Chúa Nhật XXII: Thiên Chúa tìm kiếm tâm lòng con người!
(Mc 7,1-8, 14-15, 21-23)
«Dân này thờ kính Ta bằng môi miệng, còn lòng trí chúng thì xa Ta. Chúng có thờ kính Ta thì cũng vô nghĩa ! »
Ðúng vậy ! Trong nhiều tôn giáo người ta thực hành những hình thức đạo đức với các lễ nghi và các động tác bên ngoài như là điều kiện duy nhất để được thần linh thi ân giáng phúc cho họ. Họ tự thỏa mãn với những cử chỉ và động tác bên ngoài đó, họ cảm thấy mình thực sự là những người tín hữu đạo hạnh, mặc dầu đời sống cá nhân trong thực tế và việc lễ bái của họ trước các thần linh trong đền thờ không hề song hành và hòa hợp với nhau.
Nhưng đều đáng tiếc ở đây là chính Kitô Giáo cũng không thoát khỏi được sự tư duy sai lạc đó. Những thí dụ điển hình sau đây không do đầu óc thích phóng đại bịa đặt ra, nhưng là phản ảnh trung thực trình độ sống đạo cụ thể của một số lớn Kitô hữu : « Thưa cha phó, hôm nay khi lần hạt Mân Côi, cha đã bỏ qua một kinh Kính Mừng. Như thế cha đã ăn bớt của Ðức Mẹ và chỉ dâng cho Mẹ có 49 kinh mà thôi ! », hay : « Hôm thứ sáu tôi đã lỡ quên ăn thịt, ngoài ra tôi chẳng có tội gì cả ! » hay : « Tôi đi lễ ngày chúa nhật đều đặn, tôi không lấy trộm của ai cái gì cả, tôi không giết người. Như thế là quá đủ rồi, và Giáo Hội không thể đòi hỏi gì hơn nữa ! » v.v… Chúng ta nghĩ gì về những quả quyết này của những người Kitô hữu ? Chúng ta phải phê phán ra sao ?
Nhiều cách thực hành trong Kitô Giáo chỉ là những hình thức bên ngoài trống rỗng, vô ý nghĩa, bởi vì thiếu tinh thần cầu nguyện, thiếu sự tương giao nội tâm với Thiên Chúa. Ðó chính là điều mà Ðức Giêsu nghiêm khắc phê bình. Nếu người ta chỉ dừng lại nơi những hình thức bên ngoài và lấy chúng làm đủ, thay cho sự gặp gỡ tiếp cận với Thiên Chúa, thì hoàn toàn sai lạc và chỉ là giả hình : « Dân này phụng thờ Ta bằng môi miệng, còn lòng trí chúng thì xa Ta. Chúng có phụng thờ Ta thì cũng vô nghĩa ! »
Tất cả các vị Linh mục phụ trách công tác mục vụ đều có thể chứng nhận được hiện tượng đó, đặc biệt qua kinh nghiệm khi cử hành các Bí tích Rửa Tội, Chịu Lễ Lần Ðầu hay Hôn Phối cho những Kitô hữu thuộc loại « nửa vời » hay sống đạo « bên lề giáo xứ » : Tất cả chỉ nặng phần hình thức và lễ nghi bên ngoài. Ðiều đó đưa tới kết luận là : Khi đức tin càng nguội lạnh, thì các hình thức bên ngoài càng trở nên chính yếu.
Từ những thí dụ tiêu cực như thế, sự việc trở nên rõ ràng hơn : Số là các môn đệ đã chủ ý gạt bỏ tục lệ rửa tay trước khi dùng thức ăn. Và đương nhiên họ đã bị các người Do-thái phê bình là hành động không đúng luật. Nhưng Ðức Giêsu đã dứt khoát khẳng định : Không phải sự tinh sạch bên ngoài là quan trọng, nhưng trước mặt Thiên Chúa chỉ sự tinh sạch nội tâm mới đáng kể. Nói cách khác, người ta cần có một trái tim trong sạch ! Câu chuyện sau đây thật đáng cho chúng ta suy nghĩ : Người ta kể rằng có một người công chính nọ chết đi và phải ra trước tòa Chúa. Với thái độ đầy tự tín, ông ta nói : « Lạy Chúa, xin Chúa nhìn xem đôi tay con đây hoàn toàn tinh sạch », và rồi ông ta hy vọng chờ đợi sẽ được Chúa khen thưởng. Nhưng ông ta đã nhận được câu trả lời : « Ðúng ! Ðôi tay con tinh sạch, nhưng rất tiếc chúng chỉ là đôi tay trắng không ! » Vậy, vấn đề trọng điểm ở đây không phải là hình thức và dáng dấp bên ngoài, nhưng là con tim, là tâm hồn con người !
Có lẽ bây giờ có người sẽ kết luận : Nếu những hình thức bên ngoài không quan trọng như thế, tại sao chúng ta lại không loại bỏ đi ? Thực ra, Thiên Chúa chỉ ghét bỏ những hình thức bên ngoài, nếu chúng trở nên trọng điểm, thay thế toàn bộ đời sống nội tâm của con người, còn tự bản các hình thức và điệu bộ bên ngoài giữ vai trò rất quan trọng : là dấu hiệu và sự phô diễn của những sinh hoạt và của tình trạng nội tâm. Thí dụ : Một cái bắt tay, một cái mỉm cười, một cái vuốt ve… tất cả có thể trở thành sự bày tỏ tình cảm hay một sự gặp gỡ sâu thẳm trong thẩm cung tâm hồn con người. Hiện tượng tâm lý đó cũng được áp dụng trong việc thực hành đời sống đức tin : Một cái bái gối có nghĩa là tôi, một thụ tạo, nhìn nhận sự bé nhỏ và yếu hèn của tôi trước Ðấng Tạo Hóa, tôi thờ kính Người. Hay khi tôi giơ tay làm dấu thánh giá : có nghĩa là tôi cảm tạ Chúa, vì Người đã chịu khổ nạn và chịu chết cho tôi. Thánh giá biểu tượng cho sự hy vọng của tôi, cho sự cứu rỗi của tôi. Hoặc : Nước phép là biểu tượng nhắc lại Bí tích Rửa tội của tôi trong nước và Thánh Thần, qua đó tôi đã được tẩy rửa mọi tội lỗi, v.v… và còn biết bao dấu hiệu khác trong đời sống đức tin, nhưng đặc biệt nhất là các Bí tích mà chính Ðức Giêsu đã lập, cốt giúp ta tiếp cận và gặp gỡ với Thiên Chúa hằng sống.
Nói tóm lại, con người không chỉ sống với cái đầu, với sự hiểu biết và với các lý luận, nhưng còn với con tim và với tình cảm nữa. Chúng ta đến với Thiên Chúa và tôn thờ người với tất cả những tài năng đó, « bởi vì người đã dựng nên Ta như vậy ». Bởi vậy, các dấu chỉ và các biểu tượng bên ngoài rất quan trọng cho những hoạt động trong tâm hồn và cho sự cầu nguyện. Ðàng khác, chúng ta không được phép dừng lại nơi những dấu hiệu và biểu tượng bên ngoài đó. Bởi vì « những người thờ kính Thiên Chúa đích thực, sẽ thờ kính Người trong Thần Khí và sự thật », như lời Chúa Cứu Thế đã quả quyết (Ga 4,23).
Thiên Chúa nhìn thấu suốt con tim và đọc hết các ý nghĩ của con người. Bởi vậy, lời cầu nguyện làm đẹp lòng Thiên Chúa, không phải xuất phát từ môi miệng mà thôi, nhưng trước hết phải được xuất phát từ con tim đầy yêu thương và trông cậy. Một lời cầu nguyện như thế chắc chắn sẽ được chấp nhận.