Eduardo Campos Lima, trong bản tin của Crux ngày 31 tháng 1 năm 2026, tường trình rằng: Khi người Haiti sắp mất Quy chế Bảo vệ Tạm thời (TPS) vào ngày 3 tháng 2, khoảng 330,000 người tị nạn và người nhập cư dự kiến sẽ bị buộc phải rời khỏi Hoa Kỳ và trở về quốc gia vùng Caribe đang bị tàn phá bởi bạo lực.
Giáo hội Haiti lo ngại về hậu quả của biện pháp này đối với các cộng đồng địa phương và công việc từ thiện của chính họ.
Khi Tổng thống Donald Trump nhậm chức vào tháng 1 năm 2025, việc thu hồi TPS của người Haiti là một trong những quyết định đầu tiên của ông.
Đã có những vụ kiện chống lại biện pháp này, và sự không chắc chắn về cách thức tiến trình sẽ diễn ra vẫn còn rất cao.
Viễn cảnh hàng trăm nghìn người Haiti mất quyền sinh sống tại Mỹ không chỉ gây lo ngại cho các cộng đồng định cư ở đó, mà còn cho cả người dân Haiti.
“Việc có thêm 300,000 người Haiti ở đây sẽ là một thảm họa,” Cha Gilbert Peltrop, tổng thư ký Hội đồng các Dòng tu Haiti, nói với Crux.
Ngài cho biết những khó khăn ở quốc gia vùng Caribe này đã quá lớn đến nỗi sự xuất hiện đột ngột của một số lượng lớn người như vậy sẽ càng làm trầm trọng thêm tình trạng hỗn loạn.
Ngài nói: “Những người di tản trong nước đang sống trong điều kiện rất khó khăn”.
Cha Peltrop nói thêm rằng Giáo hội sẽ không thể giúp đỡ nhiều trong tình huống đó.
Ngài cho biết: “Chúng tôi không có cơ sở hạ tầng đủ khả năng tiếp nhận một số lượng lớn người như vậy”.
Được thiết lập theo luật năm 1990, chương trình TPS (Tình trạng Bảo vệ Tạm thời) được áp dụng cho người Haiti sau trận động đất tàn phá đất nước năm 2010. Chương trình cho phép người nhập cư và người tị nạn được ở lại Mỹ hợp pháp trong một khoảng thời gian nhất định và có thể được gia hạn nếu tình hình ở quốc gia xuất xứ của họ vẫn còn nguy hiểm.
Những người chỉ trích chương trình, như cố vấn của Trump, Stephen Miller, đã lập luận trong nhiều năm rằng chương trình cho phép người nước ngoài có được việc làm gây bất lợi cho công dân Mỹ. Một lập luận thường xuyên khác chống lại TPS là chương trình này được duy trì cho công dân của các quốc gia mà tình trạng thảm khốc đã thay đổi từ lâu.
Nhưng điều đó chắc chắn không đúng với Haiti. Quốc gia này không chỉ vẫn phải đối mặt với hậu quả của trận động đất - với nhà cửa và cơ sở hạ tầng chưa bao giờ được xây dựng lại hoàn toàn - mà còn rơi vào tình trạng hỗn loạn xã hội ngày càng gia tăng kể từ vụ ám sát cựu Tổng thống Jovenel Moïse năm 2021.
Hiện tại, các băng đảng tội phạm như Viv Ansanm kiểm soát 90% thủ đô Port au Prince. Theo Văn phòng Tích hợp của Liên Hợp Quốc tại Haiti (BINUH), các cuộc tấn công do các nhóm vũ trang thực hiện nhằm vào thường dân đã dẫn đến ít nhất 8,100 người thiệt mạng từ tháng 1 đến tháng 11 năm 2025.
Bạo lực tình dục đã trở nên phổ biến. Từ tháng 1 đến tháng 9 năm 2025, đã có 7,470 trường hợp bạo lực dựa trên giới tính.
Sự kết hợp giữa bạo lực và thiên tai — Haiti bị lũ lụt ở tỉnh Đông Bắc vào tháng 5 và bị bão vào tháng 10 và tháng 11 — đã làm trầm trọng thêm điều kiện sống của hàng triệu người Haiti trong năm ngoái.
Theo Liên Hợp Quốc, 1.4 triệu người phải di dời — khoảng 12% tổng dân số — và 5.7 triệu người đang phải đối diện với tình trạng thiếu lương thực.
Các bệnh như dịch tả đã hoành hành ở nhiều vùng của đất nước. Trẻ em bị ảnh hưởng đặc biệt nghiêm trọng, với 3.3 triệu em cần một số hình thức hỗ trợ nhân đạo. Gần 330,000 trẻ em dưới 5 tuổi đang bị suy dinh dưỡng cấp tính.
Các quốc gia trong khu vực, đặc biệt là Cộng hòa Dominica, đã cưỡng chế hồi hương 270,000 người nhập cư và tị nạn Haiti vào năm ngoái.
Cha Agler Cherizier thuộc dòng Scalabrinian nói với Crux: “Thông thường, chúng ta không nên nói về việc trục xuất người Haiti về Haiti, vì đất nước đang trải qua thời kỳ cực kỳ khó khăn, cả về an ninh lẫn chính trị xã hội”.
Cha Cherizier nói thêm: Việc trục xuất sẽ làm tăng thêm khó khăn cho các gia đình, “vì mỗi người di cư sống ở nước ngoài đều là nguồn thu nhập cho gia đình họ”.
Haiti sẽ phải vật lộn để tiếp nhận những người bị trục xuất về mặt hỗ trợ và tạo việc làm cho họ, vị linh mục cho biết, nhưng đó không phải là nhiệm vụ dễ dàng.
Sản xuất và thương mại hầu như không thể thực hiện được ở nhiều vùng của Haiti do bạo lực băng đảng. Các nhóm tội phạm đang liên tục mở rộng phạm vi hoạt động sang các thành phố và vùng nông thôn khác.
Một nhà truyền giáo người Mỹ sống ở Haiti nói với Crux rằng một số cuộc đột kích trong vài tuần qua đã gây ra thương vong ở những nơi như Kenscoff, cách thủ đô vài dặm.
Vào đêm ngày 29 tháng 1, các thành viên của Viv Ansanm đã tấn công khu vực Kajak, thuộc Kenscoff, giết chết bảy người — sáu người lớn và một trẻ em. Nhà cửa bị đốt cháy và các cửa hàng bị phá hoại.
Nhà truyền giáo và nhóm của ngài đã tiếp nhận một số người sống sót. Một trong số họ bị mất một chân.
Một tuần trước đó, những người đàn ông có vũ trang đã đột kích vào cộng đồng Tabarre. Một phụ nữ chạy trốn khỏi những kẻ tấn công đã rơi xuống hố rác tự hoại và bị thương nặng, khiến khuôn mặt bị biến dạng. Bà đã được phẫu thuật với sự giúp đỡ của nhóm truyền giáo.
Ngài nói: “Đó là những ví dụ cho thấy tại sao việc hồi hương không an toàn”.
Ngày 29 tháng 1, Giám mục Brendan J. Cahill, chủ tịch Ủy ban Di cư của Hội đồng Giám mục Công Giáo Hoa Kỳ, và Giám mục A. Elias Zaidan, chủ tịch Ủy ban Công lý và Hòa bình Quốc tế của Hội đồng Giám mục Hoa Kỳ, đã đưa ra một tuyên bố kêu gọi chính quyền Trump xem xét lại việc hủy bỏ quy chế TPS (Tình trạng bảo vệ tạm thời) cho người Haiti.
Tuyên bố nêu rõ: “Hiện tại đơn giản là không có cơ hội thực tế nào cho việc hồi hương an toàn và có trật tự của người dân Haiti”.
Cahill và Zaidan nói rằng “Chính quyền Trump vẫn có cơ hội làm điều đúng đắn - bảo vệ tính mạng con người, duy trì luật pháp và thúc đẩy sự ổn định lớn hơn cho người dân trong nước và trên toàn thế giới.”
Tại Haiti, Giáo hội sẽ tiếp tục đóng vai trò tương tự, Cha Cherizier nói, nhằm mục đích “đánh thức lương tâm của các nhà lãnh đạo chính trị”.
Ngài kết luận: “Ngoài ra, trong chừng mực có thể, thông qua các hoạt động xã hội của Giáo hội, Giáo hội có thể tiếp tục thực hiện các công việc bác ái để mang lại cho họ phần nào sự an ủi”.