Sáng thứ Bẩy, 7/7/2007, Tòa Thánh sẽ công bố Tông Thư được ban hành dưới dạng Tự Sắc của Đức Thánh Cha về việc cho phép sử dụng rộng rãi Thánh Lễ theo nghi thức Tridentinô.
Nhiều nhóm Do Thái Giáo đã bày tỏ quan ngại về những lời nguyện trong thánh lễ bằng tiếng La Tinh trong đó xin cho người Do Thái hoán cải và tin vào Chúa Giêsu Kitô.
Cũng có những khác biệt trong phản ứng của người Công Giáo trước diễn biến này.
Trong thực tế, việc cử hành thánh lễ bằng tiếng La Tinh còn gọi là theo phụng vụ Tridentinô trước Công Đồng Vaticanô II vẫn được phép nhưng phải có ý kiến của các Đức Giám Mục bản quyền. Dầu vậy, nhiều nhóm Công Giáo Đức, Pháp, Italia, Ba Lan, cũng như tại một số nước nói tiếng Anh khác đã tỏ ra phấn khởi đặc biệt khi đưa ra các tuyên bố ủng hộ quyết định này của Đức Thánh Cha. Trong các thông cáo đưa ra, những người ủng hộ đã nhấn mạnh đến di sản văn hóa của phụng vụ truyền thống này, là phụng vụ “linh hứng các tác giả lớn đưa ra các tác phẩm âm nhạc rất được ngưỡng mộ”. Các nhóm ủng hộ tiên đoán rằng việc sử dụng rộng rãi phụng vụ truyền thống này sẽ giúp phục hồi tại Châu Âu sự hiểu biết về căn cội văn hóa của mình. Nhiều nhân vật thế giá trong giới khoa bảng và chính trị như ông Marek Jurek, phát ngôn viên Quốc Hội Ba Lan; 2 đại biểu Ba Lan tại Nghị Viện Âu Châu; Marcin Libicki, chủ bút tờ Christianitas; Konrad Szymanski, chủ bút tờ Pawel Milcarek; nhà văn Wojciech Kilar, các nhà văn Italia như René Girard, Antonio Socci, Franco Zeffirelli, hơn 50 trí thức người Pháp dẫn đầu bởi René Girard thuộc Académie Française, đã tỏ ra tích cực trong các hoạt động ủng hộ quyết định cho sử dụng rộng rãi Thánh Lễ tiếng La Tinh.
Tuy nhiên, cũng có không ít người chống lại quyết định này. Tại Ý, cha Paolo Farinella đã thu thập 1,052 chữ ký chống lại việc cho sử dụng rộng rãi thánh lễ tiếng La Tinh. Tuyên cáo của cha Farinella có tựa đề “Chúng con xin ngài đừng công bố ngoại lệ này”. Trong tuyên cáo, cha Farinella tranh luận rằng Đức Thánh Cha không có thẩm quyền “chống lại một Công Đồng”. Tuyên cáo của cha Farinella dự trù thu được 10,000 chữ ký nhưng cuối cùng chỉ có 1,052 chữ ký vì những lời lẽ trong tuyên cáo này có lẽ hơi nặng nề. Các Đức Giám Mục Pháp, quê hương của Tổng Giám Mục ly giáo Marcel Lefebvre, cũng đã đưa ra nhiều tuyên bố chống lại việc sử dụng rộng rãi thánh lễ tiếng La Tinh.
Tưởng cũng nên nhắc lại là từ năm 1969, Tổng Giám Mục Marcel Lefebvre người Pháp đã thành lập Huynh Đoàn Thánh Piô X nhằm chống lại những cải tổ trong phụng vụ do Công Đồng Chung Vatican II (1962-1965) đưa ra.
Trước những phản ứng khác nhau này, Đức Thánh Cha đã có cuộc gặp gỡ với một số vị Hồng Y trong tuần qua. Sau khi tham dự cuộc họp này, Đức Hồng Y Sean O'Malley của tổng giáo phận Boston cho biết: “Qua việc cho phép cử hành rộng rãi Thánh Lễ bằng tiếng La Tinh, Đức Thánh Cha hy vọng thuyết phục được những người Công Giáo bất mãn rằng đây là thời điểm cho họ quay về sự hiệp thông hoàn toàn với Giáo Hội Công Giáo”.
Thật vậy, trong quá khứ một số đông đảo anh chị em Công Giáo tham gia vào Huynh Đoàn Thánh Piô X đã rời bỏ hàng ngũ này sau vạ tuyệt thông Đức Thánh Cha Gioan Phaolô II đưa ra cho Tổng Giám Mục Marcel Lefebvre sau khi ngài truyền chức Giám Mục trái phép cho 4 vị Giám Mục vào năm 1988. Cả 4 vị Giám Mục này cũng bị vạ tuyệt thông.
Những anh chị em sau khi rời bỏ hàng ngũ của Huynh Đoàn Thánh Piô X đã được Ủy Ban Giáo Hoàng “Ecclesia Dei” (Giáo Hội Chúa) do Đức Thánh Cha Gioan Phaolô II thành lập vào năm 1988, coi sóc.
Hiện nay ủy ban “Ecclesia Dei” coi sóc 300 linh mục, 200 chủng sinh và hàng trăm ngàn tín hữu. Trong khi đó, nhóm Huynh Đoàn Thánh Piô X có 4 Giám Mục, 463 linh mục và 600,000 giáo dân với 6 chủng viện và 160 chủng sinh.
Các quan sát viên ghi nhận rằng nhóm Huynh Đoàn Thánh Piô X có lẽ sẽ rã đám dần sau quyết định của Đức Thánh Cha cho phép cử hành rộng rãi Thánh Lễ tiếng La Tinh. Giám Mục Bernard Fellay, thủ lĩnh hiện nay của nhóm này cho rằng “tình hình thực tế là không có gì thay đổi” trừ khi cùng với quyết định này Tòa Thánh phải có những cuộc thảo luận với nhóm Huynh Đoàn Thánh Piô X về những vấn đề tín lý nảy sinh từ Công Đồng Vatican II cũng như các vấn đề về Đại Kết, Tự Do Tôn Giáo và vấn đề bãi bỏ vạ tuyệt thông Đức Thánh Cha Gioan Phaolô II đã ra trước đây. Tuy nhiên, các quan sát viên ghi nhận rằng phản ứng thuận lợi của anh chị em giáo dân trong Huynh Đoàn Thánh Piô X cho thấy Giám Mục Bernard Fellay giờ đây không còn nhiều thời gian và điều kiện để “ra giá” với Tòa Thánh.
Về phần vụ của Ủy Ban Giáo Hoàng “Ecclesia Dei”, Đức Hồng Y Darío Castrillón Hoyos, chủ tịch Ủy Ban cho biết là “Giờ đây Ủy Ban này không chỉ hạn chế trong phần vụ đối với các tín hữu muốn hiệp thông hoàn toàn với Giáo Hội sau biến cố đó, cũng không hạn chế trong những cố gắng chấm dứt tình trạng ly giáo đau thương này để lôi kéo sự trở về hiệp thông hoàn toàn của các anh chị em trong Huynh Đoàn Thánh Piô X”.
“Đức Thánh Cha mong muốn rằng ủy ban này có thêm những phần vụ để đáp ứng nguyện vọng chính đáng của những ai không nằm trong hai nhóm vừa kể mà theo một cảm nhận đặc thù nào đó ao ước làm sống lại Phụng Vụ La Tinh trước đây trong việc cử hành bí tích Thánh Thể và trong các phép bí tích khác”.
“Đức Thánh Cha mong muốn rằng ủy ban sẽ trở thành một tổ chức của Tòa Thánh với một mục tiêu chuyên biệt và rõ rệt là bảo tồn và duy trì những giá trị của Phụng Vụ La Tinh truyền thống. Nhưng cần phải nêu rõ ở đây là điều này không có nghĩa là quay về quá khứ, về thời điểm trước cuộc cải tổ 1970”.
Đức Hồng Y nhấn mạnh thêm rằng: “Không nghi ngờ gì nhiệm vụ quan trọng nhất của ủy ban, là điều làm cho toàn thể Giáo Hội quan tâm, vẫn là đặt dấu chấm hết cho hành vi ly giáo này và tái xây dựng lại một cách hoàn toàn minh bạch sự hiệp thông trọn vẹn”.
Đức Hồng Y Castrillón Hoyos nhắc lại rằng trước khi được bầu làm Giáo Hoàng, Đức Thánh Cha Bênêđíctô XVI đã hoạt động trong ủy ban này.
Nhiều nhóm Do Thái Giáo đã bày tỏ quan ngại về những lời nguyện trong thánh lễ bằng tiếng La Tinh trong đó xin cho người Do Thái hoán cải và tin vào Chúa Giêsu Kitô.
Cũng có những khác biệt trong phản ứng của người Công Giáo trước diễn biến này.
Trong thực tế, việc cử hành thánh lễ bằng tiếng La Tinh còn gọi là theo phụng vụ Tridentinô trước Công Đồng Vaticanô II vẫn được phép nhưng phải có ý kiến của các Đức Giám Mục bản quyền. Dầu vậy, nhiều nhóm Công Giáo Đức, Pháp, Italia, Ba Lan, cũng như tại một số nước nói tiếng Anh khác đã tỏ ra phấn khởi đặc biệt khi đưa ra các tuyên bố ủng hộ quyết định này của Đức Thánh Cha. Trong các thông cáo đưa ra, những người ủng hộ đã nhấn mạnh đến di sản văn hóa của phụng vụ truyền thống này, là phụng vụ “linh hứng các tác giả lớn đưa ra các tác phẩm âm nhạc rất được ngưỡng mộ”. Các nhóm ủng hộ tiên đoán rằng việc sử dụng rộng rãi phụng vụ truyền thống này sẽ giúp phục hồi tại Châu Âu sự hiểu biết về căn cội văn hóa của mình. Nhiều nhân vật thế giá trong giới khoa bảng và chính trị như ông Marek Jurek, phát ngôn viên Quốc Hội Ba Lan; 2 đại biểu Ba Lan tại Nghị Viện Âu Châu; Marcin Libicki, chủ bút tờ Christianitas; Konrad Szymanski, chủ bút tờ Pawel Milcarek; nhà văn Wojciech Kilar, các nhà văn Italia như René Girard, Antonio Socci, Franco Zeffirelli, hơn 50 trí thức người Pháp dẫn đầu bởi René Girard thuộc Académie Française, đã tỏ ra tích cực trong các hoạt động ủng hộ quyết định cho sử dụng rộng rãi Thánh Lễ tiếng La Tinh.Tuy nhiên, cũng có không ít người chống lại quyết định này. Tại Ý, cha Paolo Farinella đã thu thập 1,052 chữ ký chống lại việc cho sử dụng rộng rãi thánh lễ tiếng La Tinh. Tuyên cáo của cha Farinella có tựa đề “Chúng con xin ngài đừng công bố ngoại lệ này”. Trong tuyên cáo, cha Farinella tranh luận rằng Đức Thánh Cha không có thẩm quyền “chống lại một Công Đồng”. Tuyên cáo của cha Farinella dự trù thu được 10,000 chữ ký nhưng cuối cùng chỉ có 1,052 chữ ký vì những lời lẽ trong tuyên cáo này có lẽ hơi nặng nề. Các Đức Giám Mục Pháp, quê hương của Tổng Giám Mục ly giáo Marcel Lefebvre, cũng đã đưa ra nhiều tuyên bố chống lại việc sử dụng rộng rãi thánh lễ tiếng La Tinh.
Tưởng cũng nên nhắc lại là từ năm 1969, Tổng Giám Mục Marcel Lefebvre người Pháp đã thành lập Huynh Đoàn Thánh Piô X nhằm chống lại những cải tổ trong phụng vụ do Công Đồng Chung Vatican II (1962-1965) đưa ra.
Trước những phản ứng khác nhau này, Đức Thánh Cha đã có cuộc gặp gỡ với một số vị Hồng Y trong tuần qua. Sau khi tham dự cuộc họp này, Đức Hồng Y Sean O'Malley của tổng giáo phận Boston cho biết: “Qua việc cho phép cử hành rộng rãi Thánh Lễ bằng tiếng La Tinh, Đức Thánh Cha hy vọng thuyết phục được những người Công Giáo bất mãn rằng đây là thời điểm cho họ quay về sự hiệp thông hoàn toàn với Giáo Hội Công Giáo”.
Thật vậy, trong quá khứ một số đông đảo anh chị em Công Giáo tham gia vào Huynh Đoàn Thánh Piô X đã rời bỏ hàng ngũ này sau vạ tuyệt thông Đức Thánh Cha Gioan Phaolô II đưa ra cho Tổng Giám Mục Marcel Lefebvre sau khi ngài truyền chức Giám Mục trái phép cho 4 vị Giám Mục vào năm 1988. Cả 4 vị Giám Mục này cũng bị vạ tuyệt thông.
Những anh chị em sau khi rời bỏ hàng ngũ của Huynh Đoàn Thánh Piô X đã được Ủy Ban Giáo Hoàng “Ecclesia Dei” (Giáo Hội Chúa) do Đức Thánh Cha Gioan Phaolô II thành lập vào năm 1988, coi sóc.
Hiện nay ủy ban “Ecclesia Dei” coi sóc 300 linh mục, 200 chủng sinh và hàng trăm ngàn tín hữu. Trong khi đó, nhóm Huynh Đoàn Thánh Piô X có 4 Giám Mục, 463 linh mục và 600,000 giáo dân với 6 chủng viện và 160 chủng sinh.
Các quan sát viên ghi nhận rằng nhóm Huynh Đoàn Thánh Piô X có lẽ sẽ rã đám dần sau quyết định của Đức Thánh Cha cho phép cử hành rộng rãi Thánh Lễ tiếng La Tinh. Giám Mục Bernard Fellay, thủ lĩnh hiện nay của nhóm này cho rằng “tình hình thực tế là không có gì thay đổi” trừ khi cùng với quyết định này Tòa Thánh phải có những cuộc thảo luận với nhóm Huynh Đoàn Thánh Piô X về những vấn đề tín lý nảy sinh từ Công Đồng Vatican II cũng như các vấn đề về Đại Kết, Tự Do Tôn Giáo và vấn đề bãi bỏ vạ tuyệt thông Đức Thánh Cha Gioan Phaolô II đã ra trước đây. Tuy nhiên, các quan sát viên ghi nhận rằng phản ứng thuận lợi của anh chị em giáo dân trong Huynh Đoàn Thánh Piô X cho thấy Giám Mục Bernard Fellay giờ đây không còn nhiều thời gian và điều kiện để “ra giá” với Tòa Thánh.
Về phần vụ của Ủy Ban Giáo Hoàng “Ecclesia Dei”, Đức Hồng Y Darío Castrillón Hoyos, chủ tịch Ủy Ban cho biết là “Giờ đây Ủy Ban này không chỉ hạn chế trong phần vụ đối với các tín hữu muốn hiệp thông hoàn toàn với Giáo Hội sau biến cố đó, cũng không hạn chế trong những cố gắng chấm dứt tình trạng ly giáo đau thương này để lôi kéo sự trở về hiệp thông hoàn toàn của các anh chị em trong Huynh Đoàn Thánh Piô X”.
“Đức Thánh Cha mong muốn rằng ủy ban này có thêm những phần vụ để đáp ứng nguyện vọng chính đáng của những ai không nằm trong hai nhóm vừa kể mà theo một cảm nhận đặc thù nào đó ao ước làm sống lại Phụng Vụ La Tinh trước đây trong việc cử hành bí tích Thánh Thể và trong các phép bí tích khác”.
“Đức Thánh Cha mong muốn rằng ủy ban sẽ trở thành một tổ chức của Tòa Thánh với một mục tiêu chuyên biệt và rõ rệt là bảo tồn và duy trì những giá trị của Phụng Vụ La Tinh truyền thống. Nhưng cần phải nêu rõ ở đây là điều này không có nghĩa là quay về quá khứ, về thời điểm trước cuộc cải tổ 1970”.
Đức Hồng Y nhấn mạnh thêm rằng: “Không nghi ngờ gì nhiệm vụ quan trọng nhất của ủy ban, là điều làm cho toàn thể Giáo Hội quan tâm, vẫn là đặt dấu chấm hết cho hành vi ly giáo này và tái xây dựng lại một cách hoàn toàn minh bạch sự hiệp thông trọn vẹn”.
Đức Hồng Y Castrillón Hoyos nhắc lại rằng trước khi được bầu làm Giáo Hoàng, Đức Thánh Cha Bênêđíctô XVI đã hoạt động trong ủy ban này.