Chúa Nhật 28 Thường niên B
Khi còn bé, cái thú nhất của tôi là được bà nhờ xỏ chỉ cho bà mỗi khi bà may vá. Vì tuổi già, mắt kém nên bà không thể hoặc khó lòng xỏ những sợi chỉ qua chiếc lỗ kim nhỏ xíu. Mỗi lần như thế, tôi phải lấy lưỡi liếm, vê tròn và nhọn đầu sợi chỉ rồi mới cẩn thận xỏ qua lỗ kim. Và phần thưởng mà bà dành cho tôi là lời khen: “Thằng này khéo tay và mắt sáng thật”. Nay thì mắt đã không còn sáng như xưa. 2 lần giải phẫu võng mạc, 1 lần thay võng mô, 2 lần tẩy mộng mắt. Tất cả gồm 5 lần giải phẫu mắt. Tuy vậy, tôi vẫn còn nhìn được lỗ kim, và do đó, đoan chắc rằng không thể nào một con lạc đà lại có thể lọt qua được lỗi kim. Đây cũng là một nhận xét phù hợp với lý luận và tri thức của con người. Tóm lại, sự hiểu biết thông thường không cho phép tôi tin rằng một con lạc đà lại có thể chui lọt qua lỗ kim.
Nhưng điều mà trí khôn con người và khả năng con người không chấp nhận ấy lại vẫn còn là một so sánh có thể dùng để dẫn đến một kết luận khác còn khó hiểu và khó chấp nhận hơn: “Lạc đà chui qua lỗ kim, còn dễ hơn người giầu có vào Thiên Đàng” (Mc 10: 25).
Chúa có bất công và kỳ thị người giầu không! Như vậy, trên Thiên Đàng chỉ toàn những người nghèo khó, khố rách, áo ôm sao?! Người giầu nếu không ở trên Thiên Đàng thì ở đâu? Thế nhưng nếu đọc kỹ Phúc Âm ta sẽ thấy rằng Chúa chỉ hứa nước trời cho những người nghèo: “Phúc cho những ai có tâm hồn nghèo vì Nước Trời thuộc về những người ấy” (Mt 5:3). Vậy thế nào là “tâm hồn nghèo”, hay cái nghèo theo Phúc Âm. Người nghèo tiền của, nghèo danh vọng, nghèo sức khỏe, nghèo tài năng, không phải là những người nghèo thật sao?
Chúa Giêsu khi dùng từ ngữ giầu có, hiển nhiên Ngài nhấn mạnh đến của cải vật chất, tài nguyên, và tiền bạc như trường hợp người thanh niên mà Máccô đã ghi: “Nhưng người ấy nghe những lời đó, thì sụ nét mặt và buồn rầu bỏ đi, vì anh ta có nhiều của cải” (Mc 10: 22). Nhưng khi Ngài dùng đến chữ nghèo, không những Ngài nói đến sự túng thiếu vật chất, mà đặc biệt Ngài còn có ý đề cao tinh thần nghèo. Vì chỉ có tinh thần nghèo mới làm nên giá trị của cái nghèo Phúc Âm. Nghèo mà có thể mua được Nước Trời. Cái nghèo làm nên sự khác biệt giữa những người tham lam, chôn bám vào vật chất, và những người thanh thoát vượt trên những ràng buộc của vật chất.
Thật vậy, tuy Chúa hứa Nước Trời cho những người nghèo, nhưng chắc chắn không phải ai nghèo cũng được vào Thiên Đàng. Rất nhiều người nghèo một cách miễn cưỡng. Nghèo mà ham. Nghèo mà vẫn còn đi Las Vegas. Nghèo mà vẫn còn hy vọng vào vé số Lotto. Nghèo mà vẫn còn đi cầy hai job, làm ngày không đủ, tranh thủ làm đêm, làm quên Chúa Nhật. Nghèo mà thấy ngứa mắt khi nhìn người khác lái chiếc xe mới mua ở dealer về. Nghèo mà thấy khó chịu với người bạn mới mua căn nhà 5 phòng ngủ, 2 lầu. Những người như thế sao gọi là nghèo?! Đúng ra, họ là những người rất giầu có và sung túc. Một sự giầu có của lòng ham muốn và ước muốn vật chất. Đối với họ, nếu hoàn cảnh đưa đẩy bắt họ phải chịu cảnh nghèo, thì chỉ là chuyện xui xẻo, bất đắc dĩ. Cái nghèo bị bắt buộc. Đó là cái nghèo của một người nọ, anh có một cái giường mà anh cho là quý. Anh không dùng nó nhưng cất kỷ vào một góc của garage, bạn bè thấy vậy đã đề nghị, nếu không dùng hoặc không cần đến, anh nên cho những người nghèo khổ, bệnh tật đang cần đến cái giường hơn là để một xó, choán chỗ, và hư hao theo thời gian. Nhưng anh đã từ chối mặc dù anh biết là anh sẽ chẳng bao giờ cần đến nó.
Thực tế cũng đã chứng minh là nhiều người nghèo mà lòng đầy tham lam vô độ. Những giấc mơ giầu sang đã làm nhiều người tan gia, bại sản, mất đi luôn những gì họ có tối thiểu. Họ là những con nợ vì cờ bạc. Những người nghèo mạt rệp. Nghèo đến nỗi phải bán luôn chiếc xe, chiếc đồng hồ đeo tay, hoặc cầm cố căn nhà của mình để mong làm giầu trên chiếu bạc. Con số những người nghèo kiểu này không phải là ít. Cũng có những người nghèo trí tuệ, nghèo kiến thức. Tiếc là trong nhiều và rất nhiều trường hợp họ không nhận mình kém và cần được học hỏi, được nâng đỡ. Ngược lại, họ là những người rất ưa khoác lác, khoe khoang, chuyên lo phê bình, chỉ trích, hoặc bắt bẻ người này người khác. Một hình thức nghèo khác là nghèo quyền lực. Những cuộc chiến đó đây, những cảnh tranh dành ngôi thứ mà ta gọi là trò chơi chính trị đang hằng ngày diễn ra trước mắt mọi người. Sự tham lam quyền lực này là căn nguyên đưa đến những cuộc chiến đẫm máu, đưa đến cái chết của hàng triệu sinh linh. Và sau cùng, nghèo đói dục vọng và đam mê. Hậu quả cái nghèo này là gia đình tan vỡ, hạnh phúc hôn nhân tan vỡ, luân lý và đạo đức suy đồi.
Tận cùng của những nghèo đói ấy là thái độ con người không bằng lòng với chính mình. Không khiêm nhường nhận giới hạn và sống với chính mình. Hình ảnh cuộc chiến giữa Satan và con người. Giữa cuộc sống bình thản, hạnh phúc và những sục sôi, tham lam của vườn Địa Đàng ngày xưa vẫn luôn luôn tái diễn. Người ta vẫn như Evà hôm xưa muốn biết lành và biết dữ. Muốn bằng Thiên Chúa. Muốn vượt quá giới hạn của mình. Tinh thần nghèo của Phúc Âm, do đó, là một thái độ dứt khoát và loại bỏ mọi hình thức nô lệ, và làm tôi tiền bạc, giầu sang, hoặc danh giá, là những thứ được ban cho từ bàn tay Thiên Chúa, nhưng con người lại cứ tưởng do tài năng, do khôn ngoan, và sức lực mình mà có. Tất cả những thứ đó, Thiên Chúa muốn con người đặt dưới chân Ngài, trong bàn tay quan phòng Ngài, để không vướng bận nào có thể làm cản bước chân họ trong hành trình đi về nhà Cha. Đó là sống tinh thần nghèo Phúc Âm.
Tóm lại, cốt lõi của chữ nghèo và đời sống nghèo theo tinh thần Phúc Âm, không hẳn là sự đói khổ, túng thiếu, và chật vật về kinh tế và vật chất. Chúa Giêsu đã dậy con người cầu xin “hằng ngày dùng đủ” trong Kinh Lậy Cha, điều này chứng tỏ Cha trên trời luôn quan tâm, lo lắng và không muốn con cái mình phải nghèo đói, túng thiếu; nhưng nó cũng nói lên rõ ràng ý Ngài là không muốn con người quá lệ thuộc hoặc chôn bám vào những của cải vật chất.
Nghèo tâm linh hay tinh thần nghèo, còn là thái độ sống bằng lòng với chính mình, khiêm tốn, đơn sơ, và hạnh phúc với những gì mình đang có.
Một người ý thức như vậy, chấp nhận như vậy, và sống như vậy là một người hạnh phúc, một người có tinh thần nghèo khó Phúc Âm. Người ấy không những bằng an, vui sống với chính mình, mà hơn thế nữa còn chiếm hữu được Nước Trời, bởi vì họ luôn có Thiên Chúa ở trong tâm hồn, và trong cuộc sống của họ. Mà đã có Chúa là có Thiên Đàng. Họ không cần phải đợi đến đời sau, hoặc vất vả tìm kiếm lối vào Thiên Đàng. Không cần phải tìm cách chui qua lỗ kim như con lạc đà để vào Thiên Đàng. Vì Thiên Đàng ở đây, ngay trong tâm hồn họ: “Hởi các con, những kẻ cậy dựa vào tiền bạc, thật khó mà vào nước Chúa biết bao. Con lạc đà chui qua lỗ kim còn dễ hơn hơn người giầu có vào Thiên Đàng” (Mc 10:25).
Trích dongcong.net
Khi còn bé, cái thú nhất của tôi là được bà nhờ xỏ chỉ cho bà mỗi khi bà may vá. Vì tuổi già, mắt kém nên bà không thể hoặc khó lòng xỏ những sợi chỉ qua chiếc lỗ kim nhỏ xíu. Mỗi lần như thế, tôi phải lấy lưỡi liếm, vê tròn và nhọn đầu sợi chỉ rồi mới cẩn thận xỏ qua lỗ kim. Và phần thưởng mà bà dành cho tôi là lời khen: “Thằng này khéo tay và mắt sáng thật”. Nay thì mắt đã không còn sáng như xưa. 2 lần giải phẫu võng mạc, 1 lần thay võng mô, 2 lần tẩy mộng mắt. Tất cả gồm 5 lần giải phẫu mắt. Tuy vậy, tôi vẫn còn nhìn được lỗ kim, và do đó, đoan chắc rằng không thể nào một con lạc đà lại có thể lọt qua được lỗi kim. Đây cũng là một nhận xét phù hợp với lý luận và tri thức của con người. Tóm lại, sự hiểu biết thông thường không cho phép tôi tin rằng một con lạc đà lại có thể chui lọt qua lỗ kim.
Nhưng điều mà trí khôn con người và khả năng con người không chấp nhận ấy lại vẫn còn là một so sánh có thể dùng để dẫn đến một kết luận khác còn khó hiểu và khó chấp nhận hơn: “Lạc đà chui qua lỗ kim, còn dễ hơn người giầu có vào Thiên Đàng” (Mc 10: 25).
Chúa có bất công và kỳ thị người giầu không! Như vậy, trên Thiên Đàng chỉ toàn những người nghèo khó, khố rách, áo ôm sao?! Người giầu nếu không ở trên Thiên Đàng thì ở đâu? Thế nhưng nếu đọc kỹ Phúc Âm ta sẽ thấy rằng Chúa chỉ hứa nước trời cho những người nghèo: “Phúc cho những ai có tâm hồn nghèo vì Nước Trời thuộc về những người ấy” (Mt 5:3). Vậy thế nào là “tâm hồn nghèo”, hay cái nghèo theo Phúc Âm. Người nghèo tiền của, nghèo danh vọng, nghèo sức khỏe, nghèo tài năng, không phải là những người nghèo thật sao?
Chúa Giêsu khi dùng từ ngữ giầu có, hiển nhiên Ngài nhấn mạnh đến của cải vật chất, tài nguyên, và tiền bạc như trường hợp người thanh niên mà Máccô đã ghi: “Nhưng người ấy nghe những lời đó, thì sụ nét mặt và buồn rầu bỏ đi, vì anh ta có nhiều của cải” (Mc 10: 22). Nhưng khi Ngài dùng đến chữ nghèo, không những Ngài nói đến sự túng thiếu vật chất, mà đặc biệt Ngài còn có ý đề cao tinh thần nghèo. Vì chỉ có tinh thần nghèo mới làm nên giá trị của cái nghèo Phúc Âm. Nghèo mà có thể mua được Nước Trời. Cái nghèo làm nên sự khác biệt giữa những người tham lam, chôn bám vào vật chất, và những người thanh thoát vượt trên những ràng buộc của vật chất.
Thật vậy, tuy Chúa hứa Nước Trời cho những người nghèo, nhưng chắc chắn không phải ai nghèo cũng được vào Thiên Đàng. Rất nhiều người nghèo một cách miễn cưỡng. Nghèo mà ham. Nghèo mà vẫn còn đi Las Vegas. Nghèo mà vẫn còn hy vọng vào vé số Lotto. Nghèo mà vẫn còn đi cầy hai job, làm ngày không đủ, tranh thủ làm đêm, làm quên Chúa Nhật. Nghèo mà thấy ngứa mắt khi nhìn người khác lái chiếc xe mới mua ở dealer về. Nghèo mà thấy khó chịu với người bạn mới mua căn nhà 5 phòng ngủ, 2 lầu. Những người như thế sao gọi là nghèo?! Đúng ra, họ là những người rất giầu có và sung túc. Một sự giầu có của lòng ham muốn và ước muốn vật chất. Đối với họ, nếu hoàn cảnh đưa đẩy bắt họ phải chịu cảnh nghèo, thì chỉ là chuyện xui xẻo, bất đắc dĩ. Cái nghèo bị bắt buộc. Đó là cái nghèo của một người nọ, anh có một cái giường mà anh cho là quý. Anh không dùng nó nhưng cất kỷ vào một góc của garage, bạn bè thấy vậy đã đề nghị, nếu không dùng hoặc không cần đến, anh nên cho những người nghèo khổ, bệnh tật đang cần đến cái giường hơn là để một xó, choán chỗ, và hư hao theo thời gian. Nhưng anh đã từ chối mặc dù anh biết là anh sẽ chẳng bao giờ cần đến nó.
Thực tế cũng đã chứng minh là nhiều người nghèo mà lòng đầy tham lam vô độ. Những giấc mơ giầu sang đã làm nhiều người tan gia, bại sản, mất đi luôn những gì họ có tối thiểu. Họ là những con nợ vì cờ bạc. Những người nghèo mạt rệp. Nghèo đến nỗi phải bán luôn chiếc xe, chiếc đồng hồ đeo tay, hoặc cầm cố căn nhà của mình để mong làm giầu trên chiếu bạc. Con số những người nghèo kiểu này không phải là ít. Cũng có những người nghèo trí tuệ, nghèo kiến thức. Tiếc là trong nhiều và rất nhiều trường hợp họ không nhận mình kém và cần được học hỏi, được nâng đỡ. Ngược lại, họ là những người rất ưa khoác lác, khoe khoang, chuyên lo phê bình, chỉ trích, hoặc bắt bẻ người này người khác. Một hình thức nghèo khác là nghèo quyền lực. Những cuộc chiến đó đây, những cảnh tranh dành ngôi thứ mà ta gọi là trò chơi chính trị đang hằng ngày diễn ra trước mắt mọi người. Sự tham lam quyền lực này là căn nguyên đưa đến những cuộc chiến đẫm máu, đưa đến cái chết của hàng triệu sinh linh. Và sau cùng, nghèo đói dục vọng và đam mê. Hậu quả cái nghèo này là gia đình tan vỡ, hạnh phúc hôn nhân tan vỡ, luân lý và đạo đức suy đồi.
Tận cùng của những nghèo đói ấy là thái độ con người không bằng lòng với chính mình. Không khiêm nhường nhận giới hạn và sống với chính mình. Hình ảnh cuộc chiến giữa Satan và con người. Giữa cuộc sống bình thản, hạnh phúc và những sục sôi, tham lam của vườn Địa Đàng ngày xưa vẫn luôn luôn tái diễn. Người ta vẫn như Evà hôm xưa muốn biết lành và biết dữ. Muốn bằng Thiên Chúa. Muốn vượt quá giới hạn của mình. Tinh thần nghèo của Phúc Âm, do đó, là một thái độ dứt khoát và loại bỏ mọi hình thức nô lệ, và làm tôi tiền bạc, giầu sang, hoặc danh giá, là những thứ được ban cho từ bàn tay Thiên Chúa, nhưng con người lại cứ tưởng do tài năng, do khôn ngoan, và sức lực mình mà có. Tất cả những thứ đó, Thiên Chúa muốn con người đặt dưới chân Ngài, trong bàn tay quan phòng Ngài, để không vướng bận nào có thể làm cản bước chân họ trong hành trình đi về nhà Cha. Đó là sống tinh thần nghèo Phúc Âm.
Tóm lại, cốt lõi của chữ nghèo và đời sống nghèo theo tinh thần Phúc Âm, không hẳn là sự đói khổ, túng thiếu, và chật vật về kinh tế và vật chất. Chúa Giêsu đã dậy con người cầu xin “hằng ngày dùng đủ” trong Kinh Lậy Cha, điều này chứng tỏ Cha trên trời luôn quan tâm, lo lắng và không muốn con cái mình phải nghèo đói, túng thiếu; nhưng nó cũng nói lên rõ ràng ý Ngài là không muốn con người quá lệ thuộc hoặc chôn bám vào những của cải vật chất.
Nghèo tâm linh hay tinh thần nghèo, còn là thái độ sống bằng lòng với chính mình, khiêm tốn, đơn sơ, và hạnh phúc với những gì mình đang có.
Một người ý thức như vậy, chấp nhận như vậy, và sống như vậy là một người hạnh phúc, một người có tinh thần nghèo khó Phúc Âm. Người ấy không những bằng an, vui sống với chính mình, mà hơn thế nữa còn chiếm hữu được Nước Trời, bởi vì họ luôn có Thiên Chúa ở trong tâm hồn, và trong cuộc sống của họ. Mà đã có Chúa là có Thiên Đàng. Họ không cần phải đợi đến đời sau, hoặc vất vả tìm kiếm lối vào Thiên Đàng. Không cần phải tìm cách chui qua lỗ kim như con lạc đà để vào Thiên Đàng. Vì Thiên Đàng ở đây, ngay trong tâm hồn họ: “Hởi các con, những kẻ cậy dựa vào tiền bạc, thật khó mà vào nước Chúa biết bao. Con lạc đà chui qua lỗ kim còn dễ hơn hơn người giầu có vào Thiên Đàng” (Mc 10:25).
Trích dongcong.net