn ai hết, Mẹ Têrêxa đáng được tôn vinh là “mẫu mực” của đời sống Kitô giáo: Mẹ Têrêxa đã yêu mến Thiên Chúa hết lòng, hết linh hồn, hết trí khôn và hết sức của Mẹ. Đồng thời Mẹ Têrêxa cũng đã yêu thương tha nhân như chính mình, đúng như Lời Chúa trong Sách đệ nhị luật và trong sách Phúc âm Máccô đã dạy chúng ta hôm nay.
I. LẮNG NGHE & TÌM HIỂU LỜI CHÚA
1.1 Bài đọc 1: Đnl 6,2-6: Là một đoạn Sách đệ nhị luật chép lại những lời truyền của lãnh tụ Môsê cho toàn dân Ítraen, dân riêng của Thiên Chúa: “Anh em cũng như con cháu anh em sẽ kính sợ Đức Chúa, Thiên Chúa của anh em, mọi ngày trong suốt cuộc đời, tuân giữ tất cả những chỉ thị và mệnh lệnh của Người mà tôi truyền cho anh em, và anh em sẽ được sống lâu.
“Hỡi Ítraen, hãy nghe và lo đem những điều ấy ra thực hành: như vậy anh em sẽ được hạnh phúc và trở nên đông đảo, trong miền đất tràn trề sữa và mật, như Đức Chúa, Thiên Chúa của cha ông anh em, đã phán với anh em. Nghe đây hỡi Ítraen! Đức Chúa Thiên Chúa chúng ta, là Đức Chúa duy nhất. Hãy yêu mến Đức Chúa, Thiên Chúa của anh em, hết lòng hết dạ, hết sức anh em. Những lời này tôi truyền cho anh em hôm nay anh em phải ghi lòng tạc dạ”
Chúng ta nên ghi nhận điều này: theo quan niệm của tác giả Sách đệ nhị luật thì yêu mến Thiên Chúa là điều kiện để dân Ítraen sống lâu, sống hạnh phúc và phát triển thành một dân tộc đông đảo và hùng mạnh.
1.2 Bài đọc 2: Dt 7,23-28: Là những lời của Thánh Phaolô nói tiếp về Đức Giêsu Kitô là Thượng Tế. Thượng Tế Giêsu Kitô “hằng sống muôn đời nên phẩm vị tư tế của Người tồn tại mãi mãi. Do đó Người có thể đem ơn cứu độ vĩnh viễn cho những ai nhờ Người mà tiến lại gần Thiên Chúa. Thật vậy Người hằng sống để chuyền cầu cho họ”
Thánh Phaolô viết tiếp: “Đó chính là vị Thượng Tế mà chúng ta cần đến: một vị Thượng Tế thánh thiện, vẹn toàn, vô tội, tách biệt khỏi đám tội nhân và được nâng cao vượt các tầng trời. Đức Giêsu không như các vị thượng tế khác: mỗi ngày họ phải dâng lễ tế hy sinh, trước là để đền tội của mình, sau là để đền thay cho dân; phần Người, Người đã dâng chính mình và chỉ dâng một lần là đủ".
Khẳng định của Thánh Phaolô không thể hiểu cách khác được: Chỉ một mình Đức Giêsu Kitô là Thượng Tế vô tội, vẹn toàn, không cần phải làm chi để đền tội của mình (vì Người có tội gì đâu mà phải đền!). Nhưng Người đã tự nguyện dâng hiến cả cuộc đời, để đền tội thay cho nhân loại.
1.3 Bài Tin Mừng: Mc 12,28b-34: Là tường thuật của Máccô về cuộc trao đổi hay đối thoại thân tình và cởi mở giữa Đức Giêsu và một kinh sư, về một chủ đề thần học rất quan trọng của Do Thái giáo và cũng là của Kitô giáo. Vấn đề được vị kinh sư đặt ra là “trong mọi điều răn của Đạo Chúa, điều răn nào đứng hàng đầu?” tức điều răn nào quan trọng nhất? Đức Giêsu trình bày quan điểm của Người một cách hết sức rõ ràng, minh bạch: “Điều răn đứng hàng đầu là: Nghe đây hỡi Ítraen, Đức Chúa, Thiên Chúa của ngươi, là Đức Chúa duy nhất. Người phải yêu mến Đức Chúa của ngươi hết lòng, hết linh hồn, hết trí khôn và hết sức lực ngươi. Điều răn thứ hai là: ngươi phải yêu mến người thân cận như chính mình. Chẳng có điều răn nào khác quan trọng hơn các điều răn đó” Nói vắn gọn: mến Chúa yêu người là điều răn quan trọng nhất của Đạo Kitô. Mến Chúa là điều răn quan trọng nhất thì rõ rồi, không có gì phải bàn cãi. Nhưng mến Chúa hết lòng, hết trí khôn và hết sức lực thì không phải là ai cũng thực hiện được. Còn yêu người là điều răn quan trọng ngang bằng với điều răn mến Chúa thì quả là mới mẻ và là nét riêng của Đức Kitô. Vì thế mà sau này Đức Giêsu mới gọi đó là điều răn mới, điều răn riêng của Người: “Thầy ban cho anh em một điều răn mới là anh em hãy yêu thương nhau như Thầy đã yêu thương anh em. Ở điểm này, mọi người sẽ nhận biết anh em là môn đệ của Thầy: là anh em có lòng yêu thương nhau” (Ga 14,34-35).
II. ĐÓN NHẬN & SỐNG SỨ ĐIỆP LỜI CHÚA
2.1 Điều cốt yếu nhất của Kitô giáo là yêu mến Thiên Chúa hết lòng, hết linh hồn, hết trí khôn và hết sức lực. Điều cốt yếu tương tự là yêu tha nhân như chính mình
Nếu chỉ đọc lướt qua lời Thánh Kinh, chúng ta không nhận thấy sức nặng của điều răn mến Chúa và yêu người. Phải đọc chậm rãi và tập trung, chúng ta mới thấy hết sức nặng ấy: “Điều răn đứng hàng đầu là: Người phải yêu mến Đức Chúa của ngươi - là Đức Chúa duy nhất - hết lòng, hết linh hồn, hết trí khôn và hết sức lực ngươi. Điều răn thứ hai là: ngươi phải yêu mến người thân cận như chính mình. Chẳng có điều răn nào khác quan trọng hơn các điều răn đo” Yêu Chúa chừng mực nào đó và yêu tha nhân sơ sơ thì chắc mọi Kitô hữu đã thực hiện được. Nhưng yêu Chúa hết lòng, hết linh hồn, hết trí khôn và hết sức lực thì nhiều người trong chúng ta chắc chắn chưa thực hiện được. Cũng thế yêu tha nhân như chính mình thì ít có ai dám chắc là mình đã yêu người khác như yêu chính bản thân mình. Thế có nghĩa là chúng ta còn ở rất xa so với đòi hỏi của Đức Chúa, Thiên Chúa của chúng ta! Để dễ dàng kiểm chứng chính mình, chúng ta thử đặt câu hỏi: “Tôi đã làm gì mà dám cho rằng mình đã yêu mến Thiên Chúa hết lòng, hết linh hồn, hết trí khôn và hết sức lực? - Tôi đã làm gì mà dám nghĩ rằng mình đã yêu tha nhân như chính mình?” Tôi đã dành bao nhiêu tài năng, tiền của, thời gian cho Thiên Chúa và cho tha nhân?
2.2 Vì sao phải mến Chúa hết lòng, hết linh hồn, hết trí khôn, hết sức lực và yêu người như chính mình?
Trong bối cảnh các dân tộc vùng Cận Đông thời Cựu Ước thờ nhiều thần (đa thần) khác nhau, như các dân tộc ít người Miền Tây Nguyên hay Miền Bắc của chúng ta, mà Ítraen luôn trung tín với một Vị thần duy nhất là Giavê Thiên Chúa thì cũng là một hiện tượng lạ thường. Nếu đọc Thánh Kinh Cựu Ược chúng ta có cảm tưởng là Giavê Thiên Chúa luôn ra sức bảo vệ cho Ítraen tránh khỏi sự lây nhiễm thứ tôn giáo đa thần của các dân ngoại chung quanh. Đó cũng chính là nội dung của Giao Ước cũ: “Thiên Chúa là Chúa của Ítraen và Ítraen là dân riêng của Thiên Chúa” Vì thế, dân Ítraen không được thờ một chúa, một thần nào khác ngoài Đức Chúa của mình. Nếu trên cõi trần này chỉ có một Chúa duy nhất, thì mọi sự đều ở trong tay Người, đều ở dưới quyền Người, đều tùy thuộc vào Người. Chính vì thế mà Người có quyền được loài người yêu mến hết lòng, hết linh hồn, hết trí khôn và hết sức lực.
Nhưng Thiên Chúa của Ítraen và của Kitô giáo chẳng những là Chúa của hết mọi người, mà Người còn là Đấng Tạo dựng nên hết mọi người theo hình ảnh Người, giống như Người (xem Sách Sáng Thế, chương I) và là Cha của hết mọi người, vì thế mà mọi người là đồng loại, là anh em chị em của nhau, trong đại gia đình của Thiên Chúa. Chính vì thế mà điều răn “yêu người như chính bản thân” có giá trị ngang bằng với điều răn “yêu Chúa hết lòng, hết linh hồn, hết trí khôn và hết sức lực.”
2.3 Cách thể hiện lòng mến Chúa và yêu người của Kitô hữu ngày nay.
Ngày nay người tín hữu thể hiện lòng “yêu Chúa hết lòng, hết linh hồn, hết trí khôn và hết sức lực” không chỉ ở trong thánh đường và trong những giờ phút cầu nguyện mà còn thể hiện lòng mến Chúa ấy trong việc dùng hết trí khôn và tài năng của mình cũng như tài nguyên và thời cơ mà xã hội đem đến, để làm vinh danh Thiên Chúa.
Ngày nay người tín hữu thể hiện lòng “yêu thương tha nhân như chính mình” không chỉ bằng cách chia sẻ của cải, thời gian cho họ mà còn bằng cách cùng với người nghèo đấu tranh chống đói nghèo, áp bức, bất công xã hội, dưới bất cứ hình thức nào, xuất phát từ bất cứ nguồn gốc nào. Nếu chúng ta muốn có những tiêu chuẩn cụ thể, thì chúng ta hãy đọc đi đọc lại Kinh “Thương người có mười bốn mối, thương xác bẩy mối, thương linh hồn bẩy mối” mà tổ tiên đã truyền lại cho chúng ta. Nếu chúng ta muốn hiện đại hóa (up-date) các tiêu chuẩn ấy thì chúng ta hãy giúp tha nhân thăng tiến về một trong sáu hay cả sáu chiều kích của cuộc sống con người: (1) kinh tế, (2) xã hội, (3) chính trị, (4) văn hóa, (5) môi sinh và (6) tâm linh là chúng ta thể hiện lòng yêu người như yêu chính mình.
Cách riêng ngày hôm nay và trong tháng 11 này chúng ta hãy thể hiện lòng yêu người đối với những người đã khuất là tổ tiên ông bà cha mẹ va người thân, là ân nhân của chúng ta. Chúng ta cũng không quên thể hiện lòng yêu người đối với những người đã khuất bị lãng quên, vì không có ai nhớ đến họ.
III. CẦU NGUYỆN
Lạy Chúa Giêsu Kitô, chúng con cám ơn Chúa đã nhắc nhở chúng con điều cốt lõi của ĐẠO Chúa là luật Mến Chúa yêu người. Sinh ra trong trần gian với thân phận một con người, Chúa đã thực hành luật ấy một cách tuyệt hảo. Xin Chúa giúp chúng con biết sống giống như Chúa đã sống, biết yêu giống như Chúa đã yêu. Amen.