(Tiếp theo và hết)
III.- CHỌN NGƯỜI ĐỠ ĐẦU
1) Ai cần người đỡ đầu?
Người chịu phép Rửa tội và Thêm sức. Nhưng trong trường hợp khẩn cấp (ví dụ đứa trẻ sắp chết) thì bí tích rửa tội vẫn được cử hành ngay mà không cần người đỡ đầu.
2) Cần bao nhiêu cha mẹ đỡ đầu?
* Mỗi người lãnh Bí tích chỉ cần một người hoặc nam hoặc nữ đỡ đầu.
* Có thể chọn hai người cầm đầu một lúc, nhưng phải là một nam và một nữ. (Giáo Luật, đ. 873)
* Vì hai bí tích Rửa Tội và Thêm Sức liên hệ mật thiết với nhau, nên Giáo Hội mong muốn người đỡ đầu hai bí tích này nên là một. (Giáo Luật, đ. 893.2)
* Trường hợp sinh đôi, sinh ba: Có thể có chung một người đỡ đầu. Nhưng mỗi người có thể chọn hai theo tiêu chuẩn vừa nói trên.
3) Ai chọn người đỡ đầu?
Nếu người chịu bí tích ở tuổi trưởng thành thì tự ý chọn. Nếu còn nhỏ thì cha mẹ chọn cho. Nếu không có cha mẹ thì cha xứ sẽ chọn.
4) Tiêu chuẩn chọn người đỡ đầu
* Người đỡ đầu phải hiểu đạo, giữ đạo và là gương sáng cho con đỡ đầu.
* Có thể chọn bạn bè thân tình, nhưng có điều bất tiện là tình bạn dễ chấm dứt, hoặc di chuyển đi xa.
* Cũng có thể chọn người trong gia đình, nhưng điều bất tiện là vai trò đỡ đầu sẽ không được nổi bật.
* Người không Công Giáo không thể làm người đỡ đầu mà chỉ được làm "nhân chứng" mà thôi.
* Không nên chọn người cầm đầu theo cách trao đổi, nghĩa là mình đỡ đầu con ai thì người đó phải đỡ đầu cho con mình.
* Hoàn cảnh giàu sang của người đỡ đầu không phải là tiêu chuẩn. Người cầm đầu cần phải giàu về đời sống thiêng liêng.
IV.- ĐIỀU KIỆN LÀM NGƯỜI ĐỠ ĐẦU
Giáo luật (điều 874.1 và 893) buộc người đỡ đầu cho những người chịu phép Rửa Tội và Thêm Sức phải hội đủ các điều kiện sau đây:
1- phải được chọn lựa bởi chính người sắp được rửa tội, hay cha mẹ của đương sự hoặc người thế quyền cha mẹ; nếu không có cha mẹ và người thế quyền thì Cha Sở hay thừa tác viên rửa tội sẽ chọn lựa. Người được chọn phải có khả năng và chủ ý thi hành nhiệm vụ đỡ đầu;
2- đã được mười sáu tuổi trọn, trừ khi Giám Mục giáo phận ấn định tuổi khác, hoặc Cha Sở hay thừa tác viên thấy có thể nhận một ngoại lệ vì lý do chính đáng;
3- phải là người Công Giáo, đã chịu Bí Tích Thêm Sức và Bí Tích Mình Thánh, lại có đời sống xứng hợp với Đức Tin và chức vụ sắp lãnh nhận;
4- không mắc một hình phạt giáo luật đã được tuyên kết và tuyên bố hợp lệ;
5- không phải là cha hay mẹ của người được rửa tội.
6- Người nào đã được rửa tội nhưng thuộc về một giáo đoàn không Công Giáo, thì chỉ được nhận cùng với một người đỡ đầu Công Giáo, và với tư cách chứng nhân của Bí Tích Rửa Tội mà thôi. (Giáo Luật, đ. 874.2)
V.- NHỮNG TRỞ NGẠI KHÔNG THỂ LÀM NGƯỜI ĐỠ ĐẦU
1- Không hội đủ 6 điều kiện trên.
2- Không có ý hoàn tất nhiệm vụ của người đỡ đầu.
3- Người phối ngẫu không thể là người đỡ đầu (nhưng hôn phu hay hôn thê thì được).
4- Các nam nữ tu sĩ của các dòng tu.
5- Phạm các tội công khai, như hành nghề mãi dâm, trộm cướp.
6- Người rối đạo (hay theo tà thuyết). Rối đạo là cố tình chối bỏ một chân lý phải tin với niềm tin thần linh và Công Giáo, hoặc cố tình nghi ngờ chân lý đó, sau khi đã lãnh nhận phép Rửa tội. (Giáo Lý, đ. 2089)
7- Người lạc đạo (hay ly giáo). Ly giáo là từ chối vâng phục Đức Giáo Hoàng hoặc từ chối hiệp thông với các thành viên của Giáo Hội phục quyền Ngài. (Giáo Lý, đ. 2089 và Giáo Luật, đ. 751)
8- Người chủ trương rằng đạo nào cũng giống nhau và các đạo khác cũng giống như đạo Công Giáo.
9- Người đang sống trong tình trạng hôn nhân hỗn tạp, lại còn chủ trương rằng con cái của mình lúc lớn lên muốn theo đạo nào cũng được.
10- Không ghi tên vào giáo xứ hay cộng đoàn đức tin nào.
11- Không sống đời sống của con người có đức tin bằng cách tuân theo các giáo huấn quan trọng của Giáo Hội, ví dụ: bỏ lễ Chúa Nhật 2, 5 hay 10 năm hoặc ủng hộ phá thai.
VI.- BỔN PHẬN NGƯỜI ĐỠ ĐẦU
1- Chọn tên Thánh cho con đỡ đầu: Hội ý với cha mẹ ruột của người con đỡ đầu để chọn một vị thánh trong Giáo Hội làm tên Thánh và cũng là Thánh Bổn Mạng cho con mình. Nếu cha mẹ nhất quyết chọn một tên nào đáng nghi ngờ thì cha xứ sẽ chọn thêm một vị Thánh nữa.
2- Thăm hỏi: Cha mẹ đỡ đầu nên thường xuyên đến thăm viếng con mình hay ít nhất vào các dịp lễ đặc biệt trong năm, như Giáng Sinh, Phục sinh, Tết, v.v...). Tuy nhiên, cần ghi nhớ điều quan trọng này là bổn phận người đỡ đầu không phải là "người cho quà" trong các dịp lễ lớn. Món quà lớn và quý nhất mà cha mẹ đỡ đầu cho con mình là tình yêu thương, lời cầu nguyện và sự hiện diện liên tục trong khi đồng hành với những người con này trong cuộc sống mẫu mực Kitô hũu.
3- Dạy dỗ: Hợp tác với cha mẹ ruột của người con đỡ đầu để thi hành bổn phận này, nhưng muốn dạy dỗ người khác thì chính mình phải học hỏi. Phải dạy dỗ bằng gương sáng qua lời nói và hành động. (Giáo Luật, đ.774.2)
VII.- CHẤM DỨT NHIỆM VỤ ĐỠ ĐẦU
1. Nhiệm vụ đỡ đầu sẽ chấm dứt trong các trường hợp sau:
a) Khi người đỡ đầu qua đời, dọn đi xa và mất liên lạc, hoặc không muốn tuân giữ bổn phận của mình nữa.
b) Khi có sự hiềm khích giữa cha mẹ ruột và cha mẹ đỡ đầu.
c) Khi con đỡ đầu qua đời hay bị bệnh tâm thần, mất trí.Trong hai trường hợp a và b kể trên, cha mẹ ruột của người con đỡ đầu sẽ tìm người đỡ đầu khác.
2. Theo luật, tước hiệu người đỡ đầu không thể hủy bỏ được, vì hai lý do:
a/ Trong Bí Tích Rửa tội, người đỡ đầu đóng vai nhân chứng. Do đó, khi hồ sơ lưu trữ của nơi rửa tội bị hư hại thì lời chứng của người đỡ đầu có giá trị.
b/ Tại một số vùng, Chứng Chỉ Rửa Tội với đầy đủ chi tiết ngày và nơi sinh, tên cha mẹ, tên người đỡ đầu và tên linh mục cử hành bí tích đủ là bằng chứng tình trạng quốc tịch của người chịu bí tích.
KẾT LUẬN
Khi đặt ra chức "cha mẹ đỡ đầu" trong bí tích Rửa Tội và Thêm Sức, Giáo Hội có ý nhấn mạnh đến nhiệm vụ loan báo Tin Mừng Phúc Âm của các Kitô hữu. Đó là làm chứng nhân cho Chúa Kitô qua lời nói và gương sáng nơi các con cái của mình. Câu chuyện mở đầu và câu chuyện sau đây đáng để các bậc làm cha mẹ đỡ đầu phải suy nghĩ.
Một hôm có một dự tòng đến gặp tôi cho biết chị ta không tìm ra ai làm cha hay mẹ đỡ đầu. Tôi hơi ngạc nhiên, hỏi:
- Chị đang ở chung nhà với ông trùm họ mà. Sao không nhờ ông bà làm cha mẹ đỡ đầu?
- Dạ, không được đâu, thày ơi!...
Mấy ngày sau, tôi nhận được bức thư qua đường bưu điện của người dự tòng ấy. Thư có đoạn viết như sau:
"Thày quý mến,
Hôm rồi, gặp thày, thày có hỏi con: Sao không nhờ ông bà trùm họ làm cha mẹ đỡ đầu cho con. Câu chuyện cũng khá dài và lại ở chỗ đông người, nên con thấy không tiện nói. Con đành viết thư này để thày thông cảm cho con.
Thưa thày,
Chồng sắp cưới của con là cháu của ông bà trùm. Gia đình con lại được ông bà bảo trợ qua Mỹ. Do đó, cứ lẽ thường thì con phải nhờ ông bà đỡ đầu cho con trong ngày con chịu phép Rửa Tội để chuẩn bị cho lễ thành hôn của con. Nhưng con không muốn như vậy. Tại sao? Con viết những giòng này không phải để nói xấu ông bà, nhưng con chỉ có ý giải thích cho thắc mắc của thày mà thôi. Thày đừng hiểu lầm con.
Mọi người trong xứ đều nghĩ rằng ông bà trùm là người Công Giáo tốt. Họ có lý khi thấy rằng trong các buổi lễ ông bà thường đôn đáo chạy ngược chạy xuôi để lo lắng việc nhà thờ. Nhưng họ không biết rằng khi về nhà, thì tất cả đều khác hẳn. Cách thức ông bà sống không hợp với luật công bằng xã hội Công Giáo mà con được nghe thày giảng trong lớp. Không ngày nào ông bà không cãi nhau, chửi nhau thậm tệ. Có những buổi họp ông mời những người làm việc trong giáo xứ về nhà ăn nhậu và họ bàn mưu lập kế tâng người này, hạ người kia trong giáo xứ. Nhìn những cảnh tượng này, có lúc con không muốn gia nhập đạo Chúa nữa, vì vào đạo để làm gì khi phải nhìn những con chiên, những trùm trưởng không sống đạo, hoặc giữ đạo hoàn toàn khác với những điều con đang được các thày trong lớp Giáo Lý Tân Tòng giới thiệu về đạo Chúa.
Nhưng ngặt nghèo một nỗi trên đường tình của hai chúng con, con đã tình cờ gặp Chúa, gặp tình yêu Chúa, bao la, dạt dào và ấp ủ luôn tình yêu nhỏ bé của chúng con. Nhiều lúc con cảm thấy thất vọng, cay đắng và... bật khóc! Con phải chiến đấu với những giằng co nội tâm của con. Kết cuộc, thưa thày, con nhất định đi theo Chúa, vì con tin rằng: Chúa đã cho con tìm được người tình lý tưởng của đời con, thì rồi Chúa cũng sẽ gửi đến cho con một người cha hay người mẹ đỡ đầu thật xứng đáng để làm tăng triển Đức Tin của đời sống con.Xin thày nhớ cầu nguyện cho con.
Học trò của Thày,
NTH"
(Mọi góp ý xin liên lạc: baitran@ix.netcom.com)
III.- CHỌN NGƯỜI ĐỠ ĐẦU
1) Ai cần người đỡ đầu?
Người chịu phép Rửa tội và Thêm sức. Nhưng trong trường hợp khẩn cấp (ví dụ đứa trẻ sắp chết) thì bí tích rửa tội vẫn được cử hành ngay mà không cần người đỡ đầu.
2) Cần bao nhiêu cha mẹ đỡ đầu?
* Mỗi người lãnh Bí tích chỉ cần một người hoặc nam hoặc nữ đỡ đầu.
* Có thể chọn hai người cầm đầu một lúc, nhưng phải là một nam và một nữ. (Giáo Luật, đ. 873)
* Vì hai bí tích Rửa Tội và Thêm Sức liên hệ mật thiết với nhau, nên Giáo Hội mong muốn người đỡ đầu hai bí tích này nên là một. (Giáo Luật, đ. 893.2)
* Trường hợp sinh đôi, sinh ba: Có thể có chung một người đỡ đầu. Nhưng mỗi người có thể chọn hai theo tiêu chuẩn vừa nói trên.
3) Ai chọn người đỡ đầu?
Nếu người chịu bí tích ở tuổi trưởng thành thì tự ý chọn. Nếu còn nhỏ thì cha mẹ chọn cho. Nếu không có cha mẹ thì cha xứ sẽ chọn.
4) Tiêu chuẩn chọn người đỡ đầu
* Người đỡ đầu phải hiểu đạo, giữ đạo và là gương sáng cho con đỡ đầu.
* Có thể chọn bạn bè thân tình, nhưng có điều bất tiện là tình bạn dễ chấm dứt, hoặc di chuyển đi xa.
* Cũng có thể chọn người trong gia đình, nhưng điều bất tiện là vai trò đỡ đầu sẽ không được nổi bật.
* Người không Công Giáo không thể làm người đỡ đầu mà chỉ được làm "nhân chứng" mà thôi.
* Không nên chọn người cầm đầu theo cách trao đổi, nghĩa là mình đỡ đầu con ai thì người đó phải đỡ đầu cho con mình.
* Hoàn cảnh giàu sang của người đỡ đầu không phải là tiêu chuẩn. Người cầm đầu cần phải giàu về đời sống thiêng liêng.
IV.- ĐIỀU KIỆN LÀM NGƯỜI ĐỠ ĐẦU
Giáo luật (điều 874.1 và 893) buộc người đỡ đầu cho những người chịu phép Rửa Tội và Thêm Sức phải hội đủ các điều kiện sau đây:
1- phải được chọn lựa bởi chính người sắp được rửa tội, hay cha mẹ của đương sự hoặc người thế quyền cha mẹ; nếu không có cha mẹ và người thế quyền thì Cha Sở hay thừa tác viên rửa tội sẽ chọn lựa. Người được chọn phải có khả năng và chủ ý thi hành nhiệm vụ đỡ đầu;
2- đã được mười sáu tuổi trọn, trừ khi Giám Mục giáo phận ấn định tuổi khác, hoặc Cha Sở hay thừa tác viên thấy có thể nhận một ngoại lệ vì lý do chính đáng;
3- phải là người Công Giáo, đã chịu Bí Tích Thêm Sức và Bí Tích Mình Thánh, lại có đời sống xứng hợp với Đức Tin và chức vụ sắp lãnh nhận;
4- không mắc một hình phạt giáo luật đã được tuyên kết và tuyên bố hợp lệ;
5- không phải là cha hay mẹ của người được rửa tội.
6- Người nào đã được rửa tội nhưng thuộc về một giáo đoàn không Công Giáo, thì chỉ được nhận cùng với một người đỡ đầu Công Giáo, và với tư cách chứng nhân của Bí Tích Rửa Tội mà thôi. (Giáo Luật, đ. 874.2)
V.- NHỮNG TRỞ NGẠI KHÔNG THỂ LÀM NGƯỜI ĐỠ ĐẦU
1- Không hội đủ 6 điều kiện trên.
2- Không có ý hoàn tất nhiệm vụ của người đỡ đầu.
3- Người phối ngẫu không thể là người đỡ đầu (nhưng hôn phu hay hôn thê thì được).
4- Các nam nữ tu sĩ của các dòng tu.
5- Phạm các tội công khai, như hành nghề mãi dâm, trộm cướp.
6- Người rối đạo (hay theo tà thuyết). Rối đạo là cố tình chối bỏ một chân lý phải tin với niềm tin thần linh và Công Giáo, hoặc cố tình nghi ngờ chân lý đó, sau khi đã lãnh nhận phép Rửa tội. (Giáo Lý, đ. 2089)
7- Người lạc đạo (hay ly giáo). Ly giáo là từ chối vâng phục Đức Giáo Hoàng hoặc từ chối hiệp thông với các thành viên của Giáo Hội phục quyền Ngài. (Giáo Lý, đ. 2089 và Giáo Luật, đ. 751)
8- Người chủ trương rằng đạo nào cũng giống nhau và các đạo khác cũng giống như đạo Công Giáo.
9- Người đang sống trong tình trạng hôn nhân hỗn tạp, lại còn chủ trương rằng con cái của mình lúc lớn lên muốn theo đạo nào cũng được.
10- Không ghi tên vào giáo xứ hay cộng đoàn đức tin nào.
11- Không sống đời sống của con người có đức tin bằng cách tuân theo các giáo huấn quan trọng của Giáo Hội, ví dụ: bỏ lễ Chúa Nhật 2, 5 hay 10 năm hoặc ủng hộ phá thai.
VI.- BỔN PHẬN NGƯỜI ĐỠ ĐẦU
1- Chọn tên Thánh cho con đỡ đầu: Hội ý với cha mẹ ruột của người con đỡ đầu để chọn một vị thánh trong Giáo Hội làm tên Thánh và cũng là Thánh Bổn Mạng cho con mình. Nếu cha mẹ nhất quyết chọn một tên nào đáng nghi ngờ thì cha xứ sẽ chọn thêm một vị Thánh nữa.
2- Thăm hỏi: Cha mẹ đỡ đầu nên thường xuyên đến thăm viếng con mình hay ít nhất vào các dịp lễ đặc biệt trong năm, như Giáng Sinh, Phục sinh, Tết, v.v...). Tuy nhiên, cần ghi nhớ điều quan trọng này là bổn phận người đỡ đầu không phải là "người cho quà" trong các dịp lễ lớn. Món quà lớn và quý nhất mà cha mẹ đỡ đầu cho con mình là tình yêu thương, lời cầu nguyện và sự hiện diện liên tục trong khi đồng hành với những người con này trong cuộc sống mẫu mực Kitô hũu.
3- Dạy dỗ: Hợp tác với cha mẹ ruột của người con đỡ đầu để thi hành bổn phận này, nhưng muốn dạy dỗ người khác thì chính mình phải học hỏi. Phải dạy dỗ bằng gương sáng qua lời nói và hành động. (Giáo Luật, đ.774.2)
VII.- CHẤM DỨT NHIỆM VỤ ĐỠ ĐẦU
1. Nhiệm vụ đỡ đầu sẽ chấm dứt trong các trường hợp sau:
a) Khi người đỡ đầu qua đời, dọn đi xa và mất liên lạc, hoặc không muốn tuân giữ bổn phận của mình nữa.
b) Khi có sự hiềm khích giữa cha mẹ ruột và cha mẹ đỡ đầu.
c) Khi con đỡ đầu qua đời hay bị bệnh tâm thần, mất trí.Trong hai trường hợp a và b kể trên, cha mẹ ruột của người con đỡ đầu sẽ tìm người đỡ đầu khác.
2. Theo luật, tước hiệu người đỡ đầu không thể hủy bỏ được, vì hai lý do:
a/ Trong Bí Tích Rửa tội, người đỡ đầu đóng vai nhân chứng. Do đó, khi hồ sơ lưu trữ của nơi rửa tội bị hư hại thì lời chứng của người đỡ đầu có giá trị.
b/ Tại một số vùng, Chứng Chỉ Rửa Tội với đầy đủ chi tiết ngày và nơi sinh, tên cha mẹ, tên người đỡ đầu và tên linh mục cử hành bí tích đủ là bằng chứng tình trạng quốc tịch của người chịu bí tích.
KẾT LUẬN
Khi đặt ra chức "cha mẹ đỡ đầu" trong bí tích Rửa Tội và Thêm Sức, Giáo Hội có ý nhấn mạnh đến nhiệm vụ loan báo Tin Mừng Phúc Âm của các Kitô hữu. Đó là làm chứng nhân cho Chúa Kitô qua lời nói và gương sáng nơi các con cái của mình. Câu chuyện mở đầu và câu chuyện sau đây đáng để các bậc làm cha mẹ đỡ đầu phải suy nghĩ.
Một hôm có một dự tòng đến gặp tôi cho biết chị ta không tìm ra ai làm cha hay mẹ đỡ đầu. Tôi hơi ngạc nhiên, hỏi:
- Chị đang ở chung nhà với ông trùm họ mà. Sao không nhờ ông bà làm cha mẹ đỡ đầu?
- Dạ, không được đâu, thày ơi!...
Mấy ngày sau, tôi nhận được bức thư qua đường bưu điện của người dự tòng ấy. Thư có đoạn viết như sau:
"Thày quý mến,
Hôm rồi, gặp thày, thày có hỏi con: Sao không nhờ ông bà trùm họ làm cha mẹ đỡ đầu cho con. Câu chuyện cũng khá dài và lại ở chỗ đông người, nên con thấy không tiện nói. Con đành viết thư này để thày thông cảm cho con.
Thưa thày,
Chồng sắp cưới của con là cháu của ông bà trùm. Gia đình con lại được ông bà bảo trợ qua Mỹ. Do đó, cứ lẽ thường thì con phải nhờ ông bà đỡ đầu cho con trong ngày con chịu phép Rửa Tội để chuẩn bị cho lễ thành hôn của con. Nhưng con không muốn như vậy. Tại sao? Con viết những giòng này không phải để nói xấu ông bà, nhưng con chỉ có ý giải thích cho thắc mắc của thày mà thôi. Thày đừng hiểu lầm con.
Mọi người trong xứ đều nghĩ rằng ông bà trùm là người Công Giáo tốt. Họ có lý khi thấy rằng trong các buổi lễ ông bà thường đôn đáo chạy ngược chạy xuôi để lo lắng việc nhà thờ. Nhưng họ không biết rằng khi về nhà, thì tất cả đều khác hẳn. Cách thức ông bà sống không hợp với luật công bằng xã hội Công Giáo mà con được nghe thày giảng trong lớp. Không ngày nào ông bà không cãi nhau, chửi nhau thậm tệ. Có những buổi họp ông mời những người làm việc trong giáo xứ về nhà ăn nhậu và họ bàn mưu lập kế tâng người này, hạ người kia trong giáo xứ. Nhìn những cảnh tượng này, có lúc con không muốn gia nhập đạo Chúa nữa, vì vào đạo để làm gì khi phải nhìn những con chiên, những trùm trưởng không sống đạo, hoặc giữ đạo hoàn toàn khác với những điều con đang được các thày trong lớp Giáo Lý Tân Tòng giới thiệu về đạo Chúa.
Nhưng ngặt nghèo một nỗi trên đường tình của hai chúng con, con đã tình cờ gặp Chúa, gặp tình yêu Chúa, bao la, dạt dào và ấp ủ luôn tình yêu nhỏ bé của chúng con. Nhiều lúc con cảm thấy thất vọng, cay đắng và... bật khóc! Con phải chiến đấu với những giằng co nội tâm của con. Kết cuộc, thưa thày, con nhất định đi theo Chúa, vì con tin rằng: Chúa đã cho con tìm được người tình lý tưởng của đời con, thì rồi Chúa cũng sẽ gửi đến cho con một người cha hay người mẹ đỡ đầu thật xứng đáng để làm tăng triển Đức Tin của đời sống con.Xin thày nhớ cầu nguyện cho con.
Học trò của Thày,
NTH"
(Mọi góp ý xin liên lạc: baitran@ix.netcom.com)