Kathleen N. Hattrup, trong bản tin Aleteia ngày 17/03/2026, tường trình rằng, theo Đức Leo XIV, không dễ để "biểu lộ bộ mặt của chiến tranh và kể lại nó qua con mắt của các nạn nhân", nhưng đó chính là một thách thức.

Chỉ sau chưa đầy một năm làm người kế vị Thánh Phêrô, Đức Giáo Hoàng Leo XIV đã khẳng định mình là tiếng nói hoàn cầu ủng hộ sứ mệnh của các nhà báo trong một xã hội dựa trên phẩm giá con người.

Đức Giáo Hoàng đã nhiều lần nói chuyện với và về các nhà báo, và đã bổ sung thêm vào con số này vào ngày 16 tháng 3, khi ngài nói chuyện với các nhân viên và gia đình của đài truyền hình quốc gia Ý RAI, nhân kỷ niệm 50 năm thành lập.

Hai lần trong số các cuộc gặp gỡ của ngài với các nhà báo, ngài đã có những khoảnh khắc hài hước.

"Tôi chào tổng giám đốc của Rai…" Đức Giáo Hoàng bắt đầu, trước khi được sửa lại: "Ông ấy không có ở đây sao? Ồ, nhầm lẫn đầu tiên! Tối nay trên bản tin 8:30, tôi sẽ thấy: 'Đức Thánh Cha không biết'," ngài nói đùa, khiến khán giả bật cười. Ngài kết luận: "Dù sao thì, hãy gửi lời chào của tôi đến ông ấy."

Nhưng chủ đề trong bài phát biểu ngắn gọn của Đức Thánh Cha rất nghiêm túc. Ngài cảnh báo về những nguy hiểm của hệ tư tưởng, và tầm quan trọng của việc luôn cởi mở với sự thật.

Tất cả chúng ta đều biết khó khăn ra sao trong việc cho phép bản thân mình ngạc nhiên trước sự thật, trước những cuộc gặp gỡ, trước ánh nhìn và giọng nói của người khác; cám dỗ mạnh mẽ xiết bao khi chỉ tìm kiếm, nhìn thấy và lắng nghe những gì xác nhận quan điểm của riêng mình. Nhưng sẽ không thể có sự truyền đạt tốt, cũng như tự do thực sự và chủ nghĩa đa nguyên lành mạnh, nếu thiếu đi sự cởi mở này.

Trong bối cảnh thế giới mà các nhà báo đang làm việc ngày nay, Đức Giáo Hoàng cũng nói về việc đưa tin về chiến tranh.

Ngài nói: Biểu lộ những đau khổ mà chiến tranh luôn mang đến cho người dân là tùy thuộc vào các bạn; biều lộ bộ mặt của chiến tranh và kể lại nó qua con mắt của các nạn nhân, để không biến nó thành một trò chơi điện tử. Điều đó không dễ dàng trong vài phút của một chương trình tin tức và các phân đoạn chuyên sâu của nó. Nhưng đây chính là một thách thức.

Các Hồng Y từng cảnh báo về não trạng "trò chơi điện tử"

Khi sử dụng hình ảnh này, Đức Giáo Hoàng lặp lại lời cảnh báo của các nhà lãnh đạo Giáo hội khác, những người không chỉ chống lại việc truyền thông đưa tin về chiến tranh, mà còn cả cách thức tiến hành chiến tranh "từ các trung tâm chỉ huy ở xa, [nơi] các nhà điều hành quân sự nhìn chằm chằm vào màn hình, nơi bản đồ, tín hiệu radar và các mục tiêu do thuật toán tạo ra di chuyển như các biểu tượng trong một trò chơi máy tính. Con trỏ di chuyển. Một tọa độ được chọn. Một cú nhấp chuột được thực hiện. Và một tên lửa được phóng đi," Vatican News đưa tin từ Hồng Y Pablo Virgilio David, phó chủ tịch Liên đoàn các Hội đồng Giám mục châu Á, trong tuần đầu tiên của cuộc chiến.

Ngài nói, trên mặt đất là những người dân thường, “cuộc sống của họ không liên quan gì đến những tính toán của các tướng lĩnh hay tham vọng của các chính trị gia: trẻ em đang ngủ trên giường, các bà mẹ đang chuẩn bị bữa ăn, những người già không thể chạy đủ nhanh để đến được nơi trú ẩn.”

Khi tên lửa lọt qua hệ thống phòng không, chúng không biến mất vô hại trên bầu trời. Chúng phát nổ “ở nơi người dân sinh sống - bên trong các khu chung cư, bệnh viện, khách sạn, đường phố đông đúc.”

Đức Hồng Y David nói “Và khi khói tan, thương vong không phải là những biểu tượng trên màn hình. Họ là những con người”.

Tương tự, từ Hoa Kỳ, Hồng Y Blaise Cupich của Chicago đã đưa ra một tuyên bố vào ngày 7 tháng 3 để đáp lại các bài đăng trên mạng xã hội từ Washington. “Một cuộc chiến thực sự với cái chết và sự đau khổ thực sự lại được đối xử như một trò chơi điện tử - thật kinh tởm.”

Khi hơn 1,000 người Iran, bao gồm cả nam giới, nữ giới và trẻ em, nằm chết sau nhiều ngày bị ném bom bởi tên lửa của Mỹ và Israel, tài khoản X chính thức của Nhà Trắng vào tối thứ Năm đã đăng một video gồm các cảnh trong các bộ phim hành động nổi tiếng được ghép với các cảnh quay thực tế về các cuộc tấn công trong cuộc chiến của họ chống lại Iran. Đoạn video được chú thích: “CÔNG LÝ THEO KIỂU MỸ”.

Một cuộc chiến tranh thực sự với cái chết và sự đau khổ thực sự lại bị đối xử như một trò chơi điện tử — thật kinh tởm. Hàng trăm người đã chết, những người mẹ và người cha, những người con gái và con trai, bao gồm cả hàng chục trẻ em đã phạm sai lầm chết người khi đến trường ngày hôm đó. Sáu binh sĩ Mỹ đã thiệt mạng. Họ cũng bị xúc phạm bởi bài đăng trên mạng xã hội đó. Hàng trăm nghìn người phải di dời, và hàng triệu người khác đang kinh hoàng trên khắp Trung Đông.

Lời của Đức Giáo Hoàng

Đây là bản dịch đầy đủ bài suy niệm ngắn gọn của Đức Giáo Hoàng:

~
Nhân danh Chúa Cha, và Chúa Con, và Chúa Thánh Thần.

Bình an cho anh chị em!

Chào buổi sáng tất cả anh chị em, và chào mừng!

Tôi gửi lời chào đến Hội đồng quản trị, Giám đốc và nhóm biên tập của TG2, và chúc mừng chương trình tin tức này đã kỷ niệm 50 năm thành lập.

Ngày “sinh nhật” này mời gọi chúng ta cùng suy gẫm về hành trình mà anh chị em đã trải qua, như một hình mẫu về những thách thức mà báo chí truyền hình đã và đang phải đối diện. Tôi đang nghĩ đến quá trình chuyển đổi từ analog sang kỹ thuật số, trong đó anh chị em đã đóng một vai trò hàng đầu. Điều quan trọng là phải nắm bắt cơ hội và hiểu rằng không có sự đổi mới kỹ thuật nào có thể thay thế sự sáng tạo, khả năng phân tích phê phán và tự do tư tưởng. Và nếu thách thức của thời đại chúng ta là trí tuệ nhân tạo, tôi nghĩ đến nhu cầu điều chỉnh truyền thông theo mô hình con người chứ không phải mô hình kỹ thuật. Điều đó có nghĩa là, cuối cùng, phải biết cách phân biệt giữa phương tiện và mục đích.

Những đặc điểm nổi bật đã định hình nên anh chị em ngay từ đầu là tính thế tục và sự đa dạng của các nguồn thông tin, ngay cả trên truyền hình nhà nước. Tính thế tục được hiểu là sự bác bỏ những định kiến về hệ tư tưởng và là một cái nhìn cởi mở về thực tại. Tất cả chúng ta đều biết khó khăn ra sao trong việc cho phép bản thân mình ngạc nhiên trước sự thật, trước những cuộc gặp gỡ, trước ánh nhìn và giọng nói của người khác; cám dỗ mạnh mẽ xiết bao khi chỉ tìm kiếm, nhìn thấy và lắng nghe những gì xác nhận quan điểm của riêng mình. Nhưng sẽ không thể có truyền đạt tốt, cũng như tự do thực sự và chủ nghĩa đa nguyên lành mạnh, nếu thiếu đi sự cởi mở này.

Trong suốt lịch sử của TG2, các quan điểm văn hóa đa dạng đã cùng tồn tại. Sự đa dạng này, đặc biệt khi được thúc đẩy bởi tinh thần hữu nghị, đã trở thành một giá trị gia tăng cho bản sắc của anh chị em, một nguồn phong phú, một ví dụ về đối thoại, điều mà ngày nay vẫn còn nhiều điều để dạy chúng ta, trong một thời đại bị chi phối bởi sự phân cực, tư tưởng bảo thủ và những khẩu hiệu ngăn cản chúng ta nhìn nhận và hiểu được sự phức tạp của thực tại.

Luôn luôn, nhưng đặc biệt là trong hoàn cảnh bi thảm của chiến tranh, như những gì chúng ta đang trải qua hiện nay, giới truyền thông phải đề phòng nguy cơ trở thành công cụ tuyên truyền. Và nhiệm vụ của các nhà báo, trong việc xác minh tin tức để không trở thành người phát ngôn cho những người nắm quyền, càng trở nên cấp bách và tế nhị hơn - tôi cho rằng là thiết yếu.

Anh chị em có trách nhiệm cho thấy những đau khổ mà chiến tranh luôn mang đến cho người dân; cho thấy bộ mặt của chiến tranh và kể lại nó qua con mắt của các nạn nhân, để không biến nó thành một trò chơi điện tử. Điều đó không dễ dàng trong vài phút của một chương trình tin tức và các phân đoạn chuyên sâu của nó. Nhưng đây chính là một thách thức.

Tôi cảm ơn anh chị em đã đến thăm, tôi gửi đến các bạn những lời chúc tốt đẹp nhất và chúc phúc cho tất cả các bạn và công việc của các bạn.

____________________________

Bản tin Văn phòng Báo chí Tòa Thánh, ngày 16 tháng 3 năm 2026